Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 26

Elektrik Sektöründe Özelleştirme Çalışmaları PowerPoint PPT Presentation


  • 169 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Elektrik Sektöründe Özelleştirme Çalışmaları. T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı. C. Pınar VAROĞLU Uzman İstanbul, Mayıs 2010. İçerik. Genel Olarak Elektrik Sektöründe Özelleştirme

Download Presentation

Elektrik Sektöründe Özelleştirme Çalışmaları

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

Elektrik Sektöründe Özelleştirme Çalışmaları

T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı

C. Pınar VAROĞLU

Uzman

İstanbul, Mayıs 2010


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

İçerik

Genel Olarak Elektrik Sektöründe Özelleştirme

El Elektrik Üretim Sektöründe Yapılan Özelleştirme Çalışmaları ektrik Dağıtım Sektöründe Yapılan Özelleştirme Çalışmaları

Elektrik Üretim Sektöründe Yapılan Özelleştirme Çalışmaları

1


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

1980’lerden Önceki Dönem

Altyapı yatırımlarının kamu kuruluşları eliyle görüldüğü dönem.

1984-2001 Arası

Amaç:Sektörde artan talebi karşılamak için kamu kaynakları yerine özel sektör kaynaklarının kullanımının sağlanması.

Özelleştirme çalışmalarını yürüten kurum: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

Modeller :Yap İşlet Devret, Yap İşlet, İşletme Hakkı Devri.

2001’den Sonraki Dönem –

Rekabetin sağlanması ile oluşturulacak piyasada elde edilen faydaların tüketicilere yansıtılması.

Özelleştirme çalışmalarını yürüten kurum: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı

Modeller :4046 sayılı Kanunda yer alan yöntemler ( Hisse ve varlık satışı, işletme hakkı

devri)

Elektrik Alanına Özel Sektörün Katılımında Farklı Yöntemler

2


Retim da t m ve perakende alanlar nda yap lan zelle tirmeler ile sekt rde kamu pay

Ş

Üretim, Dağıtım ve Perakende Alanlarında Yapılan Özelleştirmeler ile Sektörde Kamu Payı

Kamu

Özel

Üretim

İletim

Dağıtım

Perakende

  • Üretim tesislerinin büyük çoğunluğu ya devlete aittir ya da çeşitli PPP modelleri altında özel sektör tarafından işletilmektedir

  • Özelleştirme planında üretim santralleri bulunmaktadır: 97 santral özelleştirilecektir (28 hidroelektrik, 17 termik ve 52 akarsu santralı)

  • Toptan elektrik piyasası oluşturulmuş ve PPP modelleri altında tesis yapımları azalmıştır

  • Her biri kendi bölgesinde tekel olan dağıtım şirketleri hızla özelleştirilmektedir

  • Özel ve kamu dağıtım şirketleri EPDK tarafından düzenlenen tarifelere tabidir

  • Perakende satışlar rekabete açıldıktan sonra da dağıtımda düzenlenen tarifeler ve tekel yapısı devam edecektir

  • Tüm Türkiye’de TEİAŞ tarafından yürütülmektedir

  • İletim bedelleri doğrudan tüketiciye yansıtılır, dağıtım şirketi gelirini etkilemez

  • Halihazırda iletimin özelleş-tirilmesi planlanmamaktadır

  • 2012 sonuna kadar, her dağıtım bölgesindeki küçük tüketicilere yalnız o bölgenin dağıtım şirketi perakende satış yapabilecektir

  • 2013’ten itibaren aynı bölge için birden çok perakende lisansı verilebilecektir

  • Büyük tüketiciler dağıtım şirketleri dışındaki kaynaklardan da elektrik alabilmektedir

Tahmini güncel pazar payları1

Özel DağıtımŞirketi

TEDAŞ (henüz

özelleştirmesi

Başlamamış)

Özel DağıtımŞirketi

Diğer

EÜAŞ –

özelleştirilmeyecek

14

Özel

19

21

21

TEDAŞ (henüz

özelleştirmesi

Başlamamış)

24

18

51

100

30

EÜAŞ –

özelleştirilecek

47

55

İhale ve devir

süreci devam eden

İhale ve devir

süreci devam eden

TEİAŞ

1 2008 verileri esas alınarak 2008 sonrası özelleştirmelerin etkisi hesaplanmıştır


