6299987
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 78

کارگاه پژوهش PowerPoint PPT Presentation


  • 134 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

/. کارگاه پژوهش. در سئوالات زیر تأملی بفرمایید!. پژوهش چگونه؟. پژوهش چرا؟ پژوهش چیست؟.

Download Presentation

کارگاه پژوهش

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


/


کارگاه پژوهش


در سئوالات زیر تأملی بفرمایید!

پژوهش چگونه؟

پژوهش چرا؟

پژوهش چیست؟


.

پژوهش گامی هدفمند است که از مواجهه فعال با مشکل آغاز و به تولید علم ختم می شود. این حرکت نظام مند سبب رشد و بالندگی علم و نشاط و پویایی دانشوران می گردد. بی بهره ماندن از روحیه پژوهشگری سبب می شود تا دانش و دانشوران همچون مردابی ایستا، حیات علمی خود را از دست بدهند. پژوهش مهارت است و برای کسب مهارت به دو بال دانش و کوشش نیازمندیم. بر این اساس با شناخت قواعد این امر و به کار بستن آن می توان در افق های پژوهش به آسانی بال گشود.


بهره گیری از روش مناسب سبب جلوگیری از اتلاف وقت، انرژی و هزینه هاست. آشنایی محقق جوان با شیوه های جدید و کارآمد پژوهش سبب می شود که او در مسیری قدم بگذارد که با تمام پیچ و خم های آن آشناست. شیوۀ آزمون و خطا، سرمایه های زیادی را فانی ساخته است.


تعریف پژوهش:پژوهش عبارت است از فرایند منظم جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات برای اهدافی معین که با نوآوری همراه است.


نگاهی گذارا بر

آغاز و انجام پژوهش


گامهای تحقیق

شکل گیری ایده: ایده معمولا در هنگام تفکر، مطالعه و با خواندن کتاب و یا مقاله علمی، سر کلاس درس و در بحث علمی در ذهن محقق شکل می گیرد.

گام اول: تعیین موضوع

استانداردهای انتخاب موضوع:

الف) انتخاب واژگان تعریف شده

ب) در نظر گرفتن امکانات محلی برای تحقیق

ج) امکانات شخصی

د) ضرورت


گامهای تحقیق

گام دوم: مطالعات اولیه یا انبوه خوانی

شناسایی کتب مرتبط ، آشنایی کلی با موضوع ، آشنایی کلی با نظریات ، کارهایی که در این مورد انجام شده .

ثمرات مطالعه اولیه:

آشنا شدن با موضوع( یافتن پاسخ سوال، ایجاد سوالات دیگر، روشن شدن ابعاد مساله)

بازنگری و تجدید نظر در عنوان تحقیق( عنوان مرتب مورد بازنگری قرار می گیرد)

شکل گیری ایده نو


منبع یابی

دائره المعارف ها: مجموعه نوشتاری جامع وفشرده است که شامل اطلاعاتی درباره همه شاخه های دانش و یا شاخه مشخصی از دانش است. همچنین بیانگر میزان تحقیقات و پژوهشهای انجام شده و نشانگر دانش ها و تجربه های بدست آمده در آن جامعه است.

مجلات علمی: یکی از منابع مهم مطالعه اولیه است.

اساتید: به عنوان کارشناس و متخصص آن حوزه علمی می توانند دانشجو را هدایت کنند.

اینترنت: سایت های معتبر، سایت های تخصصی

ارجاعات موجود در تحقیقاتی مانند مقاله، کتاب، پایان نامه

راهنماهای کتب شناختی: حاوی مشخصات کلی به همراه گزارشی خلاصه وار است


دسته بندی منابع

منابع دست اول: کتاب ها و منابعی که اصل و سرچشمه هستند

منابع دست دوم: متکی به نظر دیگران است.

مثال: انسان کامل از دیدگاه قرآن کریم

قرآن کریم: منبع دست اول

کتاب انسان کامل شهید مطهری: منبع دست دوم

موارد استفاده از منابع دست دوم:

منبع دست اول موجود نباشد، ترجمه نشده باشد، دربردارنده نظریه قابل طرح و یا قابل نقدی باشد،


مسئله شناسی


مسئله محوری

پژوهش بنا بر تعریف، تولید علم است و علم از مسئله فربه می شود. پژوهش به دنبال حل مسئله است بنابراین مسئله محوری اصل و اساس یک پژوهش علمی است. پژوهشگر کسی است که با معضله ای نظری یا علمی روبه رو می شود در مقام حل به پژوهش می پردازد. بر این اساس تنها نکاتی را باید در پژوهش مورد بررسی قرار داد که در ارتباط با مسئله تحقیق باشد.


