Schoolverzuim achtergronden en belang van aanpak en preventie
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 26

Schoolverzuim Achtergronden en belang van aanpak en preventie PowerPoint PPT Presentation


  • 78 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Schoolverzuim Achtergronden en belang van aanpak en preventie. prof drs Dolf van Veen Schoolverzuim Werkconferentie voor ketenpartners Den Haag, 1 oktober 2013 ministerie van Veiligheid en Justitie. Inleiding. Terugblik: veel gebeurd en veel veranderd

Download Presentation

Schoolverzuim Achtergronden en belang van aanpak en preventie

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Schoolverzuim achtergronden en belang van aanpak en preventie

SchoolverzuimAchtergronden en belang van aanpak en preventie

prof drs Dolf van Veen

Schoolverzuim Werkconferentie voor ketenpartners

Den Haag, 1 oktober 2013

ministerie van Veiligheid en Justitie


Inleiding

Inleiding

Terugblik: veel gebeurd en veel veranderd

Wet- en regelgeving terzake schoolverzuim, zorgstructuur, stelsels e.d.

Aandacht voor 16plus/MBO

Goede handleidingen voor strafrechterlijke aanpak schoolverzuim, het Raadsonderzoek en de methode van de jeugdreclassering (maar ook schoolziekteverzuim)

Continuïteit: achterliggende problematiek van jongeren en hardnekkige vraagstukken terzake preventie en aanpak

Nieuwe uitdagingen

Passend onderwijs/samenwerkingsverbanden (geen thuiszitters en continuüm van zorg!)

Schaarste en inrichting (basis)infrastructuur voor ondersteuning

Bestuurlijke samenwerking lokaal (OOGO, gemeenten/schoolbesturen) in relatie tot Ketenwerkproces Schoolverzuim


Inleiding1

Inleiding

Conferentiefolder zegt het goed:

samen beter, beter samen

snelle en adequate aanpak

niet laten escaleren met kans op uitval, overlast en delinquentie/crimineel gedrag

focus op vroege en tijdige inzet van hulp en zorg in vrijwillig kader, gedwongen kader (civiel en/of straf) in uiterste geval

bewustwording en inzicht in de problematiek en oplossingsrichtingen, investeren in regionale netwerk van ketenpartners, en kwaliteit van het ketenproces

(Te) hooggespannen verwachtingen in tijden van krimp, transities en reorganisaties?

Inspiratie, spoorzoeken, stappen vooruit .....


Inleiding2

Inleiding

Initiatief Raad voor de Kinderbescherming i.s.m

OCW

Veiligheid en Justitie

Openbaar Ministerie

Ingrado

Halt

Jeugdreclassering

Jeugdzorgaanbieders

Onderwijsveld, scholen en raden (mbo, vo en po)

Wethouders onderwijs en jeugd(zorg) van G32-gemeenten


Inleiding3

Inleiding

30 minuten, een decor voor overige bijdragen: keuzen, te veel om te bespreken (pedagogisch)

Schoolverzuim, maar ook .. leerlingen/studenten die al vroeg op school zijn en laat naar huis gaan

Schoolverzuim: veel stabiele vraagstukken (1996-2013)

Reden van verzuim achterhalen, goede diagnostiek

Aanspreken en activeren sociale/professionele steun

Aandacht voor uitvalprocessen en bevorderen studiesucces

Herbergzame scholen en engagement

Samenwerken met ouders/verzorgers/(gezins)voogden

Terugplaatsen en reïntegratietrajecten


Inleiding mijn betrokkenheid

InleidingMijn betrokkenheid

Focus op jongeren die hun rug naar de school hebben en (dreigende) schooluitvallers (incl rebound in VO en MBO)

Belang van onderwijs voor kinderen in JJI en de (gespecialiseerde) jeugdzorg

Onderzoek en G4-beleid rond schoolverzuim, deelname PUL

Speciale aandacht voor thuiszitters en de rol van onderwijs bij reïntegratietrajecten (arbeid/jeugdzorg)

Gedragsprogramma’s in het onderwijs en aandacht voor goed klassenmanagement (omgaan met verschillen)

Ontwikkelen van de zorgstructuur in het onderwijs (samenwerken onderwijs en jeugdzorg, ZAT/zorgteams)

Afstemming ZAT, CJG en veiligheidshuizen

Samenhang onderwijs en jeugdprogramma’s van ministeries en VNG


Bij de les blijven 1996 2000

Bij de les blijven (1996-2000)

Frequentie en aard schoolverzuim in Amsterdam

Registratie en definities

School routines op orde (signalering/registratie, afhandeling, oudercontact, zorgstructuur, partners lpa, politie, hulpverlening e.d.)

