Kazda lari evre e t m kursu
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 82

KAZDAĞLARI ÇEVRE EĞİTİMİ KURSU PowerPoint PPT Presentation


  • 159 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

KAZDAĞLARI ÇEVRE EĞİTİMİ KURSU. Kazdağları Bitkisel potansiyeli ve Fitoterapide Kullanılabilirlik Üzerine Gözlemler. Prof. Dr. Ahmet GÖNÜZ ÇOMÜ Fen – Ed. Fak. Biyoloji Bölümü.

Download Presentation

KAZDAĞLARI ÇEVRE EĞİTİMİ KURSU

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


KAZDALARI EVRE ETM KURSU

Kazdalar Bitkisel potansiyeli ve

Fitoterapide Kullanlabilirlik zerine Gzlemler

Prof. Dr. Ahmet GNZ

OM Fen Ed. Fak. Biyoloji Blm


  • Trkiye, bitkileri asndan, dnyada lman iklim kuandaki lkelerin banda gelmektedir. Bu zenginliin balca sebepleri u ekilde belirtilebilir : klim farkllklar, toporafik eitlilikler, jeolojik ve jeomorfolojik eitlilikler, deniz, gl, akarsu gibi deiik su ortam eitlilikleri, 0-5000 mler arasnda deien ykseklik farkllklar, deiik bitki corafyas blgesinin birletii bir yerde oluu , Anadolu diagonalinin dousu ve bats arasnda ekolojik farkllklar bulunmas ve btn bu ekolojik eitliliin floristik eitlilie yansmas. Tohumlu bitkiler, Trkiyede yetien taksonlar, bunlarn yayl ve yetime ortamlar en iyi bilinen bitki grubudur. Bitkiler aleminin en gelimi grubu kabul edilirler. Trkiyede yetien tohumlu bitki tr says, yaklak olarak 9500 cvarndadr. Takson baznda bu say son yllarda 11.000e yaklamaktadr. Bu tr zenginlii, komu lkelerde bulunmad gibi, hibir Avrupa lkesinde de yoktur. Bu zengin florada, yaklak 3000 cvarnda endemik tr bulunmas ve lman kuak lkeleri arasnda, endemik tr asndan zengin lkelerinden biri olmas, Trkiyeye ayr bir nem kazandrmaktadr. Trkiye floras iinde btn tohumlu bitki gruplarna ait trler yaamakta olup, bunlar lkedeki flora ve vejetasyonun en nemli bitki grubunu meydana getirirler (Ekim ve Demirsoy 2005).


  • Kazdalar kuzeybat Anadoluda Marmara ve Ege blgelerinin doal snrn oluturmaktadr. Ayrca bu dalar Avrupa-Sibirya, Akdeniz ve ran-Turan flora blgelerinin de kesiim alannda yer almaktadr En yksek noktas 1774 m olan dada byk oranda paleozoik istler yaygnken, zirve ksmlarnda kristalize kalkerler bulunmaktadr. Alan ksin vejetasyon asndan tipik olup; da, paral bir yapya kavuturan vadi ve vadi yamalarnda ksin yayll vejetasyon tipi bulunmaktadr.Corafik pozisyonu sonucu farkl bir iklim tipine sahip olmas ve paleocorafik evrimi dan bitki eitliliini arttran en nemli faktrlerdendir. Yine corafik pozisyonu gerei kuzey ve dou ksmlarnda Avrupa-Sibirya elementleri yaygn iken, gney ksmlarnda ve zirvede Akdeniz elementleri ve bitki rts yaygndr (zel ve Gemici, 2003).


  • Fitocorafik pozisyonu nedeniyle Kazdalar Trkiyenin bitki rts asndan en nemli dalarndan biridir. Dan deiik blmlerinde mesofitik ve kserofitik karakterli bitkiler bir arada bulunmakta, bir ok tbbi, aromatik ve ss bitkisinin yannda dada, orman ve tarm asndan nemli gen kaynaklar da yayl gstermektedir (zel ve Gemici, 2003).


  • Ad geen aratrclar tarafndan Kazdalarnda 101 familyaya ait 900 bitki taksonu bulunmutur. Ayrca Gemici ve Leblebici tarafndan 1 adet yeni tr (Hypericum kazdaghensis Gemici & Leblebici) kaydedilmitir (Gemici ve Leblebici, 1995).


  • Kazdalar endemik trleri arasnda yerini alan Hypericum kazdaghensis Gemici & Leblebici bitkisinin antibakteriyel aktiviteye sahip olduu ise OM aratrclar tarafndan belirlenmitir (Dulger ve Gonuz, 2005).


  • Gerek insan sal ve gerekse doa ve evre sal, fitoterapinin gerekliliini glendirmektedir. Bugn dnya nfusunun ounluu iin bitkiler, en sekin ila kaynaklarndandr. Byk farmastik firmalar, yeni lider yaplar iin bir kaynak olarak yksek bitkilere yeniden ilgi gstermektedirler (ubuku ve ark. 2002).


  • Tbbi bitkilerin tketim alanlar ok deiik endstri kollarn kapsamaktadr. Bata ila sanayi olmak zere, parfm, kozmetik, sabun, ciklet, eker ve daha bir ok sanayi kollarnn ham maddesini oluturmaktadr, zellikle baharat olarak tketimi tm dnyada yaygndr (Ceylan, 1995). Gelimi lkelerde doal kaynakl ilalarn tketimi, gelimemi lkelere gre ok daha yksek olduundan bu lkelerde tbbi bitkilerin tketimi de o oranda fazladr.


  • Yksek bitkilere yeniden ilgi gstermektedirler (ubuku ve ark. 2002).

  • Tbbi bitkilerin tketim alanlar ok deiik endstri kollarn kapsamaktadr. Bata ila sanayi olmak zere, parfm, kozmetik, sabun, ciklet, eker ve daha bir ok sanayi kollarnn ham maddesini oluturmaktadr, zellikle baharat olarak tketimi tm dnyada yaygndr (Ceylan, 1995). Gelimi lkelerde doal kaynakl ilalarn tketimi, gelimemi lkelere gre ok daha yksek olduundan bu lkelerde tbbi bitkilerin tketimi de o oranda fazladr.