آنچه پژوهشگران ابتدا با آن مواجه می شوند غالباً مشکل است و آن امری است سطحی، کلی، ذهنی، مرکب و لذا مبهم، قابل رؤیت توسط عوام، فاقد روش بررسی و به همین دلیل غیر قابل حل. اما وقتی مشکل به مسئله تبدیل شود امری است ژرف، متمایز، معین، عینی، بسیط، روشن، دارای روش بررسی و لذا قابل حل.مشکل همان مسئله است به صورت مبهم و نامشخص و مسئله همان مشکل است به صورت واضح و متمایز


پژوهشگر باید مشکل را به مسائل مختلف تجزیه کند و با این آزمون می تواند

:مسائل احتمالی را احصا نماید

آزمون « من در اینجا با چه مسائل محتملی می توانم روبرو باشم »

.مثال : علل انحطاط مسلمین ، که به مسائل مختلفی تقسیم می شود

تجزیه مشکل به مسئله را می توان از فنون مختلف از جمله بارش فکری انجام داد


مهارت های تبدیل مشکل به مسئله

تجزیه به علت های محتمل

تجزیه به مصادیق مختلف

تجزیه به ابعاد و اضلاع گوناگون

تجزیه به آثار و پیامدها


مهارت های تبدیل مشکل به مسئله

مهارت اول = تجزیه به علت های مختلف

  • گاهی مشکل را می توان از طریق رصد کردن عوامل محتمل آن به مسائل، تجزیه کرد.

  • مانند رشوه در اخلاق حرفه ای که می توان آن را به مسائلی مانند

  • امنیت معیشتی و رشوه

  • حرص ورزی و ارتشاء

  • تضاد طبقاتی و ارتشاء

  • فقدان شایسته سالاری و ارتشاء

  • فقدان نظام نظارتی و رشوه


مهارت های تبدیل مشکل به مسئله

مهارت دوم = تجزیه مشکل به ابعاد

  • گاهی پیچیدگی مشکل به ابعاد گوناگون آن برمی گردد. غالب پدیدارها و معضلات متعلق به حوزه علوم انسانی اضلاع فراوانی دارند و در هم تنیدگی اضلاع مختلف سبب ابهام در مسئله می شود.

  • مانند معضل عملی سلامت و فساد در یک سازمان که ابعاد ذیل را دارد.

  • ابعاد اداری

  • ابعاد مالی

  • ابعاد رفتاری

  • ابعاد اخلاقی َ


ابعاد فرهنگی سیاسی واقعه کربلا

بررسی پدیده کودک آزاری از ابعاد حقوقی و ضرورت بازنگری

ماهیت تدریس و ابعاد زیباشناختی آن

ابعاد شخصیتی دانش آموزان تیزهوش و عادی

ابعاد حج در قرآن

نمادهای فرهنگ عربی در عصر پیش از اسلام (در ابعاد نظری و لغوی(

ابعاد انسان شناختی مصرف


مهارت های تبدیل مشکل به مسئله

مهارت سوم = تجزیه به مصادیق

گاهی اوقات مصداق های گوناگون تفاوت ساختاری در مسائل را به میان می آورند. به عنوان مثال وقتی در باب سرقت مطالعه می کنیم با مصادیق مختلف روبرو می شویم.

سرقت علمی

سرقت کالا

سرقت اطلاعات

سرقت دانش فنی

سرقت اسم

هریک از موارد یادشده مسئله ای خاص است و حل آن منوط به اخذ روش معینی است. در چنین مواضعی باید مشکل مورد بحث را به مصادیق آن تحلیل کرد.


شیوه های گوناگون سرقت رایانه ای

استفاده متقلبانه از الکتریسیته سرقت است یا نه؟

سرقت آب؟

سرقت ادبی و علمی

افشا و سرقت علامت تجاری: آثار حقوقی استفاده از یک علامت، قبل از ثبت آن

سرقت علمی در سطح دانشگاهی


مهارت های تبدیل مشکل به مسئله

مهارت چهارم = تجزیه به آثار

گاهی اوقات در مواردی علاوه بر آنکه به تعداد علل محتمل و ابعاد گوناگون آن مسئله داریم به تعداد آثار آن مورد نیز می توان مسئله داشت.

