Podstawy pomocy psychologicznej l.jpg
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 20

Podstawy Pomocy Psychologicznej PowerPoint PPT Presentation


  • 199 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Podstawy Pomocy Psychologicznej. Interwencja wobec stresu. Stres - definicja pojęcia : obiektywne vs subiektywne podejścia do zjawiska stresu; stres a stresor, dystres a eustres, biologiczna koncepcja stresu wg Selye’ego, fazy reakcji stresowej.

Download Presentation

Podstawy Pomocy Psychologicznej

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Podstawy pomocy psychologicznej l.jpg

Podstawy Pomocy Psychologicznej


Interwencja wobec stresu l.jpg

Interwencja wobec stresu

  • Stres - definicja pojęcia: obiektywne vs subiektywne podejścia do zjawiska stresu; stres a stresor, dystres a eustres, biologiczna koncepcja stresu wg Selye’ego, fazy reakcji stresowej.

  • Transakcyjne koncepcje stresu: koncepcja Lazarusa; stres jako wynik interakcji pomiędzy wymaganiami otoczenia i możliwościami jednostki; ocena poznawcza; mechanizmy radzenia sobie ze stresem.

  • Konsekwencje stresu: trudności zawodowe, edukacyjne itp., zaburzenia emocjonalne i społeczne; wypalenie zawodowe; stres a zdrowie.

  • Patogenetyczne vs salutogenetyczne podejście do zagadnień stresu: czy stres pełni jednoznacznie negatywną rolę w życiu człowieka? dlaczego niektórzy ludzie pomimo stresu pozostają zdrowi? czynniki zapobiegające przekształceniu się napięcia w stres.

  • Problemy profilaktyki antystresowej: zasoby indywidualne; wsparcie społeczne jako modyfikator procesów stresowych; rola psychologa jako profesjonalisty przeciwdziałającego powstawaniu sytuacji przeciążenia.


Koncepcja stresu h selye go l.jpg

Koncepcja stresu H. Selye’go

Zgodnie z nią w organizmie, który został poddany wpływowi szkodliwych czynników pojawiają się zmiany fizjologiczne, których zadanie polega na przystosowaniu organizmu do zmienionych warunków. Selye wyróżnił dwojakiego rodzaju zmiany: (1) specyficzne - dostosowane do rodzaju stresora i pojawiające się w miejscu jego oddziaływania - określane jako lokalny zespół adaptacyjny (LAS); (2) niespecyficzne - podobne dla różnych stresorów i związane z ogólną mobilizacją organizmu - określane jako ogólny zespół adaptacyjny (GAS). Czynniki wywołujące zmiany określa się mianem stresorów, a same zmiany (niespecyficzne) stanem stresu. Reakcja stresowa przebiega w trzech etapach: (1) stadium reakcji alarmowej, w którym początkowo odporność organizmu obniża się i widoczne są objawy zaburzenia normalnych funkcji organizmu (faza szoku), a następnie notuje się podwyższenie odporności i reakcje obronne (faza przeciwdziałania szokowi); (2) stadium odporności - odporność organizmu stabilizuje się na podwyższonym poziomie i organizm względnie dobrze toleruje obecność stresora; (3) stadium wyczerpania, do której dochodzi wskutek przedłużonego działania stresora przy jednoczesnej niemożności opanowania go, co prowadzi do załamania odporności organizmu i wtórnego rozregulowania jego funkcji.


Transakcyjne koncepcje stresu 1 l.jpg

Transakcyjne koncepcje stresu 1

  • „emocje są wynikiem lub reakcją na rzeczywiste, wyobrażone lub antycypowane transakcje z otoczeniem, w których pośredniczą procesy poznawcze” (Lazarus, 1986, str. 18).

  • Ocena pierwotna – ocena wtórna

  • Dwie podstawowe funkcje radzenia sobie:

    - instrumentalna - skierowana na zmianę sytuacji, rozwiązanie problemu;

    - regulująca przykre emocje, samouspokajająca.