  • Son yllarda tbbi bitkilerin deerlerinin artmasnn bir nedeni de hastalk yapan mikroorganizmalarn sentetik maddelere dayankl yeni rklar meydana getirmesindendir. Tbbi bitkilerden yaplan preparatlar ok ynl etkiye sahip olduklarndan yeni rklara kar etkili olmaktadrlar. Bu sebeple son yllarda bitkisel preparatlara dn younluk kazanmtr. rnek olarak stmay gsterebiliriz. Stmann tedavisinde sentetik preparatlar (Atebrin) kullanlmakta ise de tropik blgelerde yetien Chichona aacndan elde edilen kinin hala byk nem tamaktadr (Ceylan, 1995).

  • Keza Solgar adl besin takviyeleri ve bitkiseller ile tedavi irketi d kaynakl olup bir ok rn bitkilerden elde etmektedir (www.solgar.com.tr).


  • Bir bitkinin yasal olarak terapide kullanlabilmesi iin kodeksler (farmakope) de kaytl olmas gerekir. Kodeksler, ila ilkel maddelerinin zellikleri, hazrlan, salk muayenesi etken madde miktar tayini, kullanlabilecek miktar, saklanmas ve dier hususlarda bilgi veren, her lkenin kendi gereksinimlerine gre hazrlanm, resmi kitaplardr (Ceylan, 1995). Dnyada bir ok lkelerin kodeksleri bulunmakta ve bu kodekslerde bir ok bitki kaytl durumdadr.

  • izelge 1. Dnyada baz nemli kodeksler ve bunlara kaytl tbii bitkiler (Zperniek, Langhammer, Ldcke, Lexikon der offizienellen Arzneupflanzen, 1984) (Almanca dilinde yazl kodeksler) (Ceylan 1995).


  • Gnmzde sentetik bileiklerin bolluuna ramen, bitkisel droglar tedavi alannda ilgin yerlerini korumaktadrlar (ubuku, 1992). Ksaca tbbi bitkilerle tedavi anlamna gelmekte olan Fitoterapi terim olarak ilk kez Fransz hekim Henri LECLERC (1870-1955) tarafndan kullanlmtr. Hastalklarn, tedavi edici deere sahip taze veya kurutulmu bitki ksmlar (Drog) ya da bunlardan elde edilen ekstraksiyon rnleri kullanlarak retilen ay, damla, draje, kapsl, urup, tablet ile tedavi edilmesi fitoterapi olarak deerlendirilmektedir.


  • Kazdalar endemik trleri arasnda yerini alan Hypericum kazdaghensis Gemici & Leblebici bitkisinin antibakteriyel aktiviteye sahip olduu ise OM aratrclar tarafndan belirlenmitir (Dulger ve Gonuz, 2005).


  • Gnmzde sentetik bileiklerin bolluuna ramen, bitkisel droglar tedavi alannda ilgin yerlerini korumaktadrlar (ubuku, 1992). Ksaca tbbi bitkilerle tedavi anlamna gelmekte olan Fitoterapi terim olarak ilk kez Fransz hekim Henri LECLERC (1870-1955) tarafndan kullanlmtr. Hastalklarn, tedavi edici deere sahip taze veya kurutulmu bitki ksmlar (Drog) ya da bunlardan elde edilen ekstraksiyon rnleri kullanlarak retilen ay, damla, draje, kapsl, urup, tablet ile tedavi edilmesi fitoterapi olarak deerlendirilmektedir.


  • Gerek insan sal ve gerekse doa ve evre sal, fitoterapinin gerekliliini glendirmektedir. Bugn dnya nfusunun ounluu iin bitkiler, en sekin ila kaynaklarndandr. Byk farmastik firmalar, yeni lider yaplar


  • izelge 2. 1948 Trk Kodekslerinde Kaytl Olan Bitkiler

    A - B

  • Acacia catechu (Mimosaceae) Kateu aac, Kau.

  • Acacia senegal () Arabistan zamk aac

  • Aconitum napellus (Ranunculaceae) Kaplanboan

  • Adianthum capillus-veneris (Adianthaceae) Baldrkara

  • Agropyron repens (Gramineae) Ayrk otu (Elymus repens)

  • Aloe ferox (Liliaceae) Sarsabr

  • Althaea officinalis (Malvaceae) Hatmi

  • Anthemis nobilis (Compositae) Alman papatyas, rumi papatya

  • Archangelica officinalis (Umbelliferae)Melekotu

  • Arctostaphylos uva-ursi (Ericaceae) Ay zm

  • Arnica montana (Compositae) Arnika

  • Artemisia absinthium (Compositae) Pelin

  • Astragalus trleri (Papillionaceae) Geven

  • Atropa belladona (Solanaceae) Gzel avrat otu

  • Betula pubescens (Betulaceae) Hu aac Kodekste kayn aac.

  • Betula verrucosa (Betulaceae) Hu

  • Brassica nigra (Cruciferae) Siyah hardal, kara hardal


-C-

  • Capsicum annuum (Solanaceae) Biber

  • Cassia acutifolia (Caesalpiniaceae) Sinameki

  • Cassia angustifolia (Caesalpiniaceae) Sinameki

  • Cetraria islandica (Lichenes) zlanda likeni

  • Chenopodium nthelmintticum (Chenopodiaceae) Kenopod

  • Cinchona succirubra (Rubiaceae) kna kna

  • Cinnamomum camphora (Lauraceae) Kafur aaci

  • Cinnamomum cassia (Lauraceae) in tarn aac

  • Cinnamomum ceylanicum (Lauraceae) Seylan tarn aac

  • Citrus aurantium (Rutaceae) Portakal aac (C. Sinensis)

  • Citrus aurantium var. amara (Rutaceae) Turun (C. Aurantium)

  • Citrus aurantium var. bergamia (Rutaceae) Bergamot aac (C. Bergamia)

  • Citrus medica (Rutaceae) Limon aac (C. Limonum)