مانند اعتیاد و آثار روانی آن

اعتیاد و آثار اجتماعی

اعتیاد و آثار فرهنگی


اثرات رفتاری اعتیاد به مواد مخدر

اعتیاد سرچشمه انواع جنایات

نقش اعتیاد در فروپاشی خانواده

مطالعات مواد مخدر و اعتیاد در نظام آموزش و پرورش ایران


:پژوهش دارای سه مرحله اصلی است

1) طراحی

2) اجرا

3) گزارش


1- مرحله طراحی

طراحی درست پروژه تحقیقاتی تاثیر ژرفی در اثر بخشی تحقیق دارد. در این قسمت محقق باید مسئله خود را در دو بعد مورد بررسی قرار دهد. از یک سو باید ببیند مسئله او ارزش حل شدن را دارد یا نه؟و از سوی دیگر باید ببیند پژوهش او در میان سایر آثار علمی از چه موقعیتی برخوردار است. قوت این بخش باعث می شود هم تحقیقی درست داشته باشیم و هم درست تحقیق کنیم. سرفصل های این مرحله عبارتند از:


طرح تحقیق

طرح تحقیق عبارتست از گزارش جامعی از برنامه پژوهشی محقق و توصیف منظم و منطقی آن می باشد.

به بیان دیگر طرح تحقیق بیانگر همه مراحلی ست که محقق برای رسیدن به هدف ، از انتخاب موضوع تا ارائه گزارش علمی می پیماید تا آنچه در ذهن دارد بیان کند.

طرح تحقیق هویت علمی پژوهش

طرح تحقیق اعتبار علمی پژوهشگر


مراحل تدوین طرح تحقیقالف ) انتخاب موضوع

محدود باشد( زاویه ای مشخص ، مسأله ای مشخص، زمان مشخص و...)

روشن و شفاف باشد

بکر و نو باشد

مبتنی بر تعصبات و پیش داوری ها نباشد

امکان تحقیق و دسترسی به منابع را داشته باشد.

بهتر است موضوع رابطه بین دو متغیر داشته بپردازد.

با رشته تحصیلی شما تناسب داشته باشد.


ب)مسئله تحقیق

از مهم ترین عناصر در طرح پژوهشی مسائل آن است. بیان دقیق و منطقی مسائل سبب می شود تا محقق دچار موضوع محوری نشود. پژوهشگر بر آن است که مسئله ای کاملا مشخص را ارائه کرده و در سراسر پژوهش خود بر همین اساس به دنبال یافتن پاسخی برای آن باشد. تبیین صحیح مسئله سبب انسجام فکر در طول فرآیند پژوهش می گردد.


طرح مساله همان تعریف و توضیح موضوع است.

پژوهشگر بیان می کند چه چیزی می خواهد بگوید و دنبال چه چیزی است.

برخی از ویژگی های بیان مساله :

شکل توضیحی دارد و ممکن است بیش از یک پاراگراف باشد.

ابعاد، ویژگی ها ، صفات و حدود مسأله مورد مطالعه را شرح می دهیم.

متغیرهای اصلی، فرضیه و مفروضات را بیان می نمائیم.

ادبیات و سوابق مسئله تحقیق را بیان می کنیم.

سوالات اصلی تحقیق را می نویسیم.

به اهداف تحقیق،ضرورت و فایده اشاره می کنیم.

نتایج و دستاوردهای پیش بینی شده تحقیق را اظهار می کنید.


سوال اصلی

اصلی ترین دغدغه پژوهشگر پاسخ به سوال محسوب می شود.

هر پژوهش دست کم یک سوال دارد.

سوال به پژوهش جهت می دهد.

سوال باید نو و بدیع باشد.

سوال باید با جمله پرسشی مطرح شده و بصورت باز مطرح شود تا پاسخ های متعدد و گوناگون برای آن در نظر گرفت.

پرسش باید ناظر به روابط علی و معلولی متغیرهای پژوهش باشد.

ساده ، روان، صریح ، بدون ابهام و فاقد پیچیده گی لفظی باشد.


سوالات فرعی

سوال فرعی از تجزیه سوال اصلی حاصل می شود.

سوال فرعی باید از درون سوال اصلی بیرون بیاید.

سوالات فرعی در پایان نامه ها با تعداد فصل های تحقیق منطبق است.


چارچوب نظری

چارچوب نظری به مجموعه ای از گزاره ها اطلاق می شود که به لحاظ نظری قادر به تبیین یا طبقه بندی متغیر وابسته یا اصلی تحقیق هستند.

این گزاره ها ممکن است از یک نظریه خاص گرفته شده باشند یا تلفیقی از نظریات باشند که همگرایی آنها به لحاظ نظری توسط محقق ثابت شده است.

