KK HCRE
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 35

KÖK HÜCRE PowerPoint PPT Presentation


  • 102 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

KÖK HÜCRE. Kök hücreler vücudumuzda bütün dokuları ve organları oluşturan ana hücrelerdir.Henüz

Download Presentation

KÖK HÜCRE

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


K k h cre

KK HCRE


K k h cre

Kk hcreler vcudumuzda btn dokular ve organlar oluturan ana hcrelerdir.Henz

farkllamam olan bu hcreler snrsz blnebilme ve kendini yenileme, organ ve dokulara dnebilme yeteneine sahiptir.Bu zellikleri bakmndan kk hcreler kanser, sinir sistemi hastalklar(alzheimer)ve hasarlar, metabolik hastalklar(diyabet),organ yetmezlikleri,romatizmal hastalklar, kalp hastalklar,kemik hastalklar vedaha bir ok alanda kullanma sayiptirler.


K k h cre

  • Gnmzde bu hastalklarn tedavisinde organ veya doku nakilleri yaplmaktadr. Ancak, organ veya doku nakli gerektiren hastalarn okluu, uygun organ ve dokunun her zaman bulunamamas gibi sorunlarla srekli karlalmaktadr. Bilim ve teknolojideki son gelimeler dorultusunda kk hcrelerin bu alanda kullanlmas gndeme gelmitir.


K k h cre

Genel olarak tr kk hcre vardr.Bunlar;

- totipotent kk hcreler

- multipotent kk hcreler

- pluripotent kk hcreler


K k h cre

Bu hcrenin totipotent olmas btn vcudun tm organ ve dokularna dnebilmesi anlamna gelir. Bu hcreler plasenta ve amnios kesesi zarlar gibi embriyo d dokulara da farkllama yeteneine de sahiptirler. Totipotent hcreler gelimenin ileri evrelerinde pluripotent hcrelere dnebilirler. Pluripotent hcreler, totipotent hcreler gibi vcudun btn hcrelerine dnmezler. Pluripotent bir hcre vcudunun bir ok hcresine dnebilecek yetenektedir.


K k h cre

Multipotent hcreler gelimenin daha ileri evresine ait hcrelerdir ve zellemi hcre tiplerine farkllaabilirler.


K k h cre

  • rnein;multipotent bir kan hcresi dier zellemi kan hcrelerine dnebilme kabiliyetine sahiptir. Bu aklamaya bir rnek verecek olursak, totipotent hcreler ilkokul rencileri gibidir, gelecekte her trl meslee ynelebilirler.


K k h cre

Pluripotent hcreler niversite rencileridir. Hangi okulda okuyorsa o meslei yapmak zere hazrlanmaktadrlar. Multipotent hcreler ise niversiteden mezun olduktan sonra bir meslek grubuna alt dallara ayrlan uzmanlara benzetilebilir.


K k h cre

  • Totipotent hcreler embriyonun en erken evresindeki kk hcrelerdir. Pluripotent hcreler embriyonun blastokist evresinden itibaren ve fetusta bulunabilen hcrelerdir. Multipotent hcreler ise kordon kan ve yetikin kan hcreleridir.


K k h cre t rler

KK HCRE TRLER

1- Embriyonik kk hcreler

2- Fetal kk hcreler

3- Teratokarsinom kk hcreler


Embriyonik k k h creler

Embriyonik kk hcreler

Embriyonik kk hcreler blastokist evresindeki bir embriyonun ii hcre kitlesinden elde edilirler. Embriyonik kk hcrelerin 1998 ylnda Thomson ve arkadalar tarafndan retilebilmesi ile birlikte embriyonik kk hcre konusunda bir r almtr. Gnmzde insan embriyolarndaki almalar in-vitrofertilizasyon kliniklerinde artan ve balanan embriyolarda yrtlmektedir.


K k h cre

Embriyo potansiyel bir canl olarak kabul edildiinden bu hcrelerin aratrmada veya tedavide kullanm ile ilgili etik sorunlar ortaya kmtr. Baz lkelerde aratrma iin kullanlmalar yasaklanmtr. Embriyonik kk hcreler pluripotent hcrelerdir; vcutta yaklak 200 hcre tipine dnebilirler. ekirdei kartlm bir yumurtayla kaynatrlarak elde edilmi olan (klonlanm) bir embriyodan elde edilebilirler.


