Ekme in besin de eri sa l k a s ndan nemi ve ekmek sraf n n nlenmesi
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 64

Ekmeğin Besin Değeri, Sağlık Açısından Önemi ve Ekmek İsrafının Önlenmesi PowerPoint PPT Presentation


  • 387 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Ekmeğin Besin Değeri, Sağlık Açısından Önemi ve Ekmek İsrafının Önlenmesi. Doç. Dr. Aliye ÖZENOĞLU Ondokuz Mayıs Üniversitesi Samsun Sağlık Yüksek okulu Beslenme ve Diyetetik Bölümü. Ekmek.

Download Presentation

Ekmeğin Besin Değeri, Sağlık Açısından Önemi ve Ekmek İsrafının Önlenmesi

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Ekmein Besin Deeri, Salk Asndan nemi ve Ekmek srafnn nlenmesi

Do. Dr. Aliye ZENOLU

Ondokuz Mays niversitesi

Samsun Salk Yksek okulu

Beslenme ve Diyetetik Blm


Ekmek

Farkl sosyo-demografik, kltr, din, milliyet, etnik gruplar tarafndan dnyada n baznda tketilen temel ve kutsal bir besin maddesidir.


  • nsanlk tarihine eit bir serveni olan ekmek, insanln ortak besin maddelerinin banda yer almaktadr.

  • lkemizin bir tahl lkesi olmas, beslenme alkanlklar ve sosyo-ekonomik yaps nedeniyle ekmein beslenmemizdeki nemi daha da fazladr.


  • Devlet Planlama Tekilat ve Dnya Salk rgt raporlarna gre;

  • Trkiye'de temel besin, ekmek ve dier tahl rnleridir ve gnlk enerjinin ortalama %44' sadece ekmekten, %58'i ise ekmek ve dier tahl rnlerinden salanmaktadr.

  • (DPT 2001; Besler, 2012)


Ekmek tketimi (g/kii/gn)

*SED (Y: 179.7, O: 198.0 g, D: 230.0 g)

Dk SED de ekmek tketimi fazla olmasna karn israf daha az olmakta, gelir dzeyi ykseldike ekmek tketimi azalmakta ancak israf artmaktadr.

(Kksal 1977; Tnk ve Gltrk 1987; Pekcan vd 2006; Besler 2012)


Enerji ve besin elerini karlayacak ekmek tketim miktarlar ~ (g/gn)

250

Salk Bakanl, Trkiyeye zg Beslenme Rehberi 2007


Ekmek Tketimini Belirleyen Faktrler

  • Alkanlklar, alma koullar,

  • Ya, cinsiyet,

  • Beslenme rntsnn deimesi,

  • Seeneklerin artmas,

  • Kahvaltlk tahllar,

  • Hzl hazr yiyecekler,

  • Darda yenilen n says,

  • Mevsim, yaam biimi, alma durumu,

  • tah, ruh hali


Mende yer alan yiyecekler;

Sulu yemekler ekmek tketimini arttrrken, susuz yemekler ile pilav, makarna, brek, tatl gibi yemeklerin mende yer almas ekmek tketimini azaltr.

SRAF


Ekmek eitlerinin Enerji ve Besin eleri erii

  • Sofralarmzn vazgeilmez besin maddesi olan ekmek, karbonhidrat ve protein kayna olarak beslenmede nemli bir yere sahiptir.

  • Ekmek iyi bir enerji kayna olduu kadar, insan beslenmesinde esas olan protein, B vitaminleri ve minerallerin ounluunu ierir.


(Baysal&ver 1994)

Ekmein protein kalitesi yumurta, st ve et rnleri veya kuru baklagiller gibi besinlerle birlikte tketildiinde daha fazla artar.


  • Tahl tanesi z, kepek ve endosperm olmak zere 3 blmden oluur.

  • B grubu vitaminleri, inko, magnezyum, selenyum, krom gibi mineraller, posa, fenol, fitat, saponinler gibi maddeler z ve kepek blmlerinde daha ok bulunur.


Endosperm daha ok niasta ve proteinden olumutur.

tme ilemi srasnda beyaz ekmek, B grubu vitaminleri ve baz mineraller asndan kayba urar.


Tam tahl ekmei;

posa,

E vitamini,

selenyum, demir, magnezyum, inko ve

B vitaminleri (B1, B6, niasin) gibi besin eleri bakmndan zengindir.


  • Ekmein beyaz, kepek, avdar, msr, tam tahll, ok tahll gibi pek ok eidi bulunmaktadr.

  • Tam buday unundan yaplan ekmein vitamin ve mineral ierii diyet lifi miktar beyaz un ekmeinden daha yksektir.


Tam Buday Unu ve Beyaz Unun Besin Deeri (100 g)


eitli tahllarn posa ierikleri:


  • EKMEN BESN DEER (100 g)


Tam tahl unu ve rnlerinin yararlar

  • Kabuk ve z ksm ayrlmam tahllardan yaplan yiyecekler, vitaminler, mineraller ve diyet posas (diyet lifi) ynnden zengindir.