مانند تبیین مراحل انقلاب با نظریه مارکس


ج)فرضیه تحقیق

فرضیه، پاسخ حدسی و اولیۀ محقق به مسئله تحقیق است. این امر سبب جهت دهی تلاش های محقق می گردد. فرضیه ها در روند پژوهش مورد نقد و بررسی قرار گرفته و در پایان پژوهش در مورد آن نتیجه گیری می شود. فرضیه باید به صورت جمله خبری و با زبان دقیق بیان شود چرا که هرگونه ابهامی در این بین آسیب زا ست.


مفروض

پژوهشگر در روند تحقیق ، اصل یا اصولی را مسلم می انگارد. این اصول پذیرفته شده را مفروض گویند.

پس مفروض آن اصل و قاعده ایست که ما درستی آن را فرض می گیریم.


متغیر

متغیر یک مفهوم است که بیش از دو یا چند ارزش یا عدد به آن اختصاص داده می شود.

به عبارت دیگر متغیر به ویژگی هایی اطلاق می شود که می توان آنها را مشاهده و اندازه گیری کرد.

متغیر دو نوع است:

متغیر مستقل: آن متغیری ست که محقق اثر آن را بر سایر متغیرها مورد سنجش قرار می دهد. به بیان دیگر متغیری که تعیین کننده و اثر گذار است و نقش علت را ایفا می کند.

متغیر وابسته: متغیری که متغیر مستقل بر روی آن اثر می کند.


مفاهیم

مفهوم ساده ترین و مختصرترین تعریف و یا استنباط از یک شیء ، واقعه و... می باشد.

مفاهیم کلماتی هستند که بار معنایی گسترده ای دارند و محقق باید برای سایرین به طور مشخص آنرا تعریف کند تا دیگران منظور و مقصود محقق را از آن واژه یا مفهوم درک نمایند. و ابعاد موضوع بیشتر روشن شود.


شاخص سازی

شاخص سازی به مجموعه اقداماتی که سبب تجزیه مفاهیم به مولفه ها و شناسایی اجزاء و ابعاد شکل دهنده مفاهیم شود ، شاخص سازی گویند.

مثلا مفهوم موفقیت آموزشی ................ با شاخص معدل درسی قابل عینی کردن است


انواع تحقیق

تحقیق به لحاظ هدف

بنیادی: در جستجوی کشف حقایق و واقعیت ها و شناخت پدیده ها و اشیاء بوده و مرزهای دانش عمومی بشر را توسعه می دهند.

کاربردی: با استفاده از تحقیقات بنیادی و برای رفع نیازمندی های بشر و بهبود ابزارها، روشها و اشیاء در جهت توسعه رفاه و آسایش انسان به کار برده می شود.

فنی و عملی: این نوع تحقیقات نوعا خصلت موضعی و عملی دارند و معمولا خاصیت تعمیم پذیری زیادی ندارند.


انواع تحقیق

تحقیق به لحاظ ماهیت و روش

تحقیق توصیفی:محقق بدنبال توصیفی بودن موضوع است و می خواهد بداند پدیده، متغیر،شیء و یا این مطلب چگونه است.در تحقیق توصیفی محقق به وضع موجود را بررسی می کند و به توصیف منظم و نظامدار وضعیت فعلی آن می پردازد.

تحقیق تحلیلی(تبینی): این از تحقیق در صدد پیدا کردن روابط علی و معلولی بین متغیرهای مختلف است. در این روش دغدغه اصلی پژوهشگر پاسخ به چراهاست نه چگونگی ها.

تحقیق توصیفی تحلیلی:محقق علاوه بر تصویر سازی آنچه هستبه تشریح و تبیین دلایل چگونه بودن و چرایی مساله و ابعادش می پردازد.


انواع تحقیق

تحقیق به لحاظ گرد آوری اطلاعات

روش کتابخانه ای: روش کتابخانه ای معمولا در تحقیقات علمی است که از ابتدا تا پایان از منابع کتابخانه ای مورد استفاده قرار می گیرد.

پژوهش اسنادی: مبتنی بر شواهد بر گرفته از مطالعه اسناد ، مانند آرشیوها یا آمار رسمی است.

روش میدانی: روشی است که محقق برای گرد آوری اطلاعات باید به میان جامعه مورد تحقیق خود رفته و به تحقیق در موضوع خاصی بپردازد.


هدف پژوهش

محقق باید تصور روشنی از هدف خود از پژوهش پیرامون مسئله ای خاص داشته باشد. او باید بداند حل این مسئله چه اثری خواهد داشت. در این زمینه سئوال صریح «که چه؟» می تواند راهگشا باشد. هدف هر پژوهشگری باید:

مشخص، قابل دسترسی، قابل سنجش و مفیدباشد.


