slide1
Download
Skip this Video
Download Presentation
SIL-SMH 105 GENEL İŞLETME

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 314

SIL-SMH 105 GENEL İŞLETME - PowerPoint PPT Presentation


  • 324 Views
  • Uploaded on

SIL-SMH 105 GENEL İŞLETME. Yrd. Doç. Dr. Abdullah KARAKAYA KARABÜK ÜNİVERSİTESİ SAFRANBOLU MESLEK YÜKSEK OKULU. DERSİN PLANI 2008-2009 Öğretim Yılı. 0. Temel Bilgiler 0.1. Ekonominin Tanımı 0.2. Bazı Ekonomik Terimler 0.2.1. İhtiyaçlar

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' SIL-SMH 105 GENEL İŞLETME' - hosea


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

SIL-SMH 105 GENEL İŞLETME

Yrd. Doç. Dr. Abdullah KARAKAYAKARABÜK ÜNİVERSİTESİ SAFRANBOLU MESLEK YÜKSEK OKULU

slide2
DERSİN PLANI

2008-2009 Öğretim Yılı

slide3
0. Temel Bilgiler

0.1. Ekonominin Tanımı

0.2. Bazı Ekonomik Terimler

0.2.1. İhtiyaçlar

0.2.2. Mal ve Hizmet

0.2.3. Fayda ve Değer

0.2.4. Tüketim

0.2.5. Arz ve Talep

0.3. Ekonomik Sistemler

0.3.1. Kapitalizm ve Piyasa Ekonomisi

0.3.2. Sosyalizm ve Merkezi Planlama

0.3.3. Yan Sistemler (Sentez Arayışları)

0.3.4. Ekonomik Sistemlerin Başarı Ölçütleri

slide4
0.4. Kalkınma

0.4.1. Kalkınmanın Tanımı ve Önemi

0.4.2. Kalkınma Türleri

0.4.3. Kalkınmayı Etkileyen Faktörler

0.5. Üretim

0.5.1. Üretimin Gerekliliği

0.5.2. Üretimin Tanımı

0.5.3. Üretim Faktörleri

0.5.4. Üretimin Örgütlenişi

0.6. Kıtlık

0.6.1. Kıtlığın Tanımı

0.6.2. Kıtlık, Tercih ve Alternatif Maliyetler

0.6.3. Kıtlığın Nedenleri

0.6.4. Kıtlık ve Fakirliğin Kısır Döngüsü

slide5
1. İşletmenin Tanımı ve Önemi

1.1. İşletmenin Tanımı

1.2. İşletmenini Önemi

2. İşletmelerin Gelişim Süreci

2.1. İlkel Toplumda İşletmeler!?

2.2. Tarım Toplumunda İşletmeler

2.3. Sanayi toplumunda İşletmeler

2.4. Bilgi Toplumunda İşletmeler

2.5. Bilgi Ötesi Toplumda İşletmeler

3. İşletme ve Çevresi

3.1. Sistem Kuramı

3.2. Sosyal Paydaşlar

3.3. İş Ahlakı ve Toplumsal Sorumluluklar

slide6
4. İşletme Amaçları

4.1. Süreklilik

4.2. Kar Etmek

4.3. Büyümek

4.4. Diğer (Sosyal Paydaş Beklentileri)

5. İşletmecilik

5.1. İşletmeciliğin Tanımı

5.2. İşletmecilik ve Optimizasyon

5.3. İşletmeciliğin Temel İlkeleri

5.4. İşletmecilik ve Kalkınma İlişkisi

slide7
6. Girişimcilik

6.1. Girişimciliğin Tanımı

6.2. Girişimcilik Türleri

6.3. Girişimciliğin Tarihçesi

6.4. Girişimciliğin Önemi/Toplumsal Misyonu

7. İşletme Türleri

7.1. Büyüklüklerine Göre

7.2. İşin Niteliğine Göre

7.3. Mülkiyetine Göre

7.4. Yasal Yapılarına Göre

7.5. Kooperatif İşletmeler

7.6. Kar Amaçsız İşletmeler

slide8
8. İşletme Kuruluşu

8.1. Yatırım Düşüncesi

8.2. Fizibilite Çalışması

8.3. Kuruluş Yeri Seçimi

8.4. Yatırım Maliyeti ve İşletme Sermeyesi

8.5. Organize Sanayi Bölgeleri

8.6. Küçük Sanayi Siteleri

9. İşletmelerde Kapasite

9.1. Kapasitenin Tanımı

9.2. Kapasite Türleri

9.3. Optimum Kapasite

slide9
10. İşletmelerin Büyümesi

10.1. Büyümenin Tanımı Nedenleri ve Etkileyen Faktörler

10.2. Büyüklük Ölçütleri

10.3. Büyümenin Amacı ve Stratejik Analizi

10.4. Büyüme Şekilleri

10.5. Büyümenin Yönleri

10.6. Büyüme ve Hukuki Yapı

10.7. Büyümenin Kısıtlılıkları

11. İşletmenin Bölümleri(İşlevleri/Fonksiyonları)

11.1. Yönetim

11.2. Pazarlama

11.3. Finansman

11.4. İnsan Kaynakları

11.5. Üretim

11.6. Araştırma geliştirme

11.7. Muhasebe

11.8. Halkla İlişkiler

slide10
Güle guş ettiremez yok yere bülbül inler
  • Varak-ı mühr-ü vefayı kim okur kim dinler

Mehmet Kami

Ölümü 1545

VEFA: sevgiyi sürdürme, sevgi bağlılığı

slide11
0. TEMEL BİLGİLER

Ekonomi Kavramı

Bazı Ekonomik Terimler

İhtiyaçlar, Mal ve Hizmet, Fayda ve Değer, Tüketim

Arz ve Talep

Ekonomik Sistemler

Kalkınma

Üretim

Kıtlık

slide12
0.1. Ekonominin Tanımı

Ekonomi (İktisat):

  • Kıt ya da sınırlı kaynaklarla, sınırsız insan ihtiyaçlarının karşılanması sorunu ile ilgilenmektedir.
  • İnsanların iktisadi faaliyetlerini inceleyen bilim dalıdır.
  • İktisadi faaliyet, insana maddi refah salamaya yöneliktir.
  • İncelenen ekonomik birimin boyutuna göre, makro iktisat ve mikro iktisat olmak üzere ikiye ayrılır.
  • Birey, aile ve işletme gibi küçük birimlerin faaliyetlerini inceleyen kısmına MİKRO İKTİSAT denir.
  • Ulusal ekonomi düzeyindeki iktisadi olayları inceleyen kısmına MAKRO İKTİSAT denir.
  • Makro ve Mikro iktisat, hiyerarşik yapı içerisinde, birbiriyle etkileşimli olup, birbirinin tamamlayıcısıdır.
slide14
0.2. Bazı Ekonomik Terimler

0.2.1. İhtiyaç

  • Karşılanmadığı (Tatmin edilmediği) zaman acı, kaygı ve üzüntü veren, karşılandığında zevk, haz ve gurur veren duygulara ihtiyaç (gereksinme) denir. İki tür ihtiyaç söz konusudur.
  • a) Ekonomik ihtiyaçlar: beslenme, giyinme barınma vb.
  • b) Ekonomi dışı ihtiyaçlar: Daha akıllı olma, cesur olma, sevgi ihtiyacı, özgürlük, adalet vb.
  • Ekonomik olmayan ihtiyaçlar, insan refahını etkilemekle birlikte ekonomik analizlerin dışındadır.
slide15
İhtiyaçların bazı özellikleri vardır:
  • İhtiyaçlar sınırsızdır
  • İhtiyaçların şiddeti farklıdır
  • İhtiyaçlar tatmin edilebilir
  • İhtiyaçların ikame özelliği vardır

Doyum

Dürtü

Motivasyon

Davranış

Faaliyet

İhtiyaç

slide16
0.2.2. Mal ve Hizmet
  • İnsanihtiyaçlarını doğrudan veya dolaylı olarak karşılayan her şeye mal denir. Somut olmayana hizmet denir. Çoğu zaman mal her ikisini de kapsar.
  • Serbest Mallar
  • Ekonomik (Kıt) Mallar-
  • Dayanıklı ve Dayanıksız Mallar
  • Tüketim Malları, Üretim Malları ve Ara Mallar

0.2.3. Fayda/Değer

  • Mal ve Hizmetlerin ihtiyaçları karşılama özelliğine fayda denmektedir.
  • Değer, malların faydalarının mukayesesi sonucunda ortaya çıkmıştır.Değer, nispi bir özellik taşımaktadır.
slide17
0.2.4. Tüketim
  • Yararlı mal ve hizmetlerin, insan ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kullanılmasına tüketim denir.
  • Tüketim ekonomik faaliyetlerin son amacıdır.
  • İnsanların bütün çabaları, hayat seviyelerini yükseltmek yani ihtiyaçlarını daha iyi karşılayacak bir tüketim düzeyine ulaşmak amacına yönelmiştir.
  • Bu da ancak daha çok mal ve hizmete sahip olmamıza ve onları ihtiyaçlarımızı karşılamak amacıyla kullanabilmemize bağlıdır.
slide18
0.2.5. Arz ve Talep
  • Piyasada alıcı ve satıcı olmak üzere iki taraf vardır
  • Satıcıların faaliyetleri piyasanın ARZ yönünü oluşturur.
  • Alıcıların faaliyetleri piyasanın TALEP yönünü oluşturur.
  • Konuşma dilinde talep istek arzu anlamındadır.
  • Ancak her istek ve arzu ekonomik anlamda talep olarak kabul edilmez.
  • Satın alma isteğinin talep olarak kabul edilebilmesi için, satın alma gücüyle desteklenmiş olması gerekir.
  • Belirli bir piyasada, belirli bir anda, belirli bir fiyattan satılmak üzere piyasaya sunulan mal ya da hizmet miktarıdır.
slide19
0.3. Ekonomik Sistemler (İktisadi Sistemler)
  • Toplumsal refahı maksimum yapmak için toplumun benimsediği; ekonomik, sosyal, yönetsel ve hukuki örgütlenme biçimidir.
  • Kısaca üretim sitemlerinin örgütlenmesi veya üretimin örgütlenmesi şeklinde de söylenir.

0.3.1. Kapitalizm ve Piyasa Ekonomisi

  • Arz ve talebi özgür olan üretim faktörlerinden yararlanarak, üretimin ülke çapında hür müteşebbislerce örgütlendiği ekonomik sistemdir. Temel nitelikleri şunlardır:
  • Özel mülkiyet hakkı, Piyasa mekanizması, Bırakınız yapsınlar- Bırakınız geçsinler, Görünmeyen el
slide20
0.3.2. Sosyalizm ve Merkezi Planlama
  • Eski Yunan’da Platon (MÖ 428-374) Cumhuriyet adlı yapıtında, özel mülkiyetin ve ticaretin bulunmadığı bir toplumsal düzeni savunmuştur.
  • K. Marx’ın tanımı şöyledir: Sosyalizm; üretim, dağıtım ve değişim araçlarının millileştirildiği sistemdir. Farklı uygulama biçimleri olmuştur. Merkezi planlama temel karakteristiğidir.
slide21
0.3.3. Yan Sistemler (Sentez Arayışları)
  • İki uç sistem olan Kapitalizm ve Sosyalizmin çeşitli özellikleri alınarak oluşturulan karma sistemdir. Bilinen iki uygulaması
  • Türkiye’de 1930’larda uygulanan Karma Ekonomik Sistem: Devlet ve Özel sektör birlikte
  • Almanya’da 1945 sonrası uygulanan Sosyal Piyasa Ekonomisi.
  • Çin’de günümüzde uygulanmakta olan model!?
  • Serbest piyasa ekonomisi veya Merkezi Planlama yerine Sosyal Piyasa Ekonomisi Modelinin Uygulanması.
  • Devlet, Özel Sektör ve Sivil Toplum Örgütlerinin uyumlu birlikteliği önemlidir.
slide22

Yan

Sistemler

Sosyalizm

Kapitalizm

slide23
0.3.4. Ekonomik Sistemlerin Başarı Ölçütleri

Etkinlik

  • Kıt kaynakların rasyonel kullanılması amacıyla, doğru üretim ve tüketim seçeneklerinin belirlenmesi ve uygulanmasıdır. Neye ihtiyaç varsa onu üretmek ve nerede ihtiyaç varsa orada tüketmek.

İstikrar

  • Duraklama ve kriz oluşturmadan üretim ve refah düzeyinin dengeli ve sürekli yükselmesi. Aşırı dalgalanmalar oluşturmadan sistemin gelişmesini sağlamak.
slide24
Özgürlük
  • Tarihi süreç içerisinde yapılan araştırmalar, özgür insanların, baskı altıda çalışan insanlardan daha başarılı ve mutlu olduğunu göstermiştir. (baskıyla da önemli sonuçlar alınabilir ancak insanların mutluluk düzeyi azdır)
  • İktisadi faaliyetlerde herkese girişim özgürlüğü verilmesini ifade eder.

Adalet

  • Üretimin adaletli dağıtılmasıdır. Kapitalizmde herkese katkısına göre ilkesi ve Sosyalizmde ise herkese ihtiyacına göre ilkesi benimsenmiş ancak bunlar mutlak anlamda uygulanamamıştır. Fırsat eşitliğinin ve sosyal adaletin sağlanması yolundaki çalışmaların daha adaletli bir düzen sağlanmasında etkili olacağı söylenebilir.
slide25
0.4. Kalkınma
  • Toplumların çeşitli amaçları vardır. Bunlar:
  • Varlığını korumak ve
  • Refah düzeyini artırmak olarak özetlenebilir.
  • Bu amaçlara yönelik olarak kalkınma;
  • Üretim-bölüşüm ilişkisinde nimet-külfet dengesini,
  • Üretim-sistem ilişkisinde, makro açıdan uygun makro sistemin ve mikro açıdan uygun örgütlenme şeklinin belirlenmesini ifade eder.
slide26
Toplumsal amaçların gerçekleştirilmesi başta ekonomik gerekliliklerin gereği gibi yerine getirilmesi olmak üzere birçok faktöre bağlıdır.
  • Ekonomik gerekliliklerin yerine getirilmesi, değişik terimlerle ifade edilmektedir.
  • Bunlardan yaygın kullanılanları; kalkınma, ekonomik büyüme (büyüme), sanayileşme ve yapısal değişme kavramlarıdır.
  • Bu kavramlar, birbirleri ile ilişkilerinden dolayı, kısmen birbirine karıştırılmakla birlikte, sonuç olarak toplumsal refahın artmasına yönelik faaliyetleri ifade ederler.
slide27
0.4.1. Kalkınmanın Tanımı ve Önemi
  • Kalkınma, çoğu kez ekonomik büyüme ile birlikte, “ekonomik büyüme ve kalkınma” şeklinde ele alındığından bu iki kavram birlikte ele alınmıştır.

Ekonomik/İktisadi Büyüme:Bir ekonomide kişi başına düşen üretimin sürekli artışıdır.

Ekonomik büyüme açısından, üretim artışının sürekli olarak nüfus artışından fazla olması gerekir. Ancak bu şekilde toplumsal refahın sürekli yükselmesi sağlanabilir.

Bir başka açıdan, Tarıma dayalı ekonomiden tarım dışı ekonomiye geçiştir.

iktisadi büyüme kavramı, işçi başına, görece daha az sermayenin kullanıldığı tarımsal ekonomik faaliyetlerden, işçi başına daha fazla sermaye kullanılan sanayi ve diğer tarım dışı ekonomik faaliyetlere geçiş olarak da tanımlanmaktadır.

slide28
Kalkınma:Ekonomik büyümeye göre daha kapsamlı bir kavramdır. Kalkınma; üretim artışı ile birlikte örf, adet, kültür, sosyal yaşam, ahlaki ve etik değerler, yönetim şekli ve anlayışı, hukuki yapı vb. faktörlerle etkileşimlidir.
  • Kalkınma, bir ülkede/ekonomide sosyal ve kültürel yapının değiştirilmesi ve yenileştirilmesi sürecidir. Kalkınma, toplumdaki nicel (sayısal) değişimlerin yanı sıra, nitel (Nitelik-Kalite) değişimleri de içermektedir.
  • Bir bakıma ekonomik büyüme sonucunun hayata yansımasıdır denilebilir.
  • Ekonomik Büyüme ve Kalkınma kavramlarının mutlak anlamda birbirinden bağımsız olduğu düşünülmemelidir.
slide29
0.4.2. Kalkınma Türleri

