Kr nan h stu h um hva er til r a
Download
1 / 12

Krónan í hæstu hæðum – hvað er til ráða? - PowerPoint PPT Presentation


  • 78 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Krónan í hæstu hæðum – hvað er til ráða?. LÍÚ 28. október 2005 Sigurjón Þ. Árnason Bankastjóri Landsbankans. Núverandi staða er óásættanleg. Styrking krónunnar er komin langt út fyrir það sem eðlilegt getur talist

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha

Download Presentation

Krónan í hæstu hæðum – hvað er til ráða?

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Krónan í hæstu hæðum – hvað er til ráða?

LÍÚ 28. október 2005

Sigurjón Þ. ÁrnasonBankastjóri Landsbankans


Núverandi staða er óásættanleg

  • Styrking krónunnar er komin langt út fyrir það sem eðlilegt getur talist

  • Við erum nú að upplifa yfirskot í gengismálum sem er álíka umfangsmikið og á árunum 2001-2002 með öfugum formerkjum

  • Sveiflur af þessari stærðargráðu eru of miklar og ekki til þess fallnar að skapa stöðugleika

  • Það er hlutverk efnahagsstefnunar að skapa stöðugleika, sem aftur skapar hagvöxt og þar með bætt lífskjör

  • Eitthvað hlýtur að vera óeðlilegt við efnahagsstjórn sem leitt hefur til þessarar niðurstöðu

Gengisvísitala krónunnar 2001-2005

Mat Landsbankans á jafnvægisgengi

Heimild: Seðlabanki Íslands, Greiningardeild Landsbankans


Mælikvarðinn á stöðugleika er allt of þröngur

  • Stöðugleiki í efnahagsmálum er almennt talinn líklegasta umhverfið til að skapa sem mestan og jafnastan hagvöxt og þar með efnahagslega velferð

  • Efnahagsstöðugleikinn er því fyrst og fremst leið að lokamarkmiðinu og verðbólgan ein af þeim lykilbreytum sem skipta máli

  • Lág og stöðug verðbólga er notuð sem skilgreining á efnahagslegum stöðugleika

  • Með því að horfa eingöngu á verðbólguna og nota einungis vexti til að halda verðbólgunni í skefjum hefur skapast gífurlegt álag til hækkunar á gengi krónunnar

  • Gríðarlegar sveiflur í gengi krónunnar eru ekki stöðugleiki

  • Spennan sem þetta veldur í útflutnings- og samkeppnisgreinum getur hreinlega unnið gegn stöðugleikanum til lengri tíma

  • Með því að hækka vexti endalaust til að slá á verðbólgu, sem við íslenskar aðstæður þýðir að krónan styrkist og styrkist, er í raun hætta á því að í stað þess að skapa stöðugleika snúist lækningin upp í andhverfu sína

  • Hættan er sú, að lækningin gangi að sjúklingnum dauðum. Það er ekki góð læknisfræði


Hefur Seðlabankinn gengið of langt ?

  • Sú verðbólga sem bankinn er að kljást við er að hluta til vegna varanlegrar hliðrunar á verðlagi á fasteignum og er því að mörgu leyti af öðrum toga en venjuleg verðbólga

  • Seðlabankinn hefur lagt of mikla áherslu á að beita stýrivöxtum til þess að ná niður “verðbólgunni” og skapa þannig stöðugleika

  • Seðlabankanum er hins vegar vorkunn, því þegar ríkið hefur ákveðið:

    • að setja stóriðjuframkvæmdir á fulla ferð

    • lækka skatta og

    • umbylta húsnæðislánakerfinu

      liggur alveg ljóst fyrir að Seðlabankann á engan séns á að ráða einn við verðbólguna og þá er hættan á því að hann gangi svo langt við hækkun vaxta að valdi skaða til langframa

Verðbólga – mikil eða lítil ?