فایده پژوهش ، اهمیت وضرورت

فایده پژوهش: یعنی سودی که در عمل برای ما دارد. یعنی اینکه دستاوردهای پژوهش در کدام قسمت از جامعه مورد استفاده قرار می گیرد. و یا از نتایج آن کدام مجمع علمی بهره مند می شود.

اهمیت و ضرورت: محقق از طریق بیان ضرورت پژوهش باید بتواند ارزش های اساسی تحقیق را به دیگران منتقل کند.


سازماندهی تحقیق

سازماندهی تحقیق در عمل همان بخش بندی و فصول تحقیق می باشد.


پیشینۀ تحقیق

پژوهش در عصر امروز یک هویتی جمعی یافته است. اگر محقق خود را در امتداد یک خط پژوهشی مشاهده کند و جایگاهی برای خود تعریف کند، پژوهش های موازی و بی فایده به ارمغان نخواهد آورد. بر این اساس در ابتدای کار باید از تلاش های دیگران در رابطه با این مسئله آگاهی کافی به دست آورد. در این صورت با شناخت نقاط ضعف و قوت کارهای دیگر می توان پژوهشی غنی تر و با کارایی افزون تر ارائه نمود.


2- مرحله اجرایی

پژوهش در واقع از این قسمت آغاز می شود. در این زمان محقق با انگیزه کافی به دنبال حل مسئله خود می رود و به جمع آوری اطلاعات مناسب می پردازد. این مرحله چهار گام اساسی دارد که موفقیت در هر گامی منوط به موفقیت در گام پیشین است.


گام اول: تشکیل پروندۀ علمی

شناسایی اجمالی منابع و اسناد و جمع آوری آن ها نقش مهمی در تمرکز ذهنی محقق و صرفه جویی در زمان تحقیق دارد و بهره وری را افزایش می دهد. محقق در این بخش با جمع آوری منابعی که می تواند به او در پاسخ به مسئله کمک کند، یک پرونده متشکل از لیست منابع در اختیار خواهد داشت.


گام دوم

تهیه شناسنامه منابع:

برگه ای تهیه کنید.

در بالای آن مشخصات منبع می نویسیم.(نام کتاب،نویسنده، ناشر...)

در پائین صفحه بخشی را که ناظر به مساله ما است را اشاره می کنیم.

سپس پیش اساتید و متخصصین جهت اظهار نظر می بریم.


گام سوم: نقد منابع

منابع و اسناد شناسایی شده باید از حیث اصالت و اعتبار مورد نقد وبررسی قرار بگیرد. یکی از وظایف استادان راهنما همین مسئله است. هر منبعی که غیر اصیل و غیر معتبر بود در این بخش از پرونده علمی خود حذف می کنیم. ملاک ما در این سنجش مسئله و فرضیه تحقیق است.

هر منبعی شایستگی استناد در پژوهش را ندارد!


گام چهارم: فیش برداری

در این گام باید یافته های خود را در فیش ها انتقال داد. در این امر سلیقه های مختلفی وجود دارد ولی دو امر اساسی باید مورد توجه قرار گیرد: افزایش تمرکز ذهنی محقق و کاهش زمان. اصل مسئله محوری اقتضا می کند که محقق با داشتن مسئله به سراغ منابع برود و یافته های خود را در ذیل هر مسئله با یک نظم مشخص در یک برگ فیش برداری کنید.


موضوع کلی: مقصود عنوان و اسم هر علم است مانند علم اخلاق

موضوع عام:یکی از مصادیق موضوع کلی است مانند تقوا

موضوع خاص:یکی از مسائل مورد بحث در مصادیق است مانند آثار تقوا

موضوع اخص:یکی از مجموعه های موضوع خاص است مانند آثار اجتماعی تقوا


تمایزيافته ها با اطلاعات

آن چه محقق با ابزارهای پژوهشی به دست می آورد، مواد خام است. این مواد را یافته ها می نامند. یافته های جمع آوری شده در فیش ها را ابتدا بایدبا ملاک های معین مورد سنجش قرار داد و پالایش نمود. حاصل این سنجش و گزینش «اطلاعات» نامیده می شود. مواد خام تنها برای خود شخص می تواند معنا دار باشد در حالیکه صحّت اطلاعات حداقل برای جمعی روشن و معنی دار است. بر همین اساس نمی توان هر یافته ای را در فرآیند پژوهش مورد استفاده قرار داد.