Ekonomik kalkınma

  • Bir ekonomide, yatırımların ve üretim verimliliğinin artması sonucu mal ve hizmetlerin nicel ve nitel olarak artmasıdır.
  • Ekonomik kalkınma iki aşamalı bir süreci ifade etmektedir. Birinci aşama, üretim faktörlerinin ortaya çıkarılması, ikinci aşama ise üretim faktörlerinin en uygun biçimde birleştirilmesidir.
  • Ekonomik kalkınma, iktisadi nitelikte olan yapılar/kurumlar yanında sosyal, siyasal nitelikteki yapılarda da gelişme yönünde bir değişme, hatta yeni yapıların oluşturulmasını içeren süreçlere de işaret etmektedir.
  • Ekonomik kalkınma sadece ekonomik boyutlarla sınırlanmayan, toplumu sosyolojik, psikolojik, politik, askeri vb. bir çok boyutlarıyla kuşatan karmaşık bir süreçtir.
slide30
Kültürel Kalkınma
  • Genel olarak eğitim düzeyinin yükselmesini, kültürel etkinliklerin ve bunlara katılan bireylerin artmasını, kültür ve tabiat varlıklarının korunması anlamındadır.
  • Kültürel kalkınma ile ekonomik kalkınma arasında önemli bir ilişki vardır. Yani gerçek ekonomik kalkınma, temelde insan öğesine, ona yapılan yatırımlara ve insanın etkinliğinin ve verimliliğinin artmasına bağlı olduğundan, doğrudan doğruya kültürel kalkınmanın bir türevidir.
slide31
Kültürel kalkınma, aynı zamanda bir toplumun üyelerinin sahip oldukları araçlarla varlıklarını devam ettirecek bir güç sağlayan sosyal ve zihinsel ilerlemeleri geleceğe açık olmayı, temel ihtiyaçların karşılanmasını, önemli derecede bağımsızlığı, kendine güveni, yaratıcılığı ve kültürel bir kimliği bünyesinde barındırmalıdır.
  • Toplumun heyecanının ve azminin geniş kapsamlı katılımını gerektirir. Bu anlamdaki kalkınma eğitim, örgütlenme ve disiplinli çalışma sürecini gerekli kılar.
  • Kültürel kalkınma, kalkınmada ekonomik faktörlerle birlikte, sosyal ve kültürel faktörleri de içinde barındıran bir kavramdır.
slide32
Sosyal Kalkınma
  • Ekonomik kalkınma sonucu oluşan refahın, toplumsal sınıflar ve bölgeler arasında adaletli ve dengeli dağıtımın sağlanmasıdır. Genel olarak sosyal kalkınmanın ekonomik kalkınmanın tabi bir sonucu olduğu düşüncesi yaygındır. Buna karşın, özellikle gelir dağılımında önemli sorunlar yaşanan toplumlarda, ekonomik kalkınma her zaman beraberinde sosyal kalkınmayı gerçekleştirmeyebilir.
  • Sosyal kalkınmanın sağlanmasında toplumda dayanışma ruhunun oluşturulması ve korunması önemlidir. Sosyal kalkınma ancak toplumu oluşturan birey ve gruplar arasındaki güven, işbirliği ve aidiyet duygusunu geliştirerek kalkınmaya yönlendirilmesi ile sağlanabileceği inancı gün geçtikçe artmaktadır.
  • Sosyal kalkınma, kişisel ve kolektif düzeyde sosyal ve beşeri ilişkileri, sosyal dayanışmayı, karşılıklı saygınlığı artırmaktır.
  • Sosyal kalkınmada yaşanan sorunların azaltılabilmesi ve sosyal kalkınmanın beklenen yararı sağlayabilmesi açısından, yerel kalkınma stratejilerinin de önemli olduğu söylenebilir.
slide33
Sürdürülebilir Kalkınma
  • Sürdürülebilir kalkınma kavramı, BM Çevre ve Kalkınma Komisyonu raporunda, gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmelerini tehlikeye sokmaksızın, bugünkü kuşağın ihtiyaçlarını karşılayabilen kalkınma modeli olarak tanımlanmaktadır. Kısaca gelecek nesillerin kaynaklarını tüketmeden kalkınmayı gerçekleştirme anlamındadır. Çevre yönetimi önemlidir.
  • Buna göre kalkınma çabaları çevreyle uyumlu olduğu sürece sürdürülebilir niteliktedir. Sürdürülebilirlik, belirli bir seviyedeki kaynakların (ormanlar, toprak, su vb.) miktarının azalmaması olarak tanımlanmaktadır. Bu model; bindiği dalı kesmeyen, ekonomiyle eko-sistem arasındaki dengeyi koruyan, ekonomik kalkınmayla ekolojik dengeyi uzun dönemli ve birlikte ele alan bir kalkınma türüdür.
slide34
Sürdürülebilir kalkınma başlangıçta çevresel bir sorumluluk olarak değerlendirilmesine rağmen günümüz toplumunda aktif olarak faaliyet gösteren tüm birey ve örgütlerin taşıması gereken ekolojik, ekonomik ve sosyal sorumluluklar bütünü seklinde kabul edilmektedir.
  • Sürdürülebilir kalkınma bugünkü sosyal ve ekonomik kârları, gelecekteki potansiyel benzer faydaları tehlikeye atmaksızın optimize eden sosyal ve yapısal ekonomik dönüşümlerin bütünleşmesi olarak tanımlanır.
  • Bu bağlamda sürdürülebilir kalkınmanın birincil amacı, çok sayıda neslin, ekonomik refah düzeylerinin sürekli olarak adil ve akıllıca dağıtımını başarmaktır.
  • Sürdürülebilir kalkınma, ekonomik büyüme ihtiyacını çevresel koruma ve sosyal adalet ile dengeleyen geniş bir kavramdır.
slide35
İnsani Kalkınma
  • Birleşmiş Milletler Gelişme Programı, insani kalkınmayı
  • İnsanların seçeneklerini artıran bir süreç olarak tanımlamakta ve sonsuz tercihler yerine bunlardan; uzun ve sağlıklı bir ömür, bilgi edinmek ve asgari geçim standardı için gerekli kaynaklara erişim olmak üzere sadece üçü üzerinde durmaktadır.
  • İnsani kalkınma indeksi, bu üç boyutu ifade eden indekslerin bir indekse indirgenmesiyle oluşturulmakta ve ülkelerin kalkınmışlık düzeyini gösteren önemli bir ölçüt olarak kabul edilmektedir.
  • Burada önemli olan, kalkınma ile ilgili verilerin sadece gelir düzeyinin belirlenmesi için değil aynı zamanda yaşam kalitesi göstergelerinin belirlenmesi için de kullanılmasıdır.
slide36
Bir diğer ifade ile insani kalkınma; sağlık, eğitim ve yaşam standardı gibi en basit insani özelliklerdeki kazanımlar ve bu kazanımlar açısından istenen standartların sağlanmasıdır.
  • İnsani kalkınma; herkes için onurlu biçimde ve hak ettiği ölçüde, günlük yaşamın tüm fırsat ve olanaklarına ulaşma imkânı sağlanmasını ve böylece bireysel ve toplumsal yaşam standardının yükseltilmesini amaçlamaktadır.
  • İnsani kalkınma; toplumun eğitim, sağlık ve gelir seviyesinin iyileştirilerek söz konusu alanlarda bireylere sunulan tercihleri genişletmeyi amaçlamaktadır.
  • Bu amacın öneminden dolayı bilgi ötesi topluma geçiş sürecinin yaşandığı günümüzde kalkınma olgusunun içeriğini daha çok insani kalkınma kavramının doldurmakta olduğu söylenebilir.
slide37
İnsani kalkınma:
  • Uluslararası ve ulusal düzeyde herkesin onurlu,
  • Günlük yaşamın tüm fırsat ve olanaklarına ulaşabilen
  • Yaşam standardı yüksek
  • İnsan haklarına saygılı
  • Sosyal, ekonomik, ve siyasal alanlarda kadın-erkek, herkesin eşit haklara sahip olduğu barışın
  • Sevgi Barış ve Dostluğun temel ortak bölen olduğu
  • İdeal bir dünyayı hedeflemektedir.
slide38
İnsani kalkınma, başlıca üç kriterden yola çıkarak tespit edilmektedir. Bu kriterler:
  • a)Refah/Yaşam Standardı: Kişi başına düşen milli gelirin, yerel geçim maliyetlerine uyarlanmasıyla hesaplanmaktadır. Buna (SGP) satın alma gücü paritesi de denir. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla)
  • b) Eğitim Standardı: İnsani Gelişme Endeksinin hesaplanmasında kullanılan ikinci kriter ülkenin eğitim düzeyidir. Endekste eğitim kriterinin hesaplanmasında iki farklı faktörden yararlanılmaktadır.
  • - Yetişkinler arasındaki okuma yazma oranı
  • - Ortalama eğitim düzeyi (Okullaşma Endeksi)
  • c) Sağlık Standardı: Bir ülkedeki ortalama yaşam süresi beklentisi esas alınarak sağlık standardı İnsani Gelişme Endeksine dahil edilmektedir.
slide39
İnsani Kalkınma
  • Uzun ve Sağlıklı Yaşam (Yaşam Beklentisi)
  • Eğitim
  • Yaşam Standardı (Kişi başına reel GSYİH- Gelir)
slide40
0.4.3. Kalkınmayı Etkileyen Faktörler
  • Ekonomik Faktörler (Üretim İmkanları)
  • İnsan Kaynakları/Nüfus
  • Doğal Kaynaklar
  • Parasal Kaynaklar/Sermaye
  • Girişimcilik
  • Stratejik Faktörler
  • Yönetim Anlayışı
  • Organizasyon Yapısı (Örgütlenme Durumu)

Kültürel Değerler

  • Güven ve Etik

Entegrasyon

slide41
Toplumsal amaçların (Büyüme ve Kalkınmanın) çok pahalıya mâl olmadan gerçekleştirilmesi önemlidir
  • Bu, sınırlı kaynakların optimum (en uygun) kullanımına bağlıdır.
  • Her ne pahasına olursa olsun amaçlara ulaşmak isteği, ekonomik geçerliliği olan bir anlayış değildir.
slide42
0.5. Üretim

0.5.1. Üretimin Gerekliliği

  • Amaçların optimum kaynak kullanımı ile gerçekleştirilmesi, toplumun ekonomik gücünü artırır ve ekonomik güç diğer güçlerin (siyasal, askeri, kültürel vb.) temelini oluşturur. Böylece toplumun pazarlık gücü artar.
  • Bunu sağlamak (ekonomik güç), öncelikle üretim ve nüfus etkenlerine bağlıdır.
  • Ayrıca üretim sitemlerinin örgütlenmesi ve nüfusun (toplumun) kültüründen önemli oranda etkilenir.
  • Sistem, örgüt ve kültür, insanın çalışma etkinliği ve isteği üzerinde etkilidir.
  • Kalkınmışlık farkı - Slayt
slide43
ÜRETİM (Örgüt yapısı ve Sistem)

KALKINMA =

NÜFUS (Kültür, Eğitim Bilgi vb.)

  • ÜRETİM  NÜFUS SABİT
  • ÜRETİM SABİT NÜFUS 
  • ÜRETİM  NÜFUS  (Ü  > N )
  • MİLLİ GELİR BÜYÜME VE GELİR DAĞILIMI
slide44
KISACA ÜRETMEK GEREKLİ
  • Zenginliğin kaynağı; sistemli, disiplinli ve örgütlü çalışarak yapılan üretimdir.
  • Yani her alanda etkin ve verimli çalışan, büyük örgütlere sahip olmak ve o örgütlerle birlikte üretmektir.
  • Üretim-Tüketim ilişkisi önemli
  • İktisat-İsraf kavramları önemli
  • İsraf ekonomisi (kapitalist ekonomi)
slide45
0.5.2. Üretimin Tanımı
  • İnsan ihtiyaçlarının doğal olarak tam karşılanmaması sonucu ortaya çıkan, beşeri bir faaliyettir.
  • Amacı ürün, mamul veya hizmet oluşturmaktır.
  • Bunun için üretim faktörlerinin belirli şartlar ve yöntemlerle bir araya getirilmesi gerekir.
  • Yani üretim faktörlerinin doğru belirlenmiş öncelikler için işbirliği ve uyum içerisinde çalıştırılmasıdır.
slide46
0.5.3. Üretim Faktörleri
  • ÜRETMEK BAZI UNSURLARI GEREKTİRİR
  • İnsan Kaynakları
  • Doğal Kaynaklar
  • Sermaye
  • Müteşebbis (Girişimci)
  • -------------------------------
  • Bilgi
  • Teknoloji
  • Zaman
  • Yönetim
slide47
0.5.4. Üretimin Örgütlenişi
  • Üretim Teknik Bir Konudur
  • Buna Karşın;
  • Neyin,
  • Ne Zaman,
  • Kim İçin,
  • Nerede,
  • Nasıl Üretileceği Gibi Konular
  • Üretimin Yönetsel ve
  • Örgütsel Yönünü Ortaya Çıkarır
slide48
Üretimle ilgili değerler
  • Üretim Unsurlarının çoğu,
  • Araçlar,
  • Yöntemler ve
  • İmkanlar
  • Çok Çeşitli ve Kısıtlı/Sonlu Olduklarından
  • İç ve dış çevremizi en az tahrip edecek şekilde ihtiyat ve basiretle üretim yapılmasını gerektirir.
  • Diğer bir ifade ile, bunlar arasından Rasyonellik (Akılcılık) ilkesine Göre Seçimler Yapmak Gerekir
  • Ekonomik Hareket ve Seçimler Yapmak
slide49
Buna Göre
  • Üretimin Rasgele Olmaması,
  • Belli İlkeler İçerisinde
  • Uygun sistemlerle
  • Rasyonel Olması Gerekir
  • Ekonomik Sistem Tercihi ve İşletmecilik İlkeleri ile yakından ilişkili
  • Bu yapılamazsa kıtlık oluşacaktır.
slide50
Akla uygun, aklın kurallarına dayanan, ölçülü, ussal, hesaplı:       "Rasyonel bir çalışma."- .
  • RASYONEL:
  • AKLA UYGUN, HESAPLI, ÖLÇÜLÜ, BİÇİLİ
slide51
0.6. KITLIK

0.6.1. Kıtlığın Tanımı

  • Ekonomide yeterli mal ve hizmetin olmaması anlamındadır. Üretim istenen özelliklerde yapılamazsa kıtlık olur.

0.6.2. Kıtlık, Tercih ve Alternatif Maliyetler

  • Kıtlık sorunu insanları seçenekler arasında tercih ya da tercihler yapmaya zorlar. Eldeki kaynaklardan maksimum fayda sağlayabilmek için ihtiyaçlar arasından önceliğe göre bir sıralama ve tercih yapılması gerekir. Bu durumda önceliği olmayan ihtiyaçlardan vazgeçilecektir.
  • Vazgeçilen seçeneğin maliyetine ise alternatif maliyet veya fırsat maliyeti denir.
slide52
Vazgeçme Maliyeti ve alternatif maliyet olarak da bilinir. Tercih edilen seçenek uğruna kaçırılan net kazanç tutarıdır.
  • Başka bir anlatımla, vazgeçilen seçenekten sağlanabilecek net kazanç, yapılan şeyin fırsat maliyetini meydana getirir.
  • Eğer ikiden fazla seçenek arasında bir seçim yapılması söz konusu ise, benimsenen seçeneğin (yapılan şeyin) fırsat maliyeti, benimsenmeyen seçeneklerden (vazgeçilen şeylerden) en iyisinin net kazancı ile ölçülür.
slide53
Maliyet yapılan veya yapılacak işlerden oluşurken
  • Fırsat maliyeti yapılmayan veya yapılmayacak işlerden oluşur.
  • Bu nedenle maliyeti saptamak nispeten kolaydır.
  • Yapılan işleme karşın yapılamayan işlemlerin belirlenmesinin zorluğuna bağlı olarak, Fırsat Maliyetini saptamak zordur.
  • Bu nedenle fırsat maliyeti kavramı belli önemli kararlara (Örneğin yatırım kararları) uygulanır.
slide56
0.6.3. Kıtlığın nedenleri
  • Kıtlık 3 unsura bağlı olarak oluşur.
  • Üretim Unsurlarına Bağlı Kıtlık
  • Sisteme Bağlı Kıtlık
  • Bölüşüme Bağlı Kıtlık
slide57
Üretim Unsurlarına Bağlı Kıtlık
  • Tamamı olmasa da bazı üretim unsurları kıttır, çevresel faktörlerce sınırlandırılmıştır.
  • Örneğin; sermaye, girişimci, bilgi vb. gibi
  • Bunlar kıtlığa neden olur
  • Fırat akar durur, sen de bakar durursan, kıtlık olur
  • Örneğin girişimcinin kıt olduğu bir ekonomide üretim istenen düzeyde olamaz. Bu sorun bir süre dış alımla sürse de uzun vadede toplumun aleyhine sonuçlanır.
  • Tilki kuyruğu meselesi?
slide58
Sisteme Bağlı Kıtlık
  • Çeşitli ekonomik sistemler bulunmaktadır.
  • Planlı Ekonomi
  • Kapitalizm
  • Karma ekonomi
  • Her bir sistemin üretim unsurlarına bakış açısı farklı olmaktadır.
  • Toplumun bünyesine uygun olmayan sistemin seçimi, üretimde kaynak israfına, dolayısıyla da kıtlığa neden olur.
slide59
Batı iktisat öğretisi genellikle, kendi sömürü politikasına uygun olmadığı için sisteme bağlı kıtlıktan söz etmez.
  • Daha çok üretim unsurlarına bağlı kıtlıktan söz eder
slide60
Bölüşüme Bağlı Kıtlık
  • Her nimet bir külfet karşılığıdır
  • Külfete katlananlar ile nimete konanlar arasında dengesizlik varsa bölüşüme bağlı kıtlık vardır
  • Kısaca bölüşümün adaletsiz oluşunu ifade eder.
  • Örneğin gelir dağılımı dengesizliği gibi.

Kar

Faiz Rant

Ücret

Faiz: Sermaye

Rant: Doğal Kaynaklar

Ücret: Emek Kar: Girişimci

slide61

Düşük Gelir

Düşük İstihdam

0.6.4. Kıtlık ve Fakirliğin Kısır Döngüsü

Yetersiz Yatırım

Yetersiz Tasarruf

Yetersiz

Girişimci Kültürü

Yetersiz

Sermaye Birikimi

slide62
Fakirliğin Kısır Döngüsünden Kurtulmada
  • Girişimcilik Önemli
  • Üretim ve Teknoloji ilişkisi önemli
  • Bilgi birikimi → teknolojiyi,
  • Teknoloji → Üretimi
  • Üretim → Pazarlamayı desteklemelidir.
slide63
Üretim–Pazarlama İlişkisinde
  • Pazarlamanın önceliği
  • Üretim-Bölüşüm İlişkisinde
  • Nimet-Külfet dengesinin gerekliliği
  • Üretim-Sistem İlişkisinde (Makro-Ülke Düzeyi)

Uygun Makro Sistemin Belirlenmesi !?

  • Üretim-Sistem İlişkisinde (Mikro-Firma Düzeyi)

Uygun Örgütlenme Biçiminin Belirlenmesi !?