Hefur Seðlabankinn gengið of langt ?... frh

  • Í umræðunni um peningastjórnina og hagstjórnarvandann tala menn oft eins og að það skipti einu hvort stýrivaxtahækkanir Seðlabankans virki í gegnum markaðsvexti eða gengi krónunnar

  • Þetta er ekki rétt, ef markmiðið er hagvöxtur og almenn velferð

  • Þegar hækkun stýrivaxta hefur áhrif á markaðsvexti þá bremsa þeir nýfjárfestingar, draga úr einkaneyslu og auka sparnað - áhrifin eru í núinu og í allra nánustu framtíð

  • Þegar hækkun stýrivaxta hefur megináhrif á gengi krónunnar bremsa þær ekki aðeins nýfjárfestingar heldur eyðileggja arðsemi núverandi fyrirtækja, hratt og örugglega. Áhrifin eru því í núinu og til langrar framtíðar

  • Þessi áhrif geta verið kostnaðarsöm fyrir hagkerfið og haft skaðleg langtímaáhrif

    • Fyrirtæki eru þvinguð til að flytja starfsemi úr landi, sem kemur ekki sjálfkrafa til baka þótt aðstæður breytist til batnaðar síðar meir

    • Það er mjög kostnaðarsamt að vinna upp tapaða markaðshlutdeild, t.d. í ferðaþjónustu

    • Það er einfaldlega ekki hægt að kveikja og slökkva á fyrirtækjum þegar á þarf að halda


Hefur Seðlabankinn gengið of langt ?... frh

  • Mikil erlend lántaka og víðtæk verðtrygging hér á landi valda því að stýrivextir virka fyrst og fremst í gegn um gengi krónunnar

  • Áhugi erlendra fjárfesta á íslensku krónunni, sem þegar hafa fjárfest fyrir 100 milljarða á tveimur mánuðum, eykur enn á þessi áhrif

  • Það hefur því sérstaklega slæm áhrif hér á landi að beita einungis stýrivöxtum

  • Við þetta bætist að íslenska hagkerfið er “opnara” en flest önnur, því að virðisauki útflutningsgreinanna er svo stór hluti af landsframleiðslunni

  • Í raun og veru rennur manni í grun að hreint verðbólgumarkmið sé “hannað” fyrir lönd þar sem vaxtamarkaður er mun virkari og virðisauki útflutningsgreina minna hlutfall af landsframleiðslu


Ríkið getur ekki verið stikk frí

  • Það eru langtímahagsmunir íslensks efnahagslífs að trúverðugleiki stjórnvalda varðveitist

    • Einungis með þeim hætti getum við tryggt að samkeppnisskilyrði íslenskra fyrirtækja og lífskjör íslenskra heimila verði sambærileg og í nágrannalöndunum

    • Trúverðugleiki og efnahagslegur stöðugleiki er t.d. forsenda þess að við náum íslenskum vöxtum niður á alþjóðlegt stig til langframa

  • Við eigum því að líta á efnahagslegan stöðugleika (og trúverðugleikann) sem “eign” sem þarf að varðveita og það er skylda stjórnvalda að kasta honum ekki fyrir róða

  • Þetta verður stöðugt mikilvægara eftir því sem íslenskt efnahagslíf verður samofnara alþjóðlegum mörkuðum (fjármálamörkuðum, vinnumarkaði og vörumarkaði)

  • Efnahagsstefnan í heild sinni verður að taka mið af þessu og ríkið getur ekki vikið sér undan ábyrgð í þessu efni

  • Það er ekki ábyrgt að lækka skatta og umbylta húsnæðislánakerfinu á sama tíma og stjórnvöld standa fyrir stærstu framkvæmdum síðari tíma.

  • Það þurfa fleiri að sýna ábyrgð, t.d. bæði fjármálastofnanir og aðilar vinnumarkaðarins


Lausnir fyrir sjávarútveginn

  • Það eru ekki til neinar töfralausnir á þeim vanda sem sjávarútvegurinn stendur nú frammi fyrir. Gengi krónunnar ræðst á frjálsum markaði þar sem framlag sjávarútvegs er einungis einn af mörgum þáttum sem ráða niðurstöðunni

  • Fjármálafyrirtækin geta boðið upp á vissa þjónustu sem getur gagnast útflutningsfyrirtækjum og það er mikilvægt að fyrirtæki í greininni nýti sér hana til fulls

  • Eðlilegt er að sjávarútvegsfyrirtæki hugi að því hvort þeim henti betur að færa bókhaldi sitt í erlendri mynt í því skyni að draga úr áhrifum gengissveiflna á skattalega afkomu

  • Mikilvægt er að fyrirtækin nýti sér alla þá möguleika sem eru til hagræðingar. Vaxandi spenna á vinnumarkaði getur létt undir með fyritækjum hvað þetta varðar

  • Hin endanlega lausn hlýtur að felast í því að eðlileg rekstrarskilyrði skapist á nýjan leik. Sú krafa snýr fyrst og fremst að stjórnvöldum