  • Claviceps purpurea (Pyrenomicetales) avdar mahmuzu mantar

  • Cola vera (Sterculiaceae) Kola aac

  • Colchicum autumnale (Liliaceae) idem

  • Commiphora molmol (Burseraceae) Mira aac

  • Convolvulus scammonia (Convolvulaceae) Mahmude

  • Copaifera jacquinii (Caesalpiniaceae) Kopahu aac

  • Coriandrium sativum (Umbelliferae) Kini

  • Crataegus monogyna (Rosaceae) Al

  • Crocus sativus (Iridaceae) Safran

  • Croton tiglium (Euphorbiaceae) Kroton


D E F

  • Datura sramonium (Solanaceae) Tatula

  • Digitalis purpurea ((Scrophulariaceae) Yksk otu

  • Dipterocarpacewae familyas aalar Damar aalar

  • Dryopteris filix-mas (Aspidiaceae) Erkek erelti

  • Elattaria cardamomum (Zingiberaceae) Kakule

  • Erythroxylon coca (Erythroxylaceae) Koka aac

  • Eucalyptus globulus (Myrtaceae) Stma aac, kalipts

  • Eucalytus trleri (Myrtaceae) stma aac

  • Euphorbia resinifera (Euphorbiaceae) Ferbiyun

  • Exogonium purga (Convolvulaceae) Calapa

  • Foeniculum vulgare (Umbelliferae) Rezene

  • Fraxinus ornus (Oleaceae) Dibudak


G H I

  • Garcinia hanbury (Guttiferae) Gutti aac

  • Gelidium amansii (Gelidiales) Agar yosunu

  • Gentiana lutea (Gentianaceae) Centiyane

  • Gentiana pannonica (Gentianaceae) Centiyane

  • Gentiana punctata (Gentianaceae) Centiyane

  • Gentiana purpurea (Gentianaceae) Centiyane

  • Glycirrhiza glabra (Papilionaceae) Meyan

  • Gossypium (Malvaceae) Pamuk

  • Hagenia abysinica (Rosaceae) Hagenia, koso aac

  • Hamamelis virginiana (Hamamelidaceae) Hamamelis, cad fnd

  • Hydnocarpus kurzii (Flacourtiaceae) olmugra aac

  • Hydrastis canadensis (Ranunculaceae) Hidrastis

  • Hyoscyamus niger (Solanaceae) Banotu, karabanotu

  • Illicium verum (Magnoliaceae) Yldz anasonu

  • Iris florentina (Iridaceae) Iris, ssen

  • Iris pallida (Iridaceae) Iris, ssen


J L M

  • Jambosa caryophyllus (Myrtaceae) Karanfil aac

  • Jatrorhiza palmata (Menispermaceae) Kolombo kalumbe

  • Juniperus communis (Cupressaceae) Adi ard

  • Juniperus oxycedrus (Cupressaceae) Katran ardc

  • Krameria triandra (Caesalpiniaceae) Ratanya

  • Larix sibirica (Pinaceae) Sibirya melezi

  • Lavandula spica (Labiatae) Lavanta

  • Linum usitatissimum (Linaceae) Keten

  • Liquidamber orientalis (Hamamelidaceae) Sala aac

  • Lobelis inflata (Lobeliaceae) Lobelya

  • Lycopodium clavatum (Lycopodiaceae) Kurt penesi, kibrit otu

  • Malva silvestris (Malvaceae) Ebegmci

  • Marsdenia condurago (Asclepiadaceae) Kondurago

  • Matricaria chamomilla (Compositae) Mays papatyas, adi papatya

  • Melaleuca viridiflora (Myrtaceae) Niauli aac

  • Melisa officinalis (Labiatae) Melisa, oulotu

  • Mentha piperita (Labiatae) Nane

  • Myristicaceae, Hindistan cevizi

  • Myroxylon balsamum (Papillionceae) Tolu balsam aac

  • Myroxylon pereira (Papillionceae) Peru balsam aac


O P

  • Olea europaea (Oleaceae)Zeytin

  • Orchidaceae trleri, Salep

  • Oryza sativa (Gramineae) Pirin

  • Palaquium trleri (Sapotaceae) Gutaperka aac

  • Papaver rhoeas (Papaveraceae) Gelincik

  • Papaver somniferum (papaveraceae) Haha

  • Peumus boldus (Monimiaceae) Boldo aac

  • Picrasma excelsa (Simaroubaceae) Pikrasma, ac aa

  • Pilocarpus jaborandi (Rutaceae) Jaborandi aac, pilokarpus

  • Pilocarpus pennatifolius (Rutaceae) Pilokarpus


P - Q

  • Pimpinella anisum (Umbelliferae) Anason

  • Pinus trleri (Pinaceae) am

  • Pinus maritima (Pinaceae) Sahil am

  • Pinus sylvestris (Pinaceae) Sar am

  • Piper cubeba (Piperaceae) Kbabe

  • Piper nigrum (Piperaceae) Kara biber

  • Pistacia lentiscus (Anacaediaceae) Sakz aac

  • Podophyllum peltatum (Berberidaceae) Podofillum)

