Zys 304 sulama ankara niversitesi ziraat fak ltesi ziraat m hendisli i lisans program 6 yar y l
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 95

Prof. Dr. Süleyman KODAL [email protected] PowerPoint PPT Presentation


  • 227 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

ZYS 304 SULAMA Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ziraat Mühendisliği Lisans Programı 6. Yarıyıl. Prof. Dr. Süleyman KODAL [email protected] SULAMA DERSİNİN İÇERİĞİ. Giriş (1. hafta) Sulama Sistemleri (2. hafta) Toprak-Bitki-Su İlişkileri (3.-4. hafta)

Download Presentation

Prof. Dr. Süleyman KODAL [email protected]

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Zys 304 sulama ankara niversitesi ziraat fak ltesi ziraat m hendisli i lisans program 6 yar y l

ZYS 304SULAMAAnkara niversitesi Ziraat FakltesiZiraat Mhendislii Lisans Program6. Yaryl

Prof. Dr. Sleyman KODAL

[email protected]


Sulama ders n n er

SULAMA DERSNN ER

  • Giri (1. hafta)

  • Sulama Sistemleri (2. hafta)

  • Toprak-Bitki-Su likileri (3.-4. hafta)

  • Bitki Su Tketimi ve Sulama Suyu htiyac(5.-6.-7. hafta)

  • Arazinin Sulamaya Hazrlanmas (8. hafta)

  • Sulama Yntemleri(9. hafta)

    • Salma sulama yntemi(9. hafta)

    • Tava sulama yntemi(10. hafta)

    • Uzun tava sulama yntemi(10. hafta)

    • Yamurlama sulama yntemi(11. hafta)

    • Damla sulama yntemi(11. hafta)

    • Aa alt mikro yamurlama sulama yntemi(11. hafta)

  • Sulama Suyu Kalitesi ve Sorunlu Topraklar(12. hafta)

  • Drenaj(13.-14. hafta)


3 b l m toprak b tk su l k ler

3. BLMTOPRAK-BTK-SULKLER


Sulama y n nden nemli baz toprak zellikleri

Sulama ynnden nemli baz toprak zellikleri

  • Toprak fazlar

    • Kat (toprak taneleri)

    • Sv (toprak suyu)

    • Gaz (toprak havas)

  • Toprak bnyesi : Toprak tanelerinin byklk dalm

    • Kil (< 0.002 mm)

    • Mil (0.002 - 0.05 mm)

    • Kum (0.05-2 mm)


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

  • Toprak bnye snflar

    • S, LS, SL, L, SiL, Si, SCL, CL, SiCL, SC, SiC, C

  • Toprak yaps : Toprak tanelerinin dizilii ve gruplar halinde kmeleme biimi

    • Taneli (teksel) yap : Ped yoksa

    • Kmeli (agregat eklindeki) yap : Ped varsa


Toprak yap s

Toprak yaps


Toprak su ve hava

TOPRAK, SU VE HAVA


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

AIRLIK (g)

HACM (cm3)

GAZ (hava)

Wg

Vg

Ve

SIVI (su)

Ww

Vw

W

V

KATI

(toprak zerresi)

Ws

Vs

n = 100 (Ve / V)

Gs = s / w = Ws / Vs w = Ws / Vs

e = 100 (Ve / Vs)

t = Ws / V

S = 100 (Vw / Ve)

zgl arlk (Gs), hacim arl (t), porozite (n),

gzenek oran (e), doyma derecesi (S)


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

% 25

% 40

ETKL KK

DERNL

KK

BLGES

% 25

% 30

% 25

% 20

% 25

% 10

Sulama suyu uygulanacak toprak derinlii

  • Etkili kk derinlii

  • Etkili toprak derinlii

  • Bu iki deerden hangisi kk ise, o deer sulama suyu uygulanacak toprak derinliini verir.