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

İçerik

  • Genel Olarak Elektrik Sektöründe Özelleştirme

  • Elektrik Dağıtım Sektöründe Yapılan Özelleştirme Çalışmaları

  • Elektrik Üretim Sektöründe Yapılan Özelleştirme Çalışmaları

4


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

İşletme Hakkına Dayalı Hisse Satışı Modeli

Özelleştirme öncesi

Özelleştirme

Özelleştirme sonrası

ÖİB

Dağıtım şirketleri

EPDK

Dağıtım lisansları

EPDK

Tarifeler

Hisse satış sözleşmesi

Özel dağıtım şirketi

TETAŞ

Hisselerin blok olarak satılması

EÜAŞ

ESA

ESA

ESA

Ön yeterlilik kriterleri

TEDAŞ

ÖİB

TEDAŞ

İHD Sözleşmesi

İhale şartnamesi ve diğer hazırlıklar

5


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

Yatırımcı Açısından Değer Yaratma Fırsatları

Kayıp/kaçakta iyileştirme

Yatırımcı, kayıp/kaçağın EPDK tarafından onaylanmış olan hedeflerin altına indirilmesiyle ortaya çıkan ek geliri elde tutma hakkına sahiptir.

Verimlilik artışı

Yatırımcı, işletme verimliliğinin EPDK tarafından onaylanmış hedeflerin iyileştirilmesiyleortaya çıkan ek geliri elde tutma hakkına sahiptir

Yatırımların getirisi

EPDK tarafından onaylanan tarifeler, yatırımcının, yapılması öngörülen yatırımlar üzerinden makul bir getiri kazanmasını sağlayacak seviyede belirlenmiştir

Dikey entegrasyon

Özellikle geçiş döneminden sonra, dağıtım şirketleri elektrik üretim alanına entegre olup, serbest piyasada enerji satışı gerçekleştirmek suretiyle ek gelir elde edebileceklerdir.

6


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

Sektöre Etkisi Olacak Konularda Yapılan Çalışmalar

  • Özelleştirmeler öncesi ilk kez otomatik tarife mekanizmasının uygulanması yönünde kararlılık gösterilmiştir.

  • Maliyet esaslı tarife metodolojisine uygun olarak serbest piyasadan alınan elektriğin maliyeti enerji alım maliyetine dahil edilmiştir.

  • Cadde/sokak aydınlatması ile trafik sinyalizasyonuna ait tüketim giderlerinin 2009 yılından 2016 yılına kadar Hazine tarafından ödenmesi kararlaştırılmıştır

  • 2010 sonrası tarife döneminin 5 yıl olması kararlaştırılmıştır. 2011-2015 tarifelerinde yer alacak gelir tavanlarının EPDK tarafından Temmuz ayı içerisinde açıklanması beklenmektedir

  • Dağıtım şirketleri ile TETAŞ ve EÜAŞ arasında mevcut ESA’ların 2012’ye uzatılması yönünde EPDK kararı çıkmıştır, çalışmalar devam etmektedir.

7


Halesi tamamlanan ve devredilen irketler

.