  • Polygala senega (Polygalaceae) Poligala

  • Populus balsamifera (Salicaceae) Kara kayak

  • Prunus amygdalus (Rosaceae) Badem

  • Prunus laurocerasus (Rosaceae) Taflan

  • Punica granatum (Punicaceae) Nar

  • Quassia amara (Simaraubaceae) Kuasya aac, ac aa


R S

  • Rhamnus cathartica (Rhamnaceae) Ak diken, cehri aac

  • Rhamnus purshiana (Rhamnaceae) Kaskara sagrada aac

  • Rheum palmatum (Polygonaceae) Ravent

  • Rosa damascena (Rosaceae) Gl, Isparta gl

  • Rosmarinus officinalis (Labiatae) Biberiye

  • Sabadilla officinarum (Liliaceae) Bitotu

  • Salvia officinalis (Labiatae) Adaay

  • Sambucus nigra (Caprifoliaceae) Mrver aac

  • Santalum album (Santalaceae) Santal aac

  • Sesamum indicum (Pedaliaceae) Susam

  • Smilax unitilis (Liliaceae) Saparna

  • Solanum nigrum (Solanaceae) Tilki zm

  • Strophanthus gratus (Apocynaceae) Strofantus

  • Strychnos nux-vomica (Loganiaceae) Kargabken aac, Striknos

  • Styrax benzoides (Styracaceae) Asilbend aac

  • Styrax tonkinensis (Styracaceae) Asilbend aac


T U V Z

  • Tamarindus indica (Caesalpiniaceae) Demirhindi aac

  • Theobroma cacao (Sterculiaceae) Kakao aac

  • Thymus serpyllum (Labiatae) Kekik

  • Thymus vulgaris (Labiatae) Kekik

  • Tilia cordata (Tiliaceae) Ihlamur aac

  • Tilia platypyllos (Tiliaceae) Ihlamur aac

  • Triticum sativum (Gramineae) Buday

  • Tussilago farfara (Compositae) ksrk otu

  • Uragoga ipecacuanha (Rubiaceae) peka

  • Urginea maritima (Liliaceae) Adasoan

  • Vanilla planifolia (Orchidaceae) Vanilya

  • Valeriana officinalis (Valerianaceae) Kedi otu

  • Verbascum phlomoides (Scrophulariaceae) Srkuyruu

  • Verbascum thapsiforme (Scrophulariaceae) Sr kuyruu

  • Viburnum prunifolium (Caprifoliaceae) Viburnum

  • Viola tricolor (Violaceae) Hercai meneke

  • Zea mays (Gramineae) Msr.


  • Dnya lkelerinden bazlarnn kodekslerinde (1984) ve Trkiye 1948 kodekslerinde yer alan bitkiler karlatrldnda; Yurt d kodekslerde genelde 216 drog bulunurken, Trkiye 1948 kodekslerinde yer alan drog says 145tir.

  • Bu droglardan 81 adedi hem dnya lkelerinin, hem de Trkiye kodekslerinin ieriinde yer almaktadr.

  • Kald ki dnya lkeleri kodekslerinde bulunup, bizim lkemizde bulunduu halde, yine bizim kodekslerimizde yer alamayan drog bitkiler de mevcuttur. Bunlar;


  • Achillea Quercus, (Quercus trleri=Mee trleri,

  • Adonis, Adonis flammea=Kan damlas) Rauwolfia, (Rauwolfia serpentina=???)

  • Arachis, Arachis hypogea=Yer fst) Rhus, (Rhus coriaria=Sumak)

  • Aristolochia, (Lousa otu) Ricinus, (Ricinus communis= Hintya)

  • Ephedra, Rosa, (Rosa canina=Kuburnu)

  • Equisetum, (Atkuyruu) Rubia, Rubia tinctorum=???)

  • Marrubium, Rubus, (Rubus idaeus=Brtlen)

  • Melisa, (Oul otu) Vitex, (Vitex agnus-castus=Hayt)

  • Mentha, Mentha trleri=Nane) Vitis, (Vitis vinifera=Asma,zm)

  • Origanum,

  • Tanacetum,

  • Taraxacum,

  • Teucrium,

  • Trigonella,

  • Vaccinium,

  • Veratrum,

  • Bryonia, Calendula,

  • Capsicum, (Capsicum annuum=Biber)

  • Centaurea, (Peygamber iei)

  • Ceratonia, (Ceratonia siliqua=Kei boynuzu)

  • Chelidonium,

  • Fagus, (Fagus orientalis=Kayn)

  • Ficus, (Ficus carica=ncir)

  • Frangula,

  • Fraxinus, (Dbudak)

  • Gypsophyla, (ven)

  • Hedera, (Hedera helix=Duvar sarma)

  • Helichrysum,

  • Herniaria,

  • Hibiscus, (Bamya)

  • Humulus, (Humulus lupulus=erbeti otu)

  • Hyoscyamus, (Ban otu)

  • Laburnum,

  • Laurus, (Laurus nobilis=defne)

  • Malus, (Malus = Elma

  • Plantago, (Plantago lanceolatum=Sinirli ot)

  • Podophyllum,

  • Poligala,

  • Polygonum,

  • Potentilla,

  • Primula, (Primula arvensis=uha iei)

  • Prunus, (Prunus domestica=Erik


Bir de Kazdalarnda yayl gsteren bitkilere bakalm;


  • Kazdalarnn zieveleri evresinde endemik zellikte olan,

  • Allium phrygium

  • Armeria trojana

  • Asperula sintenisii

  • Astragalus idae

  • Digitalis trojana

  • Festuca ustulata

  • Hieracium idae

  • Hypericum kazdaghensis

  • Jasione idaea

  • Sideritis trojana

  • Saxifraga sancta gibi bitkiler yer almakta ve bu durum kazdalarnn nemini arttrmaktadr (zel ve Gemici, 2003)

  • Kzlam (Pinus brutia) ile birlikte dan gney yamalarnda aadaki al trleri grlmektedir,


  • Pistacia terebinthus

  • Quercus coccifera

  • Phillyrea latifolia

  • Rhus coriaria

  • Anaggyris foetida

  • Cercis siliquastrum

  • Laurus nobilis

  • Cistus creticus

  • Osyris alba

  • Olea europaea

  • Arbutus unedo

  • Arbutus andrachne

  • Styrax officinalis

  • Coridothymus capitatus

  • Lavandula stoechas

  • Erica arborea

  • Jasminum fruticans

  • Prunus divaricata

  • Prunus spinosa


  • Bu allar 0-500 mler arasnda bulunmaktadr.Bat ve kuzey bat kesimlerde;

  • Phillyrea latifolia

  • Quercus infectoria

  • Juniperus oxycedrus

  • Paliurus spina-christi

  • Quercus cerris gibi allar baskndr.

  • Kazdalarnda en geni yayll orman aac Pinus nigra ssp. Pallasiana (Karaam) yeleridir.

  • Karaamn tahrip olduu sahalarda,

  • Quercus cerris var. Cerris

  • Q. frainetto gibi mee yeleri vardr.

  • Karaamn birlikte bulunduu aa ve al trleri aadaqki gibidir;

  • Quercus cerris var. cerris

  • Q. frainetto

  • Q. petraea subsp. berica


  • Fagus orientalis

  • Castanea sativa

  • Carpinus betulus

  • Tilia argentea

  • Populus tremula

  • Corylus avellana

  • Sorbus aucuparia

  • Crataegus monogyna

  • Prunus divaricata

  • Juniperus foetidissima

  • Vaccinium myrtillus

  • Cornus mas

  • Adenocarpus complicatus

  • Genista lydia

  • Chamaecytisus eriocarpus

  • Salix pedicellata

  • Acer platanaoides

  • Acer hyrcanum ssp. Keckianum

  • Rubus canescens

  • Platanus orientalis

  • Sorbus torminalis


  • Gney ve batya ak alanlarda ise alt floraya aadaki trler katlmaktadr.