Belang van goede diagnostiek en relatie met leerlingenzorg

Kwaliteitsverbetering schoolklimaat

Vroegsignalering en aanpak ziekteverzuim

Verbeteren ondersteuningssysteem en invoering Zorg- en adviesteams/JAT’s


Inleiding start interdepartementale werkgroep schoolverzuim okt 2007

InleidingStart interdepartementale werkgroep schoolverzuim – okt 2007

Verschillende onderzoeken van het afgelopen jaar laten zien dat de samenwerking tussen ketenpartners en de ontwikkeling in de uitvoeringspraktijk in de verzuimketen achterblijft bij de verwachtingen.

Verkennend onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs (oktober 2006) naar meldgedrag van VO scholen en BVE instellingen geeft het volgende aan.

Gebrekkige sturing en control binnen scholen van VSV-beleid tot in de klas

Slecht ontwikkelde resultaatgerichtheid

Gebrekkig gevoel voor ketenverantwoordelijkheid

Onderzoek van Regioplan (november 2006) schetst een beeld dat de handhaving van de leerplichtwet en de rmc-functie zodanig verschillend wordt ingezet door gemeenten dat effectiviteit van handhaving niet te duiden is. Uit dit onderzoek blijkt tevens dat melding en registratie van scholen en gemeenten een probleem vormt.

Het rapport ‘Integrale aanpak schoolverzuim’ van Het Portaal (maart 2007) geeft een overzicht van de knelpunten per ketenpartner en van de gehele regie in de verzuimketen. Naar aanleiding van dit rapport heeft de Tweede Kamer de minister van Justitie en de staatssecretaris van Onderwijs ontboden voor een Algemeen Overleg.

Vervolgonderzoek door OCW (2007) bij scholen en instellingen naar cultuur, structuur en proces van melden van verzuim is door de accountantsdienst van OCW en de onderwijsinspectie uitgevoerd. Resultaten zijn zorgwekkend.

Het rapport ‘Evaluatie justitiële interventies schoolverzuim’ van het ministerie van Justitie laat zien dat bestaande justitiële interventies onvoldoende blijken te helpen om het spijbelen van leerlingen tegen te gaan.


Kennisbasis gegroeid 2013

Kennisbasis gegroeid (2013)

Minimaal 30% van alle jeugdreclasseringszaken betreft schoolverzuimzaken (begeleiding opgelegd a.g.v. overtreding Leerplichtwet)

Bij spijbelaars meer dan bij jongeren die andere strafbare feiten plegen vaker (veel) meer zorgen op alle leefgebieden (WODC, 2009)

Risicocomponenten (statisch) bijv. Politie/Justitiecontacten, GGZ-contacten (beide 31%), gescheiden ouders 43% en (dynamisch) oppositioneel opstandig gedrag, aandachtsproblemen en impulsief gedrag (resp. 55, 35, 25%)

Beter beeld van beschermende factoren


Kennisbasis

Kennisbasis

Recent onderzoek Myrthe van Veldhuizen drie groepen schoolverzuimers:

De delictgroep, die ook andere delicten heeft gepleegd (leeftijdsgebonden antisociaal gedrag, meer externaliserend)

Pure schoolverzuimgroep, geen andere delicten en geen beschermingsonderzoek voorafgaande aan overtreding (minder gedragsproblemen, eenzamer en meer internaliserende problemen)

Civiele groep, bij wie al voor verzuim een beschermingsonderzoek heeft plaatsgevonden (grootste en ernstigste problematiek op alle gebieden, jonge leeftijd, ook brussen, externaliserend en internaliserend)