  • Gereklidir.
slide64
Örgütlenme ile ilgili ilginç bir örnek!
  • KANO YARIŞI
  • Türk ve Japon takımları kano yarışı yapacaktır.
  • Uzun ve zorlu bir hazırlık devresinden sonra Japonlar 1 km farkla yarışı kazandılar.
  • Türk takımı çok sarsıldı ve sorunun belirlenmesi için yabancı danışmanlık şirketi ile anlaştı.
  • Uzun ve pahalı bir süreçten sonra, danışmanlık şirketinin bulgusu:
  • Rakip takımda 1 dümenci 8 kürekçi,
  • Türk takımında ise 1 kürekçi 8 dümenci bulunuyordu
slide65
Türk takımı bu bulgular sonucu yeniden örgütlendi; yeni örgütsel yapı:
  • 4 dümen müdürü, 3 bölgesel dümen müdürü ve kürekçiyi motive etmek için yeni bir başarı değerleme sistemi...
  • İkinci yarışı Japonlar 2 km farkla kazandı
  • Üretimde iş bölümü ve uzmanlaşma.
  • Adam Smith
  • Sistem ve kültürle ilişkili!
az geli mi li in k s r d ng s ve k yolu

Bilgi ve Teknoloji

Girişimcilik, Yönetim

İnsan Kaynakları

Doğal Kaynaklar

Diğer

Yetersiz Yatırım

ve Düşük Verim

Yetersiz

Sermaye Birikimi

Yetersiz

Tasarruf

Düşük

Gelir

Düşük İstihdam

Az Gelişmişliğin Kısır Döngüsü ve Çıkış Yolu

Bilgi ve Teknoloji

Girişimcilik, Yönetim

İnsan Kaynakları

Doğal Kaynaklar

Diğer

Yetersiz Yatırım

ve Düşük Verim

Yetersiz

Sermaye Birikimi

Yetersiz

Tasarruf

Düşük

Gelir

Düşük İstihdam

slide68
1. İşletmenin Tanımı ve Önemi

1.1. İşletmenin Tanımı

1.2. İşletmenin Önemi

slide69
1.1. İşletmenin Tanımı
  • İnsan ihtiyaçlarını karşılamak üzere yararlı mal ve hizmet üreten temel ekonomik birimlere “işletme” denir.
  • İşletme kelimesi, İş kökünden gelmektedir.
  • Bu anlamda
  • Üretim unsurlarının konuşlandırıldığı yer, İş yeri
  • Üretim unsurlarını çalıştırma, İş gördürme
slide70
İşletme kavramı ile ilişkili diğer genel nitelikli bir kavram da örgüttür.
  • Kısaca, örgüt sistemli faaliyetler bütünüdür.
  • Buna göre her işletme bir örgüttür.
  • Ama her örgüt işletme değildir.
  • Ayrıca günlük dilde kullandığımız ve işletme kelimesi yerine kullanılabilecek bazı örnekler fikir vermesi amacıyla sunulmuştur.

Kurum, kuruluş, şirket, firma, fabrika vb.

  • İşletmelerin sadece kar amaçlı bir örgüt olduğu da düşünülmemelidir.
slide72
1.2. İşletmenin Önemi

(İşletmelerin Hayatımızdaki Yeri)

  • Tüm ihtiyaçlarımızı işletmeler vasıtasıyla karşılarız.
  • Örneğin sabah bizi uyandıran saatten ……
slide73
2. İşletmelerin Gelişim Süreci

2.1. İlkel Toplumda İşletmeler!?

2.2. Tarım Toplumunda İşletmeler

2.3. Sanayi toplumunda İşletmeler

2.4. Bilgi Toplumunda İşletmeler

2.5. Bilgi Ötesi Toplumda İşletmeler

slide74
İşletmelerin Gelişim Süreci

İnsanlığın gelişim sürecine paralel olarak dört aşamada incelenebilir.

  • İlkel Toplum
  • Tarım Toplumu
  • Sanayi Toplumu
  • Bilgi Toplumu
  • Bilgi Ötesi Toplum
slide75
2.1. İlkel Toplumda İşletmeler!?

İlkel Toplum → Göçebe Yaşam,

Toplayıcılık ve Avcılık ile

Kendine yetecek düzeyde besin

Teknoloji (Balta) ile fazla besin

(İnsanlar arası farklılaşma/Ekonomi-Yönetim burada başlıyor)

slide76
2.2. Tarım Toplumunda İşletmeler

Tarım Toplumu → Yerleşik Hayata Geçiş

Tarım devrimi → 1. Küreselleşme

A) Tek tanrılı dinler tarım devrimi ile

başlıyor. Din ve Din adamları Önemli

B) Toprağı almak ve korumak için

Örgüt ve Devlet/İmparatorluk Kavramları

gelişmiştir.

C) Basit düzeyde işletmecilik.

Basit aletler ile tarımsal üretimde artış

Ev işçiliği ile mal üretimi

D) Basit düzeyde ticaret.

(Değiş-Tokuş (Trampa/Ayni değişim)

slide77
2.3. Sanayi Toplumunda İşletmeler

Sanayi Toplumu → Kentleşme

Sanayi Devrimi → 2. Küreselleşme

A) Din’e ilaveten Dil ve Etnik Milliyetçilik akımları gelişmiştir.

B) Teknolojik üstünlüğün belirginleşmesi

Buhar gücü ve Ulusal Zenginliğin önem kazanması

1765 James Watt’ın buharlı makineyi keşfi

1776 Adam Smith’in iş bölümü ve uzmanlaşmayı keşfi (Ekonomi biliminin kurucusu)

Zaman tasarrufu → Alıştığı işi daha kısa zamanda yapar

Emek tasarrufu → Alıştığı işi daha kolay yapar

İş Geliştirme becerisi →Sürekli aynı işi yapmak, yeni yöntemleri geliştirme imkanı verir

C) Üretimin örgütlenmesinde sivil toplum örgütlerinin yer almaya başlaması

Lonca ve Ahilik teşkilatları (Zanaatkarlık)

slide78
D) Fabrikalarda seri üretimin başlaması (Taylor ve Fayo’un iş analizleri mikro ekonominin işletmeciliğe dönüşü ve işletmeciliğin bilimselleşmesi)

Fabrikalar Köylüyü Kentli yapmıştır.

Köylü → Fabrika → Kentli

Sanayi Bölgeleri ve bu bölgelerde Şehirleşme

E) Emek ve Sermaye sınıfı oluşmuştur. Bu sınıflar arasında daha çok çatışma yaşanmıştır. (Proletarya diktatörlüğü ve işçi sınıfı arasında veya emek ile sermaye arasında)

slide79
2.4. Bilgi Toplumunda İşletmeler

Bilgi Toplumu → Teknoloji Bölgelerinin oluşumu

Teknokentler (Teknoparklar)

Bilişim Devrimi → 3. Küreselleşme

A)Ekonomi

B) Silah

C) İdeoloji

D) Bilginin artan önemi ve Bilgi ve iletişim teknolojisinin yaygınlaşması (Yaklaşık 1950’ler den bu yana)

Her alanda oluşturulan; bilgi sistemleri, bilgi ağları, bilgi bankaları

  • Düşünsel gücün önemini artırması
  • Üretim ve pazarlama stratejilerinin önem kazanması
  • Hizmet sektörünün öneminin artması
  • Teknoparklar (Teknoloji bölgeleri)
slide80
2.5. Bilgi Ötesi Toplumda İşletmeler

Bilgi Ötesi Toplum →

  • Sanayi devrimin ıskaladık, bilgi devrimini de ıskalarsak sınıfı düşük bir toplum olarak yaşamaya mahkum oluruz.
  • 2050 yılında dünyanın tek hakimi Türkler olacakmış….
  • İşletmelerin gelişiminde İktisadi Alan oluşumu oldukça önemlidir. Oktay Güvemli
slide81
3. İşletme ve Çevresi

3.1. Sistem Kuramı ve İşletme

3.2. Sosyal Paydaşlar ve Sorumluluklar

slide82
3.1.Sistem Kuramı ve İşletme
  • İnsanlar yeryüzünde var oldukları günden beri, yaptıkları işleri sistemleştirmeyi sistemli çalışmayı amaçlamışlardır.
  • Genel Sistem Kuramının (GST) kurucusu olarak, Ludwig Von Bertalanffy gösterilir.
  • 1937 yılından itibaren yayınladığı makalelerini derleyerek Genel Sistem Teorisi isimli bir kitap yayınlamıştır.
  • Disiplinler arası çalışmanın önemlidir
slide83
Sistem: Önceden belirlenmiş çeşitli amaçları gerçekleştirmek için aralarında karşılıklı karmaşık ilişkiler bulunan birden fazla bileşenin belli çevresel sınırlar içerisinde çalışarak oluşturduğu bütündür.
  • Tanımın Unsurları:
  • Amaç ve hedeflerin olması
  • Birden çok bileşen olması
  • Bileşenler arası ilişkiler
  • Çevre ve çevre ile etkileşim
  • Bütünlük
  • Sistemin sınırı (onu diğer sistemlerden ayıran alan)
slide84

Sistemin Yapısı ve İşletme Sistemi

GİRDİ

Üretim Faktörleri

İlk/Ham madde

İnsan Kaynakları

Bilgi, Enerji

Finansal Kaynaklar

Diğer

İŞLEM

Üretim Süreci

Dokuma

Kesme

Eritme

Şekillendirme

Diğer

ÇIKTI

Mal ve Hizmetler

Ürün/Hizmet

Kumaş, İplik, Elbise

Demir, Otomobil

Diğer

ÇEVRE

Uluslararası ve

Ulusal Ekonomi

Sektör ve Endüstri

Paydaşlar

Fiziki coğrafya

Teknolojik çevre

Kültürel Çevre

Diğer

slide85

KONTROL

Mevcut Çıktı

İstenen Çıktı

Karşılaştırılır

GİRDİ

İŞLEM

ÇIKTI

  • Sistem Çevre Etkileşimi ve İşletme Sistemi

GERİ BİLDİRİM

Mevcut Çıktı = İstenen Çıktı  Pozitif GB

Mevcut Çıktı ≠ İstenen Çıktı  Negatif GB

Sisteme müdahale gerekir.

slide86
İşletmenin işleyişine etki eden çevresel faktörler (İşletme İlgilileri/paydaşlar/çıkardaşlar) iki başlık altında incelenir.

1. Dış Çevre (Makro Çevre)

1.1. İlgili Dış Çevre 1.2. Genel Dış Çevre

Sahipler Uluslar arası Çevre

Ekonomik Çevre

Yöneticiler Yasal Çevre

Devlet Sosyal Çevre

Kredi Kuruluşları

Çeşitli örgütler Kültürel Çevre

Halk/Toplum Siyasal Çevre

Diğer Askeri Çevre

Diğer

slide87

2. İç Çevre (Mikro Çevre)

2.2. Yapısal İç Çevre

Misyon, Vizyon ve Amaçlar

Stratejiler

Yapılacak İşler

Örgüt Kültürü

Kullanılan Teknoloji

Yönetim Anlayışı

Rekabet ve Çatışma

Diğer

2.1. İşlevsel İç Çevre

(Bölümler)

İnsan Kaynakları

Üretim

Pazarlama

Finansman

Yönetim

Muhasebe

Ar-Ge

Diğer

slide88
Sistem Türleri ve İşletme
  • Açık, Kapalı ve Kısmen Kapalı Sistemler
  • Alt, Üst ve Süper Sistemler
  • İşletmeler genel kabul görüldüğü şekli ile açık sistemlerdir. Ancak kısmen kapalı sistem olarak da düşünülebilir.
slide89
Sistemle İlgili Bazı Kavramlar
  • Sistem Analizi: Disiplinler arası bir çalışmayla sistemle ilgili değişkenlerin incelenmesi.
  • Sistem geliştirme: Sistemin aksayan yerlerine müdahale etme ve düzeltme
  • Sistem tasarımı: İlk defa bir sistem kurma, yeniden sistem oluşturma
  • Sistemin Çalıştırılması:
slide90

Yeni Sistem

Eski Sistem

  • Doğrudan Geçiş
  • Paralel Geçiş

Yeni Sistem

Eski Sistem

slide91

Eski Sistem Yeni Sistem

  • Kademeli Geçiş
  • Pilot Geçiş

Yeni Sistem

Eski Sistem

Pilot Sistem

slide92
Sistem Yaklaşımı
  • Porsche firması
  • Telefon sorunu
  • Durumsallık Yaklaşımı
slide93
Porsche firması
  • Porsche firması, otomotiv sektöründe yankı uyandıracak teknik donanıma sahip iddialı bir otomobille pazara girer.
  • Müşterilerinden gelen her türlü yorum ve fikirlere açık olan yönetim, aracın piyasaya sürülmesinden 2 ay sonra ilginç bir şikayet mektubuyla karşılaşır.
  • Müşterinin şikayeti sudur:
slide94
"Adım Danny Troatman. New Jersey\'de yaşıyorum. Eşim ve çocuklarımla her aksam film seyretmeden önce şehir merkezinde bulunan markete dondurma almaya gidiyorum. Bir ay önce aldığım Porsche marka arabamla tabii ki... Fakat ne ilginçtir, ne zaman çikolatalı veya meyveli dondurma alıp arabama dönsem, araç çalışmıyor. Oysa vanilyalı aldığım zaman aracım rahatlıkla çalışıyor. Bunu bir kaç kere denedim ve her seferinde ayni sonucu aldım. Yardımlarınız için şimdiden teşekkürler"
slide95
Bu olay Türkiye\'de olsa ne oldurdu? Muhtemelen mektubunuz ciddiye alınmayıp bir kenara fırlatılırdı. Ama hayır! Porsche firmasındaki yetkililer derhal adı gecen bölgeye bir mühendis gönderiyorlar ve sebebini öğreninceye kadar orada kalmasını söylüyorlar.
  • Ertesi gün mühendis New Jersey\'e varıyor ve Bay Troatman\'la hemen temasa geçiyor. Ayni aksamdan başlamak üzere her aksam üstü mühendisimiz ve Bay
  • Troatman dondurma almak üzere markete gidiyorlar.
slide96
Gerçekten de çikolatalı ve meyveli dondurma alındığı zaman araba çalışmıyor, vanilyalı alındığı zaman ise rahatlıkla çalışıyor.
  • Mühendis başlangıçta bu olaya şaşkınlıkla bakıyor fakat bilimsellikten uzaklaşmamaya gayret ediyor. Aradan yaklaşık bir ay geçiyor. Bay Troatman ile her gün markete giden mühendis, sonunda olayı çözüyor.
slide97
Yeni model Porsche arabalarda kullanılan soğutma sistemi, araç durdurulduktan hemen sonra devreye giriyor ve motor belirli bir ısıya düsene kadar motoru kilitliyor. Markette en çok satılan dondurma ise vanilyalı. Bu yüzden vanilyalı dondurma tezgahı önünde sürekli sıra oluyor. Bay Troatman sıraya girip dondurmasını alana kadar gecen süre, motorun soğuması için yeterli oluyor. Fakat çikolatalı veya meyveli dondurma tezgahı önünde sıra olmadığı için dondurmayı hemen alıp aracına geri dönüyor. Motor ise
  • kilitli olduğu için araç çalışmıyor. Mühendis, raporunu yönetime sunuyor.
  • Piyasadaki araçlar geri toplanıp, gerekli ayarlamalar yapılıyor ve müşterilere yeni haliyle teslim ediliyor.
slide98
Telefon sorunu
  • Joe, sosyal bilimlerle ilgili bir üniversite mezunu olarak bir telefon şirketinde çalışmaya başlamıştı. Şirketin kendisine verdiği ilk görev, şirketin eğitim kurslarına katılması olmuştu.
  • Eğitim direktörü ilk haftada Joe ile ne yapacağına ilişkin bir problemle karşılaştı. İlk aklına gelen şey de, Joe’ye işletmeyle ilgili bilgileri kapsayan birkaç el kitabı vermek olmuştu. Daha sonra, Joe’ya özel bir görev vermeyi de düşündü.
slide99
Joe’nun özel görevi, civar kentlerden birindeki yanlış numara problemini çözmek için yeni bir numaralama sistemi üzerinde öneriler getirmekti.
  • Şirket, Joe’nun haberi olmaksızın, problemi o kadar ciddi tutuyordu ki, bir takım mühendisleri bu iş için görevlendirmiş, fakat dört aydır herhangi olumlu bir sonuç da alınamamıştı.
  • Cuma günü öğleden sonra, Joe, temiz daktilo edilmiş ve düzgün yazılmış bir raporu eğitim yöneticisinin masasının üzerine bıraktı.
slide100
Joe’nun raporuna göre, yanlış numara problemini iki faktörden doğmaktaydı.
  • Önce, yeni telefon rehberindeki numara çevirmeyle ilgili açıklamalarda beş yanlış bulunmaktaydı. Bunlardan herhangi biri yanlış bir numaranın düşmesine yol açabilmekteydi.
  • İkinci olarak, Joe, şehirdeki kodlama sistemini protesto eden bir grubun bulunduğunu söylüyordu. Grup üyelerinden birinin iddiasına göre, bunlar mevcut kodlama sistemini sabote etmek üzere birçok yanlış numaraları çeviriyorlardı.
slide101
Joe, bundan sonra işletme tarafından kabul edilen ve problemin çözümünü sağlayan bazı önerilerde bulundu.
  • Eğitim yöneticisi, mühendisleriyle görüşmüş ve onların bu problemin yalnız teknik yönüyle ilgilendiklerini de anlatmıştı.
slide102
Durumsallık Yaklaşımı
  • Dışsal Faktörler:Müşteri, Rekabet, Devlet, Pazar Koşulları, Diğer
  • İçsel faktörler: Görevler, Personel, Teknoloji, Amaçlar, Kültür, Diğer

İşletme Yapısı ve İşleyişi

slide103
3.2. Sosyal Paydaşlar ve Sorumluluklar

(İşletme İle İlgili Çıkar Grupları)