  • Phillyrea latifolia

  • Arbutus andrachne

  • Arbutus unedo

  • Erica manipuliflora

  • Pistacia terebinthus

  • Lonicera etrusca

  • Styrax officinalis

  • Cistus creticus

  • Juniperus communis ssp. Nana

  • Kazda gknar (Abies nordmanniana ssp. Equi-trojani) Kazdalarna zg bir endemiktir.

  • Gknar balca aadaki aa ve al trleri ile kark olarak bulunmaktadr.


  • Pinus nigra ssp. Pallasiana

  • Fagus orientalis

  • Carpinus betulus

  • Castanea sativa

  • Sorbus aucuparia

  • Acer platanoides

  • Acer campestre

  • Populus tremula

  • Quercus cerris

  • Q. petraea ssp. berica

  • Q. frainetto

  • Sorbus umbellata

  • Pyrola chlorantha

  • Pyrola minor

  • Crataegus monogyna


  • Kayn (Fagus orientalis) ormanlar, ounlukla aadaki aa ve allar ile kark halde bulunmaktadr.

  • Abies nordmanniana ssp. equi-trojani

  • Pinus nigra ssp. pallasiana

  • Castanea sativa

  • Carpinus betulus

  • Acer platanoides

  • Quercus cerris var. cerris

  • Taxus baccata

  • Tilia argentea

  • Populus tremula

  • Sorbus domestica

  • Hedera helix

  • Platanus orientalis

  • Corylus avellana

  • Quercus frainetto

  • Sambucus nigra

  • Rubus caesius

  • Rhododendron flavum


  • Phyllitis scolopendrium

  • Blechnum spicant

  • Sanicula europaea

  • Atropa belladona

  • Cardamine bulbifera

  • Astragalus glycophylloides

  • Primula vulgaris

  • Circea lutetiana

  • Kestane (Castanea sativa) ormanlar, aadaki trler ile kark halde bulunmaktadr,

  • Pinus nigra

  • Fagus orientalis

  • Abies nordmanniana ssp. equi-trojani

  • Sorbus torminalis


  • Alnus glutinosa

  • Quercus petraea

  • Quercus cerris

  • Quercus frainetto

  • Carpinus betulus

  • Corylus avellana

  • Chamaecytisus hirsutus

  • Hedera helix

  • Veronica chamaedrys

  • Luzula forsteri

  • Pteridium aquilinum

  • Brachypodium sylvaticum

  • Euphorbia amygdaloides

  • Viola odorata

  • Galium verum.

  • Grgen (Carpinus betulus) ormanlar, aadaki aa ve allarla kark olarak grlmektedir,


  • Corylus avellana

  • Taxus baccata

  • Quercus cerris var. cerris

  • Cornus mas

  • Sorbus aucuparia

  • Euonymus latifolius

  • Malus sylvestris

  • Prunus divaricata

  • Castanea sativa

  • Rosa canina

  • Fagus orientalis

  • Tilia argentea

  • Ilex aquifolium

  • Ulmus glabra

  • Mee (Quercus) ormanlar,

  • Quercus cerris var. cerris

  • Quercus frainetto

  • Quercus petraea ssp. iberica taksonlarndan olumaktadr.


  • al vejetasyonu,

  • Phyllirea latifolia (Ayvack-Prnar da tamamen kapl)

  • Quercus infectoria ssp. boissieri

  • Prunus divaricata

  • Jasminum fruticans

  • Osyris alba

  • Amygdalus webbii

  • Cistus creticus

  • Juniperus oxycedrus ssp. oxycedrus

  • Ruscus aculeatus

  • Asparagus acutifolius

  • Paliurus spina-christi

  • Pistacia terebinthus var. terebinthus


  • Olea europaea

  • Anthyllis hermannii

  • Ligustrum vulgare (Balya civar)

  • Prunus divaricata subsp. Divaricata topluluklar, birlikte bulunduu trlerden bazlar aadaki gibidir,

  • Pinus nigra

  • Quercus cerris

  • Rosa canina

  • Crataegus monogyna

  • Rubus sanctus

  • Alyssum symirnaeum

  • Centaurea cyanus

  • Poa bulbosa Tulipa orphanidea

  • Salvia fruticosa

  • Carex divulsa

  • Lamium cariense


  • Silene vulgaris

  • Viola tricolor

  • Pteridium aquilinum

  • Veronica chamaedrys

  • Anthemis cretica

  • Prunella vulgaris

  • Myosotis stricta

  • Doronicum orientale

  • Yksek da step blgesinde (Sarkz tepe, Babatepe)

  • Juniperus communis ssp. nana

  • Astragalus adaea


  • Biyolojik eitlilik asndan Kazdalarnn nemi

  • Yaklak 900 civarnda vaskler bitki taksonu bulunan (Gemici ve ark. 1993) Kazdalarnda gerek corafik pozisyonu, gerekse jeomorfolojik yaps nedeniyle zgn bir floristijk yap grlmektedir. % 9 orannda zgn endemik ve nadir trler nemli bir yer kaplamaktadr. Endemik ve nadir trleri yle sralayabiliriz.