اوصاف و ویژگی های اطلاعات شایسته:

  • مرتبط بی ربط نباشد

  • کافی و کامل ناقص نباشد

  • صادق کاذب نباشد

  • واضح و متمایز مبهم و آشفته نباشد

  • جدید و به روز قدیمی نباشد

  • مستند بی اساس نباشد


خصوصیات کیفی اطلاعات

  • قابل اتکا بودن: قابل فهم، فهم و تصویر روشن، کامل بودن، بی طرفی، صادق بودن

  • مربوط بودن: تأثیر و نقشی که اطلاعات در پژوهش دارد.


دستورنامۀ تبدیل مواد خام به اطلاعات

برای گزینش مناسب از میان داده ها آزمون هایی مطرح می شود که حرکت گام به گام بر اساس آن ها می تواند پژوهشگر را در رسیدن به اطلاعات مناسب به موفقیت برساند.

چهار دستور اصلی

اول: آزمون وضوح و تمایز

دوم: آزمون ارتباط

سوم: آزمون صدق

چهارم: آزمون کفایت


آزمون های وضوح وتمایز

هیچ یافته ای نمی تواند وارد فرآیند تحقیق بشود مگر این که از نظر لفظ، مفهوم و مصداق واضح و روشن باشد. یافته های خود را با این سئوالات بیازمایید!

آیا واژه های به کار رفته در این یافته ها معنای واضحی دارند؟

آیا من تصوری واضح از این الفاظ دارم؟

آیا یافته های من از جهت مصداقی برایم قابل تمایز است؟

در صورت گزاره بودن یافته آیا مضمون آن معلوم است؟


آزمون های ارتباط

ورود یافته های نامربوط نه تنها لازم نیست بلکه باعث می شود تا تحقیق از کارایی لازم برخوردار نباشد. ملاک ارتباط در اینجا، نقش و تاثیر اطلاعات در فرآیند تحقیق است. بر این اساس مواردی که بتواند در تشخیص یا حل مسئله، نفی یا اثبات فرضیه تحقیق و یا نقد فرضیه های رقیب موثر باشد، اطلاعات مورد نظر است. این موارد را می توان با آزمون های زیر مورد سنجش قرار داد:

آیا این یافته می تواند مارا در تبدیل مشکل به مسئله یاری کند؟

آیا این داده در حل مسئله تحقیق راهگشاست؟

آیا این یافته ها در فهم و نقد فرضیه های رقیب نقش دارد؟

آیا این داده در ابطال یا اثبات فرضیه تحقیق موثر است؟


آزمون های صدق

پس از اطمینان از وضوح و ارتباط داده ها، باید از صدق داده ها پرسید. صادق بودن از مهم ترین ویژگی های اطلاعات شایسته است. به دو صورت می توان به صدق داده ها دست یافت:

آزمون مستقیم صدق: داده یا مستدل و مستند است والّا حرفی بیهوده است. مستدل بودن نیز بر دو قسم است: بداهت گزاره و یا استناد به گزاره های دیگر. اعتماد بر حافظه، اعتماد سهل گیرانه بر اظهار نظرهای افراد، شتابزدگی و عافیت طلبی از موانع این مرحله اند.

آزمون غیر مستقیم صدق: این طریق همان برهان خلف است که به رصد کذب گزاره ها می پردازد. مانند جستجو از ناسازگاری درونی


آزمون های کفایت

اطلاعات شایسته باید کافی و کامل باشند. کفایت امریست نسبی، لذا کفایت اطلاعات به نسبت ادعا هایی است که در تحقیق مطرح می گردد. چند عامل در عدم پایبندی به این امر عبارتند از:

مثلث زیانبار شتابزدگی، سهل انگاری و عافیت طلبی

جزم گرایی

فقدان تصور دقیق و کامل محقق از مسئله که خود ناشی از فقدان دانش لازم است


گام چهارم: پردازش اطلاعات

تجزیه و تحلیل اطلاعات، آزمون فرضیه و استنتاج نتایج تحقیق آخرین گام اجرای پروژۀ تحقیقاتی است. در این گام پژوهشگر روند اساسی تحقیق را در پیش خواهد گرفت. در این گام محقق از یافته های خود عبور کرده و با تبدیل آن ها به اطلاعات می تواند به معلومات مفیدی برای حل مسئله دست پیدا کند. در این گام باید از میان اطلاعات جمع آورد شده به پاسخ مسئله دست یافت.


در این قسمت شما با استفاده از اطلاعاتی که کسب کرده اید می توانید مسئله را حل کرده و فرضیه تحقیق را نفی و یا اثبات کنید. حال باید دستاورد خود را به سایرین نیز اعلام کنید و به گزارش این حل مسئله بپردازید.