ALINAN

SU


Toprak nemi ifade bi imleri

Toprak nemi ifade biimleri

  • Kuru arlk yzdesi cinsinden ifade

  • Hacim yzdesi cinsinden ifade

  • Derinlik cinsinden ifade

  • Toprak rutubet gerilimi (tansiyon) cinsinden ifade (atm, b, kg/cm2, m, cm, pF)

Pw = 100 (Ww / Ws) = 100 (W - Ws) / Ws

Pv = 100 (Vw / V) = Pw (t / w) = Pw t

d = (Pw / 100) t D


Toprak nemi sabiteleri

TRG

SABTE

0 atm

DN

SIZAN SU

1/10-2/3 atm

(1/3 atm)

TK

KULLANILABLR

SU

KSTK

7-40 atm

(15 atm)

SN

HGROSKOPK

SU

10 000 atm

FK

Toprak nemi sabiteleri


Kullan labilir toprak suyu stk ve izin verilen t ketim vt

ZN VERLEN TKETM

Derine szan su (cazibe suyu, yerekimi suyu)

DOYMA NOKTASI

(DN)

DN

TARLA KAPASTES

(TK)

TK

VT

(p, %)

STK = Su tutma kapasitesi

(kullanlabilir toprak

nemi, yarayl su)

KRTK SEVYE

(KS)

STK

STRES

SOLMA NOKTASI

(SN)

SN

FIRIN KURU

(FK)

FK

Kullanlamayan su

Kullanlabilir toprak suyu (STK) ve izin verilen tketim (VT)


Toprak nemi doyma noktas nda

EVAPOTRANSPRASYON (ET)

TK

MR: TKde

VT

KS

SN

(2)

AIRI YAI

MEVCUT RUTUBET (MR)

DN

TK

Derine szar

VT

KS

STRES

SN

(1)

Toprak nemi doyma noktasnda

Toprak nemi tarla kapasitesinde


Toprak nemi azal yor

ETa = ETm

ETa = ETm

TK

TK

MR: TK-KS arasnda

MR: TK-KS arasnda

KS

KS

SN

SN

(4)

(3)

Toprak nemi azalyor


Toprak nemi kritik seviyede

ETa = ETm

ETa < ETm

SULAMA ?

SULAMA ?

TK

TK

KS

MR: KSde

KS

Stres

MR: KSnin altnda

SN

SN

(5)

(6)

Toprak nemi kritik seviyede


Toprak nemi kritik seviyenin alt nda

ETa < ETm

ETa = 0

BTK

SOLAR

SULAMA ?

SULAMA ?

TK

TK

KS

KS

Stres

STRESS

MR: KSnin altnda

MR: SNda

SN

SN

(8)

(7)

Toprak nemi kritik seviyenin altnda


Sulama yap l rsa

MR KSde iken sulama yaplrsa

ETa = ETm

ETa = ETm

SULAMA

SULAMA

Ne zaman?

Ne kadar?

TK

TK

MR: TK-KS arasnda

MR: KSde iken

KS

KS

SN

SN

(9)

(10)

Sulama yaplrsa


Tarla kapasitesine kadar sulama suyu

ETa = ETm

SULAMA

Ne kadar?

TK

MR: TKne gelene kadar

KS

SN

(11)

Tarla kapasitesine kadar sulama suyu


Toprak rneklerinin al nmas

Toprak rneklerinin alnmas

0 cm

30 cm

60 cm

90 cm

120 cm

Bozulmam

rnek alma

kab

150 cm


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

  • Bozulmam toprak rneklerinden

    • Tarla kapasitesi ve hacim arl

  • Bozulmu toprak rneklerinden

    • Toprak bnyesi, solma noktas, toprak tuzluluu (elektriksel iletkenlik ya da tuz yzdesi)

  • Profillerin incelenmesinden

    • Etkili toprak derinlii


Toprak neminin l lmesi

Toprak neminin llmesi

1) Gravimetrik yntem

W - Ws

Pw = 100

Ws


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

2) Tansiyometre

Lastik tapa

Saydam boru

Vakum gstergesi

Seramik u


Tansiyometre kalibrasyon e risi

Tansiyometre kalibrasyon erisi

Pw

(%)

Tansiyometre okumalar (mb)


3 n tron y ntemi

3) Ntron yntemi

Saya

Alminyum (PVC) tp

Kablo

Radyoaktif madde

(Am + Be)


N tronmetre kalibrasyon do rusu

Pv

(%)

Saym oran (saya okumas/standart okuma)

Ntronmetre kalibrasyon dorusu


4 elle kontrol yoluyla tahmin

4) Elle kontrol yoluyla tahmin

  • Toprak rneinin rengi

  • Avuta brakt slaklk

  • Top oluturma durumu

  • Sicim - erit oluturma durumu


Toprakta suyun hareketi

Toprakta suyun hareketi

  • Doymu toprak koullarnda

    • Yerekiminin etkisi ile

    • Basn yknn yksek olduu noktadan basn yknn dk olduu noktaya doru

  • Doymam toprak koullarnda

    • Kapilar kuvvetler ve yerekiminin etkisi ile

    • TRGnin dk olduu noktadan yksek olduu noktaya doru (Nemin yksek olduu noktadan dk olduu noktaya doru)