  • Abies nordmanniana subsp. Equi-trojani

  • Acer hyrcanum var. keckianum

  • Achillea frasii var. troiana

  • Achillea nobilis subsp. Spylea

  • Alchemilla hirsutiflora

  • Allium kurtzianum

  • Allium phrygium

  • Alyssum erosulum

  • Aemeria trojana

  • Asperula sintenisii

  • Astragalus idea

  • Asyneuma rigidum subsp. sibthorpianum

  • Asyneuma virgatum subsp. cichoriiforme

  • Bromus spyleus

  • Campanula lyrata subsp. lyrata


  • Carduus nutans subsp. falcata-incurvus

  • Carduus nutans subsp. trojana

  • Carex divulsa subsp. coryogine

  • Centaurea odyssei

  • Centaurea olympica

  • Cirsium steirolepis

  • Crocus candidus

  • Crocus gargaricus

  • Delphinium fissum subsp. anatolicum

  • Dianthus anatolicus

  • Dianthus erinaceus subsp. alpinus

  • Digitalis trojana


  • Ferulago macrosciadia

  • Festuca ustulata

  • Frittilaria bithynicia

  • Galium trojanum

  • Heracleum platytaenium

  • Hesperis teophrastii subsp. sintenisii

  • Hieracium idea

  • Hieracium scamandris

  • Peucedanum arenarium subsp. urbani

  • Picris olympica

  • Pimpinella tragium subsp. lithophila

  • Pterocephalus pinardii


  • Hieracium leuchotecum

  • Hieracium marmoricola

  • Hieracium phaeocchristum

  • Hypericum kazdaghensis

  • Iris kerneriana

  • Jasione idaea

  • Jurinea cadmea

  • Linum boissieri

  • Minuartia anatolica var. anatolica

  • Minuartia erythrosepala subsp. erythrosepala

  • Minuartia juressi subsp. asiatica

  • Muscari bourgaei

  • Muscari latifolium

  • Papaver strictum

  • Paronychia chionaea


  • Saponaria chlorifolia

  • Saxifraga sancta

  • Scrophularia depauperata

  • Scrophularia floribunda

  • Secale cereale var. ancestrale

  • Sedum lydium

  • Senecio castagneanus

  • Sideritis trojana

  • Silene balanthoides

  • Silene sipylea

  • Stachys tmolea

  • Symphytium anatolicum

  • Thymus pulvinatus

  • Thymus spyleus subsp. spyleus var. spyleus

  • Thymus zygioides var. lycaonicus

  • Trifolium caudatum

  • Verbascum scamandri

  • Verbascum vacillans

  • Veronica elmaliensis

  • Verbascum vacillans

  • Veronica elmaliensis


Ekonomik nemi olan geofitler ise yledir;


  • Allium guttatum

  • Allium kurtzianum

  • Allium phrygium

  • Anemone blanda

  • Anemone coronaria

  • Colchicum bivonae

  • Colchicum boissierii

  • Colchicum variegatum

  • Crocus biflorus

  • Crocus candidus

  • Crocus chrysantus

  • Crocus gargaricus

  • Crocus pallasii subsp. pallasii

  • Crocus pulchellus

  • Cyclamen hederifolium


  • Fritillaria bithynica

  • Galanthus elvesii

  • Iris kerneriana

  • Iris suaveolens

  • Muscari latifolium

  • Nectaroscardum siculum

  • Orchis provincialis

  • Orchis spitzelii


  • Peucedanum arenarium subsp. urbani

  • Picris olympica

  • Pimpinella tragium subsp. lithophila

  • Pterocephalus pinardii

  • Saponaria chlorifolia

  • Saxifraga sancta

  • Scrophularia depauperata

  • Scrophularia floribunda

  • Secale cereale var. ancestrale

  • Sedum lydium

  • Senecio castagneanus

  • Sideritis trojana

  • Silene balanthoides

  • Silene sipylea

  • Stachys tmolea

  • Symphytium anatolicum

  • Thymus pulvinatus

  • Thymus spyleus subsp. spyleus var. spyleus

  • Thymus zygioides var. lycaonicus

  • Trifolium caudatum

  • Verbascum scamandri

  • Verbascum vacillans

  • Veronica elmaliensis


  • Colchicum bivonae

  • Colchicum boissierii

  • Colchicum variegatum

  • Crocus biflorus

  • Crocus candidus

  • Crocus chrysantus

  • Crocus gargaricus

  • Crocus pallasii subsp. pallasii

  • Crocus pulchellus

  • Cyclamen hederifolium

  • Fritillaria bithynica

  • Galanthus elvesii

  • Iris kerneriana

  • Iris suaveolens

  • Muscari latifolium

  • Nectaroscardum siculum

  • Orchis provincialis

  • Orchis spitzelii


Yine ekonomik nemi olan dier trler ise yledir


  • Armeria trojana

  • Atropa belladona

  • Aurinia saxatilis

  • D. trojana

  • Dianthus erinaceus

  • Digitalis ferruginea

  • Euonymus

  • Latifolius ssp. latifolius

  • Humulus lupulus

  • Melisa officinalis subsp. altissima

  • Micromeria juliana

  • Origanum onites

  • Origanum vulgare subsp. hirtum

  • Ruscus hypoglossum

  • Salvia frutucosa

  • Saxifraga sancta

  • Sideritis trojana

  • Stachys tmolea.

  • Scilla bifolia

  • Tulipa agenensis

  • Tulipa orphanidea

  • Tulipa sylvestris


  • Dnya kodekslerinden rnekler ieren bitki listesi ile kazdalar bitki listesi karlatrldnda; Dnya kodekslerinde yer alan droglardan 25 adedinin kazdalarnda doal olarak yetitii, ayrca dnya listelerinde yer almayan bir ok tbbi bitkinin de kazdalarnda bulunduu grlmektedir.

  • Trkiye (1948) kodeksleri ile kazdalar bitkileri karlatrldnda ise; yaklak 30 adet taksonun ortak bulunduu grlmektedir.


  • Dier yandan Dnya pazarlarnda kullanm alanlar, tketim miktarlar ve fiyatlar yldan yla artmakta olan Uucu (eterik) ya ieren bitki listelerine bakldnda ise durum yledir:

  • Doada yetien 300e yakn bitki familyasndan 1/3 uucu ya iermektedir. Uucu yalar, bitkilerden veya bitkisel droglardan eitli yntemlerle elde edilen, oda scaklnda sv halde olan kolaylkla kristalleebilen, uucu, kuvvetli kokulu ve su buhar ile srklenebilen yams karmlardr (Ceylan, 1997).


  • Uucu ya tayan bitkiler, daha ok scak iklim blgelerinde yetimektedirler. lkemizi de iine alan Akdeniz blgesi ise uucu ya tayan bitkiler bakmndan en zengin blgelerden birisini oluturmaktadr Ceylan, 1997).

  • Dnyada uucu ya retimi bir ok lkede yaplmaktadr. Bugn ticari amala retimi yaplan uucu ya bitkilerinin says 40 gemektedir (Ceylan, 1997).


Tablo: * Dnyada retilen Balca Uucu Yalar.


Tablo: * Dnyada retilen Balca Uucu Yalar.


Tablo: Trkiyenin Glya Dndaki Uucu Ya hracat (1985) (Ceylan, 1997).