  • Sposoby radzenia sobie:

    poszukiwanie informacji - wszechstronny przegląd sytuacji stresowej w celu zgromadzenia danych koniecznych dla podjęcia decyzji, przewartościowania sytuacji;

    bezpośrednie działania - wszystkie te czynności pozapoznawcze, które służą uporaniu się z sytuacją stresową;

    powstrzymanie się od działań - zaniechanie działań, które mogą przynieść szkody lub są sprzeczne z wyznawanymi zasadami;

    intrapsychiczne metody zaradcze - procesy poznawcze służące regulowaniu emocji (Lazarus, 1986; także Folkmann, Lazarus, 1985, 1986).


Transakcyjne koncepcje stresu 2 l.jpg

Transakcyjne koncepcje stresu 2

Moos (1986) wyróżnia pięć zestawów zadań adaptacyjnych pojawiających się w sytuacji kryzysu. Są to:

  • ustalenie znaczenia i zrozumienie subiektywnej istotności sytuacji;

  • konfrontacja z rzeczywistością i odpowiedź na wymagania sytuacji zewnętrznej;

  • podtrzymywanie relacji z członkami rodziny i przyjaciółmi, jak również innymi osobami, które mogą być pomocne w rozwiązaniu kryzysu i jego następstw;

  • utrzymywanie rozsądnej emocjonalnej równowagi przez panowanie nad dezorganizującymi emocjami;

  • zachowanie pozytywnego obrazu siebie i poczucia kompetencji.

    Względna ważność powyższych zadań może się zmieniać w zależności od właściwości konkretnej osoby, sytuacji i otoczenia.


Sposoby radzenia sobie wg moosa l.jpg

Sposoby radzenia sobie wg Moosa

  • analiza logiczna - poznawcze próby zrozumienia i rozważenia możliwych działań i ich konsekwencji;

  • pozytywne przewartościowanie - poznawcza restrukturyzacja sytuacji oraz próba znalezienia w niej pozytywnych aspektów, z zachowaniem akceptacji jej realiów;

  • poszukiwanie wsparcia i informacji - behawioralne próby uzyskania pełniejszej informacji na temat sytuacji i możliwych działań oraz umiejętność znajdowania wsparcia społecznego;

  • działania rozwiązujące problem - behawioralne działania skierowane bezpośrednio na problem;

  • unikanie poznawcze - poznawcze próby skierowane na unikanie realistycznego rozważenia problemu i zaprzeczanie;

  • akceptacja - rezygnacja - poznawcze próby poradzenia sobie z problemem poprzez pogodzenie się z sytuacją;

  • poszukiwanie alternatywnych gratyfikacji - behawioralne działania mające na celu znalezienie zastępczych form aktywności i źródeł satysfakcji;

  • rozładowanie emocjonalne - próby behawioralnej redukcji napięcia poprzez ekspresję negatywnych uczuć.


Oznaki stresu l.jpg

Oznaki stresu

  • Biologia: bladość, pocenie się, przyspieszone bicie serca, napięcie mięśni, zmiany ciśnienia krwi, odpływ krwi do mięsni, suchość w ustach i gardle, częste oddawanie moczu, ból pleców, szyi i innych części ciała, zaburzenia menstruacji, niestrawność, bóle głowy, częste przeziębienia i inne pospolite dolegliwości, bezsenność

  • Sprawność poznawcza: luki w pamięci, zapominanie, niemożność skoncentrowania się, ogólny brak zainteresowań, obsesyjne trzymanie się pewnych pomysłów.

  • Emocje: lęk, rozdrażnienie, depresja, zamykanie się w sobie, nerwowość, złość, zakłopotanie.

  • Zachowania: trudności z mówieniem, impulsywność, drżenia, tiki nerwowe, wysoki i nerwowy śmiech, zgrzytanie zębami, częstsze uleganie wypadkom, intensywne palenie papierosów, picie alkoholu, zażywanie leków i narkotyków, zmiany w odżywianiu, pojawienie się nerwowych zachowań.

  • Filozofia życiowa: bezradność, kwestionowanie wartości, bezosobowe podejście do wykonywanych zadań, zobojętnienie.


Skutki stresu 1 l.jpg

Skutki stresu 1

Zbyt wysoki poziom:

  • Ogólne fizyczne napięcie ciała - może objawiać się podwyższonym ciśnieniem krwi, niestrawnością, sensacjami żołądkowymi, suchością w ustach, wzmożonym poceniem się, dreszczami, uczuciem słabości.

  • Zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej.

  • Zwolniony refleks.

  • Lęk i zamęt w głowie.

  • Niemożność skoncentrowania się i normalnego myślenia.

    Optymalny poziom:

  • Odprężenie fizyczne i jednoczesny przypływ energii.

  • Świadomość dobrej formy i właściwego funkcjonowania.

  • Wyostrzona uwaga, wiara w siebie.

  • Szybki refleks.

  • Zainteresowanie, zaangażowanie, łatwość realizacji zadań.

    Zbyt niski poziom:

  • Poczucie znudzenia i bezużyteczności.

  • Brak zainteresowania i zaangażowania, odpływ energii.

  • Depresja.

  • Przekonanie, że wszystko jest bez sensu.

  • Urastanie prostych prac do ogromnych zadań.


Skutki stresu 2 l.jpg

Skutki stresu 2

Choroby psychosomatyczne

  • zaburzenia układu trawiennego (owrzodzenia)

  • zaburzenia układu krążenia (nadciśnienie, arytmia, migreny - bóle głowy naczyniowe, zawał)

  • zaburzenia układu oddechowego (alergia, astma oskrzelowa)

  • zaburzenia układu mięśniowo-kostnego (bóle, skurcze, bóle głowy napięciowe)

  • zaburzenia układu odpornościowego

  • choroby skóry (trądzik, łuszczyca, pokrzywka, egzema)

    Reakcje nerwicowe sytuacyjne - zaburzenia nerwicowe (moczenie nocne)


Podsumowanie l.jpg

Podsumowanie

  • Stres jest reakcją na pewien bodziec.

  • Reakcja ta ma charakter psychofizjologiczny.

  • Reakcja stresowa obejmuje szereg potencjalnych reakcji, które prowadzą do pobudzenia psychofizjologicznego. Może manifestować się zarówno stanem pobudzenia, jak również w ekstremalnych sytuacjach może dojść do całkowitego zatrzymania funkcji.

  • Stresor, czyli bodziec wywołujący reakcję staje się nim w efekcie interpretacji poznawczej, a więc uzależnione to jest od znaczenia jakie mu człowiek nadaje.

  • Chroniczne występowanie reakcji stresowej może doprowadzić do dysfunkcji lub uszkodzeń somatycznych.

  • Stres może posiadać zarówno aspekty negatywne jak i pozytywne.

  • Konieczne jest odróżnienie procesu pobudzenia psychofizjologicznego czyli stresu od możliwych konsekwencji w postaci wtórnych zaburzeń patologicznych


Interwencja wobec stresu 1 l.jpg

Interwencja wobec stresu 1

  • Opracowywanie i realizacja strategii umożliwiających unikanie, minimalizowanie lub modyfikowanie narażenia na działanie stresorów

    • psychoedukacja

    • modyfikacja stylu życia

    • poradnictwo i psychoterapia

    • zmiany w diecie

  • Rozwijanie i wykorzystywanie umiejętności pozwalających na redukcję zbyt wysokiego natężenia psychofizjologicznego funkcjonowania i reagowania:

    • medytacja

    • relaksacja

    • sterowanie oddechem

    • biologiczne sprzężenie zwrotne

  • Kształtowanie i wprowadzanie w życie technik umożliwiających zdrowe wyrażanie reakcji stresowych.

    • ćwiczenia fizyczne

    • rozładowanie emocjonalne.

  • Everly, Rosenfeld


    W wymiarze grupowym l.jpg

    W wymiarze grupowym

    • Programy profilaktyczne (np. „Jak żyć z ludźmi?”), nastawione na rozwijanie i umacnianie więzi społecznych, w tym rodzinnych, przeciwdziałanie uzależnieniom

    • Zajęcia grupowe poświęcone nabywaniu kompetencji społecznych, interpersonalnych.

    • Programy edukacyjne dla różnych grup np. rodziców dzieci.