İhalesi Tamamlanan ve Devredilen Şirketler

Devredilmiş

Devir

sürecinde

Abone sayısı, 2008

Milyon

İhale bedeli

Milyon ABD$

Yatırımcı

1- Başkent

Sabancı - Verbund

Başkent

1.225

2- Uludağ

Limak

Uludağ

940

3- Meram

4- Yeşilırmak

Akkök - Çez

Sakarya

600

5- Sakarya

Eti Gümüş

Osmangazi

485

6- Osmangazi

7- Çoruh

Çalık

Yeşilırmak

442

8- Çamlıbel

Alarko - Cengiz

Meram

440

9- Aras

10- Fırat

Kolin

Çamlıbel

259

11- Vangölü

Aksa

Fırat

230

Coğrafi konum

Aksa

Çoruh

227

Kiler

Aras

129

4

5

7

9

1

2

8

Aksa

Vangölü

100

6

10

11

3

Toplam

5.076

8


Hale lan nda olan irketler

0

İhale İlanında Olan Şirketler

  • Abone sayısı1

  • Milyon

  • Kayıp kaçak1

  • Yüzde

  • Net tüketim1

  • GwH

  • Faaliyet alanı

  • İstanbul Avrupa yakası

  • 3.9

  • 18,435

  • 9.7

  • Boğaziçi EDAŞ

  • İzmir

  • Manisa

  • 2.4

  • 12,436

  • 7.7

  • Gediz EDAŞ

  • Edirne

  • Tekirdağ

  • Kırklareli

  • 0.8

  • 5,781

  • 6.4

  • Trakya EDAŞ

  • Diyarbakır

  • Şanlıurfa

  • Mardin

  • Batman

  • Siirt

  • Şırnak

  • 1.1

  • 4,191

  • 73.0

  • Dicle EDAŞ

1 Kesinleşmemiş 2009 yılı verileri

9

KAYNAK: TEDAŞ


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

İhalede Olan Şirketlere Önyeterlilik Başvurusunda

Bulunan Katılımcılar

10


Landaki irketlerin hale takvimi

%

İlandaki Şirketlerin İhale Takvimi

İhale ilan tarihi

18 Mart

Önyeterlilik başvurusu için son tarih

04Mayıs

Önyeterlilik değerlendirmesini biteceği tarih

11Mayıs

Veri sitesi ve şirket ziyaretlerine başvuru için son tarih

18 Mayıs

Veri sitesinin açılması

24 Mayıs

Ortak girişim grubu kurmak için son başvuru

13 Temmuz

Son teklif verme tarihi

22 Temmuz

11


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

r

İhalesi Başlatılmamış Bölgeler-AYEDAŞ

  • Net elektrik satışı

  • Milyar KWh

  • Türkiye satışlarının %6,3*’üne denk

  • Yaklaşık 2,2 milyon müşteri

  • Bölge yıllık yatırım gereksinimi 22,7 milyon YTL (2006 fiyatlarıyla)

Nüfus: 4,6 milyon (Türkiye’nin %6,4’ü )

Yüzölçümü: 1.864 km2 (Türkiye’nin %0,2’si )

  • 2002

  • 03

  • 04

  • 05

  • 06

  • 07

  • 08

  • 09

  • Tüketimin abone gruplarına kırınımı, 2009

  • %100 = 8,6 milyar kWh

  • Kayıp kaçak oranları, 2009

  • Yüzde

  • Gelir gider tablosu

YTL milyon

2009

  • AYEDAŞ

  • 6,3

  • Aydınlatma

Esas faaliyet gelirleri

1721

  • Diğer

  • Tarımsal sulama

Satışların maliyeti

(1328)

  • 0%

  • Toroslar

  • 8,3

Faaliyet Giderleri

(127)

  • 2%

  • Sanayi

Net esas faaliyet karı zararı

266

  • 3%

  • 23%

  • Mesken

  • 41%

Diğer faaliyetlerden net kar

46

  • Akdeniz

  • 9,2

Faaliyet karı zararı

/

312

Olağandışı kar/zarar

(251)

  • Resmi Daire

  • TEDAŞ

  • 17,7

Vergiler

(4)

Net dönem karı zararı

57

  • 26%

  • Ticarethane

12

* 2008 yılı verisi Türkiye geneli ve bölge tüketimi oranı


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

r

İhalesi Başlatılmamış Bölgeler-TOROSLAR EDAŞ

  • Net elektrik satışı

  • Milyar KWh

  • Türkiye satışlarının %10,0*’una denk

  • Yaklaşık 2,7 milyon müşteri

  • Bölge yıllık yatırım gereksinimi 46,7 milyon YTL (2006 fiyatlarıyla)

Nüfus: 7,1 milyon (Türkiye’nin %10,0’u )

Yüzölçümü: 46.858 km2 (Türkiye’nin %6,0’sı )

  • 2002

  • 03

  • 04

  • 05

  • 06

  • 07

  • 08

  • 09

  • Tüketimin abone gruplarına kırınımı, 2009

  • %100 = 14,5 milyar kWh

  • Kayıp kaçak oranları, 2009

  • Yüzde

  • Gelir gider tablosu

YTL milyon

2009

  • AYEDAŞ

  • 6,3

Esas faaliyet gelirleri

2484

  • Diğer

  • Aydınlatma

  • Tarımsal sulama

Satışların maliyeti

(2268)

  • Mesken

  • Toroslar

  • 8,3

Faaliyet Giderleri

(196)

  • 2%

  • 26%

Net esas faaliyet karı zararı

20

  • 3%

Diğer faaliyetlerden net kar

77

  • Akdeniz

  • 9,2

Faaliyet karı zararı

/

96

  • 10%

Olağandışı kar/zarar

(9)

  • Ticarethane

  • 49%

  • TEDAŞ

  • 17,7

Vergiler

-

  • 4%

Net dönem karı zararı

87

  • Sanayi

  • Resmi Daire

13

* 2008 yılı verisi Türkiye geneli ve bölge tüketimi oranı


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

r

İhale İlanı Yapılmamış Bölgeler-AKDENİZ EDAŞ

  • Net elektrik satışı

  • Milyar KWh

  • Türkiye satışlarının %4,4*’üne denk

  • Yaklaşık 1,6 milyon müşteri

  • Bölge yıllık yatırım gereksinimi 22,2 milyon YTL (2006 fiyatlarıyla)

Nüfus: 2,5 milyon (Türkiye’nin %3,4’ü )