Kennisbasis gegevens raad van de kinderbescherming 2013

KennisbasisGegevens Raad van de Kinderbescherming 2013

Basisonderzoek

LeeftijdAantal zakenPercentage

12 4 0,5%

13 27 3,1%

14 85 9,7%

1517019,3%

1623526,7%

1729533,6%

18 52 5,9%

19 11 1,3%

879 100,0%


Kennisbasis gegevens raad van de kinderbescherming 20131

KennisbasisGegevens Raad van de Kinderbescherming 2013

Onderzoek schoolverzuim

LeeftijdAantal zakenPercentage

12 26 1,0%

13 82 3,2%

1426610,5%

1549119,4%

1668627,1%

1783633,0%

18140 5,5%

19 7 0,3%

2535 100,0%


Kennisbasis onderwijsveld

Kennisbasis onderwijsveld

Kwetsbare en suboptimale infrastructuur (schaarste, kwaliteitsvragen, stagnatie doorontwikkeling), ook mbt coördinatie van ondersteuning (lead professional)

Wisselend beeld kwaliteit van de leerlingbegeleiding (mentoraat, relaties/interacties)

Meer kennis van vraagstukken van leerlingen en hun context: ondersteuningsbehoeften, balans tussen achterstanden inhalen, stimuleren en verrijken, ondersteuning en zorg

School is beschermende factor maar ook risicofactor!


Ervaringsbasis onderwijs

Ervaringsbasis onderwijs

Goede voorbeelden overal beschikbaar qua schoolklimaat, pedagogische relaties, positief gedrag, ontwikkelingsstimulering, doorbreken van toeristen in de klas (brede school/multi-service school cruciaal) en toewerken naar commitments/participatie, duidelijk beroepsbeeld e.d.

Kenmerken van kwaliteit in het primair proces bekend (relatie/herbergzaam klimaat, aanpak barriers to learning & development, zelfverantwoordelijkheid en sociale/professionele steun waar nodig), flexibiliteit, niet te veel bypasses, continuïteit en advocacy


Ervaringsbasis breder

Ervaringsbasis breder

Belang van een slagvaardige zorgstructuur (ZAT, CJG en Casusoverleg) en samenwerkingsrelaties daarbinnen, zie ook ketenwerkproces en andere handleidingen

Geen magic bullit, wel: belang van inzet op infrastructuur, routines, kwaliteit (onderwijs- en jeugd)zorg, bevorderen positief gedrag (appreciative inquiry) en binding/commitments


Kennisbasis voorspellers van laag en hoog verzuimers

KennisbasisVoorspellers van laag en hoog verzuimers

1. Students’ school perceptions: Absentees are less likely to perceive school favorably

2. Perception of parental discipline: Absentees perceive discipline as lax or inconsistent

3. Parents’ control: Absentees believe parents are attempting to exert more control over them

4. Students’ academic self-concept: Absentees feel inferior academically

5. Perceived family conflict: Absentees experience family conflict

6. Social competence in class: Absentees are less likely to feel socially competent in class


Kennisbasis percepties oordelen chronisch spijbelaars en vsv ers

KennisbasisPercepties/oordelen chronisch spijbelaars en vsv-ers

Viewed classes as boring, irrelevant, and a waste of time

Did not have positive relationships with teachers

Did not have positive relationships with other students

Was suspended too often

Did not feel safe at school

Could not keep up with schoolwork or was failing (and there were no timely interventions)

Found classes not challenging enough (worksheets and reading with lectures were the predominant activities), and students can miss class days and still receive credit

Couldn’t work and go to school at the same time


Opdrachten

Opdrachten

Aanpak hardnekkige vraagstukken

Uitdagingen in de komende jaren

Eerdere signalering, activering en steun

Beter repertoire (beïnvloeding) en samenwerking

Belang van sterke regionale visie en uitvoeringspraktijk met bestuurlijke rugdekking op zowel preventieve terrein/vrijwillig kader als in gedwongen kader


Gedragsvraagstukken in het onderwijs

Gedragsvraagstukken in het onderwijs

Van reactief na pro-actief: preventie!

Aansluiten bij leer- en (bredere) leefomgeving

Van uitstoting/export naar speciaal onderwijs/zorg naar inclusievere leeromgevingen in regulier onderwijs

Van pathologie/stoornissen naar ‘additional support needs’

Van specialistenmodel naar de leerkracht centraal en participatie van leerlingen/studenten en ouders

Benutting individuele en sociale/professionele hulpbronnen

Samenwerking (speciaal) onderwijs, jeugdzorg, arbeidsmarkt en bedrijfsleven

* D. van Veen (2013), Passend onderwijs en omgaan met gedragsvraagstukken van leerlingen. Zwolle: Hogeschool Windesheim.