    W wymiarze instytucjonalnym l.jpg

    W wymiarze instytucjonalnym

    • Dostosowanie programów do możliwości uczniów, również aby umożliwić rozwój samodzielnych form zdobywania i stosowania zdobytej wiedzy.

    • Nacisk na zdobywanie wiedzy proceduralnej w odróżnieniu od encyklopedycznej.

    • Możliwość tworzenia indywidualnych ścieżek edukacyjnych.

    • Zwiększenie możliwości odwoływania się do własnej aktywności uczniów w programach nauczania.

    (Ekspertyza Komitetu Nauk Psychologicznych PAN - 1988)


    Interwencja kryzysowa definicja 1 l.jpg

    Interwencja kryzysowa – definicja 1

    Interwencja kryzysowa, jako forma pomocy psychologicznej, polega na kontakcie terapeutycznym, skoncentrowanym na problemie wywołującym kryzys, czasowo ograniczonym, w którym dochodzi do konfrontacji osoby z kryzysem i do jego rozwiązania. Redukcja symptomów i przywrócenie równowagi psychicznej zapobiega dalszej dezorganizacji. (W. Badura – Madej, 1996)


    Interwencja kryzysowa definicja 2 l.jpg

    Interwencja kryzysowa – definicja 2

    Interwencja kryzysowajest to działanie doraźne, krótkoterminowe, zmierzające do udzielenia natychmiastowej pomocy osobom znajdującym się w sytuacji kryzysowej. Formy organizacyjne obejmują między innymi: telefony zaufania, zespoły interwencji kryzysowej, krótkotrwałą hospitalizację. Pomoc obejmuje krótkotrwałą psychoterapię, farmakoterapię, pomoc prawną, socjalną, materialną oraz ułatwianie kontaktów z innymi instytucjami (Encyklopedyczny Słownik Psychiatrii PZWL 1986).

    Interwencja kryzysowato zespół interdyscyplinarnych, profesjonalnych, celowych i skoordynowanych oddziaływań, wykorzystujących zasoby klienta kryzysowego, jego naturalnego otoczenia społecznego oraz instytucji pomagających, których celem jest ułatwienie odzyskania przezeń równowagi wewnętrznej i poczucia sprawczości oraz rozwiązania problemu /problemów/ stanowiących podłoże doświadczenia kryzysowego. Odbiorcą tych działań mogą być zarówno jednostki jak i grupy oraz całe społeczności (W. Szlagura)


    Cechy interwencji kryzysowej l.jpg

    Cechy interwencji kryzysowej

    • Natychmiastowość podejmowanych działań

    • Intensywność kontaktu

    • Koncentracja na „tu i teraz”

    • Ograniczenie czasowe

    • Działanie strukturowane, dyrektywne


    Interwencja kryzysowa a psychoterapia l.jpg

    Interwencja kryzysowa a psychoterapia

    • Wymiar temporalny

    • Koncentracja na zasobach vs wgląd

    • Status quo vs zmiana

    • Poziom bezpieczeństwa


    Zasady interwencji kryzysowej l.jpg

    Zasady interwencji kryzysowej

    • Wskazane:

      • Być z osobą (aspekt matki)

      • „Wejść w jej buty”

      • Stwarzać szansę na uczenie się

      • Czasem decydować (aspekt ojca)

    • Unikać:

      • Tłumienia reakcji emocjonalnych

      • Wymuszania szybkich decyzji

      • Bagatelizowania ostrych objawów reakcji kryzysowych

      • Zbyt wczesnego stosowania leków

      • Pocieszania, rad, itp.


    Strategie oddzia ywa l.jpg

    Strategie oddziaływań

    Style działania w interwencji kryzysowej:

    • Dyrektywny („podejście ja”)

    • Współpracujący („podejście my”)

    • Niedyrektywny („podejście ty”)

    Gilliland, James (1993)


    Etapy interwencji kryzysowej l.jpg

    Etapy interwencji kryzysowej

    • zapewnienie bezpieczeństwa

    • dostarczenie wsparcia

    • ocena stanu klienta i rozmiaru kryzysu

    • określenie problemu kryzysowego

    • przegląd i analiza możliwości poradzenia sobie z kryzysem

    • sformułowanie planów

    • uzyskanie zobowiązania


  • Login