  • İşletmenin çok yönlü etkileşiminde bulunduğu ve her birine gruba karşı çeşitli sorumlulukları olan Sosyal Paydaşlar (Çıkar Grupları) şunlardır:
  • Sahipler
  • Yöneticiler
  • Çalışanlar
  • Kredi Verenler
  • Tedarikçiler/Satıcılar
  • Tüketiciler/Alıcılar
  • Devlet
  • Toplum (Sosyal Sorumluluk)
  • Diğer
slide104
3.3. İŞ AHLAKI VE TOPLUMSAL

SORUMLULUK

  • İş Ahlakı: İş dünyasında geçerli olan doğru ve yanlış davranışlardır.
  • Amacı ilgili kişiyi doğru davranışlara yöneltmektir.
  • Toplumsal (Sosyal) Sorumluluk: Toplumun refahını geliştirme, hiç olmazsa zedelememe sorumluluğudur.
  • Dinçer ve Fidan, s.65 ilave
slide105
İşletmelerin Sosyal Sorumluluklarına bazı örnekler:
  • Tüketicileri memnun etme gayreti
  • (Talep alma, Satış sonrası hizmetler vb.)
  • Çevreye karşı duyarlı olma (Çevre Koruma)
  • Çeşitli sosyal amaçlı yatırımlar yapma
  • Çeşitli sosyal faaliyetlerde bulunma veya destekleme
  • Tekel, kartel vb. oluşumlardan kaçınma
  • Haksız rekabet yapmamak
  • Aldatıcı/Yanıltıcı reklam yapmamak
slide106
Ayırımcılık (cinsiyet, ırk, din, sınıf vb.) yapmamak
  • Çalışma ortamının iyileştirilmesi
  • Toplumu doğru ve zamanında bilgilendirmek
  • Karaborsacılık yapmamak
  • İş ahlakına sahip olma
  • İş ahlakı; aile, grup, örgüt, toplum ve evrensel düzeydeki ahlak ile etkileşimlidir.
  • Güven, dürüstlük, sır saklama, stokçuluk yapmamak, sözleşmelere sadık kalmak, çalışanlara gereken ücreti zamanında ödemek, borcunu zamanında ödemek vb..
slide107
Çalışma Hayatının Niteliğini Geliştirme
  • Dinçer ve Fidan 58-59
  • Müşterilere daha kaliteli mal ve hizmet sunmak
  • Yönetime Katılma (Öneri Sistemi) Dinçer ve Fidan 59-60
  • Çalışanlara daha iyi çalışma koşulları sağlamak
  • Çalışanların Tatmini ve Yüksek ücret vermek
  • İnsan kaynaklarının eğitimine önem vermek
  • İlerleme imkanları sunmak
  • Sürekli istihdam sağlamak vb.
slide108
GÜVENİN EKONOMİK GELİŞMEDEKİ ROLÜ

Dürüstlük En iyi Politikadır

  • İşletmeler, şöhretlerine leke sürmemeye çok dikkat etmelidirler. İlişkide bulundukları insanlar üzerinde iyi niyet ve iyi duygular yaratma ve sürdürme, yaşama ve gelişmelerinin temelidir. “Dürüstlük en iyi politikadır” “Honesty is the best policy” sözünü ticari ahlakın yasası olarak kabul ederler .
  • Bu politika işletmeler açısından olduğu kadar ülke ekonomisi açısından da önemlidir.
slide109
Az gelişmiş ülkelerde,küçük işadamlarına kredi vermede en güç sorun, birçoklarının iş şöhretine verdikleri önemin yetersiz oluşudur.
  • İş şöhretine (goodwill) bir işletmenin en değerli aktif unsurlarından biri gözüyle bakılır.
  • Az gelişmiş ülkelerde sözü edilen anlamda bir dürüstlük ve güven ikliminin gerçekleştirilmemiş olması kalkınmayı geciktiren en önemli etmenlerden biridir.
  • Gelişmiş Batılı ülkelerde, bu geleneksel hava yerleşmiş bulunduğundan formaliteler azalmış, emek ve diğer harcamalardan tasarruf edilmiş, insanların sermayeleri ile emeklerini bir araya getirerek üretim güçlerini arttıran ortaklıklar yaygın bir hal almıştır.
slide110
2) Güven Nasıl Yaratılabilir ?
  • Güven ve dürüstlüğün yerleşmesinde devletin, işletmelerin ve ailelerin büyük rolü vardır.
  • Devlet hem kendi ilişkilerinde dürüstlük hareket etmek, hem eğitim sistemini ona göre biçimlendirme hem de yasalarda gerekli önlemleri almak suretiyle doğruluğun iş hayatına da egemen olmasında başrol oynar.
  • Bu çerçevede devlet insanları doğru yola yöneltme Konusunda hukukun,ahlakın,dinin ve eğitimin sağladığı olanaklardan yararlanmayı ihmal etmemektedir.
slide111
Gerekli yasal düzenlemeleri yapmak, ondan sonra da bu yasaları kesinlikle uygulamak başta gelen hukuksal önlemlerdendir.
  • Cezaların hafif kaldığı sık sık çıkarılan afların cezaların etkinliğini azalttığı artık iyice anlaşılmış bir gerçektir.
  • Adalet dağıtım mekanizmasının daha iyi ve özellikle daha hızlı bir biçimde çalıştırılması üzerinde durulmaya değer bir önemli konulardandır.
slide112
İşletmeler ise personele itimadı peşin bir ilke kabul etmiş bir örgüt kurmak,
  • Moral düzeyini yüksekte tutan bir yönlendirme sistemi gerçekleştirmek,
  • İşletme içi ve dışı eğitimde bu konuya eğilmek
  • Ücretle ilgili gerekli önlemleri almak vb yollarla dürüstlüğün gelişmesine yardım edebilirler.
  • Bireylerin ilk alışkanlık ve eğitimlerini aldığı ailelerde, işletmelerin aldığı önlemlere benzer yol ve yöntemlerle sorunun çözümüne yardımcı olabilirler.
slide113
Töresel ve dinsel kuralların öğretilmesi ve uygulanması için her tür çabayı esirgememek de, devlet, işletme ve aileler için ihmal edilmemesi gereken bir görevdir.
  • Hukuksal ve töresel yaptırımların etkisini yitirdiği zaman ve koşullarda, bugün olduğu gibi, insan üstü bir gücün vicdanlar üzerindeki etkisine hiçbir toplumun ilgisiz ve uzak kalabilmesi düşünülemez.
  • Bu nedenle aydın eğiticilerin dinsel, töresel ve hukuksal ilke ve kurallardan da yararlanmaları gereğine inanıyoruz.
slide114
Keza okullarda çağdaş başarı ilişkileri ile töresel eğitim esaslarının verilmesi ve insanı kötülük yapmaktan alıkoyan vicdan geliştirici bir eğitim sisteminiz gerçekleştirilmesi de ihmal edilmemelidir.
  • Hukuk, ahlak, din ve vicdan kurallarının disiplini içine sokulmayan bir iktisat ve ticaret düzeni toplumun tümü ile birlikte çökme ve dağılmaya hükümlüdür.

(Prof. Dr. Kemal TOSUN, Yönetim ve İşletme Politikası, İstanbul 1990: 170 ve 173-174)

slide115
Toplumumuzun ekonomik hayat ve iş ahlakıyla ilgili değerlerinden bazıları şunlardır:
  • Alış verişlerde birbirini aldatmamak
  • Borcunu vaktinde ödemek
  • İhtiyaç sahibi kimselere yardım ve destek sağlamak
  • İşçisine ücretini hakkıyla ve zamanında ödemek
  • Haksız rekabet yapmamak
  • Ölçü ve tartısında adil ve dürüst olmak
  • Kendine yapılmasını istemediği bir şeyi başkasına yapmamak
slide116
Stokçuluk yapmamak ve toplumun zayıf anlarında veya arz yetersizliği durumlarında fırsatçı politikalar gütmemek.
  • Mal ve hizmetleri hakkında yalan söylememek.Sattığı malın niteliklerini tam olarak belirtmemek.Kendi malın kötü yönlerini müşteriden gizlememek ve alacağı malın değerini düşürmek için kötülememek.Gerçek dışı ve asılsız reklamlara yönelmemek.
  • Sözüne ve anlaşmalarına sadık Kalmak ve yapılan bir pazarlıktan ve vakitten sonra bir başkasıyla pazarlılığa girmemek
  • Müşteri iken,satıcı iken,borcunu öderken,alacağını tahsil ederken kolaylık göstermek,müsamaha ile yaklaşmak ve gerektiğinde kendisinden fedakarlık yapmak.

(Prof Dr. Ömer DİNÇER,İşletme Yönetimi Giriş,BETA Basın-Yayın Dağıtım A.Ş İstanbul ,1997: 67)

slide117
İŞ HAYATININ ARTAN TOPLUMSAL SORUMLULUKLARI

Toplumsal sorunların,davaların her ne tedbir alınırsa alınsın kolayca ve kısa sürede çözülebileceği beklemek aşırı iyimserlik olur. İnsanlığa uluslara kültüre ve hatta kurumlara, kolay ve kısa süreli reçeteler sunan ve vadedenler ya çağımızı şekillendiren bilimsel gerçek ve eğilimlerden haberli değildirler, ya da iyi niyetten yoksundurlar. Her çağın kendisine özgü belirgin ana ana cereyanlarından ve bu arada günümüzü nitelendiren özelliklerden çok zaman söz edilir.

slide118
Bu sonuncular arasında bize en uygun görüneni zamanımızı“ bir beşeri münasebetler (insancıl ilişkiler) bunalımı ile nitelendiren düşünce biçimidir.” Bu bunalımın en basit ifadesi, işbirliği ve beraberliği etme zorunluluğunda bulunan kişilerin birbirleriyle geçinmeyi bilmemeleri, becerememeleridir. İşte ekonomik toplumsal,siyasal vb diğer bunalımların temelinde yatan aslında bu manevi toplumsal bunalımdır.
slide119
Bu günün toplumunda insanlar hem rekabet şartları altında geçimlerini karlı bir şekilde kazanmayı,hem de din kitaplarının öğrettiği gibi komşularını sevmeyi başarabilirler mi?

Araştırmanın verdiği sonuç söyle özetlenebilir iktisat (iş hayatı) ile din ve ahlak arasında sıkı bağlar kurmalı ve bunları kuvvetlendirmelidir. İktisadın, eski deyimle la-ahlaki olduğu yani ahlakla ilişkisi bulunmadığı hususu, ancak bütün bilimlerin ve bu arada iktisadın da karşısında bulunduğu bilimsel-metodolojik bir zorunluluktur ve iktisadın uygulama yönü ve alanını içine almayan bir gerçektir.

slide120
Fizik, kimya, biyoloji gibi bilimlerin de din ve ahlak ile ilişkileri yoktur; fakat,bunları uygulayan bir hekimin, bir kimyagerin, bir mühendisin uygulamada ihmal edemeyeceği dini ve ahlaki kural ve ilkeler vardır. Keza günlük geçimimizi sağlamak için her birimizin verdiği karalar din ve ahlak kurallarından uzak kalamazlar. İşadamları, girişimciler yönetimciler karar alırken, bu kararlarının yasal yönlerini görmezlikten gelemeyecekleri gibi, toplumsal kültürel ve ahlaksal etki ve tepkilerini de dikkatten uzak tutamazlar.

(Prof.Dr.Kemal TOSUN, Yönetim ve İşletme Politikası, İstanbul, 1990: 71-72)

slide121
TOPLUMSAL SORUMLULUĞUN GETİRDİĞİ YÜKÜMLÜLÜKLER
  • Yeni toplumsal değer anlayışına dayanan bu toplumsal sorunluluk zihniyet ve bilincinin kapsadığı başlıca yükümlülükler şunlardır.
  • Fakirliğin önlenmesi ve herkese asgari yaşam düzeyinin sağlanması
  • Herkese asgari sağlık koşulları ve önlemlerinin sağlanması
  • Irk,cinsiyet ve inanç gibi farkları dikkate almadan herkese eşit başarma koşullarının sağlanması
  • Herkese eşit eğitim ve öğrenim olanaklarının sağlanması
slide122
Herkese,toplumun her kesimine,eşit çalışma ve meslek edinme olanaklarının sağlanması
  • Herkese uygun barınma,temiz ve güzel bir çevre,etkili ve güvenli taşıma,kültürel,sportif ve eğlence olanaklarının sağlanması.
  • Bunlar, aslında çağdaş devletin işlev ve görevleri arasında yer alan ve toplumsal devlet anlayış ve bilincini temsil eden yükümlülüklerdir. Bu nedenle iş hayatının sorumlulukları arasında yer almaları birçok kişiyi ve bu arada özellikle işadamlarıyla yöneticileri hayret içinde bırakabilir.

(Prof.Dr.Kemal Tosun, Yönetim ve İşletme Politikası, İstanbul, 1990: 96)

slide123
Ben size diyorum ki,

Hayat ancak hızlı gelişiminden yavaşlatılmaya kalkışıldığında

Kapkara olur

Ve bu hızlı gelişim bilgiden yoksunsa kör olur.

Ve her bilgi,içinde eylem yoksa boşunadır.

Ve her eylem içinde sevgi yoksa boştur.

slide124
Sevgiyle dolu olarak çalışırsanız, ilkin kendinize,

Sonra birbirinize, sonrada Tanrıya bağlanmış olursunuz.

Sevgiyle dolu olarak çalışmak nedir ?

Dokuduğunuz kumaşı, sanki yalnız en sevdiğiniz kimse giyecekmiş gibi

Yüreğinizden çektiğiniz ipliklerle dokuyabilmek.

Kurduğunuz yapıyı, sanki içinde yalnız en sevdiğiniz oturacakmışçasına özenle ve sevgiyle kurabilmek.

slide125
Serptiğiniz tohumları ve onun ürünlerini sanki yalnız en sevdiğiniz yiyecekmişçesine sevgiyle ekip biçebilmek

Bütün yaptıklarınıza kendi canınızdan yükselen bir soluk katabilmek …

Ve tüm kutsanmış ölülerin çevrenizde yaptıklarınızı gözlemlemekte olduklarını bir an olsun aklınızdan çıkarmamış olmak,

Halil Cibran

Ermiş

10. Ulusal Yönetim ve Organizasyon kongresi, Bildiriler Kitabı,

23-25 Mayıs 2002, ANTALYA

slide126
4. İşletme Amaçları

4.1. Süreklilik

4.2. Kar Etmek

4.3. Büyümek

4.4. Diğer (Sosyal Paydaş Beklentileri)

slide127
İşletme belli bir işi yapmak ve o işle ilgili faaliyetlerde bulunarak toplumun ihtiyaçlarını karşılamak için kurulurlar.
  • İşletmenin varlık nedeni faaliyette bulunduğu konuda işini yapmak ve görevini (Misyonunu) yerine getirmektir.
  • Bu misyonu niçin yerine getirmek istemektedir.
  • Sonuçta neyi/neleri elde etmek arzusundadır.
  • Bu soruların cevabı işletmenin amaçlarını belirtir.
slide128

İşletme

Ne yapıyor? Ne elde etmek istiyor?

İşi ve görevi nedir? Hangi sonuçlara varmak istiyor?