Ógnarjafnvægi í efnahagsmálum

  • Íslenskt efnahagslíf einkennist af miklu ójafnvægi:

    • Mikill og vaxandi viðskiptahalli,

    • of sterk króna og vaxandi verðbólga,

    • spenna á vinnumarkaði,

    • gífurleg hækkun fasteignaverðs og

    • mikill útlánavöxtur í bankakerfinu

  • Í því ljósi er full þörf á því að beita aðhaldsamri efnahagsstjórn

  • Stóra spurningin er, með hvaða hætti hægt sé að vinda ofan af þeirri þeirri stöðu sem við erum komin í á sem skemmstum tíma

  • Lykillinn að lausn er falinn í samspili þriggja mikilvægra markaða

    • Fasteignamarkaðar

    • Gjaldeyrismarkaðar

    • Vinnumarkaðar


Fasteignamarkaðurinn er í lykilhlutverki

  • Miklar líkur eru á því að hækkunum fasteignaverðs linni fljótlega, eins og nýjustu tölur virðast staðfesta.

    • Hækkandi langtímavextir og mikið framboð nýbygginga skiptir hér sköpum

  • Betra jafnvægi á fasteignamarkaði er að okkar mati forsenda þess að hagkerfið geti náð mjúkri lendingu

    • Landsbankinn hefur gengið á undan og þegar lækkað veðhlutfall í 80% í varúðarskyni til þess að draga úr áhættu bankans og viðskiptavina

    • Í núverandi stöðu eru frekari verðhækkanir í raun skaðlegri en lítilsháttar verðlækkanir

  • Breyting Íbúðalánasjóðs í heildsölubanka er mikilvægur hluti af lausninni

  • Minni þensla á fasteignamarkaði hefur margvísleg áhrif

    • Dregur úr eftirspurn eftir íbúarhúsnæðis

    • Dregur úr þennslu í byggingariðnaði

    • Minni hvati til endurfjármögnunar fasteignalána og þar með minni einkaneysla

    • Minni verðbólga

    • Forsendur skapast fyrir lækkandi stýrivöxtum


Gjaldeyrismarkaður og vinnumarkaður í lykilhlutverkum

  • Seðlabankinn þarf augljóslega að búa yfir stærri gjaldeyrisvarasjóði nú þegar erlendir fjárfestar hafa tekið stöðu í kónunni í stórum stíl. Gjaldeyriskaup eru því æskileg og til þess fallin að draga úr styrkingu krónunnar

    • Það er hinsvegar mikilvægt að hindra að peningamagn í umferð aukist ekki af þessum sökum

  • Mjög mikilvægt er að aðilar vinnumarkaðarins nái saman um endurskoðun kjarasamninga í nóvember

    • Stjórnvöld verða að skapa hvata til að svo geti farið

  • Mjög mikilvægt er að viðhalda þeim sveigjanleika sem þróast hefur á vinnumarkaði á síðustu árum

    • Félagsleg undirboð eiga auðvitað ekki að líðast, en að öðru leyti er mikilvægt er að aðflutningur vinnuafls sé greiður

    • Hér skiptir EES samningurinn mjög miklu máli og tryggir að ekki er hægt að takmarka aðflutning vinnuafls innan svæðisins

  • Á endanum verða allir að axla sína ábyrð bæði stjórnvöld, aðilar vinnumarkaðarins og fjármálafyrirtækin


Samantekt

  • Við erum í slæmri stöðu, með of sterkt gengi, of háa vexti sem erlendir aðilar nýta sér og styrkja krónuna enn meira

  • Stöðugleiki í gengismálum er ekki síður mikilvægur en lág verðbólga til að tryggja jafnvægi í efnahagslífinu

  • Staðan nú er óþolandi og við þurfum að komast út úr henni sem fyrst

    • Finna framtíðarlausn á fyrirkomulagi Íbúðalánasjóðs

    • Seðlabanki kaupi gjaldeyri til að byggja upp forða

    • Seðlabankinn á að gefa til kynna að vaxtahækkunum séu takmörk sett

    • Aðilar vinnumarkaðarins verða að ná samkomulagi um framlengingu núverandi kjarasamninga. Ríkið á að koma að því, ef þess þarf

    • Fresta á skattalækkunum og/eða grípa til aðgerða sem auka sparnað í þjóðfélaginu í því skyni að draga úr neyslu

  • Það sem mestu máli skiptir er að allir vinni saman og þá fyrst og fremst að ríki og Seðlabanki vinni í takt


ad
  • Login