Yüzölçümü: 36.797 km2 (Türkiye’nin %4,7’si )

  • 2002

  • 03

  • 04

  • 05

  • 06

  • 07

  • 08

  • 09

  • Tüketimin abone gruplarına kırınımı, 2009

  • %100 = 5,9 milyar kWh

  • Kayıp kaçak oranları, 2009

  • Yüzde

  • Gelir gider tablosu

YTL milyon

2009

  • AYEDAŞ

  • 6,3

Esas faaliyet gelirleri

1153

  • Diğer

  • Aydınlatma

  • Tarımsal sulama

Satışların maliyeti

(933)

  • Toroslar

  • 8,3

  • Mesken

Faaliyet Giderleri

(96)

  • 3%

Net esas faaliyet karı zararı

124

  • 29%

  • 3%

  • Sanayi

  • 19%

Diğer faaliyetlerden net kar

51

  • Akdeniz

  • 9,2

Faaliyet karı zararı

/

175

Olağandışı kar/zarar

(119)

  • TEDAŞ

  • 17,7

Vergiler

(6)

  • Resmi Daire

Net dönem karı zararı

50

  • 32%

  • Ticarethane

14

* 2008 yılı verisi Türkiye geneli ve bölge tüketimi oranı


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

İçerik

  • Genel Olarak Elektrik Sektöründe Özelleştirme

  • Elektrik Dağıtım Sektöründe Yapılan Özelleştirme Çalışmaları

  • Elektrik Üretim Sektöründe Yapılan Özelleştirme Çalışmaları

15


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

Elektrik Üretim Tesisleri Özelleştirmesinde Hedefler

Elektrik Üretim Tesislerinin Özelleştirilmesi ile;

İyi düzenlenmiş, etkin elektrik piyasası oluşturmaya katkı sağlamak,

Toplam elektrik üretim kapasitesini yükseltmek,

Sektördeki rekabeti artırmak

Amaçlanmaktadır.

16


Retim varl klar nda zelle tirme al malar

Üretim Varlıklarında Özelleştirme Çalışmaları

ADÜAŞ

52 Küçük Hidro Elektrik

Santralleri

Öncelikli Olarak Özelleştirilecek Varlıklar

Portföy Grupları

Açıklama

Varılan Nokta

  • Tamamlandı

  • 141 MW kapasiteye sahip ADÜAŞ üretimvarlıkları 510 milyon Amerikan Doları karşılığında özelleştirilmiştir

1

  • 52 adet akarsu santrali 19 gruba bölünmüştür

  • Santraller için 2 Aralık 2009 tarihinde ihaleye çıkılmıştır.

  • Son teklif verme tarihi 19 Şubat 2010 olan süreçte toplam 613 teklif alınmıştır. İhale devam etmektedir.

2

  • Strateji belirlenmiş ve hazırlıklara başlanılmıştır

  • Öncelikli 4 Termik Üretim Tesisinin portföy gruplarından ayrı olarak özelleştirilmesi planlanmaktadır

3

  • Strateji belirlenmiş ve hazırlıklara başlanılmıştır

  • 13 termik ve 27 hidroelektrik santralin9 portföye bölünerek özelleştirilmesi planlanmaktadır

4

17


Ncelikli olarak zelle tirilecek elektrik santralleri

Öncelikli Olarak Özelleştirilecek Elektrik Santralleri

Öncelikli olarak özelleştirilecek elektrik santralleri portföy gruplarına dahil edilmemiştir.

Bu 4 santral EÜAŞ toplam termik santraller brüt üretiminin (2009) %28,5’ini oluşturmaktadır.

Kaynak: EÜAŞ.

18


Kapasite art r m potansiyeli olan santraller

Kapasite Artırımı Potansiyeli Olan Santraller

Soma, Tunçbilek, Seyitömer ve Orhaneli termik santrallerini besleyen havzalarda yeni kapasite için minimum 45 senelik linyit rezervi bulunmaktadır

Bu 4 termik santral için 1.150 MW’lık kapasite artırımını karşılayacak yeterli rezervin bulunduğu öngörülmektedir

Kaynak: McKinsey Strateji Raporu.

19

(1) Bilinen rezerv ve mevcut santralin 2008 verileri ile hesaplanmıştır

(2) Seyitömer havzasında mevcut 152 milyon ton linyitten fazla linyit olduğu beyan edilmiştir


Portf y gruplar 1

Portföy Grupları(1)

1

Toplam: 2,795

Toplam: 11,440

2

Toplam: 1,981

Toplam: 12,736

3

Toplam: 5,793

Toplam: 1,302

4

Toplam: 2,118

Toplam: 10,799

5

Toplam: 2,050

Toplam 9,714

Kaynak: EÜAŞ.