Misyon Amaçlar

Süreklilik Kar Büyüme Diğer

slide129
İşletmelerin amaçları, işletme faaliyetleri sonucunda elde edilmek istenenlerdir.
  • İşletmenin yaptığı işleri/faaliyetleri niçin yaptığını
  • Neyi/Neleri elde etmek için yaptığını

belirten sonuçlardır

  • Amaçlar, vizyona ulaştıracak temel adımlardır
slide130
Amaçların Özellikleri
  • Sonuçları etkileyecek önemli hususları kapsamalı
  • Gerçekçi olmalı ve uygun trendlerle büyütülmelidir (Çıtayı yükseltmek)
  • Belirgin ve ölçülebilir olmalıdır
  • Uygun bir zaman dilimine sahip olmalıdır
slide131
Ekonomik Amaçlar
  • Süreklilik (Varlığını korumak)
  • Kar
  • Büyüme

Ekonomik Olmayan Amaçlar

  • Sosyal Sorumluluk (Sosyal Paydaş Beklentileri)
  • İş Ahlakı ???
  • Diğer Amaçlar
slide132
4.1.Varlığını korumak (Süreklilik)
  • Her sistem gibi işletme sistemi de belirlediği amaçlarını gerçekleştirebilmek için varlığını koruma yolunda çaba sarf eder
  • Açık bir sistem olan işletmenin varlığını sürdürmesi büyük oranda çevreye uyum göstermesine bağlıdır
slide133
4.2. Kar etmek
  • Yeni yatırım politikalarının oluşturulmasında
  • Çalışanlara daha iyi imkan sağlamada
  • Vergi ödemelerinde
  • Ortaklara kâr payı ödemede
  • Başarı değerlemede bir ölçüttür
slide134
4.3. Büyümek
  • Optimum büyüklüğe ulaşmak önemlidir.
  • Çünkü optimum büyüklük hacmi, faaliyetlerin daha ekonomik ve kârlı sonuçlanmasını sağlar.
  • Büyük hacimde çalışmanın (iş yapmanın) avantajlarını kullanma
  • Buna “ölçek ekonomisi” denir.
slide135
4.4. Diğer Amaçlar (Sosyal Paydaş Beklentileri)
  • İşletmeler genelde topluma, özde ise tüketiciye hizmet sorumluluğu taşımaktadır.
  • Topluma hizmet dolaylı veya dolaysız olarak gerçekleşebilir. Dolaylı hizmetin özet işletmeler, dolaysız hizmetin ise kamu işletmeleri tarafından öncelikli amaç olarak benimsendiği söylenebilir.
  • Tüketici istek ve beklentilerinin çeşitlenmesi ve artması tüketiciye hizmet sorumluluğunu artırmaktadır.
  • Toplumun ekonomik ve sosyal olaylara karşı daha duyarlı olması ve işletmeden ekonomik ve sosyal fayda beklemesi
  • Devletin ihmal ettiği veya yeterince destekleyemediği toplusal sorunların varlığı
  • Toplumsal sorunları çözmek amacıyla yapılanmış sivil toplum örgütlerinin artması (örgütlü toplum)
  • İşletmelerde Sosyal Paydaş Beklentilerinin karşılanmasının önemini artırmaktadır
slide136
İşletme-Sosyal Paydaş Beklentileri etkileşimi, işletmenin niteliklerine (iş hacmi, iş kolu, yönetim anlayışı vb.) göre farklı düzeylerde oluşur.
  • Her biri bir çıkar grubu olan bu kişi ve kuruluşlarla etkileşimin dengeli ve adaletli olmasına özen gösterilmelidir.
slide137
5. İşletmecilik

5.1. İşletmeciliğin Tanımı

5.2. İşletmecilik ve Optimizasyon

5.3. İşletmeciliğin Temel İlkeleri

Etkinlik

Verimlilik

Karlılık

Ekonomiklik

Esneklik

Toplam Kalite Yönetimi

İş Ahlakı ve Sosyal Sorumluluk

slide138
5.1. İşletmeciliğin Tanımı
  • İşletmelerin kendilerine tahsis edilen toplumsal kaynakları en uygun (optimum) kullanmaları için geliştirilen kuramsal (teorik) ve uygulamalı çalışmalara işletmecilik denir.
  • İşletmecilik, temel ekonomik sistemler olan işletmelerin optimizasyonu için şu tür temel çalışmaları içerir:
  • İşletmenin iç ve dış çevresinin, stratejik bakış açısıyla ANALİZ ve SENTEZ yoluyla incelenerek durumunun belirlenmesi.
slide139
Durum analizi
  • Duruma uygun amaç ve strateji ve hedeflerin belirlenmesi
  • Bunların uygulanması ve
  • Sonuçların kontrolü ve geri bildirim yapılması
  • İşletmecilik, işletmenin faaliyetlerini yürütmesi için gerçekleştirdiği işlevlerin yönetilmesi (planlanması, örgütlenmesi, yürütülmesi, kontrolü ve koordinasyonu) şeklinde de tanımlanabilir.
slide140
5.2. İşletmecilik ve Optimizasyon

Bir ekonomik sistemde var olan kaynakların (işgücü, zaman, sermaye, süreçler, ilk madde-malzemeler, kapasite, ekipman vb. sistem elemanlarının) en uygun şekilde kullanılarak, belirli amaçlara (maliyetlerin azaltılması, kar maksimizasyonu, kapasite kullanım düzeyinin yükseltilmesi, rekabet üstünlüğü, etkinlik ve verimlilik artışı, müşteri memnuniyeti, çevreye uyum vb.) ulaşmayı sağlayan yöntemler ve teknolojiler olarak tanımlanabilir.

slide141
Kısıtlı/Sınırlı Optimizasyon
  • Karar vermeyi alternatifler arasından rasyonel bir seçim yapma süreci olarak ele almak, esasında şu varsayımlara dayanmaktadır.
  • Karar Verici alternatifler hakkında tam bilgiye sahiptir.
  • Her alternatifin sonucu hakkında tam bilgi vardır
  • Karar Verici bu sonuçlarla ilgili olarak net bir tercihe sahiptir
  • Karar Verici alternatiflerin sonuçlarını karşılaştırıcı hesapları yapabilir
  • Sorun net ve kesin olarak tanımlanabilir
slide142
Ancak gerçek yaşamda bu varsayımların her zaman geçerli olmadığı, karar vericinin çoğu kez yetersiz ve kısıtlı bilgiler çerçevesinde seçim yapmak zorunda kaldığı bilinmektedir. Bu durum “Kısıtlı optimizasyon/Kısıtlı rasyonellik” teorisi ile incelenmektedir.
  • Kısıtlı rasyonellik teorisine/görüşüne göre, karar verici, gerçek yaşamda kısıtlayıcı faktörlerin etkisi altındadır. Bu faktörler karar vericiyi rasyonel seçim yapmaktan uzaklaştırır. Bu nedenle karar verici mevcut koşullarda “tatminkâr” sayılan seçimi yapar.
slide143
Karar vericiyi rasyonel seçimden uzaklaştıran kısıtlayıcı faktörler olarak şunlar sayılabilir:
  • İnsan beyinin kısıtlı hesap yapma kapasitesi
  • Sorunun belirsizliği ve yapısının karmaşıklığı
  • Gerekli bilgilerin tam ve zamanlı elde edilmemesi vb.
  • Bu faktörlere bağlı olarak karar verme süreci en iyi soncu sağlayan rasyonel bir seçim sürecinden çok, kısıtlı bilginin işlendiği ve tatminkâr sayılan sonucu sağlayan bir seçim süreci olarak düşünülmelidir.
slide144
Tatminkâr olma, bir alternatifin sonucunun kabul edilebilmesi için gerekli minimum şartları karşılamayı ifade eder. Dolayısıyla rasyonel yaklaşımın maksimum veya optimum sonuca ulaştırmasına karşılık, kısıtlı rasyonellik tatminkar sonuca ulaştırır.
  • Kısıtlı rasyonellik gerçek yaşamda daha çok kullanılan bir karar yaklaşımıdır.
  • Rasyonel Yaklaşım Maksimum veya

Optimum Sonuç

  • Kısıtlı Rasyonellik Tatminkar Sonuç
slide145
Alt Optimizasyon (Alt düzeyli optimizasyon)
  • Alt optimizasyon çoğu kez problemlerin dar görülmesiyle ortaya çıkar.
  • Alt sistemleri ayrı ayrı optimize etme girişiminin, ana sistemin optimizasyonunda oluşturduğu olumsuzluktur.
  • Alt sistemler kendi amaçlarını gerçekleştirirken, ana sistemin amaçlarına istenen katkıyı sağlayamıyor demektir.
  • Üretim müdürü, maksimum üretim miktarı ile üretim maliyetlerini azaltılmaya çalışır. Bu durumda üretim artışı, satışlar dikkate alınmadan uygulanırsa stok fazlalılığı oluşur. Fazla stok bulundurma maliyetleri, fiyata yansıtılamıyorsa, gelir gider dengesi olumsuz yönde etkilenir ve maliyet düşürme işlemi işletmenin aleyhine sonuçlanmış olur.
slide146
Benzer şekilde, işletme satış miktarını max. yaparak, kar maksimizasyonu sağlamaya çalışabilir. Oysa üretim fonksiyonunun yani üretim hacmindeki değişmelerin oluşturacağı maliyet değişikliklerinin analiz edilmesi gereklidir. Aksi halde artan maliyetler arz/talep esnekliğine de bağlı olarak karı aynı oranda artırmayabilir. Sonuç olarak alt optimizasyon meydana gelir.
slide147
5.3. İşletmeciliğin Temel İlkeleri
  • Üretimi optimum kaynak kullanımı ile yapmak
  • Optimum kaynak kullanımı çeşitli kriterlere (ölçütlere) göre saptanır. Bunların en çok bilinenleri:
  • Etkinlik- Etkililik
  • Verimlilik
  • Ekonomiklik
  • Kârlılık
  • Esneklik ve Uyumluluk
  • Toplam Kalite Yönetimi
  • İş Ahlakı ve Sosyal Sorumluluk
slide148
5.3.1. Etkinlik/Etkililik
  • Etkinlik, uygulananın uygulanması gerekene uygun olmasıdır (uygunluk derecesidir).
  • Faaliyet, hareket veya davranışın mümkün olduğu kadar yöneltilmiş bulunduğu amaca ulaşma çabası ve derecesidir.
  • Amaca ulaşmada yeterli olunup olunmadığını gösteren bir ölçüttür.
  • Doğru amaç belirlemek,
  • Gerekli çıktıya ulaşmak
slide149
Daha çok yönetimin (Kamu ve/veya Özel sektör), gerçek ihtiyaçları belirleyebilmesi
  • Doğru olan (Gerekli) işi yapmak.
  • (Fatih Sultan 100 altın ve 100 Sopa)
  • Doğru olan işi, doğru önem,

öncelik ve imkan sırası ile yapmak.

Etkinlik = Fiili çıktı

Planlanan çıktı

slide150
5.3.2. Verimlilik
  • VERİMLİLİK: En az kaynak kullanımı ile en çok çıktıyı sağlamak
  • En az girdi ile en çok çıktıya ulaşmak.
  • İşleri doğru yapmak.
  • Daha çok iç (firma, ülke) değişkenlerle ilgilidir.
  • Örneğin; işgücü, ilk madde, kullanılan teknoloji vb. unsurlardan etkilenir.
slide151
Her unsur/değişken için ayrı ayrı hesaplanabilir.
  • Parasal değerlerle ölçülmesi çok anlamlı olmadığından daha çok fiziksel değerlerle ölçülür.
  • İşletme mukayeselerinde sıklıkla kullanılır.
  • MPM – Milli Prodüktivite Merkezi kurulmuştur 1965
  • Verimlilik = Çıktı

Girdi

slide152
5.3.3. Ekonomiklik (İktisadilik)
  • İşlerin yürütülmesinde katlanılan maliyetler ile elde edilen gelirler arasındaki ilişkidir.
  • Üretimden elde edilen çıktının maliyetinin üzerinde bir değerle satılması
  • En az maliyetle en çok gelir elde etmekle ilgilidir.
  • 1’den büyük olması iyi anlamına gelir.
  • Ekonomiklik = Gelir

Maliyet

slide153
Daha çok dış değişkenlerle ilgilidir.
  • Satış başarısı ile ilgilidir.
  • Mal ve hizmetlerin uygun koşullarda satış yeteneğini (pazarda varlığını koruma) sürdürebilmeleri ile ilgilidir.
  • Genel ekonomik yapıdan etkilenir.
  • Halkın yaşam tarzı
  • Toplumsal değerler ve
  • Dünya görüşü gibi faktörlerden etkilenir.
slide154
5.3.4. Karlılık
  • Elde edilen kar ile bu karı sağlamak için kullanılan sermaye arasındaki ilişkidir.
  • Sermaye yapısından ve fırsat maliyetinden etkilenir.
  • Karlılık = Kar

Sermaye

slide155
5.3.5. Esneklik ve Uyum
  • Tüm ekonomiler; siyasi, askeri, teknolojik, sosyo-kültürel vb. çevresel faktörlerin etkisi altındadır.
  • Yaşamak ve kalkınmak için, bu faktörlerdeki hızlı ve ani değişime zamanında ve doğru uyum sağlamak zorunludur.
  • Uluslar arası toplumdan soyutlanmış biçimde kalkınmak mümkün değildir.
  • Değişen dünyanın sürekli izlenmesi ve çabuk entegre olunmasını ifade etmektedir.
slide156
ESNEKLİK – UYUM
  • Örgütün değişime çabuk ve kolay uyum sağlayabilme yeteneğidir.
  • Yeniliklere direnmeme ve yenilikçi olabilme
  • Israrcılık yerine uzlaşıcılık
  • İçinde bulunduğu çevreye uyum sağlayamayan örgütlerin başarılı olması ve uzun vadede varlığını koruması söz konusu olamaz
slide157
Aşırı verimlilikten kaçınma
  • İnsan ve diğer kaynaklar arasında uyumu sağlama
  • İnsan – insan
  • İnsan – Donanım
  • Donanım – Donanım
  • Bu kavramlar birbirleri ile etkileşimlidir.
slide158
5.3.6. Toplam Kalite Yönetimi Anlayışı
  • Sabuncuoğlu ve Tokol, s.20-21)
  • İş Ahlakı ve Sosyal Sorumluluk da bunun içinde olacak
slide159
5.4. Kalkınma İle İşletmecilik Arasındaki İlişki
  • Etkin, verimli, ekonomik, karlı ve esnek çalışarak kaynakları optimum kullanan, sosyal sorumluluklarını yerine getirerek toplam kalite yönetimi felsefesine sahip, sayıca çok, büyük hacimli işletmelerin olması ve çoğalması.
slide160
Verimlilikle esneklik arasındaki ilişki nedir?
  • (birbirinden etkilenir mi, nasıl etkilenir veya ne yönde etkilenir?)
  • Kalkınma İle İşletmecilik Arasındaki İlişki nedir?
slide161
6. Girişimcilik (5.11)

6.1. Girişimciliğin Tanımı

6.2. Girişimcilik Türleri

6.3. Girişimciliğin Tarihçesi

6.4. Girişimciliğin Önemi/

Toplumsal Misyonu

giri imcili in tan m
Girişimciliğin Tanımı
  • Teknik, ekonomik, sosyolojik ve psikolojik bağlamlarda ve her türlü örgütlerde geçekleşmekte olan girişimciliğin günümüzde çok çeşitli tanımları yapılmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır.
  • Girişimcilik, iktisadi mal veya hizmet üretimi için gerçek veya tüzel kişilerce üretim faktörlerinin bir araya getirilerek, ekonomik fırsatların yeni değerlere dönüştürüldüğü organizasyonun sağlanmasıdır.
  • Bir atasözünde ifade edildiği gibi girişimci, un, yağ ve şekeri tedarik edip helvayı yapan kişidir.
slide163
Bir diğer tanıma göre girişimcilik, mevcut veya potansiyel faaliyet alanlarında, yeni kaynak bileşenlerinin ortaya çıkarılması, yeni fırsatların araştırılması ve keşfedilmesi, risk alınarak üretim faktörlerinin bir araya getirilmesi ile katma değer yaratacak yeni organizasyonlar veya işler yaratma sürecidir.
  • Kısaca girişimcilik; ürünlerin, süreçlerin, organizasyonların ve pazarların yeni bileşenlerinin oluşturulduğu bir süreçtir.
  • Girişimcilik yeni ve bilinmeyen bilginin yaratılması sürecidir.
giri imcilik t rleri
Girişimcilik Türleri
  • Girişimcilik değişik bakış açılarından farklı biçimlerde tanımlanabilir.
  • Bunlardan bazıları şöyledir:
  • Fırsat Girişimciliği
  • İç Girişimcilik
  • Bağımsız Girişimcilik
  • Devlet Girişimciliği
giri imcili in tarih esi
Girişimciliğin Tarihçesi
  • İnsanoğlunun tarihin ilk yıllarından bu yana yaşamak ve ihtiyaçlarını karşılamak için yaptığı her faaliyet aslında basitçe girişim olarak nitelendirilebilir.
  • Avcılık, balıkçılık, çiftçilik, hayvancılık, ticaret vb. gibi her türlü faaliyet tarihin ilk dönemlerinden beri insanoğlunun girişimci olduğunu ortaya koyuyor.
  • Öyleyse her insan öyle veya böyle girişimci görünüyor.
  • Atalarımız bizlerden daha girişimciydiler.
slide166
İlkel insan, bugün girişimciliğin tanımlarında ortaya konulan tüm özellikleri içinde barındırmaktaydı.
  • Risk alıyorlardı, yenilik yapıyorlardı, yaşamlarını ortaya koyuyorlardı, fakat yaptıkları tüm bu faaliyetlerin tek amacı hayatlarını devam ettirebilmekti.
giri imcili in nemi toplumsal misyonu
Girişimciliğin önemi/ Toplumsal Misyonu
  • Girişimciliğin önemi; toplumsal ihtiyaçların saptanması, bu ihtiyaçları karşılamaya yönelik uygun yatırımların gerçekleştirilmesi ve bunların sonucunda istihdam, gelir, yaşam ve kalitesinin artırılması ile ilgilidir.
  • Varlığı koruma, bağımsızlık, demokratik rejim
slide168
Girişimcilik ülke kalkınmasında olduğu kadar, günümüzde bölgesel, yöresel (yerel), kentsel, kırsal kalkınmada önemi hızla artan bir olgudur.
  • Ülkemizde son yıllarda bölgeler ve iller arasında gözlenen hızlı değişmeler makro politikalar yanında, girişimcilik faktörüne olan ilgiyi arttırmıştır.
slide169
Kısaca girişimciliğin önemi kalkınmaya (toplumun yaşam kalitesine) sağladığı katkılar açısındandır.