  • *Trkiye floras tbbi bitkilere bakmndan ok zengindir. Bu zenginliin denemi Asya ve Avrupa ktalar zerinde bulunan yurdumuzun iklimsel bakmdan ok byk farkllklar gstermesinden kaynaklanmaktadr. Bitki tr saysnn fazla olmas Yurdumuzun floristik blgenin birletii bir yerde bulunmasndan kaynaklanmaktadr. Bunlar Avrupa-Sibirya blgesi, Akdeniz blgesi ve ran-Turan blgesidir. Kazdalar bu blgelerin her birisine zg bitki trlerinden bazlarn iermektedir.


  • Bir ou lkemize has olan canl trlerinin ve onlardaki zengin gen kaynaklarnn kaybolmamas iin srekliliinin salanmas gerekmektedir.


  • Gnmz biyoteknoloji ve genetik mhendislii almalar, doann bize cmerte balad milyonlarca eit genin ancak ok kk bir orann yeniden dzenleyebilecek kapasiteye sahiptir.


  • u an sregelen doal biyolojik sistem ierisine yeni bir genin ilave edilebilmesi, hem ok pahalya mal olmakta, hem evre sal asndan riskler tamakta ve hem de sonularnn getirebilecei zararlar tahmin edilememektedir.


  • nsanolunun gerek organik ve gerekse sosyal yaps doaya ynelik dzenlenmitir. Herhangi bir ekosistemin, rnein Kazdalarnn i ksmlarna doru girilmeye balandnda; eitli renklerde kular, otlar, allar, aalar, brtlenler, da ilekleri, ekici renklerde iekler ve bu ieklerin etrafnda vzldayan bcek ve arlar grrz. Bitkiler ve iekleri bu ortamda birincil reticiler olarak nce evrelerindeki canllara besin olarak yapraklar, bal zleri ve iek tozlar ile katkda bulunurlar, ikincil olarak biz insanoluna bal zlerini arlar yoluyla besin olarak sunmakta ve eitli dal yaprak iek ksmlar ile salk problemlerimize zm vermektedirler.


  • Bitkiler, insanolunun kltr geliimine paralel olarak yayl gstermilerdir. Keza insanolunun medeniyete ulamasnda da etkili olmulardr. Gnmzde bile henz insanolunun birincil gdas, bitkilerin rettii niasta oluturmaktadr.


  • Bitkisel yalarn nemi : Beslenme ve sabunculukta barol zeytinya ile pamuk yana dmektedir. Ayiek ya da son yllarda raflarda soya ya ile birlikta yerini almtr.


  • Yalar, tuz rnlerini ne kadar fazla absorbe ederlerse o derece kaliteli sabunlar imal edilmektedir. Keten, kolza, susam, badem ve soya bitkisinden elde edilen yalar sanayi alannda ok nemli rol oynamaktadrlar. Bat ve gney anadolunun sahil kesimlerinde bahelerde ss bitkisi olarak yetitirilen Ricinus communis (hint ya bitkisi) ya da ekonomik kullanma sahiptir. Zehirli maddeleri szldkten sonra ; teknoloji de jet yakt olarak, eczaclkta ise mshil olarak kullanlmaktadr. Keza kozmetik ve parfmeride sa glendirici olarak yerini almtr. Dalamanda % 45-55 orannda sabit ya ieren bir tr retilmektedir (ztrk ve Pirdal 1990).


  • Keten tohumundan elde edilen ya ise yapsndaki linoleik asit nedeniyle F vitamini olarak baz deri hastalklarnn tedavisinde kullanlan pomadlarn yapsnda yer alr (ztrk ve Pirdal, 1990).


  • Sitrik asit genelde limon asiti olarak bilinen genel bir bitki asididir. Piyasada limon suyu yada limon tozu ad altnda gda sanayinde kullanlmaktadr. Trkiyede limon asidi melastan elde edilmektedir. Buna alternatif olarak Bat anadoluda doal olarak ok bol yayl gsterewn Asphodelus aestivus Brot. (iri otu) nun yumrularndan da elde edilebilir. Bitkini yumrular % 20-85 orannda eker iermektedir ve sitrik asit verimi iin olduka elverilidir.


  • Sitrik asit kumalartn boyanmasnda ve basmaclkta andrc olarak kullanlr. Alkali zehirlenmelerinde endikedir. Kandaki kalsiyumu kelttii iin phtlamay nleyici olarak kullanlr. Manezyum sitrat eklinde mshil olarak kullanlr. Gm sitrat dorudan fotoraf katlarnn yapmnda kullanlr.


  • Tanen:

  • Kalp kuvvetlendirici glikozitler: Adonis, Convollaria, Digitalis, Nerium, Strophanthus, Helleborus, Scilla trlerinde vardr (ubuku, 1992).

  • Saponin glikozitleri: Cortex Quillage,

  • Radix Liquiritiae

  • Radix Primulae, Radix saponariae albae, Radix Saponariae rubrae,

  • Radix sarsaparillae, Radix senegae,

  • Dioscorea ve Agave trlerinde bulunur (ubuku, 1992).


ALKALOTLER VE ETKEN BLEKLER AKALOT OLAN DROGLAR


  • Alkaloitler: Genellikle bitkilerde bulunan, yaplarndaki azottan dolay bazik karakterli ve kk dozlarda belirgin farmakodinamik zellikleri olan bileiklerdir.

  • Alkaloitlerin yaplarndaki azot genellikle bir heterosiklik halkann iindedir (pirolidin, piperidin, tropan, kinolein, isokinolein, indol, imidazol, prin v.s. halkalarndaki gibi). Fakat azotu halka dnda olan baz alkaloidlerde vardr (Colchicin, ephedrin, galegin, mescalin v.s.). Alkaloitleri ve alkaloit tayan droglar snflandrmada bu durum esas alnr.

  • Btn bitkiler aleminde yaygn olan alkaloitler, zellikle dikotil bitki gruplarnda daha fazla olarak bulunur.


  • Semen colchici (Colchicum autumnale L.) idem tohumu.

  • Herba Lobeliae (Lobelia inflata L.) Lobelya.

  • Tropan alkaloitleri. Hyoscyamin, atropin, ve scopalamin gibi maddelerde tropanol, tropik asit ile esterlemitir.