(1) Öncelikli özelleştirilecek olan 4 santral ve 2003 yılından beri üretim yapmayan Hopa portföyler arasında gösterilmemiştir.

20


Port f y gr uplar 1 devam

Portföy Grupları (1) (Devam)

6

Toplam: 1,017

Toplam: 665

7

Toplam: 838

Toplam: 2,439

8

Toplam: 630

Toplam: 1,415

9

Kaynak: EÜAŞ.

(1) Öncelikli özelleştirilecek olan 4 santral ve 2003 yılından beri üretim yapmayan Hopa portföyler arasında gösterilmemiştir.

Toplam: 356

Toplam: 859

21


Retim zelle tirme haz rl klar

Üretim Özelleştirme Hazırlıkları

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı aşağıda belirtilen konular üzerinde çalışmalarını devam ettirmektedir.

  • Piyasanın liberalleşmesi hedefi ile uyumlu ve özelleştirme sonrasında piyasa istikrarının sağlanmasına imkan verecek, belirli süreli ESA’lar öngörülmektedir

  • ESA’ların, süresi, baz fiyat ve eskalasyonu konuları gözden geçirilmektedir

Elektrik Satış Anlaşmaları

(“ESA”)

  • ESA ile uyumlu olacak şekilde doğalgaz tedarik anlaşması sağlanması öngörülmektedir

Yakıt Tedariği

Doğalgaz

  • Santrallere uzun dönem için istenilen kalitede ve gerekli miktarda kömür tedariki sağlayacak modeller üzerinde çalışılmaktadır

Linyit / Kömür

  • DSİ ile su kullanım anlaşmaları imzalanmasına ilişkin çalışmalar sürdürülmektedir

  • Akarsu santralleri özelleştirme süreci, su kullanım hakları ve geliştirilmiş banka müdahale hakları konusunda faydalı bir çerçeve sunmaktadır

Su

Özelleştirme Yöntemi

  • Kurulacak Portföy Şirketlerinin hisselerinin devri

  • Portföy Şirketlerinin, HES’lerin İşletme Hakkına, Termiklerin ise varlıklarına sahip olması planlanmaktadır

22


Retim zelle tirme haz rl klar devam

Üretim Özelleştirme Hazırlıkları (Devam)

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı aşağıda belirtilen konular üzerinde çalışmalarını devam ettirmektedir.

  • Öncelikli olarak özelleştirilmesi planlanan varlıkların ihale ilanlarına 2010 yılının 1. yarısının sonunda çıkılması planlanmaktadır

  • Portföy grupları bu varlıkları takip edecektir

Zamanlama

Yatırım Zorunlulukları

  • Çevresel uyum ve iyileştirme yatırım gereklilikleri konusunda çalışmalar yapılmaktadır

Modernizasyon

  • Rezervlerin elverdiği kömür sahalarına sahip tesisler için kapasite artırımı yöntemleri üzerinde çalışılmaktadır

Kapasite Artırımı

Finansman

  • Genel anlamda,özelleştirme işleminin finansman sağlanmasına uygun bir şekilde yapılandırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla Elektrik Piyasası Kanunu da dahil olmak üzere ilgili düzenlemeler incelenmektedir

  • Çevresel uyum için yatırımcının belli bir zaman planı dahilinde yatırımlarını tamamlayabilmesini teminen yasal düzenlemeler üzerinde çalışılmaktadır

Çevresel Uyum ve İzinler

23


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

Sonuç

  • Dağıtım sektöründe özelleştirme çalışmaları düzenleyici sürece güvenin arttığı bir ortamda hızla sürdürülmektedir.

  • Dağıtım özelleştirmeleri sonrasında EPDK’nın rolü büyük önem arz etmektedir.

  • EÜAŞ üretim tesislerinin özelleştirme süreci, özelleştirmenin amaçlarına ve enerji sektöründe süregelen sorunlara cevap verecek bir yapıyı yansıtmaktadır.EÜAŞ üretim tesislerinin özelleştirilme süreci, piyasa yapısı ve faaliyetlerinde, verimliliğin ve rekabetin arttırılması ile arz güvenliğinin temin edilmesine büyük bir katkı sağlayacaktır.

  • Dağıtım sektöründe 2010 yılı içerisinde ihalesi yapılacak şirketlerin ihaleleri ile üretim sektöründe başlatılacak özelleştirme süreci yatırımcılar için önemli fırsatlar sunmaktadır.

24


Elektrik sekt r nde zelle tirme al malar

TEŞEKKÜRLER


  • Login