K k h cre

Klonlanm bir embriyodan elde edilen kk hcreler hastann baklk sistemiyle uyum gsterirler. Embriyonik kk hcreden elde edilen hcre kmeleri embrioid cisimcikler olarak adlandrlmaktadr. Bu kmeler ana germ tabakasndan kaynaklanan eitli hcre tiplerine ynlenmi hcrelerden farkllam olanaklara kadar deien hcreleri iermektedir.


Destek k lt r nde reyen embriyonik h creler

Destek Kltrnde reyen Embriyonik Hcreler

Gnmzde, kk hcrelerin farkllamasnn kontrol zerinde durulmaktadr. Bu amala kltr ortamna eitli byme faktrleri, sitokinler ve kimyasallar eklenmi, farkl destek hcreleri kullanlm ve gen aktarm ile farkllamann ynlenmesi ynnde almalar yaplmaktadr.


K k h cre

Embriyonik kk hcrelerin dier molekl veya baka trlerden elde edilen hcrelerle temas etmeksizin reyebileceini gsteren son aratrmalar bu hcrelerin daha salkl ortamlardan elde edilebileceklerini ve klinik kullanmlar konusunda gvenilirliin artabileceini gstermektedir. Embriyonik kk hcrelerinin tedavide kullanlabilmesi iin almalar srdrlmektedir. Tedavi amal kullanmda bugn almas gereken engel farkllamann istenilen ynde kontrol edilmesidir.


Fetal k k h creler

FETAL KK HCRELER

1998 ylnda Gearthart ve arkadalarnn almas sonucunda 5-9 haftalk fetusungonadal kvrm ve mezenter blgesindeki primordialgerm hcrelerinin kltr ile embriyonikgerm hcreleri elde edilmitir. Ancak immun bakalam farelere enjeksiyon sonrasnda teratoma oluumu gsterilmitir. Fetustan elde edilen kk hcrelerinin aratrma veya tedavide kullanm uygun doku ve gruplarna ait fetus kaynaklarnn oluturulmas gibi etik adan ciddi sorunlar dourabilir. Ancak, kendiliinden dk yapm kiilerde bu hcreler balanarak aratrma ve tedavi amacyla kullanlabilir.


K k h cre

Gerekli fetus kaynann az olmas nedeniyle fetus kaynakl germ hcreleri aratrmalar eski hzn kaybetmitir. Gnmzde eitli kaltsal hastalklar fetal karacier kaynakl kk hcre nakilleriyle tedavi edilmektedir.


Embr yon k kors noma teratokars nom h creler

EMBRYONK KORSNOMA (TERATOKARSNOM) HCRELER

Embriyonikkarsinoma hcreleri teratokarsinom olarak adlandrlan germ hcre tmrlerinde bulunan kk hcrelerdir. Teratokarsinomlarn nc germ hcrelerinin malign halinden kaynakland dnlmektedir. nsanda daha sk olarak testis tmrlerinde rastlanmaktadr. Bu tmrler tek bir tmr hcresi tipinden ok, farkllam hcre tipinden olumaktadr.


Yet k n k k h creler

YETKN KK HCRELER

Yetikin kk hcreler uzun sre kendini yenileyebilme kapasitesine sahip ve yetikin dokulardaki nc hcrelere farkllama zelliinde olan hcrelerdir. Yetikin kk hcrelerin kullanm etik adan sorun oluturmaktadr. Bu hcreler kiinin baklk sistemine uyum gsterirler.


K k h cre

Gnmzde, tm hcre tipine dnebildikleri iin yetikin kk hcrelerin kullanmlarnn snrl olduu dnlmektedir. Bu hcreler, plasenta olarak adlandrdmz bebei besleyen organdan, gbek kordon kanndan ve yetikin kiilerin vcutlarndan elde edilebilirler.


K k h cre

  • Gbek kordonu kesilip bebek ayrldktan sonra ilk yarm saat ierisinde anne rahminden den plasenta ve gbek kordon kan yetikin kk hcreler iin nemli bir kaynaktr. Bu hcreler, yetikin vcudundaki hcrelere gre daha gen bir dnemde elde edildiklerinden dier yetikin hcrelere gre kullanm asndan baz avantajlara sahiptirler.


K k h cre

Kordon kan kk hcrelerinin avantajlar yledir:

  • Alcya daha kolay uyum salarlar.

  • Gen hcrelerdir.

  • Yaayabilme yetenekleri daha yksektir.

  • Daha fazla sayda elde edilebilirler.