  • Lif ierii yksek olan besinlerin tketimi barsak hareketlerinin dzgn olmasn salar.

  • Lif tr veya bileimi de beslenme asndan nemlidir.

    Ayrca tam tahl rnlerinin kalori deerleri de daha dktr.

    TBR 2007


ABD 2011

ABD

Avusturalya

in

Trkiye


spanya

ekoslovakya

Japonya

Umman


  • Salkl beslenmeye nemli katklar olan tam tahl ve tam buday ekmei tketiminin;

  • Arlk kontrol

  • Kalp damar hastalklar

  • Tip 2 diyabet

  • Baz kanser trleri (kolon kanseri)zerinde olumlu etkileri olduu bildirilmektedir.

    USDA 2010


B vitaminleri;

  • renme ve kavrama fonksiyonlarnn geliimi,

  • aneminin nlenmesi,

  • baz doum kusurlarnn nlenmesi,

  • kardiyovaskler hastalklar ve

  • kanserin nlenmesi,

  • baklk sisteminin glendirilmesinde nemlidir.


  • Posa ieren esmer ekmeklerin, glisemik indeks deeri beyaz ekmee oranla daha dktr.

  • Glisemik indeksinin dk olmas ve posa ieriinin yksek olmas tokluk hissini de artrr.

  • Gerek kan ekerinin ayarlanmasnda gerekse de daha fazla tokluk hissi vermesi nedeniyle kilo kontrolnde esmer ekmek kullanm beyaz ekmee oranla daha avantajldr.


  • Ayrca posa, sindirim sistemi salnn korunmasnda ve buna bal kolon kanser riskinin azaltlmasnda nemlidir.


TAM TAHIL EKMENN SALIK AISINDAN NEM

  • Budayn tlmesi srasnda, vitamin ve mineral maddelerin byk bir ksm kepekle birlikte undan uzaklatrlmaktadr.

  • Beslenmede bu tip ekmeklere arlk veren insanlarda baz hastalklar oluabilmektedir.


Tam taneli tahllarn ierikleri

  • Lif

  • Antioksidanlar (E Vit, Se, Zn)

  • Selenyum,

  • Demir,

  • Magnezyum

  • inko

  • B vitaminler

  • Vitamin B1 (Thiamine), Vitamin B2 (Riboflavin),

  • Vitamin B3 (Niacin),

  • Vitamin B5 (PentothenicAcid),

  • Vitamin 6, Folate ve Vitamin E%50 ya da daha fazla ilem srasnda azalr.

  • Tam taneli gdalarda;

  • Lignanlar,

  • Fenolikasidler,

  • Fitostrojenler ve

  • Fitokimyasallar vardr.


POSA VE SALIK


Tam taneli tahllar ve Ateroskleroz

  • Tm dnyada en sk lm nedeni koroner arter hastal: %30

  • Tek harf almasna gre lkemizde 3,5 milyon koroner arter hastas var.


KARDYOVASKLER HASTALIKLAR


Diyetteki TUZ Kaynaklar


Ekmekteki gizli tehlike!!!

  • 3 orta dilim ekmek


  • Diyet posas;

  • dklama skl ve dk arln arttrarak barsakta oluan artklarn ve toksinlerin hzla dar atlmasn salar,

  • dk hacmini ve arln, kolon fermantasyonunu,

  • barsak yapsn, bariyer fonksiyonunu ve baklk fonksiyonunu etkiler.


Diyet Posas ve Kanser

  • Diyet posas (znr posa);

  • kaln barsak florasn olumlu ynde deitirerek zararl bakterilerin oalmasn, karsinojenik etkisini ve

  • toksik elerin barsak hcresiyle temas sresini azaltarak

  • kaln barsak ve rektum kanserinden korunmada yardmc olur.


Posann kolon kanserinden koruyucu etkisi;

  • Dk hacmini ve dklama saysn artrr,

  • Kolondan gei sresini ksaltr,

  • Kolondaki ktleyi sulandrr,

  • Yararl mikrobiyolojik oalmay artrr,

  • Enerji metabolizmasn deitirir,

  • Organik, inorganik maddeleri tutar,

  • Safra asitlerinin dehidroksilasyonunu azaltr,

  • Hidrojen, metan, karbondioksit ve ksa zincirli ya asitleri retimini arttrr.


TAM TAHIL TKETM VE HASTALIK RSKNDE AZALMA


EKMEK SRAFI

  • Tahla dayal beslenmenin hakim olduu lkemizde her yl yaklak 37 milyar adet ekmek retilmekte, retilen ekmein yaklak 35 milyar adedi tketilmekte, 2 milyar adedi ise israf edilmektedir.

  • sraf edilen ekmek lke ekonomisini ylda yaklak 1,5 milyar TL kayba uratmaktadr.