Bu katkılar şu şekilde özetlenebilir:

  • İşsizliğin azaltılması
  • Bilim ve teknoloji geliştirmeye destek
  • Ülkenin tanıtılması
  • Atıl kaynakların ekonomiye kazandırılması
  • Oynamaktan maksat kazanmaktır.
  • Girişimcilikten maksat kalkınmaktır.
slide170
7. İşletme Türleri

(Şahıs/Kişi İşletmesi, adi ortaklık, Şirketler)

7.1. Büyüklüklerine/Hacim Göre

7.2. İşin Niteliğine Göre

7.3. Mülkiyetine Göre

7.4. Yasal Yapılarına Göre

7.5. Kooperatif İşletmeler

7.6. Kar Amaçsız İşletmeler

slide171
7. İşletme Türleri

7.1. Büyüklüklerine Göre İşletmeler

  • KOBİ’ler: İşletmeleri büyüklüklerine göre sıralamada kesin bir ölçüt yoktur. Ancak genelde işçi sayısı, sermaye tutarı, fabrika alanı vb. değerler kullanılmaktadır.
  • Buna göre ülkemizde 200\'den az işçi çalıştıran işletmeler KOBİ kapsamında düşünülmektedir.
slide172
KOBİ’lerin en önemli avantajı girişimcinin işin başında olması ve ani çevresel değişikliklere çabuk uyum sağlamasıdır.
  • Buna karşılık kredi kullanımındaki kısıtlamalar önemli bir sakıncadır.
  • Ör: Devlet ihaleleri, yatırım teşvikleri, imtiyazlı krediler vb. uygulamalardan gereği gibi yararlanamazlar
  • Ayrıca genellikle profesyonel yönetim anlayışından yoksundurlar.
slide173
Büyük işletmeler
  • KOBİ\'lerin dışında kalan işletmelerdir. Büyük hacimli Olduklarından ani ve çevresel değişikliklere çabuk uyum sağlayamazlar.
  • Genellikle sermaye sahipleri ile (girişimci) yöneticiler farklıdır.
  • Bu nedenle profesyonel yönetim anlayışı vardır.
  • İmtiyazlı kredi imkanlarından, yatırım teşviklerinden, devlet ihalelerinden vb. uygulamalardan önemli ölçüde yararlanırlar.
slide174
Çok Uluslu İşletmeler (ÇUŞ)
  • Birden fazla ülkede yatırım ve pazarlama faaliyetinde bulunan işletmelerdir.
  • Bu tür işletmelere sahip olan ülkeler daha çabuk kalkınırlar, bu nedenle milli ekonomi için önemlidirler.
  • Bazı ÇUŞ\'lar çeşitli ülkelerde siyasal, sosyal ve ekonomik nüfuza sahip olabilirler ve bu nüfuza bağlı olarak oralarda iç çalkantılara neden olabilir.
slide175
7.2. İşin Niteliğine Göre İşletmeler
  • Üretim/Endüstri İşletmeleri: Çeşitli hammaddeleri alıp belli bir üretim sürecinden geçirdikten sonra mal veya hizmete dönüştürüp, pazarlara sunan işletmelerdir.
  • Hizmet İşletmeleri: Hizmet üretip pazarlayan işletmelerdir.
  • Ticaret İşletmeleri: Aldıkları malları hiç değiştirmeden veya çok az bir değişik yaptıktan sonra satan işletmelerdir.
slide176
7.3. Mülkiyetlerine göre işletmeler:
  • Özel İşletmeler:
  • Gerçek ve tüzel kişilerin kendi sermayeleri ile kurup çalıştırdıkları işletmelerdir.
  • Özel işletmelerde sermayenin tamamı özel (gerçek) kişilerce karşılanmaktadır.
  • Bu kişilerin uyruğuna göre; yerli sermaye ile kurulan özel işletmeler, yabancı sermaye ili kurulan özel işletmeler ve bunların bileşkelerinden söz edilebilir.
slide177
Kamu İşletmeleri:
  • Sermayesinin tamamı veya %50\'den fazlası devlete ait olan işletmelerdir.
  • En çok bilineni Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT)’dir. Tokol ve Tuncer, s.57-58
  • Karma İşletmeler:
  • Özel sektör ile devletin ortaklaşa kurduğu işletmelerdir. Ancak devletin payı %50\'nin altındadır.
slide178
ÖZELLEŞTİRME
  • Dar anlamda; Sınai ve ticari amaçlı bir kamu kuruluşunun
  • Tüm olarak ya da bağlı kuruluşları, işletmeleri ve iştirakleri itibariyle,
  • En az % 51’nin özel sektöre satışı/devridir.
slide179
Geniş anlamda; devletin ekonomik faaliyetlerdeki rolünün, payının ve etkisinin (karışmalarının) azaltılması ya da kimi sektörlerde tümüyle ortadan kaldırılmasıdır.
slide180
Böylece ekonominin işleyişinde piyasa mekanizmalarının
  • (Maliyet, fiyat, kalite, rekabet vb.) ve
  • İşletmecilik ilkelerinin (etkinlik, verimlilik, karlılık vb.)
  • Egemen kılınması amaçlanır.
slide181
Devlet; adalet, eğitim, sağlık, savunma gibi geleneksel işlevlerinde ve
  • Alt yapı,
  • Yasal düzenlemeler ve
  • Özel sektörü yönlendirici ve destekleyici görevler üstlenir.
zelle t rmen n ama lari
ÖZELLEŞTİRMENİN AMAÇLARI
  • EKONOMİK VE MALİ
  • Ekonomide genel olarak etkinlik, verimlilik, karlılık ve iktisadilik düzeylerini yükseltmek.
  • Serbest piyasa ekonomisini güçlendirmek
  • Sermaye piyasasını geliştirmek
slide183
Yabancı sermaye girişleri ve döviz gelirlerini artırmak
  • İleri teknoloji üretimi veya transferini gerçekleştirmek (Özellikle yabancı sermaye ortaklıkları ile)
  • Devletin borçlanma ve emisyon yoluyla karşılamak zorunda kaldığı finansman açıklarını azaltmak.
s yasal ve toplumsal ama lari
SİYASAL VE TOPLUMSAL AMAÇLARI
  • Devletçiliğin aksine, liberal ekonomi, özel mülkiyet ve özel girişimcilikten yana bir siyasal ideoloji benimsemek.
  • Hükümetlerin yönetsel ve finansal yükünü azaltmak
slide185
Halkta yatırım bilinci ve alışkanlığı geliştirmek.
  • Mülkiyetin (sınai ve ticari) halka arzlarla tabana yayılması
  • Servet ve gelir dağılımını iyileştirme
  • Emek ve sermaye sahipliğini birleştirerek, uzlaşı sağlamak
  • Serbest rekabeti geliştirerek, tüketicinin uygun fiyatlarla kaliteli ve çeşitlenmiş mal ve hizmet almalarına katkı sağlamak.
slide186
Özelleştirme sorunu
  • İşletmecilikte başarı sağlamak için işletmecilik ilkelerine göre çalışmak esastır.
  • Bu sağlandığında mülkiyetin kime ait olduğu çok önemli olmaz.
  • Aynı şekilde bu sağlanamıyorsa da mülkiyetin çok önemi yoktur.
  • Türkiye\'de özelleştirmenin bir anlam ifade etmesi işletmecilik anlayışına bağlıdır. Yani işletmecilik ilkeleri uygulanmalıdır.
slide187
7.4. Yasal Yapılarına/ Statülerine Göre
  • Kişi işletmeleri
  • Adi Ortaklıklar
  • Şirketler (Kişi Şirketleri, Sermaye Şirketleri)
slide188
A- Kişi İşletmesi:
  • Gerçek kişilerin kendi emek ve sermayeleri ile kurup çalıştırdıkları işletmelerdir.

B- Adi Ortaklık/Şirket: İki ya da daha fazla kişinin emek ve sermayelerini birleştirerek, kurdukları şirket türüdür. Şirketin kuruluşu kanunda özel olarak düzenlenmediğinden yazılı bir anlaşma olmaksızın da (sözlü anlaşma şeklinde de) kurulabilir.

  • Tüzel kişiliğe sahip değildir
  • Sınırsız ve müteselsil sorumluluk vardır
  • TTK‘da tanımlanmış olan şirket türlerinden değildir.
  • Borçlar kanununda tanımlanmaktadır.
slide189
C- Şirketler

Kişi Şirketleri:

  • Gerçek kişilerin kendi emek ve sermayelerini ortaya koyarak oluşturdukları işletmelerdir.
  • Kişi şirketleri değişik biçimlerde olabilir:

Kolektif Şirket: Yazılı bir sözleşmeye dayanarak bir ticaret unvanı altında birden fazla kişinin kurduğu şirkettir.

  • Sınırsız sorumluluk vardır.
slide190
Komandit Şirketler
  • İki veya daha çok kimse tarafından, bir ticari işletmeyi müşterek ticaret unvanı altında işletmek amacıyla, bir sözleşmeyle kurulan ve şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir kısmının sorumluluğu sınırlanmamış ve diğer bir kısım ortaklarının sorumluluğu belirli bir miktar ile sınırlanmış olan, hak ehliyeti işletme konusu ile sınırlı, tüzel kişiliğe sahip bir şirket tipidir.
  • Türk Ticaret Kanunu’nda tanımlanmıştır.
  • Yasada, "Adi Komandit" ve "Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit" şirketler olmak üzere iki türe ayrılmaktadırlar.
slide191
Adi Komandit Şirket: Ortaklardan en az birinin sınırsız sorumlu, diğerlerinin sınırlı sorumlu olduğu şirket türüdür.

-Komandite ortak: Sınırsız sorumludur.

-Komanditer ortak: Sınırlı sorumludur.

  • Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket
slide192
Sermaye Şirketleri
  • Anonim Şirket: En az 5 kişi ile kurulan, ortak sayısı sınırsız olan ve ortakların sınırlı sorumlu olduğu şirket türüdür.
  • A.Ş.’ler Hisse senedi ve tahvil ihraç edebilir. Şirketi, Yönetim Kurulu ve onun atadığı Genel Müdür yönetir.
  • Limited Şirket: En az 2 kişi, en fazla 50 kişi ile kurulabilen ve ortakların sınırlı sorumlu olduğu şirket türüdür. Şirketi, Şirket Müdürü veya Müdürler Kurulu yönetir
slide193
Eshamlı Komandit Şirketler:
  • (Hisseli/Sermayesi Paylara Bölünmüş Şirket)
  • Sermayesi paylara bölünen ve ortaklardan bir veya bir kaçının sınırsız sorumlu olduğu şirket türüdür.
  • Komanditer ortaklara düşen kar payı üzerinden kurumlar vergisi alınır, komandite ortaklar gelir vergisine tabidir. .
  • Uygulamada çok az rastlanan bir şirket türüdür
  • Bu tür şirkete ilişkin hükümler, Türk Ticaret Kanunu’nun 475-484’üncü maddelerinde düzenlenmiştir.
slide194
7.5. Kooperatif İşletmeler
  • En az 7 kişinin sınırlı sorumluluk ile kurduğu işletme türüdür.
  • 1969’da çıkarılan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 1. maddesinde:
  • Tüzel kişiliğe haiz olmak üzere üyeleri belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle karşılayıp, korunmak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile özel idareler, belediyeler, köyler, cemiyetler ve dernekler tarafından kurulan değişir üyeli ve değişir sermayeli teşekküllere kooperatif denir.
slide195
Kooperatif; ekonomik, sosyal, kültürel vb. ortak istek ve ihtiyaçlarını, demokratik şekilde idare edilen bir kurum üzerinden karşılamak üzere bir araya gelen gönüllü insanlardan oluşan bir örgüttür
slide196
Kişisel yardımlaşmaya,
  • Kişisel sorumluluğa,
  • Demokrasiye,
  • Eşitliğe ve dayanışmaya dayalı değerlere sahiptir
  • Kooperatifçilik hareketinin ana fikri; tek başına yapılamayanı, birlikte yapılabilir hale getirmek anlayışına dayanmaktadır
slide197
Temel İlkeler
  • Serbest giriş ilkesi
  • Demokratik yönetim ilkesi
  • Sermayeye sınırlı faiz verilmesi ilkesi
  • Risturn (gelir-gider farkı payı) verilmesi ilkesi
  • Kooperatif eğitiminin geliştirilmesi ilkesi
  • Diğer kooperatiflerle işbirliği ilkesi
tarih esi
Tarihçesi
  • Kooperatif benzeri örgütlenmelerin tarihin eski dönemlerinde de bulunduğu bilinmektedir
  • Sistem ve ilkeler bakımından Ahilik Teşkilatı, kooperatifçiliğe büyük benzerlik göstermektedir
  • Avrupa ülkelerindeki bilinen ilk kooperatifçilik örneklerinin ilke olarak ahilik prensiplerinden etkilendiği de göz ardı edilmemelidir.
  • Buna göre, kooperatifçilik fikrinin anayurdunun Anadolu olduğu söylenebilir.
slide199
Ülkemizde kooperatifçilik hareketi, batılılaşma hareketine paralel olarak Avrupa ülkeleriyle belirli bir düzeyde etkileşim içerisinde başlamış ve gelişmiştir.
slide200
Önemi
  • Kooperatifler, mahalli şartlara uygun örgütlenmeler olduklarından yaptıkları çok çeşitli hizmetler vasıtasıyla toplumun kültürel zenginleşmesine ve kalkınmasına önemli destekler sağlamaktadır
  • Kooperatifler hızlı değişim sürecinin ve bazı yanlış makro politikaların sonucu oluşan çarpık gelir dağılımının ortaya çıkardığı sosyo-ekonomik dengesizliklerin etkilerini azaltmakta da önemlidir
slide201
Kooperatif, girişimciliğin tam merkezindeki insanlar demektir
  • Kooperatifler, insanların kendi konumlarını düzeltmelerini, hayatta karşılaştıkları ekonomik ve sosyal zorlukların üstesinden gelmelerini mümkün kılacak imkânlar oluşturur
slide202
Kooperatiflerin bütüncül sosyal sorumlulukları artırmaları
  • Diyalog ve karşılıklı yönetim ilişkilerine (yönetişim) destek sağlamaları
  • Ekonomik faaliyetlerin daha etkin bir şekilde yürütülmesine katkı sağlar
kooperatifler ayr ca
Kooperatifler Ayrıca
  • Demokratik yapısı
  • Sosyal ve ekonomik değerleri birleştirmesi
  • İnsan haklarına, kültürel kimliklerine ve bağımsızlıklarına saygı göstererek insanı ön planda tutması
  • Yerel topluluklara gerekli inisiyatifi veren örgütsel yapısı ile
  • Daha adaletli bir küreselleşme ve dünya düzeni yaratılmasına katkı sağlar
slide204
7.6. Kar amaçsız işletmeler
  • Kurucularının ve/veya yöneticilerinin öncelikli amacı kar sağlamak olmayan, topluma hizmeti ön planda tutan işletmelerdir.
  • Kar amacının tamamen ortadan kaldırılmış olması da söz konusu değildir. Çoğunlukla sunulan hizmetin devamı, sağlanan karla ilişkilidir.
  • Örnek: Bazı kamu kuruluşları, dernekler, vakıflar vb.
slide205
8. İşletme Kuruluşu

8.1. Yatırım Düşüncesi

8.2. Fizibilite Çalışması

8.3. Kuruluş Yeri Seçimi

8.4. Yatırım Maliyeti ve İşletme Sermeyesi

8.5. Organize Sanayi Bölgeleri

8.6. Küçük Sanayi Siteleri

slide206
8.1 Yatırım Düşüncesi
  • Her işletmenin kurulmasından önce bir düşünce aşaması bulunur.
  • Girişimcilerin gerçekleştirmek istedikleri bir takım amaçlar, yatırım yapma fikrinin kaynağını oluşturur.
  • Bu amaçlara örnek olarak; kar elde etmek, bölgesel kalkınmaya katkı sağlamak, yatırım teşviklerinden faydalanmak, sosyal saygınlık kazanmak, büyük işletme imajı oluşturmak, bağımsız çalışma isteği, başka fırsatların yokluğu vb. söylenebilir.
slide207
Bir yatırım kararı hangi amaçla verilirse verilsin akılcı ve rasyonel olabilmesi için işletmeciliğin temel ilkelerine uygun olmalıdır.
  • Bu uygunluk, yatırımın fiilen gerçekleştirilmesini beklemeden araştırılmalıdır.
  • Bu araştırmayı kapsayan çalışmaya Fizibilite (Olabilirlik) Çalışması denir.
slide208
8.2. Fizibilite Çalışması
  • Girişimci herhangi bir yatırım kararı vermeden önce bu yatırımın ekonomik, teknik, finansal, hukuksal ve örgütsel açıdan uygunluğunu araştırılmalıdır.
  • Fizibilite, yatırımın akılcı ve rasyonel olup olmaması konusunda girişimciye fikir verir.
  • Söz konusu çalışmaların tümünü kapsayan ve bir ön proje niteliğini taşıyan araştırmaya fizibilite raporu denir.
  • Fizibilite raporunun yararları şunlardır.
slide209
Bir ön proje niteliğinde olduğundan yatırım maliyetlerini azaltır.
  • En uygun kuruluş ve konumluk yeri seçimine katkı sağlar.
  • Yatırımın finansman ihtiyacı ve bunun karşılanması hakkında en uygun alternatifinseçilmesine katkı sağlar.
  • İşletmenin en uygun hukuksal yapıda kurulmasına imkan verir.
slide210
Yatırım teşvikleri, gümrük muafiyeti vergi indirimi, ithalat -ihracat kolaylığı vb. gibiönemli konularda bilgi verir.
  • Kurulması düşünülen işletmenin örgüt yapısı ve buna uygun personel istihdamının sağlanmasına katkı sağlar.
slide211
Fizibilite raporları çeşitli bölümlerden oluşur:
  • Ekonomik Araştırma: Üretilecek mamullerin muhtemel fiyatları, pazarları maliyetleri, hammadde ve kuruluş yeri hakkında ayrıntılı inceleme yapılır.
  • Kısaca; neyi, nerde, kaça üretip, kime, kaça satacağız sorularına cevap arar.
slide212
Teknik Araştırma: Ekonomik araştırmada üretilmesine karar verilen mamullerin hangi teknoloji kullanılarak üretileceği ile ilgili ayrıntılı bilgi verir.
  • Teknoloji seçiminde ileri ve ilkel ayrımı önemli olmakla birlikte yerli ve yabancı ayrımı da önemlidir.
  • Özellikle yatırımcının amacı ile ilgilidir İstihdam önemli ise emek yoğun teknoloji daha önemlidir.
slide213
Finansal Araştırma: Yatırımla ilgili para hareketlerinin çeşitli alternatifler içerecek biçimde ayrıntılı şekilde belirlenmesidir.
  • Yasal Araştırma: Kurulacak işletmenin hukuki yapısının alternatif yönleri ile ayrıntılı biçimde belirlenmesidir. ÖRNEK: Kişiişletmesi mi?, şirket mi ? kurulacağına; şirket kurulacaksa ne tür bir şirket kurulacağına bu aşamada karar verilir.
slide214
Örgütsel Araştırma: Bir işletmenin en değerli varlığı insan varlığıdır.
  • Bu nedenle gerçekleştirilecek yatırımın başarıya ulaşmasında kimin hangi işi, hangi yetki ve sorumluluk çerçevesinde yapacağı belirlenmelidir.
  • Uygun personelin bulunup bulunamayacağı yatırım kararında önemli etkendir.
slide215
8.3. Kuruluş Yeri Seçimi
  • Kuruluş yeri çalışmaları genel olarak işletmenin esas faaliyetlerini gerçekleştireceği Coğrafi bölge ya da fiziki mekandır.
  • Kuruluş yeri seçiminde en önemli unsur, işletmenin faaliyetlerini işletmecilik ilkelerine göre gerçekleştirerek amaçlarına ulaşabileceği bölgenin belirlenmesidir.
slide216
Uygun(optimum) kuruluş yeri seçimine etki eden faktörler:
  • Ekonomik Faktörler
  • Doğal Faktörler
  • Çevresel faktörler
  • Diğer Faktörler
slide217
Ekonomik faktörler
  • Pazara yakınlık (üretim, tüketimin olduğu yerde yapılmalı)
  • Hammadde kaynaklarına yakınlık
  • Ulaşım imkanları
  • İşgücü kaynaklarına yakınlık
slide218
Doğal faktörler
  • Enerji ve yakıt
  • İklim ve su
slide219
Çevresel faktörler
  • Sosyo-Psikolojik faktörler (Kendi memleketine iş yeri açması, vefa borcu )
  • Sosyo-Kültürel faktörler (İşçi sorunları, şehirde ve köyde yaşam, kentleşme-kentlileşme)
  • Kamusal faktörler
  • Stratejik faktörler
slide220
Diğer faktörler
  • Finansal kuruluşlara yakınlık
  • Yedek parça temini
  • Bakım-onarım sektörü
  • İşletmenin artık ürünlerini değerlendirme
  • Diğer işletmelerin artık ürünlerinden yararlanma
  • Atık sorunu
slide221
8.3. Yatırım Maliyeti ve İşletme Sermayesi
  • Genelanlamda bir değer birikimi elde etmek amacıyla yapılan parasal harcamaların tamamına "Maliyet" denir.
  • Buna benzer şekilde yatırım maliyeti, yatırım düşüncesi ve fizibilite çalışmalarının gerekli kıldığı harcamalarla başlar. Montaj ve deneme üretim maliyeti dahil olmak üzere yatırımın tamamlanmasına kadar geçen sürede yapılan harcamalardan oluşur.
slide222
Yatırım maliyeti uzun süreli harcama gerektirir.
  • Buna karşılık paranın geri dönüşü ilk yıllarda olmaz.
  • Tıpkı eğitim maliyeti gibi.
slide223
Yatırım maliyetini etkileyen önemli unsurlar şunlardır:
  • Fizibilite ve Proje Maliyeti
  • Patent Maliyeti (isim parası patent için verilen para)
  • Arsa ve Çevre Düzenleme Maliyeti
  • İnşaat Maliyetleri
slide224
Makine Donanım Maliyetleri
  • Gümrük Vergisi ve Kur Farkı
  • Kuruluşun Gerektirdiği Resmi Harcamalar
  • Montaj ve Deneme Üretim Maliyetleri
  • Önceden Tahmin Edilemeyen Çeşitli Maliyetler
slide225
İşletme Sermayesi-Döner Sermaye
  • Yatırım tamamlandıktan sonra günlük olağan işlerin yürütülmesi için gerekli parasal kaynakları ifade eder.
  • Teknik açıdan dönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki ilişkiye bağlıdır.
  • Buna anlamda alış-satış sözleşmelerindeki peşin ve vade bileşimine de bağlıdır.
slide226
Kuruluş Sürecinin İşleyişi
  • Yatırım öncesi (planlama) çalışmaları
  • Yatırım çalışmaları
  • İşletme aşaması
  • Daha ayrıntılı biçimde
  • Proje fikri
  • Proje hazırlama (Fizibilite)
  • Değerlendirme ve yatırım kararı
  • Kesin proje
  • Projenin uygulanması (Yatırım)
  • Üretime Geçiş (İşletme aşaması)
slide227
8.5. Organize Sanayi Bölgeleri

