Dyspnoe en Hyperventilatie - PowerPoint PPT Presentation

Dyspnoe en hyperventilatie
Download
1 / 35

  • 311 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Dyspnoe en Hyperventilatie. j.g.vanden.aardweg@mca.nl Polikliniek Longziekten Medisch Centrum Alkmaar. Dyspnoe, kortademigheid. Dyspnoe, kortademigheid. Snel ademen (tachypnoe) Oppervlakkig ademen Zwaar ademen, een gevoel van toegenomen ademarbeid Behoefte om meer te ademen, “air hunger”

I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.

Download Presentation

Dyspnoe en Hyperventilatie

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Dyspnoe en hyperventilatie

Dyspnoe en Hyperventilatie

j.g.vanden.aardweg@mca.nl

Polikliniek Longziekten

Medisch Centrum Alkmaar


Dyspnoe kortademigheid

Dyspnoe, kortademigheid


Dyspnoe kortademigheid1

Dyspnoe, kortademigheid

  • Snel ademen (tachypnoe)

  • Oppervlakkig ademen

  • Zwaar ademen, een gevoel van toegenomen ademarbeid

  • Behoefte om meer te ademen, “air hunger”

  • Angst om geen lucht te krijgen, gevoel te stikken

  • Druk op de borst, “chest tightness”

  • Vermoeidheid tijdens inspanning


Dyspnoe

Dyspnoe

“Een onaangenaam gevoel van tekortschietende ademhaling”

(vrij naar Manning & Schwartzstein,

New England J Med 1995;

333: 1547)


Meten van dyspnoe introspectie

“Meten” van dyspnoe: introspectie

Borg score:

0:niet kortademing

1:zeer geringe kortademigheid

2:licht kortademig

3:matig kortademig

4:behoorlijk kortademig

5:erg kortademig

6:

7:heel erg kortademig

8:

9:heel, heel erg kortademig

10:maximaal luchttekort


Waar ontstaat het gevoel van dyspnoe

Waar ontstaat het gevoel van dyspnoe?


Dyspnoe door zuurstofgebrek

Dyspnoe door zuurstofgebrek?

2450 m: barometerdruk 75%,

Arteriële PO2 68 mmHg, saturatie 91-93%


Dyspnoe1

Dyspnoe?

3500 m: barometerdruk 65%,

Arteriële PO2 55 mmHg, saturatie 87-90%


Adem inhouden inspiratie van o 2 arme en co 2 rijke lucht geeft opluchting

Adem inhouden: inspiratie van O2-arme en CO2-rijke lucht geeft opluchting

8.2% O2

7.5% CO2

8.2% O2

7.5% CO2

Lucht

Time (s)

(Fowler et al., J Applied Physiology 1954)


Afferente mismatch

Afferente mismatch


Afferente mismatch neemt toe door discrepant hoge ademarbeid

Afferente mismatch neemt toe door discrepant hoge ademarbeid:

  • Hogere luchtwegweerstand

    • -Asthma, COPD

  • Lagere compliantie long

    • Longfibrose, hartfalen

  • Lagere compliantie thoraxwand

    • Abdominale obesitas

      Deze effecten worden versterkt wanneer de ademprikkel toeneemt


Ademarbeid

Ademarbeid

  • Arbeid nodig om luchtwegweerstand te overwinnen

  • Arbeid nodig om elastische krachten te overwinnen

    • -Uitrekken long tijdens inspiratie

    • -Uitrekken thoraxwand tijdens inspiratie

    • (aanvankelijk werkt thoraxwand mee)


Elastische krachten

Elastischekrachten

Borstwand

Long


Expiratoire flowlimitatie

Expiratoire flowlimitatie

flowlimitatie


Expiratoire flowlimitatie bij copd bijna collaps intrathoracale luchtwegen

Expiratoire flowlimitatie bij COPD:bijna-collaps intrathoracale luchtwegen


Gevolg van expiratoire flowlimitatie dynamische hyperinflatie

Gevolg van expiratoire flowlimitatie: dynamische hyperinflatie

Koulouris et al,

J Appl Physiol 1995


Stimulatie van het ademcentrum

Stimulatie van het “ademcentrum”

  • Perifere chemoreceptoren

    • Reactie op O2, CO2, pH 

  • Centrale chemoreceptoren

    • Reactie op CO2, pH 

  • Bewustzijn

  • Receptoren in de long:

    • Longrekreceptoren (inhibitie ademcentrum)

    • Juxtacapillaire (J-) receptoren


Perifere chemoreceptoren corpus caroticum

Perifere chemoreceptoren: corpus caroticum


Ontregelde ademhaling hyperventilatie

Ontregelde ademhaling:hyperventilatie

  • Aanvalsgewijze kortademigheid

  • Angst of paniek

  • Tintelingen in handen en rond de mond

  • Drukkend gevoel op de borst

  • Duizeligheid

  • Gevoel flauw te vallen

  • Spierkrampen


Hyperventilatie

Hyperventilatie

  • Overmatige ventilatie van de longen, met als gevolg hypocapnie


Hyperventilatie1

Hyperventilatie

  • Overmatige ventilatie van de longen, met als gevolg hypocapnie

  • Acute hyperventilatie: vooral door hoge ademfrequentie (> 24/min)

  • Langdurige hyperventilatie (> 1 uur): slechts 10% toename van de ventilatie nodig om lage arteriële PCO2 te handhaven


Effecten van hypocapnie

Effecten van hypocapnie

  • Excitatie zenuwstelsel (arteriële PCO2 < 20 mmHg)

    • Paraesthesieën, tetanische krampen

  • Verminderde cerebrale bloedstroom

    • Gevoel flauw te vallen, duizeligheid, hoofdpijn, oorsuizen, hallucinaties

  • Effecten op hart en bloedvaten

    • Geringe daling van de bloeddruk, toename hartfrequentie, vasoconstrictie in de huid

  • Inefficiënte ademhaling (!)

    • Uitgeademde lucht heeft lage CO2-concentratie, dus meer ventilatie nodig om dezelfde hoeveelheid CO2 uit te ademen


Hyperventilatie als reactie op metabole acidose

Hyperventilatie als reactie op metabole acidose

  • Lactaatacidose (sepsis, metformine)

  • Keto-acidotische ontregeling bij diabetes mellitus

  • Nierinsufficiëntie

  • Intoxicaties (alcohol, ethyleenglycol, aspirine)


Hyperventilatie door onderliggende ziekte zonder acidose

Hyperventilatie door onderliggende ziekte (zonder acidose)

  • Pulmonaal: asthma, longembolie, pulmonale hypertensie

  • Cardiaal: linksdecompensatie, Cheyne-Stokes ademhaling

  • Endocrinologisch: hyperthyreoïdie

  • Neurologisch: primaire neurogene hyperventilatie, presyncope

  • Zwangerschap


Relatie tussen ernst van hartfalen en hyperventilatie

Relatie tussen ernst van hartfalen en hyperventilatie

(Lorenzi-Filho et al., Eur Respir J, 2002)


Cheyne stokes ademhaling

Cheyne-Stokes ademhaling


Hyperventilatie tijdens zwangerschap

Hyperventilatie tijdens zwangerschap

(Prowse et al., Anesthesiology 1965)


Hyperventilatie zonder organische oorzaak

Hyperventilatie zonder organische oorzaak

  • Bij 87% van patiënten met hyperventilatie zonder bekende oorzaak bleek de patiënt de situatie “verkeerd” te interpreteren:

    • 48% dacht aan hartinfarct

    • 17% dacht aan levensbedreigende intoxicatie (geneesmiddel, alcohol)

    • (Saisch et al., Chest 1996)


Dyspnoe en hyperventilatie

Hyperventilatie-provocatietest


Herkenning van symptomen tijdens hyperventilatie

Herkenning van symptomen tijdens hyperventilatie

(N = 115, Hornsveld et al.,

Lancet 1996)


Hyperventilatie syndroom

Hyperventilatie-syndroom


Diagnose hyperventilatiesyndroom

Diagnose hyperventilatiesyndroom

  • Anamnese, hetero-anamnese of directe observatie

  • Uitsluiten van “organische” oorzaken van hyperventilatie (bloedgas-onderzoek)

  • Herkenning symptomen tijdens hyperventilatie-provocatietest (niet noodzakelijk)

  • (Eventueel) opwekken hyperventilatie na provocatie

  • Herkenbare klachten na stimulatie van de ademhaling door 35% CO2

  • Toekomst: ambulante expiratoire CO2-meting?


Behandeling hyperventilatie

Behandeling hyperventilatie

  • Geruststelling, inzicht geven in het probleem en de prognose

  • (Dode ruimte vergroten)

  • Controle verkijgen over de ademhaling

    • Bewuste afname ademfrequentie

    • Training buikademhaling

  • Angst verminderen

    • Psychotherapie

    • Medicamenteus

    • (benzodiazepines, SSRIs)


Conclusies

Conclusies

  • Dyspnoe ontstaat niet direct door zuurstofgebrek, maar door discrepantie tussen ademarbeid en “gevoelde” luchtstroom (afferente mismatch)

  • Bij COPD ontstaat dyspnoe vooral door expiratoire flowlimitatie ( dynamische hyperinflatie)

  • Bij hartfalen ontstaat dyspnoe vooral door verhoogde ademprikkel (J-receptoren?)

  • Klachten bij het hyperventilatiesyndroom ontstaan door een vicieuze cirkel van angst  overmatige ventilatie en hypocapnie  nog meer angst


Dyspnoe en hyperventilatie

j.g.vanden.aardweg@mca.nl


  • Login