روش پاراگراف نویسی

یکی از تفاوتهای عمده میان روزنامه نگاری و کارعلمی، در نوع پاراگراف نویسی است در روزنامه نویسی به دلیل ماهیت خبری، جملات کوتاه و پاراگراف های دو یا سه جلمه ای رایج است اما در پاراگراف علمی:

در یک پاراگراف یک جمله مقدمه و جملات دیگر پردازش آن جمله را می کنند .

مجموعۀ یک پاراگراف به حدود 12 تا 15 جمله پیوسته نیاز دارد.

جمله اول هر پاراگراف بیانگر ایده است و جملات بعدی آنرا پردازش می کنند.

جمله آخر پاراگراف هم جمع بندی آن ایده خواهد بود.

جمله آخر پاراگراف در واقع در جمله اول پاراگراف بعدی ادامه پیدا می کند.

مجموعه پاراگراف ها بایدبه صورت بلوک بلوک باشد و هر کدام برای معرفی یک ایده یا بخشی از یک ایده نقشی داشته باشند.


.............................................................................................................................................................................................................................................................................................

.........................................................

معرفی ایده اول

پردازش ایده اول

جمع بندی ایده اول

پاراگراف

A

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................

.........................................................

ارتباط پایان پاراگراف A با شروع پاراگراف B

پردازش ایده دوم

جمع بندی ایده دوم

پاراگراف

B

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................

.........................................................

رابطه جمله آخر ایده دوم با جمله اول ایده سوم

پردازش ایده سوم

جمع بندی ایده سوم

پاراگراف

C


3) گزارش

گزارش نتایج پژوهش در غالب هایی چون کتاب، پایان نامه و مقاله پژوهشی قابل ارائه است. مقاله از رایج ترین انواع گزارش نویسی و از شاخص های مهم مشارکت درتولید علم در مقیاس جهانی است. مقالۀ پژوهشی در مقام انتقال یافته های دیگران نیست بلکه در مقام استدلال بر یافته های محقق است. تدوین مقالۀ پژوهشی در هشت گام اساسی انجام می گیرد.


1-عنوان

ظریف ترین امر در مقالۀ پژوهشی انتخاب عنوان آن است. عنوان مقاله اولین مواجهه مخاطب با مقاله است. در انتخاب عنوان موارد زیر را توجه نمایید:

  • عنوان را ناظر به مسائل انتخاب کنید.

  • اخذ پاسخ در عنوان مسئله شایسته نیست.

  • عنوان باید رسا، صریح و غیر تکراری باشد.

  • از تعابیر احساسی وعاطفی نباید استفاده کرد.

  • عنوان باید کوتاه ، بدیع ، و با جهت گیری پژوهشی باشد.


2-چکیده

چکیده با خلاصه و نتیجه تفاوت دارد. چکیده به خلاصه ای گفته می شود که تمام مطالب مهم یا فشردۀ قسمت های ویژه یا فهرستی از محتوای مقاله در آن گنجانده شده باشد.در چکیده دو هدف دنبال می شود:

  • کمک به خواننده در شناخت ضرورت مطالعه مقاله، مسئله، نظریه های مختلف، ادله، روش و نتایج تحقیق. چکیده باید صریح و با صداقت باشد.

  • کمک به جستجوگران الکترونیکی در دستیابی به مقاله


اجزاء چکیده

دلیل نوشتن مقاله

قلمرو تحقیق و اینکه این پژوهش چه مشکلی را حل می کند

فرضیه اصلی تحقیق

روش کار

نتایج به دست آمده و پیامدهای آن


در نگارش چکیده به نکات ذیل توجه کنیم:

  • ادبیات چکیده همان ادبیات مقاله است.

  • همۀ مطالب اساسی به اختصار بیان شود.

  • از ذکر مثال، توضیح مفهومی و ذکر منابع پرهیز شود.


3-کلید واژه

با توجه به این که کلیدواژه جانشین نمایه و فهرست موضوعی است لذا نقش نمایه را در جستجوهای اینترنتی داراست. تعداد کلید واژه حداکثر شش،(برخی تا پانزده نیز گفته اند) مورد است و نشانگر مباحث مهم مقاله می باشد.


4- مقدمه(طرح مسئله)

مقدمه معرف پژوهش و دروازه ورود به متن است و خلاصه ای از تحقیق می باشد. در یک مقدمه موارد ذیل درج می گردد:

  • موضوع یا مسئله تحقیق: ابعاد و دامنه تحقیق به طور دقیق مشخص بشود.