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

SULAMA

SUYU

Doyma noktas

ok slak

Yerekimi ile

aa doru

nem hareketi

Islak

D

TK civar

Nem hareketi

yok

TKden dk

  • Sulama srasnda


Sulamadan sonra

Sulamadan sonra

BUHARLAMA BLGES

Nem hareketi yukar doru

10-15 cm

ASIL KK BLGES

Nem hareketi kklere ve yukar doru

45 cm

KNC DERECE KK BLGES

Nem hareketi kklere ve aa doru

90 cm

KK KK BLGES

Nem hareketi kklere doru


Suyun k klere do ru hareketi

Suyun kklere doru hareketi

- Su hareketi klcal kklere dorudur

- Klcal kkler nemin yksek olduu noktaya doru uzayarak suya ularlar


Topra n su alma h z

Topran su alma hz

  • Su alma (infiltrasyon) :

    Suyun, yzeyden toprak ierisine girmesi (mm, cm)

  • Su alma hz (infiltrasyon hz) : Birim zamanda toprak ierisine giren su miktar (mm/h, cm/h)


Su alma h z na etkili fakt rler

Su alma hzna etkili faktrler

  • Toprak bnyesi

  • Topran yaps

  • Toprakta mevcut nem miktar

  • Topran ilenme durumu

  • Toprak yzeyindeki su ykseklii

  • Topraktaki tuzlarn cinsi ve miktar


Su alma h z n n l lmesi

Su alma hznn llmesi

  • ift silindir infiltrometre lmeleri (Kark dndaki tm sulama yntemleri iin)

  • Karklara giren ve kan suyun llmesi (Kark sulama yntemi iin)


Ift silindir infiltrometre l meleri

ift silindir infiltrometre lmeleri

10-15 cm

40 cm

15-29 cm

20-25 cm

40 cm


Kar klara giren ve kan suyun l lmesi

Karklara giren ve kan suyun llmesi

TAMPON KARIK

II. STASYON

DENEME KARII

TARLABAI

KANALI

DRENAJ

KANALI

I. STASYON

TAMPON KARIK

30-60 m

TARLABAI

KANALI

SFON

ORFS

DENEME KARII

HACM

BLNEN

KAP


4 b l m sulama suyu ht yaci

4. BLMSULAMA SUYU HTYACI


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

YAI

SULAMA

SUYU

KK

BLGES


B tk su t ket m evapotransp rasyon et

BTK SU TKETM, EVAPOTRANSPRASYON (ET)


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

SULAMA

SUYU

YAI

  • Bitki su tketimi

  • Etkili ya

  • Sulama randman

KK

BLGES


Bitki su t ketimi evapotranspirasyon

Bitki su tketimi(Evapotranspirasyon)

  • Bitki su tketimi = Toprak yzeyinden olan buharlama (evaporasyon) + Bitki yapraklarndan olan terleme (transpirasyon)

  • Ksa periyotlu bitki su tketimi : Gnlk, haftalk, on gnlk

  • Uzun periyotlu su tketimi : Aylk, mevsimlik


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

BTK SU TKETMN ETKLEYEN FAKTRLER

1. KLM FAKTRLER

2. TOPRAK FAKTRLER

3. BTK FAKTRLER

-Solar radyasyon

(gne nlar

iddeti)

-Scaklk

-Bal nem

-Rzgar

-Gnelenme sresi

-Gndz saatleri

-Toprak nemi

-Topran ilenme

durumu

-Bitki rts

-Bitki cinsi

-Gelime devresi

-Byme mevsimi


Bitki su t ketiminin saptanmas

Bitki su tketiminin saptanmas

  • Dorudan lme yntemleri

  • klim verilerinden tahmin yntemleri

    - Kyas Bitki

    . Yonca(USDA-SCS)

    . ayr bitkileri(FAO)

    Kyas bitki su tketimi (FAO)

    8-10 cm yksekliinde, yeknesak boylu, etkili byyen, yeterli sulanm, ayr bitkileri ile kapl geni alandaki su tketimi

ET = kc ETp

ET = kc ETo


K yas bitki su t ketimi tahmin y ntemleri fao

Kyas bitki su tketimi tahmin yntemleri (FAO)