8.6. Küçük Sanayi Siteleri

slide228
9. İşletmelerde Kapasite

9.1. Kapasitenin Tanımı

9.2. Kapasite Türleri

9.3. Optimum Kapasite

slide229
9.1. Kapasitenin Tanımı
  • Bir işletmenin belli bir dönemde üretebileceği mal, hizmet miktarıdır. Üretilen mal veya hizmetin niteliğine göre değişik birimlerle ölçülür.
  • Örneğin; metre, metre kare, metre küp, ton, kg, adet, kw vb.
  • Mevcut üretim faktörlerini akılcı ve rasyonel kullanarak üretimi gerçekleştirmek önemlidir.
slide230
Kapasite Kullanımı Ve Sorunları
  • Kapasite kullanım oranı arttıkça maliyetler azalır. (Ancak işçilik maliyetleri artabilir.)
  • Aynı işletmede farklı kapasite ölçütleri kullanılabilir.
  • Kardemir: Ton/Yıl (Dönem)
  • Kok Fabrikası: Metreküp/Yıl
  • Çeşitli kapasite kavramları vardır.
slide231

Maksimum Kapasite

(Planlanan Kapasite)

100.000 Adet/Yıl

3.000 Ton /Yıl

Teorik Kapasite

9.2. Kapasite Türleri

Gerçek Kapasite

(Normal Kapasite)

80.000 Adet/Yıl

2.950 Ton/Yıl

Pratik Kapasite

Atıl Kapasite

20.000 Adet/Yıl

Boş/Aylak Kapasite

Kullanılan Kapasite

60.000 Adet/Yıl

2.800 Ton/Yıl

Fiili Kapasite

slide232
9.3. OPTİMUM KAPASİTE

Maliyetlerin en düşük, üretim miktarının en yüksek ve üretilen mal ve hizmetlerin satılabildiği kapasitedir.

Kullanılan Kapasite/ Fiili Kapasite

KKO =

Gerçek Kapasite

KKO = Kapasite Kullanım Oranı

2.800

KKO = = % 95

2.950

60.000

KKO = = 0,75

80.000

slide233
10. İşletmelerin Büyümesi

10.1. Büyümenin Tanımı Nedenleri ve Etkileyen Faktörler

10.2.Büyüklük Ölçütleri

10.3. Büyümenin Amacı ve Stratejik Analizi

10.4. Büyüme Şekilleri

10.5. Büyümenin Yönleri

10.6. Büyüme ve Hukuki Yapı

10.7. Büyümenin Kısıtlılıkları

slide234
10.1. Büyümenin Tanımı Nedenleri ve Etkileyen Faktörler
  • İşletme büyüklüğü, işletme iriliği veya cesameti olarak da ifade edilen soyut ve göreceli bir kavramdır. İşletmelerin hangi açılardan birbirinden küçük veya büyük olduğunu net bir şekilde ifade etmek kolay değildir. İşletme büyüklüğü yönetim, verimlilik, esneklik topluma hizmet vb. açılardan da önemlidir.
  • İşletmeleri büyümeye iten temel nedenler olarak
  • - Değişen çevre şartlarına uyum
  • - Hızla artan nüfus
  • - Hızla artan ihtiyaçlar
  • * Büyük ölçekte faaliyette bulunmanın sağladığı ekonomilerden yararlanma,* Yetenekli yönetime sahip olma,* Birleşmenin iç büyümeye göre avantajlarının olması,* Finansal nedenler,* Vergi avantajı,* Değerli sınai haklara sahip olma,* Büyük bir işletme yaratma,* Rekabetin azaltılması,* Psikolojik nedenler.
  • Diğer nedenler
slide235
İşletmelerin büyüklüğünü etkileyen üç ana faktörden söz edilebilir.
  • Bunlar:
  • Pazar koşulları ve talep durumu (Mevcut ve gelecek)
  • Girişimcinin sermaye ve finansman imkanları
  • Yönetim anlayışı ve becerisi
  • İşletme Birleşmeleri ; iki veya daha fazla işletmenin, büyüme amacı ile faaliyetlerinin ekonomik ve hukuksal açıdan tek bir birlik haline getirilmesi veya işbirliğine gitmeleridir.
slide236
10.2. İşletmelerde Büyüklük Ölçütleri
  • Sayısal (Somut) Ölçütler
    • Personel sayısı
    • Kullanılan ham/ilk madde
    • Harcanan enerji
    • Satış miktarı/tutarı
    • Sermayesi
    • Aktif değerleri (Varlıkları)
      • Yatırımlar
      • Makine-Teçhizat, Fiziki Tesisler
      • Arazi - Arsa (alan)
slide237
Sayısal olmayan (soyut) ölçütler
    • Yönetim şekli
    • Ürünlerin hitap ettiği çevre (bölge, ülke, uluslar arası)
    • Sahiplerin nitelikleri (bir kişi, küçük bir grup, büyük bir grup)
    • Aynı alandaki işletmelerle yapılan mukayese
    • Farklı alandaki işletmelerle yapılan mukayese
slide238
Her bir ölçüt tek başına yanıltıcı olabilir (Örneğin, ileri teknoloji ile az işçi çalıştırma gibi).
  • Bu nedenle, birden çok ölçütü birlikte kullanan bir değerleme daha anlamlı olabilir.
slide239
10.3. Büyümenin Amacı ve Stratejik Analizi
  • Değişen şartlarda ayakta kalmak için, yeni teknolojiler araştırmak ve yeni yatırımlar yapmak gerekir
  • Kardemir’in teknolojiyi yenileyememesi, Erdemir’in yenilemesi.
slide240
Büyümek varlığını korumak ve gelişmek için gereklidir.
  • Yeterli/Uygun düzeyde büyümeyen işletme geriliyor demektir.
  • Ölçek ekonomisinden yararlanarak, kar maksimizasyonu ya da sosyal paydaşların (işletme ilgililerinin) beklentilerinin yerine getirilmesinde maksimizasyonu sağlamaktır.
  • Bu nedenle büyüme uygun düzeyde (optimum işletme büyüklüğü) olmalıdır.
slide241
Optimum noktanın üstündeki büyüklük, birim maliyeti düşürürken, üretileni satamama gibi sorun oluşturabilir.
  • Optimum noktanın altındaki büyüklük ise birim maliyetlerin artmasına ve rekabet gücünün yitirilmesine neden olabilir.
  • Bu nedenle işletme büyümesini planlı ve sistemli yapmalı ve büyümesini kıvam noktası olarak kabul edilen optimal noktayı geçmemelidir.
slide242
BÜYÜMENİN STRATEJİK ANALİZİ
  • Büyük İşletmelerin Üstün Yönleri
  • Kitle/seri üretim ve azalan maliyetler
  • Verimlilik
  • Profesyonel yönetim
  • Güncel işletmecilik tekniklerini uygulayabilme
  • Uygun şartlarda finansman
  • İş bölümü ve uzmanlaşmadan yararlanma
  • Risk yönetiminde kolaylık
  • Ölçek ekonomisinden yararlanma
  • Kamunun kolaylıklarından (ihaleler, teşvikler, finansman vb.)
  • Çevre, atık ve artık yönetiminde kolaylık
slide243
Büyük İşletmelerin Zayıf Yönleri
  • Beden katılığı nedeniyle maliyetlerini kolayca kısamazlar
  • Kriz yönetiminde yetersizlik
  • Örgütlenme maliyetleri yüksektir
  • Hantal bir örgüt yapısı vardır
  • Tekelleşmeye neden olabilirler
  • Siyasal güç olabilirler
slide244
Küçük İşletmelerin Üstün Yönleri
  • Müşterilerle daha yakın ilişkiler kurabilirler
  • Müşteri memnuniyeti daha üst düzeyde olabilir
  • Kurulma kolaylığı (Küçük sermaye ve kolay süreç)
  • Ürünlerde kalite daha ön plandadır
  • Kuruluş yeri sorunları daha azdır
  • Örgütlenme maliyetleri oldukça azdır
  • Yeniliklere daha kolay uyum sağlayabilir
  • Esnek yapılarıyla krize daha dayanıklıdırlar
slide245
Küçük işletmelerin Zayıf Yönleri
  • Ürün geliştirme ve çeşitlendirme imkanları kısıtlıdır
  • Teknoloji yenilemede kaynak (öz kaynak ve yabancı kaynak) sıkıntısı söz konusudur.
  • Gelişme ve büyüme (birleşme) imkanları kısıtlıdır
  • İstihdama katkıları sınırlıdır
  • Profesyonel yönetici ve uzman personel istihdam etmeleri kısıtlıdır
  • Çoğunlukla sahiplerince yönetilirler. Profesyonel yönetim söz konusu değildir.
  • Kamu ihalelerinden yararlanmada sorunlar yaşanmaktadır
10 4 b y me ek ller
10.4. BÜYÜME ŞEKİLLERİ
  • Ekonomik Büyüme: Üretim kapasitesinin çeşitlendirilmesi ve artırılmasıdır. Bu amaçla yeni kaynaklar yaratılarak yeni üretim faktörlerinin temini ve işletilmesi yoluna gidilebilir. Ayrıca kalitenin artırılması da düşünülebilir.
  • Fiziksel Büyüme: Fiziki tesislerin çoğalması ve daha geniş alana yayılmasıdır. Bu işlem yeni tesisiler yapmak şeklinde olabileceği gibi yeni tesislerin satın alınması şeklinde de olabilir.
  • Sosyal Büyüme: İşletmenin iç ve dış sosyal çevresiyle ilişkilerini geliştirmesidir. Çalışanlar arasında sosyal faaliyetlerin artırılması şeklinde olabileceği dış çevreye sosyal açıdan yararlı etkinliklerde bulunma şeklinde de olabilir.
  • Örgütsel Büyüme: Artan işlerle orantılı olarak işlerin daha etkin ve verimli yapılabilmesi amacıyla yeni örgütsel birimlerin oluşturulmasıdır. Hantallığa neden olabilecek aşırı örgütlenmeden kaçınmak gerektiği de unutulmamalıdır.
slide247
10.5. BÜYÜMENİN YÖNLERİ

1.Yatay Büyüme:Aynı işte büyüme. Aynı işi yapan (aynı ürün veya hizmeti üreten) işletmelerin birleşmesidir.

Örn; birden fazla konfeksiyon işletmesinin birleşmesi.

Sinerjik etki sağlamayı amaçlayan kooperatifleşme, özellikle de KOBİ’ler arası işbirliğine sinerjik katkı sağlayabilecek kooperatifleşme

2.Dikey Büyüme:Aynı işin (üretimin) farklı aşamalarında büyüme. İşletmenin girdi sağladığı veya müşterisi olan işletmelerle birleşmesidir.

Dikey büyüme iki yönlüdür.

slide248
Geriye Doğru Dikey Büyüme

-Konfeksiyon fabrikasının kumaş ve

iplik fabrikası kurması/alması.

-Otomobil fabrikasının lastik

fabrikası kurması/alması.

  • İleriye Doğru Dikey Büyüme-İplik kumaş konfeksiyon
  • Lastik otomobil
  • Satış mağazaları oluşturma
slide249
3. Çapraz Büyüme:

Hem yatay hem de dikey büyümenin birlikte olmasıdır. Bu da Aykırı Büyüme ve Türdeş Büyüme ikiye ayrılmaktadır.

Aykırı Büyüme (Conglomerate Merger)Tamamen farklı sektörlerdeki yani birbirleriyle iş ilişkisi olmayan alanlarda faaliyet gösteren işletmelerin birleşmesidir. risk dağıtımı amacıyla birleşerek büyümesidir. Bu  türün altındaki temel amaç risk dağıtımından yararlanarak büyümedir.

(Congenreic Merger)Birbirleri ile alıcı-satıcı ilişkisi bulunmayan fakat benzer işi yapan, birbiri ile ilişkili mal ve hizmet üretiminde bulunan şirketlerin birleşmesidir. Bu birleşme türü ile birleşen şirketler pazar paylarını genişletme ve karlıklıklarını artırma imkanından yararlanabilirler. Örneğin otomotiv endüstrisi için cam üretimi yapan bir işletme, lastik üretimi yapan bir işletmeyle birleşerek hem mevcut müşterilerine yeni bir ürün sunarak satışlarını artıma imkanı yaratabilir, hem de; birleştiği  işletmenin kendi pazarına ürün sunarak  hedef pazarını genişletme fırsatını yakalayabilir.

Türdeş birleşme bazı yazarlarca aykırı birleşme türüne girmekte; birleşmeler yatay, dikey ve  aykırı  birleşmeler olarak sınıflandırılmaktadır.

slide251
Hukuki Yapıyı Etkilemeyen Birleşmeler

Centilmenlik Anlaşmaları

Rekabeti kaldırmak ya da lehlerine çevirmek için anlaşma.

Vazgeçme durumunda müeyyide uygulanmaz.

slide252
Konsorsiyumlar

(iş ortaklıkları - Joint Venture):

Belli bir iş için kurulan ortaklıklar. Genellikle büyük çaplı taahhüt işlerinde, farklı uzmanlık gerektiren işlerde işbirliği yapma şeklinde olur

Ör, Baraj, Boğaziçi Köprüleri, Metro inşaatı vb.

slide253
Karteller
  • Aynı alanda çalışan benzer mal/hizmet üreten işletmelerin veya üreticilerin, pazarda tekel sağlayarak güç birliği oluşturmak amacıyla, aralarındaki rekabeti azaltmak ya da kaldırmak için anlaşmalarıdır.
  • Ekonomik bağımsızlık nispeten korunmaktadır.
slide254
Miktar Karteli: Üretim/satış miktarını belirleme OPEC

Fiyat Karteli:Fiyatı belirleme (ortak fiyat uygulama) OPEC

Bölge Karteli: Pazar paylaşımı (ulusal/uluslar arası)

Satın Alma Karteli:Girdileri, ortak temin etme. Ölçek ekonomisi!

slide255
Konsernler
  • Kartelin daha az işletme ile oluşturulması. İlişkiler daha yoğun olduğundan ekonomik bağımsızlık azdır ya da kaldırılmıştır.
  • Kartel gibi piyasaya yönelik olmaktan çok iç bünyeye yöneliktir.
  • Maliyeti azaltmak öncelikli amaçtır.
slide257
Örneğin,

Erdemir – İsdemir birleşmesi buna bir ölçüde örnektir. Erdemir; İsdemir’i almış ve ona teknik, finansal, yönetsel açılardan destek ve iyileştirme sağlamıştır.

slide258
Hukuki Yapıyı Etkileyen Birleşmeler

Tröstler: İki ya da daha fazla işletmenin tekelci güç oluşturmak amacıyla hukuki bağımsızlıklarını yitirerek, sermaye ve yönetimlerini birleştirmeleridir.