  • ضرورت و اهمیت تحقیق: ضرورت ناظر به جنبۀ کاربردی، اهمیت ناظر به جایگاه موضوع است.

  • اهداف تحقیق

  • سوالات تحقیق: اصلی و فرعی

  • فرضیات تحقیق

  • نوع و روش تحقیق: بنیادی، کاربردی، توصیفی، تحلیلی، میدانی، کتابخانه ای

  • تعریف مفاهیم و متغیرها: در صورت ابهام مفاهیم باید توضیح داده شوند.

  • پیشینه تحقیق

  • دشواری های تحقیق

  • سازماندهی تحقیق: بخش بندی مطالب به صورت توضیحی نه فهرستی


5- بدنۀ اصلی مقاله

بدنه اصلی در واقع گزارش کامل از پژوهش است. اشاره به نظریات رقیب در حل مسئله، نقد مستند ومستدل آن ها، بیان نظریه مختار و دفاع از آن عمده ترین مباحث مقاله است.


نکات ذیل را در مقاله مورد نظر داشته باشید:

  • از بحث مفصل در تحلیل پیش فرض ها، مبانی و مباحث مقدماتی و ذکر مدرک یا اطلاعی که با موضوع بی ارتباط است پرهیز شود.

  • در نقل قول ها رعایت امانت داری، اختصار و ارجاع به اسناد اولیه الزامی است.

  • ارجاع در متن به دلیل کاهش زمان و تمرکز خواننده از سایر روش ها اخلاقی تر است.

  • یادداشت هایی را که متضمن مباحث فرعی است، می توان در پاورقی گنجاند.


6- نتیجه

حاصل پژوهش بدون شواهد و ادله در پایان مقاله بیان می شود. نتیجه بر خلاف چکیده متضمن تعریف و بیان مسئله، ذکر دلایل، اسناد و دیدگاه رقیب نیست. نتیجه فقط نشان می دهد که مطالعه نظام مند چه نوآوری دارد.

نکاتی که باید در نتیجه توجه می شود

نتیجه عصاره پژوهش است

حاصل پژوهش بدون شواهد وادله در پایان مقاله بیان می شود.

خطوط اصلی روش علمی در پژوهش مطرح می شود.

به معرفی دستاوردهای علمی تحقیق می پردازد.

پیشنهادهای علمی ارائه می شود.

مسائل حل نشده را متذکر می شود.


7- تشکر

چنانچه پژوهش شما از سوی سازمان و یا اشخاصی حمایت شده، تشکر از آن ها را در این بخش می آورید.


8- منابع و ارجاعات

مشخصات کتاب شناختی منابع تحقیق باید در پایان مقاله بیان شود. در این زمینه شیوه هامختلفی وجود دارد که انتخاب آن به نوع ارجاعات بستگی دارد. انتخاب نوع ارجاع به مجله یا مجموعه ای بستگی دارد که از شما در خواست مقاله کرده است.

شیوه های ارجاع:

1ـ ارجاع درون متنی APA

........................................ ( نام خانوادگی، سال انتشار، صفحه) (مطهری، 1363، ص 237)

2ـ ارجاع به روش پاورقی

ارجاع به کتاب: ( نام خانوادگی، نام، عنوان کتاب، محل انتشار، ناشر، تاریخ نشر، جلد، صفحه)

ارجاع به مقاله: نام و نام خانوادگی، عنوان مقاله، مترجم، نام مجله یا نشریه، دوره ، سال نشر، شماره، فصل، صفحه .

ارجاع اینترنتی: نام نویسنده، عنوان سند، پایگاه وب، تاریخ، صفحه، نشانی کامل اینترنتی.

پایان نامه: نام خانوادگی، نام، عنوان پایان نامه، محل نشر، نام دانشگاه، سال.


8- منابع پایان کتاب

کتاب هایی که در رابطه با تحقیق یک پژوهشگر از آن استفاده کرده یا نکرده ذکر می شود.

نام خانوادگی، نام، عنوان کتاب، مترجم، محل انتشار، ناشر، تاریخ نشر.


منابع:

روش شناسی مطالعات دینی دکتر احد فرامرز قراملکی

اصول و فنون پژوهش در گستره دین پژوهی دکتر احد فرامرز قرا ملکی

روش های تحقیق در علوم اجتماعی دکتر باقر ساروخانی

روش تحقیق دکتر مهدی ساده

درسنامه روش تحقیق مجید طرقی

روش تحقیق در علوم سیاسی یارول مانهایم ، ریچارد ریچ

روش تحقیق در علوم اجتماعی ارل ببی


  • Login