  • Penman-Monteith

  • Kap buharlamas

  • Blaney-Criddle


Bitki katsay s

Bitki katsays

Tek yllk bitkilerde

  • 1. devre (balang devresi) :

    Ekim-dikim tarihi - % 10 rt

    kc minimum ve sabit

  • 2. devre (ilk gelime devresi) :

    % 10 rt - maksimum rt

    kc minimumdan maksimuma art gsterir

  • 3. devre (orta devre) :

    Maksimum rt olgunlama balangc

    kc maksimum ve sabit

  • 4. devre (son devre) :

    Olgunlama balangc hasat

    kc maksimumdan belirli deere azalr


Sulama rand man

Sulama randman

  • Transpirasyon randman :

  • Su iletim randman :

  • Su uygulama randman :

  • Su depolama randman :

  • Su datm randman :

  • Bitki su kullanm randman :

  • Toplam sulama randman :

Wf

Ec = 100

Wr

Ws

Ea = 100

Wf

E = EcEa


Etkili ya

Etkili ya

  • Etkili ya : Den yan bitkinin yararland ksm

  • Den ya 25 mmden az olduunda ;

  • Den ya 25 mmye eit ve fazla olduunda ;

Etkili ya = Den ya

Etkili ya < Den ya


Sulamaya ba lanacak toprak nemi d zeyi

Sulamaya balanacak toprak nemi dzeyi

TK

dn

SB

KSTK

SN

Ry = % 50 Yzey sulama yntemleri

Ry = % 50 Yamurlama sulama yntemi

Ry = % 30 Damla sulama yntemi

Ry = % 40 Aa alt yamurlama

sulama yntemi

TK SB

Ry =

TK SN


Her sulamada uygulanacak sulama suyu miktar

Her sulamada uygulanacak sulama suyu miktar

  • Net sulama suyu miktar :

    - KSTK yzde (%) cinsinden verilmise ;

    - KSTK derinlik (mm) cinsinden verilmise ;

    Toplam sulama suyu miktar

    - Tarlabanda ;

    - Su kaynanda ;

(TK-SN) Ry

dn = t D

100

dn = dk D Ry

dn

dt =

Ea

dn

dt =

EaEc


Sulama aral

Sulama aral

Sistem kapasitesi

dn

SA =

ET

A dt

Q =

3.6 T


Sulama zaman n n planlanmas

Sulama zamannn planlanmas

  • Sulama zamannn planlanmas : Sulamann yaplaca zaman ve uygulanacak sulama suyu miktarnn saptanmas

  • Sulama zamannn planlanmas yntemleri

    - Fenolojik gzlemler

    - Toprak neminin elle kontrol yoluyla

    tahmin

    - Toprak neminin llmesi

    - Bitki su tketiminden yararlanma


Cropwat 8 0

CROPWAT (8.0)


Cropwat 8 01

CROPWAT (8.0)

  • BTK SU TKETM HESAPLARI

    • klim faktrleri (scaklk, nem, rzgar hz, gnelenme, ya), ETo (Penman-Monteith yntemi ile)

    • Bitki faktrleri, kc

    • Bitki su tketimi: ET=ETo x kc

    • Etkili ya: Re

    • Sulama suyu ihtiyac: I=ET-Re

  • SULAMA ZAMAN PLANLAMASI (SULAMA PROGRAMLAMASI

    • Ne zaman? (zamanlama seenekleri)

    • Ne kadar? (su miktar seenekleri)

      • Tam sulama (optimum sulama)

      • Ksntl sulama

      • Kuru tarm

  • EBEKE SU HTYACI VE MODL

    • Bitki deseni, ebeke su ihtiyac, modl


Cropwat 8 0 yazilimi ilk a lan sayfada a klamalar yeni

CROPWAT (8.0) YAZILIMI (ilk alan sayfada aklamalar-yeni)

  • Aylk, on gnlk ve gnlk iklim faktrleri ve ET hesab

  • Birim ayarlar (r: rzgar hz: m/s, km/h)

  • Kuru tarm hesaplar

  • eltik ET ve sulama suyu ihtiyalar

  • Grafikler


Yen oturum proje a ma

YEN OTURUM (PROJE) AMA


Yazilim men ler

YAZILIM MENLER

  • SOL TARAFTA

    • Climate/ETo

    • Rain

    • Crop

    • Soil

    • CWR (Crop Water Req.)

    • Schedule (Irr. Scheduling)

    • Crop pattern

    • Scheme

  • st tarafta (alan sayfayla ilgili olarak)

    • New

    • Open

    • Save

    • Close

    • Print

    • Chart

    • Options

  • En stte (genel)

    • File

    • Edit

    • Calculations

    • Charts

    • Settings

    • Window

    • Language

    • Help


On g nl k g nl k et hesaplamalari veya mevcut eto g r ba ka y ntemle hesaplanmi veya l lm

ON GNLK, GNLK ET HESAPLAMALARI VEYA MEVCUT ETo GR (BAKA YNTEMLE HESAPLANMI VEYA LLM)


Climate eto yeni dosya a ma

Climate/ETo - yeni dosya ama


Kl m fakt rler dm

KLM FAKTRLER (DM)

  • DM istasyon ad

  • Ykseklik (m) (altitude)

  • Enlem (derece.dakika ise derece ve ondasna evrilmeli ondasna evrilmeli, kuzey) (latitude)

  • Boylam (derece.dakika ise derece ve ondasna evrilmeli, dou) (longitude)

  • Ortalama dk scaklk (oC) (min. temperature)

  • Ortalama yksek scaklk (oC) (maks. temperature)

  • Ortalama bal nem (%) (humidity)

  • Ortalama rzgar hz (m/s) (wind)

  • Gnlk ortalama gnelenme sresi (saat.dakika ise saat ve ondasna evrilmeli) (sun)

  • Ortalama toplam ya miktar (mm/ay) (rain)


Isparta eto

ISPARTA ETo


Climate eto mevcut dosya a rma

Climate/ETo - mevcut dosya arma


Ayarlar

AYARLAR


Eto grafik

ETo Grafik


Eto ubuk grafik

ETo ubuk Grafik


Eto 3d grafik

ETo 3D Grafik


Eto gafik preview print veya dosyaya yazd rma ascii file

ETo-Gafik Preview Print veya dosyaya yazdrma (ASCII file)


Rain yeni dosya a ma

Rain - yeni dosya ama


Rain mevcut dosya a rma

Rain - mevcut dosya arma


Crop yeni dosya a ma

Crop - yeni dosya ama


Crop mevcut dosya a rma

Crop - mevcut dosya arma


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

Mevcut dosyadaki bitki bilgileri, yreye uygun olarak deitirilmeli ve farkl kaydet yaplmal (ekim tarihi, YDU, kc, stage:A-B-C-D, root depth,critical depletion)


Soil yeni dosya a ma

Soil - - yeni dosya ama


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

Soil - - yeni dosya ama Mevcut dosyadaki bilgiler, yreye uygun olarak deitirilmeli ve farkl kaydet yaplmal

NEML

(BALANGITA TOPRAK NEM AII)


Crop water requirements cwr

Crop Water Requirements (CWR)


Cwr graph

CWR Graph


Cwr graph1

CWR Graph

NEDEN KI AYLARINDA ET VAR?


Schedule sulama zaman planlamasi

SCHEDULESULAMA ZAMAN PLANLAMASI


Options sulama zamani se enekler

OPTIONS SULAMA ZAMANI SEENEKLER


Sulama suyu m ktari se enekler su uygulama randimani

SULAMA SUYU MKTARI SEENEKLER, SU UYGULAMA RANDIMANI


Graph tam sulama

GRAPH TAM SULAMA

TK

BALANGI TOPRAK NEM AII=0 (TK)

HASATTA TOPRAK NEM

KS

SN


Hasatta toprak nem

HASATTA TOPRAK NEM

  • HASATTA TOPRAK NEM FAZLA SE DZELTLMEL

  • SULAMA ZAMANI VEYA SULAMA SUYU MKTARI SEENEKLER KULLANILARAK DZELTME YAPILABLR


Irrigation timing no irrigation kuru tarim rainfed

IRRIGATION TIMING-NO IRRIGATION (KURU TARIM-RAINFED)


Kisintili sulama ver m azalir

KISINTILI SULAMA (VERM AZALIR)


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

VERM AZALMASI


Mevs ml k stres mevs ml k kisinti

MEVSMLK STRES, MEVSMLK KISINTI

STRES


Gel me a amalarinda stres

GELME AAMALARINDA STRES


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

VERM AZALMASI


Prof dr s leyman kodal kodal agri ankara tr

STRES


Print

PRINT


Oturumu projey kaydetme

OTURUMU (PROJEY) KAYDETME


Oturumu projey a ma

OTURUMU (PROJEY) AMA


A ilan oturum deneme

AILAN OTURUM: DENEME


Semboller

SEMBOLLER


  • Login