Knel punten in beleids en uitvoeringspraktijk

Knelpunten in beleids- en uitvoeringspraktijk

  • samenwerking met instellingen op het gebied van welzijn, educatie, gezondheidszorg, veiligheid, arbeid en jeugdzorg is suboptimaal en kwetsbaar (ook relatie met gemeenten )

  • de correctie op een infrastructuur met diverse niveaus/lijnen, in onderscheiden sectoren, met specialisten aan de top en een praktijk van indicaties en verwijzen en getrapte ketenzorg blijkt ingewikkeld, maar er zijn vele goede voorbeelden

  • aanvullend werken op de leerlingenzorg en het outreachend, schoolnabij inzetten van functies komen langzaam op gang, net als combinatieprogramma’s van onderwijs en zorg

  • Samenwerken bij reïntegratieprogramma’s en voor bijzondere doelgroepen (reclassering/jeugdzorg, (speciaal) onderwijs, arbeid en bedrijfsleven)


Kern punten in beleids en uitvoeringspraktijk

Kernpunten in beleids- en uitvoeringspraktijk

Het onderwijs kan het niet alleen: sociale en professionele hulpbronnen benutten (ouders/bredere omgeving, jeugdzorg, arbeidsmarkt, politie/Justitie) binnen regionaal kader

Versterken van de frontlinie van opvoeding en onderwijs en dring de projectencultuur verder terug: definieer de basisinfrastructuur met bestuurlijke rugdekking! Ontwikkel werkrelaties met (nieuwe) samenwerkingsverbanden in het onderwijs

Voorkom fragmentatie, bevorder een geïntegreerde aanpak vanuit de veiligheids- en jeugdzorgsector met onderwijs en de arbeidsmarkt/bedrijfsleven/reïntegratie-initiatieven

Hoogwaardige diagnostiek t.b.v. functionele analyse van gedrag (ook instandhouding ervan) en mogelijkheden voor beïnvloeding

Verdere ontwikkeling repertoire (programma’s en begeleiding)


Inspirerende samenwerkingspraktijken buitenland

.. Inspirerende samenwerkingspraktijkenBuitenland

  • Social Exclusion Unit’s report ‘A Better Education for Children in Care’ (2003) identificeerde 5 redenen waarom LAC in het onderwijs onderpresteren:

    • “their lives are characterised by instability

    • they spend too much time out of school

    • they do not have sufficient help with their education if they fall behind

    • primary carers are not expected or equipped to provide sufficient support and encouragement for learning and development, ; and

    • they have unmet emotional, mental and physical health needs that impact on their education”

  • Om dit vraagstuk aan te pakken is een uitgebreid instrumentarium ontworpen en niet-vrijblijvend ingevoerd.


Inspirerende samenwerkingspraktijken buitenland1

Inspirerende samenwerkingspraktijkenBuitenland

Promoting the Educational Achievement of Looked After Children; Statutory Guidance for Local Authorities (2010)

  • “(..) local authorities .. should demonstrate the strongest commitment to helping every child they look after, wherever the child is placed, to achieve the highest educational standards he or she possibly can. This includes supporting their aspirations to achieve in further and higher education.” (2010, p.3)

  • “Every school has a nominated teacher to represent the interests of looked after children in that school. The designated teacher will act as an advocate for the children, ensure the school has proper arrangements in place and work with the pupil, carer and social worker to make sure the child has a good quality Personal Education Plan.”


Inspirerende samenwerkingspraktijken buitenland2

Inspirerende samenwerkingspraktijkenBuitenland

Promoting the Educational Achievement of Looked After Children; Statutory Guidance for Local Authorities (2010)

  • Instrumentarium definieert

    • taken en verantwoordelijkheden van gemeenten, schoolbesturen en professionals

    • benodigde informatie en competenties om ontwikkeling en leren te ondersteunen

    • voorziet in passende professionalisering

    • dwingt tot overleg met en participatie van jeugdigen en hun ouders

    • benoemt extra ondersteunende acties zoals huiswerkbegeleiding, toegang tot naschoolse activiteiten, GGz-ondersteuning

    • heeft oog voor transitie naar vervolgonderwijs en werk, en

    • borging van verantwoordelijkheden en afspraken, verantwoording en toezicht/monitoring.


Dank voor uw aandacht en veel succes

Dank voor uw aandacht en veel succes!

Nadere informatie?

Prof drs Dolf van Veen

Nederlands Centrum Onderwijs en Jeugdzorg

[email protected]

www.ncoj.nl


  • Login