K k h cre

Gbek kordon kan kk hcre kayna olarak dnyada, zellikle ocuklarda 1988 ylndan beri eitli hastalklarn tedavisinde kullanlmaktadr. Kordon kan elde edildikten sonra bir dizi ilemden geirilir ve krmz kan hcreleri elimine edilir. Daha sonra dondurma ilemi iin kullanlan zel eriyiklerin ierisinde sv nitrojen ierisinde dondurularak saklanr. Bu ilem kordon kan bankacl olarak adlandrlr.


K k h cre

Yetikin bir insann vcudunda da kk hcre kaynaklar bulunmaktadr. Bu hcreler vcutta az miktarda bulunduklar iin saflatrlmalar da ayr bir sorun olarak grnmektedir. Vcut dnda embriyonik kk hcreler kadar oalma yetenekleri yoktur. Kemik iliinde bulunan kk hcreler yetikin kk hcreler iin iyi bir rnek oluturmaktadr. rnein; yetikin bir insanda her gn 200 milyon kadar krmz kan hcresi bu ana hcrelerin farkllamas ile elde edilmektedir.


K k h cre

Kemik ilii kk hcreleri yaklak 30 yldan uzun bir sredir kan hastalklarnn tedavisinde kullanlmaktadr. Tanm olarak yetikin kk hcreler organizmann yaam boyunca kendini yenileyebilme zelliini koruyan hcrelerdir. Ancak, vcut dnda embriyonik kk hcreler kadar uzun sre zelliklerini koruyarak retilememektedir.


K k h cre

Yetikinde bulunan hcreler nc hcrelere ve daha sonra da zellemi hcrelere farkllarlar. Bu adan yetikin kk hcreleri incelerken, bu hcreleri dokuya zg nc hcrelerden ayrt etmek olduka zor olmaktadr. Yetikin kk hcreler insan vcudunda sadece kemik iliinde deil zellikle ya dokusu olmak zere birok doku ve organda bulunabilirler. Ya dokusundan elde edilen kk hcrelerin kemik iliinden elde edilen kk hcreler kadar dnm yeteneine sahip olduu bildirilmektedir.


K k h cre

Ya dokusundan kemik iliine gre daha fazla sayda hcre elde edilebilmektedir. Bu hcrelerin bulunduklar doku ve organlarda kk hasarlarn giderilmesinde rol oynad dnlmektedir. Gnmze kadar bu hcrelerin sadece belirli bir grup hcreye farkllaabilecei dnlyordu. Ancak gnmzde bu hcrelerin baka deiik hcre tiplerine de dnebilecei bilinmektedir.


K k h cre

rnein; kemik ilii hcreleri karacier, sinir, kas ve bbrek hcrelerine dnebilmektedir. Hatta gnmzde bir yetikin kk hcrenin deiime urayarak pluripotent zellik tayan bir kk hcreye dnebilecei gsterilmitir. Bu zellik karlkl farkllama olarak adlandrlr. Bu hcrelerin farkl doku tiplerine dnebilmelerini ve vcut dnda daha uzun sre yaayabilmelerini salamak amacyla gnmzde youn bir ekilde almalar devam etmektedir.


K k h cre

Burun boluunu rten dokudan elde edilen kk hcrelerin embriyonik kk hcreler gibi yksek bir farkllama yetenei olduu gsterilmitir. Bu hcreler embriyonik kk hcrelere gre daha kolay elde edilebilmeleri asndan nemli kk hcre kayna olarak deerlendirilmektedir.


K k h cre nerelerde bulunur

KK HCRE NERELERDE BULUNUR

Kk hcreler,tm vcut doku ve organlarnda,kan dolamnda bulunur.Fakat zellikle yerde daha fazladr.Bebeklerin gbek kordonu,kemik ilii ve damarlarmzda dolaan kan.Tarihte ilk olarak kemik iliinden ameliyatla alnan kk hcreler lsemi tedavisinde kullanlmtr.


K k h cre

  • Bu yntem hala uygulanmakta ve cerrahi koullar altnda ameliyathanede yaplmaktadr. O nedenle baz zel artlara ve yetimi personele ihtiya vardr.

  • lerleyen yllarda vcutta dolaan kandaki kk hcrelerin kullanlabilecei anlalmtr. Bunun iin nce hastaya hormon verilerek kemik iliindeki kk hcrelerin hzla oalp kana gemesi salanr. