Ukady monoaminergiczne i cholinergiczne mzgu.
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 69

Wybrane „klasyczne” neurotransmitery PowerPoint PPT Presentation


  • 201 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Układy monoaminergiczne i cholinergiczne mózgu. Ich rola fizjologiczna i w procesach patologicznych mózgu. Wybrane „klasyczne” neurotransmitery. Ogólne uwagi. Układy cholinergiczne i monoaminergiczne mózgu charakteryzują się tym, że:

Download Presentation

Wybrane „klasyczne” neurotransmitery

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Ukady monoaminergiczne i cholinergiczne mzgu. Ich rola fizjologiczna i w procesach patologicznych mzgu


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Wybrane klasyczne neurotransmitery


Og lne uwagi

Oglne uwagi

  • Ukady cholinergiczne i monoaminergiczne mzgu charakteryzuj si tym, e:

    • neurony (cilej, ciaa albo inaczej perikariony neuronw) uywajce tych neurotransmiterw wystpuj w postaci relatywnie niewielkich skupisk w cile okrelonych strukturach anatomicznych mzgu

    • Aksony tych neuronw docieraj do najodleglejszych struktur i obszarw mzgu a nawet rdzenia

  • Z tego powodu nawet intuicyjnie mona spodziewa si roli tych ukadw w oglnych systemach regulacyjnych aktywnoci mzgu zw. np. dotyczcych nastroju, snu i czuwania

  • W wykadzie omwimy rol tych systemw w

    • kontroli snu i czuwania

    • Rol monoamin w depresji


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Ukad cholinergiczny


Wybrane klasyczne neurotransmitery

n. Basalis Meynerti


Uk ady cholinergiczne

Gwne orodki cholinergiczne:

w podstawnej czci przodomzgowia (zw n. basalis Meynerti, jdro podstawne Meynerta)

W pniu mzgu na pograniczu mostu i rdmzgowia

Spadek ekspresji acetylotransferazy cholinowej (ChAT) w caej korze mzgowej u chorych na Ch. Alzheimera i zanik neuronw w nucleus basalis Meynerti porednio wskazuje na rozlegy zakres projekcji neuronw tego jdra

Jdro Meynerta gra rol w analizie bodcw wzrokowych (aktywacja kory wzrokowej V1 z uwraliwieniem jej na nowy bodziec z siatkwki za porednictwem pobudzajcych receptorw nikotynowych cholinergicznych a zarazem z wyhamowaniem impulsacji korowo-korowej przez receptory muskarynowe w innych neuronach kory wzrokowej)

Rola orodkw cholinergicznych w pniu mzgu omwiona dalej (dot. regulacji snu)

Ukady cholinergiczne


Cholinergiczne neurony czuwania

Cholinergiczne neurony czuwania

Cholinergiczne neurony aktywujcego ukadu siatkowatego na pograniczu mostu i rdmzgowia - kluczowa rola w regulacji aktywnoci mzgu (czuwanie kontra sen)

Inne neurotransmitery (i neurony) rwnie biorce udzia w kontroli aktywnoci sen-czuwanie:

serotonina (n.raphe) n

noradrenalina (l.coeruleus)

histamina (n. tuberomamillaris hypothalami)

neuropeptyd orexyna (obszar podwzgrza okoo jdra n. tuberomammillaris)


Uk ady monoaminergiczne

Ukady monoaminergiczne

  • Dopamina, Noradrenalina, Adrenalina

    • Powstaja z tyrozyny

      • (hydroksylaza tyrozyny, dekarboksylaza DOPA, beta hydroksylaza dopaminy, fenyloetanolamino-N-metylotransferaza)

  • Serotonina (5HT)

    • powstaje z tryptofanu

  • Histamina

    • Powstaje z histydyny


Uk ady monoaminergiczne1

Ukady monoaminergiczne

  • Monoaminy:

  • Wykazuj rozproszone dziaanie przypominajce bardziej hormony ni neurotransmitery

  • znaczne stenia pozakomrkowe

  • dyfuzja nawet na 20 mikronw,

  • rozproszona dystrybucja receptorw,

  • zakoczenia synaptyczne czsto w formie paciorkw-ylakw

  • Wszystkie korzystaj z tego samego transportera pcherzykowego (VMAT)

  • Korzystaj z podobnych systemw inaktywacji


Uk ady monoaminergiczne2

Ukady monoaminergiczne

  • Inaktywacja :

    • Wychwyt

      • transportery o wysokim powinowactwie DA-T (dla dopaminy), NE-T (noradrenaliny), SER-T (serotoniny) obecne na zakoczeniach synaptycznych (wszystkie nie s cile swoiste i wychwytuj co najmniej jeszcze jedn z wymienionych monoamin)

      • Transportery o niskim powinowactwie (umiejscowione z dala od zakocze synaptycznych)

        • Organic cation transporter (take wychwyt histaminy)

        • Plasma membrane monoamine transporter

    • Rozkad enzymatyczny

      • Katecholo-O-metylotransferaza (COMT) pozakomrkowo

      • Monoaminooksydaza A (MAO-A) wewntrzkomrkowo (take dla histaminy)


Dystrybucja neuron w dopaminergicznych i ich wypustek

Dystrybucja neuronw dopaminergicznych i ich wypustek

VTA ventral tegmental area orodek przyjemnoci, element obwodu nagrody, gra rol w uzalenieniach g od kokainy, s w nim te neurony GABAergiczne z licznymi gap-junctions

Ponadto nie pokazane tu jdro ukowate podwzgrza - n.arcuatus hypothalami; rola: hamowanie prolaktyny w przysadce


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Colliculus inferioris

Nucleur n. trochlearis IV

Lemniscus lateralis

Tractus tegmentalis centralis

Lemniscus medialis

Formatio reticularis

Decussatio pedunculorum cerebellarium sup.

Fasciculus longitudinalis medialis

Nucleus interstitialis (Cajala)

Midzy pczkami f.l.m.

Area tegmentalis ventralis

pole Tsaia

- Neurony dopaminergiczne

Nucleus interpeduncularis


Dystrybucja neuron w noradrenergicznych i ich wypustek j dra miejsca sinawego n l coeruleus

Dystrybucja neuronw noradrenergicznych i ich wypustek : jdra miejsca sinawego (n.l.coeruleus)

norepinefryna


Dystrybucja neuron w adrenergicznych i ich wypustek

Dystrybucja neuronw adrenergicznych i ich wypustek


Serotonina 5 ht

Serotonina (5-HT)

Gwny orodek serotoninergiczny: jdra szwu pnia mzgu (n.raphe)

Bierze udzia w regulacji snu i czuwania

Aktywacja receptorw serotoniny powoduje m.in. uczucie sytoci


Dystrybucja neuron w serotoninergicznych i ich wypustek

Dystrybucja neuronw serotoninergicznych i ich wypustek


Histamina

Histamina

Gwny rejon: jdro guzowato-suteczkowate podwzgrza (nucleus tuberomammillaris hypothalami)

Promuje aktywno mzgu (arousal), wspomaga uwag

Leki antyhistaminowe uywane m.in. jako antyuczuleniowe powoduj senno i s np. przeciwwskazane przy prowadzeniu pojazdw!

Histamina m.in. odgrywa rol w kontroli ukadu przedsionkowego

Przypuszczalnie histamina moe te regulowa przepyw mzgowy krwi


6 12 a distribution of neurons and their projections containing histamine

6.12 (A) Distribution of neurons and their projections containing histamine.


Sen i czuwanie

Sen i czuwanie


Po co sen czym jest sen

Po co sen? Czym jest sen?

  • Warto i znaczenie snu: nastpstwa zaburze snu (insomnia, sleep apnea syndrome, narkolepsja).

  • Pozbawienie snu prowadzi do mierci (fatal familial insomnia choroba prionowa).

  • Najduszy okres bezsennoci u modego ochotnika bez farmakologicznego wspomagania wynis 453 godz. ok. 19 dni., po ktrym czasie po kilku dniach duszych ni zwykle okresach spania powrci do normalnego cyklu snu bez zauwaalnych oznak utraty zdrowia.

  • Warto snu musi by istotna chociaby dlatego, e teoretycznie zmniejsza szanse na przeycie zwierzcia?


Po co sen czym jest sen1

Po co sen? Czym jest sen?

  • Sen nie jest prostym obnieniem aktywnoci ukadu nerwowego lecz czym co (by moe) mona by porwna do aktywnoci w supermarkecie po godzinach otwarcia lub urzdzie w godzinach gdzie nie przyjmuje si interesantw

  • Sen jest seri-sekwencj cile kontrolowanych (gwnie przez niektre jdra pnia mzgu) stanw aktywnoci mzgu, ktre najatwiej przeledzi w elektroencefalografie.

  • Okresowo sen-czuwanie z grubsza pokrywa si z cyklem nocy i dnia przy czym zegar wewntrzny w przypadku odcicia bodcw z zewntrz ustawia si na cykl 26 godzinny a wg. Innych rde ponad 30 godz. (ok. 20 jawa 12 sen) (eksperymenty z ludmi zamknitymi bez dostpu do informacji o dniu lub nocy).

  • Cykl dobowy (cirkadialny) dotyczy caego ciaa m.in. poprzez dobowe cykliczne zmiany wielu parametrw np. poziomy hormonw, temperatura ciaa


Wybrane klasyczne neurotransmitery

  • Zwierzta pozbawiane snu trac wag pomimo zwikszenia przyjmowania pokarmu oraz trac regulacj temperatury ciaa (wzrasta), staj si podatniejsze na infekcje.

  • Szczury po kilku tygodniach deprywacji snu gin.


Wybrane klasyczne neurotransmitery

  • Zwierzta drapiene sypiaj dugo (w noc lub dzie w zalenoci od typu aktywnoci). Zwierzta ktre stanowi pokarm drapienikw (np.zajc) pi bardzo mao w postaci niekiedy kilkuminutowych drzemek.

  • Delfiny i foki zasypiaj naprzemiennie jedn pkul mzgu.


Wybrane klasyczne neurotransmitery

  • Sze godzin snu wystarczy modemu i staremu. Daj leniuchowi siedem, nikomu nie pozwl na osiem?

    • (cytat z pamici z podrcznika do aciny w polskiej wersji)


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Stadia snu w EEG

Badania EEG ujawniy, e sen jest zaprogramowan sekwencj zmian czynnoci elektrycznej mzgu.

W cigu pierwszej godziny stopniowo amplituda fal EEG zwiksza si a jednoczenie zmniejsza si czstotliwo.

W fazie II wystpuj okresowe zwikszone wyadowania (tzw. wrzeciona senne trwajce po kilka sekund)

Najgbszy sen wystpuje w tzw. fazie IV charakteryzujcej si falami delta (wolne, 0,5 4 Hz o wysokiej amplitudzie wiadczce o synchronizacji aktywnoci elektrycznej neuronw kory).

Po fazie IV nastpuje faza snu REM (rapid eye movement) trwajca ok.. 10 min. W ktrej EEG przypomina normaln aktywno dzienn (tzw. rytm beta 15-60 Hz amplituda ok.. 30 mikroVolt, w tym czasie hipokamp wytwarza fale theta 4-7 Hz)


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Cykl zmian i faz snu powtarza si ale zwykle w cigu 1 nocy faza IV (najgbszy sen) wystpuje tylko 2 razy.

Kolejne fazy REM s coraz dusze.

Fazom snu towarzysz liczne zmiany funkcjonowania caego ciaa

W caym okresie snu non-REM (fazy I-IV) obnia si napicie mini (a do atonii), czstotliwo ttna, oddechu, spada cinienie ttnicze, temperatura i metabolizm (najnisze wartoci w fazie IV). Wystpuj powolne ruchy gaek ocznych.

W fazie snu REM w/w parametry wracaj niemal do stanu czuwania a ponadto wystpuj: gwatowne ruchy gaek ocznych, skurcze drobnych mini palcw, erekcja oraz marzenia senne.

Uwaga! Przypadki somnambulizmu oraz mwienia przez sen nie wystpuj w fazie REM (a zatem nie w fazie marze!). Marzenia senne wystpuj take w fazach non-REM.

W 60% tre snw jest smutna lub przygnbiajca a tylko w 10% dotyczy seksu!


Wybrane klasyczne neurotransmitery

electrooculogram

electromiogram


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Zahamowanie jder rogw tylnych (Dorsal Column Nuclei -DCN)

Sen REM : aktywny umys w nieaktywnym ciele

Wybitnie obniona aktywno ruchowa mini (oprcz mini oczu i palcw) spowodowana jest siln aktywnoci neuronw GABA-ergicznych tworu siatkowatego mostu, ktre hamuj dolne motoneurony rdzenia.

Ponadto te same neurony hamuj neurony czuciowe rogw tylnych rdzenia.

Ruchy sakkadowe w fazie REM s rezultatem wysokiej aktywnoci orodkw ruchu gaek ocznych paramedialpontine reticular formation (PPRF) oraz rostral interstitial nucleus.


Rapid eye movement rem sleep behaviour disorder

Rapid eye movement (REM) sleep behaviour disorder

  • W fazie REM nie wystpuje atonia

  • Wystpuj gwatowne ruchy koczyn odgrywajce marzenia senne

  • Dotyczy mczyzn w rednim wieku lub starszych

  • By moe zapowiada neurodegeneracj (np. Ch. Parkinsona ?)


Promocja snu

Promocja snu

  • Interleukina-1 (IL-1) stan zapalny

  • Adenozyna poziom adenozyny wzrasta w cigu dnia i spada w cigu nocy (prawdop. Wpywa na systemy modulacyjne (Ach, NE, 5HT)

  • Receptor adenozynowy najprawdopodobniej indukuje sen, ale nie wiadomo jak ?

  • Melatonina (ciemno aktywuje jej wydzielanie)

  • Benzodiazepiny, barbiturany (zwikszenie powinowactwa receptorw GABA do GABA)

  • Kofeina i teofilina dziaa pobudzajco (antysennie) poniewa jest antagonist receptora adenozynowego


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Okolice aktywne i nieaktywne w czasie snu REM.

Zwikszona aktywno c.migdaowatego tumaczy silnie emocjonalny charakter snw w fazie REM.

Obniona aktywno kory przedczoowej moe tumaczy spoeczn niewaciwo treci marze w fazie REM (kora ta bierze udzia w ocenie i wyborze prawidowego zachowania w warunkach czuwania).


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Neurony wzgrza (tzw. wzgrzowo-korowe) odgrywaj kluczow rol w synchronizacji i desynchronizacji aktywnoci neuronw kory (i std w obrazie EEG)

Ich aktywno w okresie czuwania ma charakter toniczny, natomiast w fazie snu oscylacyjny.

Oscylacyjna aktywno neuronw wzgrzowo-korowych powoduje rozczenie kory mzgu od oddziaywa zewntrznych.

Aktywno oscylacyjna neuronw wzgrzowo-korowych prowadzi te do powstawania wrzecion aktywnoci EEG w II fazie snu.


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Neurony wzgrzowo-korowe

oraz

neurony jder siatkowatych wzgrza (GABA-ergiczne)

pozostaj pod wpywem aktywujcych i hamujcych ukadw (pnia mzgu)

wrzeciona aktywnoci elektrycznej w II fazie snu


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Dowiadczenia Horace Magoun i Giuseppe Moruzzi z 1949 wskazay na obecno aktywujcego ukadu siateczkowego (cholinergiczne neurony na pograniczu mostu i rdmzgowia) a dowiadczenia Waltera Hessa na (przeciwn) rol wzgrza.


Sekwencje pobudzenia neuron w

Sekwencje pobudzenia neuronw

  • Komrki REM-on: neurony cholinergiczne mostu (inicjuj REM aktywujc neurony wzgrza i kory)

  • Komrki REM-off : locus coruleus (NE), n. raphe (5HT) aktywacja pod koniec snu REM


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Antagonistyczna rola VLPO = Ventrolateral preoptic nucleus (neurony GABA-ergiczne) i neuronw orexynoergicznych

  • Oreksyny wydzielane przez neurony w okolicy tuberomammillary nucleus aktywuj histaminergiczne neurony tego jdra a za jego porednictwem take orodki cholinergiczne czuwania

  • Niedobr oreksyn (hypokretyn) prowadzi do narkolepsji ( i katapleksji)

  • Aktywno VLPO prowadzi do snu (Hamujce oddziaywanie GABA-ergicznych neuronw VLPO podwzgrza

  • Uszkodzenie VLPO powoduje bezsenno

VLPO

VLPO = Ventrolateral preoptic nucleus


Wybrane klasyczne neurotransmitery

n. raphe (5HT)

PGO ponto-geniculate-occipital waves


Neurotransmitery bior ce udzia w kontroli snu i czuwania

Neurotransmitery biorce udzia w kontroli snu i czuwania

Wszystkie te 4 obszary posugujce si 4 rnymi neurotransmiterami ukady cznie odpowiedzialne s za stan czuwania.


Rytmy dobowe

Rytmy dobowe

  • Od obserwacji mimozy do genetyki

  • Rola cyklicznych bodcw odbieranych przez zmysy (synchronizatory -zeitgebers) w korekcji cykli wewntrznych

    • Najwazniejszy zeitgeber to cykl wiato/ciemno

    • Pena izolacja od zeitgebers moliwa jedynie np. w jaskiniach

  • Moliwo desynchronizacji cyklu sen/jawa i np. temp. ciaa


Drogi sygnalizacji dobowych zmian wiat a

Drogi sygnalizacji dobowychzmian wiata

  • Specyficzne wiatoczue komrki zwojowe siatkwki (w przeciwiestwie do czopkw i prcikw ulegajce depolaryzacji pod wpywem wiata) zawieraj specjalny pigment tzw. melanopsin (inny ni w prcikach i czopkach).

  • Pobudzenie z tych neuronw biegnie drog siatkwkowo-podwzgrzow do jdra nadskrzyowaniowego (n.suprachiasmatic)

  • Jdra nadskrzyowaniowe tzw. centrum rytmw okoodobowych (slajd dalej)

  • Nastpn stacj s kolejno:

    • A) jdro przykomorowe N.paraventricularis podwzgrza

    • B) neurony przedzwojowe uk. sympatycznego w rdzeniu szyjnym,

    • C) zwj szyjny grny,

    • D) szyszynka, ktra (gdy jest noc) wzmaga syntez MELATONINY


Rola neuron w j dra nadskrzy owaniowego scn

Rola neuronw jdra nadskrzyowaniowego (SCN)

  • Zwierzta z uszkodzonym jdrem nadskrzyowaniowym trac regulacj rytmw dobowych

  • Neurony tego jdra nawet izolowane w hodowli wykazuj 24 godz cykl aktywnoci (czstotliwo Pcz oraz aktywnosc biologiczna)

  • Informacja o swietle z oczu pomaga synchronizowa neurony SCN

  • Zastosowanie tetrodotoksyny blokujcej Pcz

    • nie zmienia cyklicznoci w metabolizmie tych neuronw

    • Nie zapobiega zespoowemu ustawieniu (zfazowaniu) cyklicznoci wszystkich neuronw jdra !

  • Neurony tego jdra wydzielaja rwnie wazopresyn

  • Nie do koca jasne jak SCN wpywa na cirkadialn aktywno mzgu


Wybrane klasyczne neurotransmitery

U podstaw cyklu cirkadialnego muszki owocowej le sekwencje aktywacji genw m. in biaek BMAL1, CLOCK , CRY, PER (1-3), trwajce 24 godz

(CLOCK cicardian locomotor output cycles kaput)

U drozofili z nieprawidowym cyklem aktywnoci dziennej wykryto mutacje genw PER (od period)


Wybrane klasyczne neurotransmitery

  • Specjalne zwojowe komrki receptorowe (RGCs)


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Sleep apnea

  • Zaburzenia snu nale do najczstszych dolegliwoci!!!

  • Narkolepsja: nage ataki snu REM (bez faz porednich) u psw z narkolepsj stwierdzono mutacj genu receptora orexyny (Orx2)

  • Sleep apnea syndrom: napady bezdechu, sen jest pytki, prawie bez faz REM i IV; efekty: niedotlenienie mzgu, brak penego wypoczynku po nie.


Rola uk ad w monoaminergicznych w schorzeniach psychiatrycznych

Rola ukadw monoaminergicznych w schorzeniach psychiatrycznych

  • Do zastanowienia:

  • Dlaczego 1 czy 2 leki (chemicznie pojedyncze substancje) potrafi znacznie pomc w chorobie o bardzo zoonym obrazie klinicznym jak np. depresja?

  • Intuicyjnie: dziaaj na rozproszone ale cile okreslone ukady neuronalne w mzgu

  • Ukady monoaminergiczne bardzo dobry kandydat na takie ukady


Zaburzenia afektywne affective disorders wg dsm iv

Zaburzenia afektywne(affectivedisorders, wg DSM-IV)

  • Zaburzenia afektywne dwubiegunowe

    • (Choroba afektywna dwubiegunowa, psychoza maniakalno-depresyjna)

  • Zaburzenia depresyjne nawracajce

    • (Choroba afektywna jednobiegunowa

    • Major affectivedisorder - depresja)

  • Zaburzenia afektywne utrzymujce si przewlekle (utrwalone)

    • Dystymia, cyklotymia

  • Inne zaburzenia afektywne

    • Nawracajce krtkie epizody depresji

    • Zaburzenia afektywne sezonowe

  • Zaburzenia schizoafektywne(sporna nozologia)

    • Psychoza schizoafektywna, schizofrenia cykliczna


Depresja

Depresja

  • Nawet 20% populacji;

  • Gwna bezp. przyczyna samobjstw

  • Objawy

    • Obniony nastrj, smutek, przygnbienie, anhedonia

    • Niech do pracy i aktywnoci, stae zmczenie,

    • Bezsenno (lub zwikszona senno)

    • Poczucie bezwartociowoci i winy

    • Obnienie popdu seksualnego

    • Osabienie koncentracji, trudnoci w skupieniu uwagi

    • Powtarzajce si myli o mierci

    • Utrata (lub wzrost) apetytu

    • Dolegliwoci blowe, z przewodu pokarmowego


Wybrane klasyczne neurotransmitery

Depresja w obrazowaniu

  • Nadmiernie aktywne obszary u chorego z depresj

  • nadaktywny obszar w korze znika pod wpywem leczenia.


Schorzenie dwubiegunowe

Schorzenie dwubiegunowe

  • (Typ I): powtarzajce si epizody manii lub mieszane mania/depresja (dua)

  • Typ II: hypomania / depresja (zawsze dua)

  • Cyklotymia: hypomania/agodniejsza depresja

  • Faza maniakalna

    • Trwale podwyszony nastrj z draliwoci

    • Wygrowana samoocena, poczucie wielkoci

    • Redukcja potrzeby snu

    • Zwikszona rozmowno, gadatliwo

    • gonitwa myli

    • Rozproszenie uwagi

    • Nasilona nacelowana aktywno

    • Obnienie zahamowa w zachowaniu, rozwizo

    • Nierozwane zachowania,

    • Szalestwa zakupw (wydawania pienidzy)


Neurobiologia schorze afektywnych

Neurobiologia schorze afektywnych

  • Zoono i wieloskadnikowo objaww sugeruje rol rozlanych systemw neuromodulacyjnych

  • Hipoteza roli monoamin

  • Hipoteza predyspozycji do stresu (diathesis-stress-hypothesis) Charlesa Nemeroffa


Fakty wskazuj ce na rol uk ad w monoaminergicznych w mediacji emocji

Fakty wskazujce na rol ukadw monoaminergicznych w mediacji emocji

  • Rezerpina obniajca poziom monoamin wywouje depresj

  • Leki podwyszajce poziom monoamin np. imipramina hamujac wychwyt NA i 5HT, s lekami przeciwdepresyjnymi

  • Mutacja val158met w genie COMT wielokrotnie zwiksza aktywno enzymu (rezultat: spadek katecholamin oraz osobowo neurotyczna)

  • Zesp. Brunnera (opisany w 1993) w holenderskiej rodzinie (zwizan z chr. X mutacj MAO-A z brakiem aktywnoci enzymu) mczyni s patologicznie agresywni

    • Interesujce aspekty prawne (zagadnienie odpowiedzialnoci)

  • W stanach depresji obserwuje si obnienie iloci metabolitw NE i serotoniny

    • NE: 3-metoxy-4-hydroksyfenyloglikol MHPG,

    • serotonina: kwas 5-OH indolooctowy 5-HIAA


Fakty wskazuj ce na rol uk ad w monoaminergicznych w mediacji emocji1

Fakty wskazujce na rol ukadw monoaminergicznych w mediacji emocji

  • Yohimbina - antagonista alfa-2-receptora noradrenergicznego (presynaptyczny)

    • blokujc ujemne sprzenie zwrotne wzmaga wydzielanie noradrenaliny,

    • reakcje paniczne u zwierzt

  • Clonidyna agonista receptora noradrenergicznego alfa-2. dziaa odwrotnie (uspokajajco, sedatywnie, obnia cinienie krwi)

  • Redukcja poziomu serotoniny moe by istotna w zachowaniach impulsywnych w tym w prbach samobjczych.

  • Anorexia nervosa i niedobr tryptofanu (nast. Slajd)


Anorexia nervosa i tryptofan jad owstr t psychiczny

Anorexia nervosa i tryptofan(jadowstrt psychiczny)

  • Chorzy wykazuj znaczny niedobr tryptofanu -niezbedny aminokwas niesyntetyzowany w org. Czowieka

    • Poziom tryptofanu limituje syntez serotoniny

    • U chorych na anoreksje podawanie tryptofanu nie podwysza jego poziomu

    • Niektre doniesienia wskazuj, e obnizony poziom serotoniny u chorych na anoreksj moe obnia poziom lku

  • Hipoteza: jadowstrt u niektrych osobnikw jest niewiadomie stosowana metod samoleczenia (ogranicza tryptofan i w rezultacie serotonin) ??


Neurobiologia depresji

Neurobiologia depresji

  • Hipoteza roli monoamin

    • Deficyt jednego z systemw neuromodulacyjnych (serotoninowego i/lub noradrenergicznego)

      • Wtpliwoci zwizane z koniecznoci dugotrwaego podawania lekw, ktre zatem nie dziaaj bezporednio ale powoduj proces adaptacji (w osi HPA?) prowadzcy ostatecznie do poprawy stanu chorego.

      • Ponadto np. kokaina mimo podwyszania NE w synapsie nie dziaa antydepresyjne


Wybrane klasyczne neurotransmitery

  • Rola osi podwzgrze-przysadka-nadnercze (HPA)

    • Podawanie hormonu uwalniajcego kortykotropine (CRH) szczurom wywouje objawy depresji :bezsenno, brak apetytu, spadek zainteresowania seksem, lk

    • Myszy z nadekspresj CRH ( reakcji lkowych)

    • Neurony CRH podwzgrza s pod wpywem:

      • c.migdaowatych (stymulowane s poprzez stria terminalis)

      • hipokampa (liczne receptory kortyzolu! Ktry raczej hamuje CRH)

      • Degeneracja hipokampa pod wpywem przewlekego stresu (posttraumatic stress disorder)


Wybrane klasyczne neurotransmitery

O HPA w relacji do hipokampa i c. migdaowategoNadaktywno osi podwzgrze-przysadka-nadnercza (HPA) w patogenezie depresji

Hipokamp

(receptory kortyzolu)

Ciao

migdaowate

-

+

HPA

+

  • Odpowied na stres

    • Unikanie, wzrost czujnoci i uwagi, aktywacja ukadu sympatycznego, uwolnienie kortyzolu

Kortyzol


Genetyczne i epigenetyczne czynniki podatno ci

Genetyczne i epigenetyczne czynniki podatnoci

  • Hipoteza predyspozycji do stresu (diathesis-stress-hypothesis) CharlesaNemeroffa

    • Rodzinna predyspozycja (skonno=diathesis)

    • Zdarzenia osobnicze z dziecistwa i genetyczna predyspozycja konwerguj na stanie osi HPA prowadzc do schorzenia

    • Zwikszony poziom kortyzolu w krwi i CRH w pmr

    • Ilo receptorw kortyzolu w hipokampie i poziomu CRH w podwzgrzu zaley od stopnia matczynej opieki ! Czynniki te decyduj o reaktywnoci osi HPA.

    • O HPA gra rwnie rol w patogenezie lkw a te cho nie nale do kardynalnych objaww depresji, czsto jej towarzysz.


Czynniki epigenetyczny czyli jak mo na dziedziczy fenotypowo sk onno lub oporno na stres

Czynniki epigenetyczny czyli jak mona dziedziczy fenotypowo skonno lub oporno na stres

  • Tu te rola monoamin

  • Lizanie w okresie dziecicym stymuluje poprzez serotoninergiczne aferenty pobudzenie syntezy receptora glukokortykoidw w hipokampie.

  • Zachowanie matki przechodzi na dzieci!


Geny i podatno na stres depresj i zn w po rednio rola monoamin

Geny i podatno na stres/depresj(i znw porednio rola monoamin)

  • Osoby z krtkim allelem transportera serotoniny (5-HTT )maj tendencj do przejawiania lkowego temperamentu (anxiety-related temperaments) i s bardziej podatne na depresj ni osoby z 2 dugimi allelami genu, m.in. maj wiksz tendencj do przeuwania epizodw yciowych

  • Canli, T. et al. Neural correlates of epigenesis. Proc. Natl Acad. Sci. USA. 9 October 2006


Wybrane klasyczne neurotransmitery

?


Wybrane klasyczne neurotransmitery

  • Jak wytumaczy opnienie w rozpoznawalnych efektach dziaania lekw antydepresyjnych

  • Wg. A. Pringle i wsp. dziaanie lekw przeciwdepresyjnych jest rezultatem przywrcenia zaburzonego w depresji procesu przetwarzania informacji, ktre charakteryzuje osoby z depresj i lkiem. (A cognitive neuropsychological model of antidepressant drug action, LINK: Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2011;35:1586)

  • Opnienie poprawy nastroju nie jest zwizane z opnieniem dziaania leku, ale z czasem potrzebnym pacjentowi na ponown interakcj z otoczeniem i nawizanie bardziej pozytywnych zwizkw emocjonalnych.

  • Pocztek dziaania leku wystpuje szybko, juz po kilku godzinach od rozpoczcia leczenia. Hipotez t potwierdzaj dowody z funkcjonalnego obrazowania mzgu metod rezonansu magnetycznego.


Refleksja

Refleksja

  • Ale czy moe to wasnie chorzy na depresj maj peniejsze i bardziej rzeczywiste rozeznanie o czsto trudnej, a nawet tragicznej rzeczywistoci wiata ich wntrza i wiata wok nich ?

  • Podczas gdy u wszystkich bez depresji mzg po prostu sprawnie oszukuje siebie i oddala, przesania lub wypiera wszystko, co najtrudniejsze? Czy mona taki mzg oceni jako naprawd prawidowo przetwarzajcy informacj?


Wybrane klasyczne neurotransmitery

?


Leczenie schorze afektywnych

Leczenie schorze afektywnych

  • Elektrowstrzsy

  • Psychoterapia

  • Farmakoterapia

    • Antydepresanty (by moe dziaaja przez stymulacj receptorw kortyzolu w hipokampie)

      • Trjcykliczne (imipramina) blokuja wychwyt zwrotny NE i 5HT

      • Selektywne blokery wychwytu serotoniny (fluoxetyna) (neurogeneza w hipokampie ?)

      • Selektywne blokery wychwytu NE (reboxetine)

      • Inhibitory MAO (fenelezyna)

    • Antagonici receptora CRH (jak w sch. lkowych)?

    • Sole litu (przypadkowe odkrycie efektu moczanu i innych soli litu w manii oraz schorzeniu dwubiegunowym)

      • Lit przechodzi przez kanay sodowe

      • Zapobiega przeksztaceniu PIP2 (prekursora dla IP3 )

      • Wymaga dugotrwaego podawania, a zatem powoduje zmiany adaptacyjne, ale jakie !?


Leczenie schorze afektywnych1

Leczenie schorze afektywnych


  • Login