  • Karteller gibi genellikle aynı malı üreten işletmeler arasında olur.
  • Ancak dikey tröstlerde vardır.
slide259
Oy Tröstleri(voting): Hisse senetlerini ele geçirilerek yönetime hakim olma şeklinde olur.
  • Kaynaşma Tröstleri (füzyon): Aynı işi yapmak amacıyla birleşme.
slide260
Yatırım Tröstleri: Finansman kuruluşlardır. Karlı işletmelerin hisse senetlerini ellerinde tutarlar. Küçük tasarruf sahiplerine daha az riskli ve daha istikrarlı kar payı ödeyen hisse senetleri satarlar. Küçük tasarruflar, faizden daha fazla kar payı ödenerek ekonomiye kazandırılmış olur.
slide261
Holdingler:
  • Aynı ya da farklı iş kollarındaki işletmelerin (yavru şirketler) bir başka işletme (ana şirket) tarafından satın alınmasıdır. Ana şirket üretim ve pazarlama ile ilgilenmez. Yavru şirketlerin stratejilerini saptar ve denetler. Ayrıca finansman sıkıntılarına yardımcı olur.
  • %51 ya da % 20-30 ile bir şirket denetlenebilir. Diğer hisseler dağınık ise (atomize olmuşlarsa)
slide262
Oy tröstünde, iş kolu aynıdır. Burada aynı ya da farklı olabilir.
  • Ayrıca oy tröstü üretim ve pazarlama alanında faaliyet gösterirken, holdingler yönetim ve finans ağırlıklı çalışır. (Küçük yatırımcı için yatırım tröstlerinin yaptığını yapar)

Tam Birleşme (Merger): Büyük bir işletmenin bir veya daha fazla işletmeyi satın almasıdır.

slide263
10.7. Büyümenin Kısıtlılıkları
  • Üretim ve yönetim yükünün artması buna karşın çalışanların ve yöneticilerin kapasitesinin sınırlı olması büyümenin sınırlandırılmasını gerektirir
  • Çalışanların sayıca çoğalması, sosyal ilişkileri azaltarak, sosyal sorunlara neden olabilir
  • Aşırı organizasyonun (örgütlenmenin); hantallık, üretememe, pahalıya üretme gibi sakıncaları olmaktadır. Ne organizasyon …
slide264
Kamu oyunun ve kamu yönetiminin dikkatini çekme ve eleştirilere konu olma.
  • Örneğin Windows, Uzan grubu ….
  • Piyasa şartlarının değişmesi ve zorlaması, esnek çalışma yeteneğiyle krize daha dayanıklı, krizi daha iyi yönetebilen küçük işletmeleri avantajlı kılmış ve önemini artırmıştır
slide265
Büyümenin ölçütü ve şeklinin doğru seçilememesi bazen küçülme ve yok olmayı doğurabilir.
  • Ör, Kardemir özelleştirme sonrası ani büyüme çabalarından geri adım atmıştır. Karliman, Kar TV, Kartur vb. şirketleri tasfiye etmiştir.
slide266
11. İşletmenin Bölümleri(İşlevleri/Fonksiyonları)

11.1. Yönetim

11.2. Pazarlama

11.3. Finansman

11.4. İnsan Kaynakları

11.5. Üretim

11.6. Araştırma geliştirme

11.7. Muhasebe

11.8. Halkla İlişkiler

slide267
11. İşletme Fonksiyonları
  • Pazarlama
  • Finansman
  • İnsan Kaynakları
  • Üretim
  • Araştırma geliştirme
  • Muhasebe
  • Halkla İlişkiler
  • Yönetim
slide268
Pazarlama
  • Tanımı
  • Mal ve hizmetlerin üreticiden tüketiciye akışını sağlayan faaliyetler bütünüdür.
  • Mal, Hizmet ve Bilgi
  • Para ve Bilgi (Geri Bildirim)

İşletme

Tüketici

slide269
Pazarlama eylemini alt unsurlarla da açıklanabilir:

1- Mamûl (Talep edilen özelliklerde)

2- Fiyat (Müşterinin ödeme gücüne uygun)

3- Dağıtım (Müşterinin alacağı yere ulaştırma)

4- Tutundurma (Satış hacmini koruyan ve arttırıcı nitelikteki çabalar)

  • Halkla İlişkiler
  • Güç
  • İletişim
slide270
Pazarlama Anlayışları
  • Klasik Pazarlama
  • Modern Pazarlama
  • Sosyal Pazarlama
slide271
Finansman
  • İşletmenin kurulması ve faaliyetlerini gerçekleştirebilmesi için gerekli parasal kaynakların (fonların) sağlanması/temini korunması ve rasyonel şekilde değerlendirilmesine finansal yönetim veya finans/finansman denir.
  • İşletme için gerekli fonların sağlanması ve yönetilmesidir.
slide272
Finansmanda önemli seçenekler şunlardır:

1- Öz kaynaklarla finans

  • 2- Yabancı kaynaklarla finans
  • Krediler
  • Devletin finansal destekleri
  • 3- Bunların bileşim yüzdeleri ile finans
  • 4- Oto finansman (Öz kaynakla finansman!)
  • Bu seçeneklerin işletme faaliyetlerine, dolayısıyla kaynak kullanımındaki optimumluk derecesine etkileri farklı olur.
slide273
Örneğin;Büyük oranda yabancı sermaye kullanmak maliyetleri arttırır ve satış fiyatını yükseltir.
  • Öz sermaye ve/veya oto finansmanla finans, yabancı sermaye ile finansmana göre daha etkilidir. Ancak ortakların kâr beklentisine göre değişik sonuçlar verebilir veya uygulamada olabilirliği (imkanlılığı) düşük oranda olabilir.
slide274
Diğer Finans Yöntemleri
  • Leasing (Uzun Vadeli Kiralama)
  • Taşınır ya da taşınmaz malların, finansal kurumlar ya da söz konusu malların üreticileri tarafından uzun vadeli olarak kiraya verilmesidir.
slide275
Kiracı tarafından seçilip, kiralayan tarafından satın alınan bir malın mülkiyetini kiralayanda, kullanım hakkını ise belirli bir kira ödemesi karşılığında kiracıda bırakan bir sözleşmedir
  • Bir varlığın mülkiyetine sahip olmak yerine kullanım hakkını kiralamayı esas alan bir yöntemdir.
slide276
Factoring (Alacakların Satışı)
  • Genellikle kısa vadeli (1 yıldan az vadeli) alacak haklarının vadesinden önce, belirli bir ıskonto oranından satılmasıyla, işletmeye fon sağlama olanağı veren bir finansman yöntemindir
slide277
Forfaiting (Yurt dışı Alacakların Satışı)
  • İhracattan doğan kısa ve uzun vadeli alacak haklarının vadesinden önce, belirli bir ıskonto oranından satılmasıyla fon sağlamadır. Yurt dışı işlemler bir banka tarafından garanti edilmiştir.
  • Forfaiting işleminde vade 6 ayla 6 yıl arasında değişmektedir.
slide278
İnsan Kaynakları
  • İşletme faaliyetlerini gerçekleştirmek için insan kaynaklarının verimli ve akılcı bir biçimde kullanılması işlevidir.
  • İnsan unsuru olmadan işletmenin faaliyetlerini sürdürmesi mümkün değildir.
  • İşleri yapan temel unsur insandır, makineler yardımcıdır.
  • İnsanların mutlu çalışması.
slide279
İnsanın sosyal bir varlık olması ve karmaşık bir yapıdan oluşması insan unsurunun önemini arttırmaktadır.
  • TKY‘ye göre, insan kaynakları ve insanlar arası uyum stratejik öneme sahiptir.
  • Bu nedenle günümüzde personel yönetimi yerine İnsan Kaynakları Yönetimi kavramı kullanılmaktadır.
slide280
İnsan kaynakları yönetiminin temel amaçları aşağıdaki gibi özetlenebilir:
  • İnsanların daha verimli çalışmasını sağlamak
  • İnsanların daha mutlu bir ortamda çalışmasını sağlamak
  • İnsanların isteyerek/gönüllü çalışmalarını sağlayacak şekilde motivasyon yöntemleriuygulamak
  • Gelişim ve yükselme imkanları sunma
slide281
Etkin bir değerleme sistemi ile başarıyı ödüllendirmek, başarısızlığı cezalandırmak
  • Sosyal ve ekonomik haklarda sürekli ilerleme sağlamak
  • Sendikalılaşma hakkı tanıma (Günümüzde önemi azalmıştır)
  • Personelin iş yapma becerisini arttırmak için sürekli eğitim uygulaması vb.
slide282
4- Üretim
  • Kısaca faydalı mal ve hizmet ortaya koymak şeklinde tanımlanan üretim
  • Her ne pahasına olursa olsun yapılamaz.
  • Üretimin etkin, verimli ve akılcı olmasıgerekir.
  • Bu nedenle işletmelerde üretim işlevi şu alt amaçlara yöneliktir.
slide283
Tedarik (Uygun Şartlarda Malzeme temini ve depolama)
  • Uygun fabrika düzeni sağlamak
  • Kesikli üretim
  • Sürekli Üretim
  • Uygun Bant Düzeni (I, L, T, U vb.)
slide284
Uygun fabrika düzeni
  • Üretim biçimine/yöntemine
  • Üretimde çalışan/kullanılan faktörlere
  • (İnsan, makine, malzeme, mamul, çeşitli hizmetler vb. faktörler)
  • Bağlı olarak
  • İnsan, malzeme ve fiziki tesisler arasında
  • en uygun/en iyi bileşimi oluşturmaktır
slide285
Mamul geliştirme
  • İş geliştirme
  • Zaman etütleri (Temel yol boyuyor)
  • Hareket Etütleri
  • Kalite kontrol
slide286
Araştırma geliştirme (Ar-Ge)
  • Günümüz işletmeleri bütünüyle rekabetiçerisinde bulunmaktadır. Rekabet ulusal ve uluslararası düzeyde işletme faaliyetlerine etki eden önemli bir özelliktir.
  • Rekabetten karlı çıkmak, gelişen teknolojiyi sürekli izlemek ve uygulamakla mümkündür. Daha önemlisi yeni teknolojiler üretebilmeye bağlıdır.
slide287
Teknolojik gelişim sağlamak ve gelişmiş teknolojiye uyum sağlamak işletmelerde araştırma-geliştirme (Ar-Ge) fonksiyonunun varlığına ve etkin-verimli çalışmasına bağlıdır.
slide288
Muhasebe
  • Tanımı
  • Görevleri

(Genel Muh, Maliyet Muh, Yönetim Muh)

  • Çıkar Grupları
  • Yönetim
  • Kamu Maliyesi (Kalkınma)
slide289
Halkla İlişkilerin Tanımı
  • İşletmenin çevresiyle iletişim (ilişki) kurması, etkileşimde bulunması, bütünleşmesi ve uyum sağlamasıdır
  • Kamu oyunun sempatisini, güvenini, anlayışını ve desteğini elde etmek ve sürdürmek için yapılan sürekli faaliyetlerdir.
  • İşletmenin politika ve faaliyetlerine karşı halkın tepkisinin değerlendirilmesi
  • Bu tepkinin işletme-toplum yararı ile uyumluluğu
slide290
Halkla İlişkiler
  • Dış çevrenin sempatisini ve iyi niyetini kazanmak amacıyla başvurulan yöntemlerin tümüdür.
  • İç çevrenin sempatisi olmadan yani çalışanlarını mutlu edemeyen bir işletmede, dış çevrenin sempatisinin ne ölçüde kazanılabileceği de tartışma konusudur.
slide291
Bu Tanımların Ortak Noktaları
  • Çevreyi (iç ve dış) tanıma ve çevreye gereken önemi verme.
  • Çevreyi hafife almama.
  • İkna ve inandırma ile kendini çevreye tanıtma
  • Beyin yıkama ile tanıtma değil
slide292
Çevreye güven verme
  • Çevreyi örgütün amaçları doğrultusunda etkileme
  • Çevrenin desteğini alma
  • Bilgi akışını iyi yönlendirme
slide293
Halkla İlişkilerin Amaçları
  • Örgütsel amaçların, özellikle sosyal sorumluluk amaçlarının topluma açıklanması,
  • Toplumun ihtiyaçlarına, beklentilerine duyarlı olmak
  • Toplumsal amaçlarla örgütsel amaçlar arasındaki çıkar dengesini sağlamak.
  • Örgüt-Toplum bütünleşmesini gerçekleştirmek.
slide294
Temel İlkeler
  • Halkla ilişkiler çalışmalarında başarı elde etmek,
  • İstenen etkileşimi sağlamak veya varolan olumlu etkileşimi sürdürme ve pekiştirme için
  • Bazı ilkelere uyulması gereklidir.
slide295
İki Yönlülük
  • Faaliyetlerimiz ve beklentilerimizle ilgili doğru bilgiler sunmak (Halka)
  • Halkın istek ve beklentilerini anlayarak, onların isteği yönünde politika uygulama ve faaliyetlerimizi yönlendirmek.
slide296
Doğruluk-Dürüstlük
  • İşimize gelse de gelmese de gerçekleri bütün açıklığıyla halka açıklamak.
  • Gizlenecek şeyleri hiç yapmamak.
  • Saydamlık, şeffaflık.
slide297
Vitrini düzeltmek süslemek değildir.
  • Acı ilacı tatlı kaplayarak sunmak yerine,
  • Acılığını kabullenip kolay yutulması için tatlandırıldığını belirtmek.
  • Kazığı yağlayın...
  • Baban var mı?...
slide298
İnandırıcılık
  • Halka sunulan mesajların inandırıcı olması çok önemlidir.
  • Burada öncelikli bir konu da mesaja, önce kendimizin inanmasıdır.
  • Mesajı veren kişi ya da kurumun güvenilir, sempatik ve dili iyi kullanıyor olması inandırıcılığı olumlu yönde etkiler.
slide299
Süreklilik
  • Mesajların bir çok kez tekrar edilmesi gerekliliği.
  • İnsanlar bir kere duyup gördükleri şeyin üzerinde çok fazla durmazlar.
  • Mesajların kalıcı olması ve unutulmaması için süreklilik gereklidir.
  • Planlılık
slide300
Sisteminin İşleyişi

MESAJ

  • Dikkat-İlgi çekici olmalı
  • Etkileyici olmalı
  • Harekete geçirici olmalı
slide301
Hedef Kitle
  • İç ve Dış hedef kitle
  • Mevcut ve Potansiyel hedef kitle
  • Destekleyen, Karşı tavır takınan ve Kararsız hedef kitle.
slide302
Çalışanlar ve aileleri
  • Meslek Örgütleri
  • Sosyal Örgütler
  • Sivil Toplum Örgütleri
  • Potansiyel iş gücü
  • Kamu oyu liderleri
  • Medya vb.
slide303
Kurum İçi Halkla İlişkilerde Kullanılan Yöntemler
  • Yönetime katılma fırsatı verme
  • Özel bürolar-Halkla İlişkiler bürosu
  • Yöneticilerin (Üst) büro ziyaretleri
  • Sosyal faaliyetler
  • Çalışanların yönetimle iyi iletişimleri
slide304
Araçlar
  • Yazılı/basılı araçlar
  • Sözel araçlar
  • Bilişim Teknolojisi Destekli araçlar
  • Görsel-İşitsel araçlar
  • Diğer araçlar
slide305
Yazılı/Basılı Araçlar
  • Gazeteler, dergiler, broşürler, el kitapları, afişler pankartlar, rozetler, pullar, mektuplar, dönemsel raporlar, duvar gazetesi vb.
slide306
Sözel Araçlar
  • Yüz yüze-telefonla görüşme,
  • Konferanslar, seminerler,
  • Sempozyumlar, paneller
  • GÖRSEL-İŞİTSEL ARAÇLAR
  • Radyo, TV ve Filimler
slide307
Bilişim Teknolojisi Destekli Araçlar
  • Bilgisayar destekli iletişim teknolojilerinden yararlanma

Diğer araçlar

  • Yarışmalar, Festivaller, Törenler, Fuar ve sergiler
  • LOBİCİLİK (Kulis çalışması)
  • Doğrudan ve Dolaylı lobicilik
slide308
Yönetim
  • İNSANCIL ANLAMDA 
  • İnsanın,
  • İnsan tarafından,
  • İnsani amaçlar için,
  • İnsanca yönlendirilmesidir.
slide309
GELENEKSEL ANLAMDA 
  • Başta insan olmak üzere, tüm örgütsel kaynakların, örgütsel amaçlar doğrultusunda iş birliği ve uyum içerisinde çalıştırılmasıdır.
  • Örgütsel kaynakların, örgütsel amaçlar için sistematik örgütlenmesidir.
slide310
Yönetimin Özü
  • Yönetim beşeri bir süreçtir.
  • Başkaları vasıtasıyla amaçlara ulaşma
  • Veya
  • Başkalarına iş gördürme becerisidir.
slide311
Yönetimin Düzeyleri
  • Üst/Stratejik Düzey (Tepe Yönetim)
  • Orta/Yönetsel Düzey (Fonksiyonel Yönetim)
  • Alt/Eylemsel Düzey (Birinci Kademe Yönetim)
slide312
Üst

Düzey

Orta Düzey

Alt Düzey

----------------------

Çalışanlar

slide313

PLANLAMA

ÖRGÜTLEME

KOORDİNASYON

KONTROL

YÜRÜTME

Yönetimin işlevleri

ad