  • Folium belladonae (Atropa belladona) Belladon yapra.

  • Folium Hyoscyami (Hyoscyamus niger) Banotu yapra

  • Folium stramonii (Datura stromonium) Tatula yapra

  • Cortex Cinchonae (Cinchona succirubra) Kna kna kabuu

  • Folium Boldo (Peumus boldus) Boldo yapra

  • Rhizoma hydrastidis (Hydrastis canadensis) Hidrastis rizomu

  • Radix Ipecacuanhae (Cephalis ipecacuanha (Broth.) A. Rich) Ipeka kk

  • Opium (Afyon) (Papaver somniferum L.) Haha.

  • Semen Strychni (Striknos tohumu) (Strychnos nux-vomika) Karga bken

  • Folium jaborandi (Jaborandi yapra) (Pilocarpus jaborandi Helmes.


  • Ksantin Alkaloitleri ve etken bileikleri ksantin alkaloitleri olan droglar.

  • Ksantin alkjaloitlerinin, merkezi sinir sistemi zerinde uyarc bir etkisi olup, bunlar tayan bitki organlar ok eskiden bu yana kullanlmaktadr. Bu droglardan balcalar ; Folium Theae, Folium Mate, Semen Cacao, S. Colae, S. Coffeae, ve Pasta Guaranae olup, ksantin alkaloitlerinden cafein, theophyllin ve theobrominden her n, ikisini veya birini deiik oranlarda tarlar.

  • Kompleks yapl bileikler: Bu bileikler kimyasal olarak kompleks bir yap gsterirve bitkilerde baz fiziksel zellikleri ile tanmlanrlar. Bitkilerden elde edildikten sonra dorudan drog olarak kullanlrlar. Elde edilmeleri iin farkl yntemler uygulanr. Genelde tanenler tketilerek, uucu yalar su buhar distilasyonu ile ve reineli bileikler de ok defa yaralama suretiyle elde edilirler (ubuku, 1992).


  • Tanenler ve etken bilkeikleri tanen olan droglar: Bitkilerde bulunan, azotsuz polifenolik yapl, su alkol asetonda znen, astrenjan lezzette, deriyi tabaklama yeteneinde olan bileiklerdir. Genellikle iki byk gruba ayrlrlar.

  • Hidroliz olabilen tanenler (Gallik tanenler): Gallae, Folium hamamelidis, Rhizoma Rhei.

  • Kondanse tanenler (Kateik tanenler): Folium Eucalypti, Cortex Cinchonae, Semen Colae, Radix Ratanhiae (Krameria triandra= Ratanya kk).


  • Uucu yalar ve etken bileikleri uucu yalar olan droglar.

  • Uucu yalar, bitkiler aleminde yaygn olarak bulunan, kokulu, oda scaklnda uucu, ve su buhar ile srklenen bileiklerdir. Bitkilerde salg sistemlerinde oluur ve birikirler. Genellikle sv olan az ve ok adette bileiklerin karmdrlar. Balca terpenik karbrlerin ve onlarn oksijenli trevlerinin karm olup, ilerinde az miktarda asiklik bileiklere de rastlanmaktadr.

  • Eczaclk bakmndan nemli uucu yalar, balca bileiklerine gre aadaki ekilde snflandrlabilirler (ubuku, 1992; Shellard 1957den).


Reineler ve etken bileikleri reine grubundan olan droglar:


  • Kimyasal bakmdan terpenik ve kompleks yapl bu grup bileikler, bitkilerde genelde genelde bir salg sisteminde, bazen de patolojik olarak oluur. Genellikle kat ve amorf, fakat stlnca yumuayan bileiklerdir. Suda znmez, organik zclerde ksmen, alkolde tamamen znr. Su buhar ile srklenmezler.

  • Reineli bileikler balca, oleoresina, balsamum, glukoresina ve oleogummiresina olmak zere 4 byk grupta toplanr. Kompleks yapl karm olan bu bileiklerin tanmlar iin genel bir metod yoktur. Her drog iin zel bir metod kullanlr. Saflk kontrollerinde asetik, sabunlama ve asetik indisleri nemlidir.

  • rnekler; Balsamum peruvianum (Peru balsam= Myroxylon peruiferum L.F.)

  • Balsamum tolutanum (Tolu balsam= Myroxylon toluiferum H. B et K.

  • Herba Cannabis (Esrar otu= Cannabis sativa L.


  • Referanslar

  • ubuku, B., 1992. Analitik Farmakognozi (Bitkisel Droglarn Kalitatif Fiziko-Kimyasal Analizleri) II.Bask. st. niv. Ecz. Fak. Yay No:3710. ISBN:975-404-273-X.

  • ubuku, B., Saryar, G., Merili, A.H., Stlpnar, N., Mat, A., Merili, F., 2002. Fitoterapi. Yardmc Ders Kitab. ..Ecz. Fak. niv. Yay. No: 4311. Ecz. Fak. Yay No: 79. ISBN : 975-404-647-6.

  • Ceylan, A., 1995. Tbbi Bitkiler I. (III. Basm). Ege niv. Zir. Fak. Yay. No: 312.

  • zel, N., Gemici, Y., 2003. Kazdalar Flora ve Vejetasyonu. Kazdalar I. Ulusal Sempozyumu. Shf. 26.

  • Gemici, Y., Leblebici, E., 1995. Seven new species for the Flora of Turkey, Candollea, 50(1): 41-50.

  • Dulger, B., Gonuz, A., 2005. Antibacterial activity of the endemic Hypericum kazdaghensis. Fitoterapia 76, 237-239.

  • Gemici, Y., Grk, G., Acar, ., Leblebici, E., 1993. Contributions a letude de la flor edu Kaz dalar (Balkesir) I. Journ. Of Fac. Of Sci. E.U., B,15(2): 1-16.

  • Ural, E., Ekim, T., Demirsoy, A., 2005. Trkiyenin Biyolojik Zenginlikleri. Trkiye evre Vakf Yayn. No: 170. ISBN: 975-7250-79.

  • Ceylan, A., 1997. Tbbi Bitkiler II (Uucu Ya Bitkileri). Ege niv. Ziraat Fak. Yay. No: 481. ISBN: 975-483-362-1.


  • Login