Dk gelir gruplarnda ekmek tketimi fazla olmasna karn israf daha az olmakta, gelir dzeyi ykseldike ekmek tketimi azalmakta ancak israf artmaktadr.

Aratrma, gnde israf edilen ekmein; 3 milyonunun (%51,4) frnlarda, 23 milyonun (%37,9) hanelerde, 0,6 milyonunun yemekhane, lokanta ve otellerde israf edildiini ortaya koymutur.


  • Ekmein pe atlmasndaki faktrler;

  • gereinden fazla ekmek satn alnmas,

  • satn alnan ekmein uygun koullarda saklanmamas ve

  • kalitesinin dk olmas

    eklinde sralanabilir.


Ekmek srafn Azaltmak in Evlerde Alnabilecek nlemler

htiyatan fazla ekmek alnmamal,

Ekmek poette saklanmal,

Uzun sreli saklama amalanyorsa ekmein derin dondurucuda ve poet ierisinde saklanmal,

Ekmek dilimlenerek tketilmeli,

Kuruyan ekmekler israf edilmemeli, iinde az miktarda su kaynayan tencerenin zerine yerletirilen szge stne konularak tketilmeli,

Bayatlayan ekmekler galeta unu veya kurutulmu ekmek ii eklinde eitli yemek, pasta ve tatl yapmnda kullanlmaldr.


Toplu Tketim Yaplan Kurulularda Alnmas Gereken nlemler

  • Toplu tketim yerleri olan hastane, yatl okul, askeri birlik ve renci yemekhanelerinde ekmek israf nleme planlar oluturulmas ve hayata geirilmesi,

  • retimin talebe gre planlanmas,

  • Raf mr uzun kaliteli ekmek retilmesi,

  • Ekmeklerin frnda veya sat yerinde uygun koullarda saklanmas,

  • Toplu yemek tketim yerlerinde ekmein dilimlenmi veya kk yuvarlak ekmek olarak verilmesi,

  • Self servis tezgahlarnda ekmein ba tarafta deil, yemeklerden sonra yer almas,


  • Toplu yemek tketim yerlerinde, mnye gre ekmek siparii verilmesi, artan ekmeklerin daha sonraki gnlerde kullanlmasn salayacak mn dzenlemesi yaplmas nerilmektedir.

  • http://www.beslenme.gov.tr/index.php?lang=tr&page=123


YETERL VE DENGEL BESLENME

TAM BUDAY EKME

Teekkr Ederim


Kaynaklar

  • Anonim, (2007).Trkiyeye zg Beslenme Rehberi. Salk Bakanl Temel Salk Hizmetleri Genel Mdrl. Ankara.

  • Baysal A & ver N . (1994). Ekmek; Beslenme ve Salk Ynnden nemi Trk Mutfak Kltr zerine Aratrmalar, Trk Halk Kltrn Aratrma ve Tantma Vakf Yay., No: 14, s: 40- 49, Ankara,

  • Besler (2012). Trkiyede ekmek: beslenme asndan deerlendirilmesi. Tam Buday Ekmeini Yaygnlatrma Sempozyumu. Ed. Prof. Dr. Hamit KKSEL & Halil KAYA. Endstriyel Frnclar Birlii Yayn No: 1. ISBN: 978-9944-473-43-9.Ankara.

  • Birch, L. and Fisher, J. (1998). Development of eating behaviors among children and adolescents, Pediatrics 101 (Suppl), 539549

  • Contento, R. I. (2011). Nutrition Education Linking Research, Theory and Practice Massachusetts: Jones and Bartlett Publishers.

  • DPT (2001).Ulusal Gda ve Beslenme Stratejisi alma Grubu Raporu (Ulusal Gda ve Eylem Plan I. Aama almas Eki le) http://ekutup.dpt.gov.tr/54 gida/ugbs/beslenme.pdf

  • EUFIC, (2009). Food-based dietary guidelines in Europe.Available at:<http://www.eufic.org/article/en/expid/food-based-dietary-guidelines-in-europe/>, [Eriim tarihi: 09.10.2010].

  • FAO 2001. Nutrition Country Profile-Turkey.

  • Kksal O. (1977). Trkiyede Beslenme. Trkiye 1974 Beslenme- Salk ve Gda Tketimi Aratrmas. Ankara.

  • Pekcan G, Kksal E, Kkerdnmez & zel H. (2006) Household food wastage in Turkey. Food and Agriculture Organization of the Unted Nations. Statistics Division Working Paper Series No: ESS/ ESSA/ 006e.

    Tnk B & Gltrk H. (1987). 1984 Gda Tketimi ve Beslenme Aratrmas. Tarm Orman ve Kyileri Bakanl/ Unicef, Ankara.

    USDA (2010) Dieatary guidlines for Americans, 2010. 7 th Edition. Washington, D.C.

    * http://www.beslenme.gov.tr/index.php?lang=tr&page=123 (Eriim tarihi: 28.04.2013).


  • Login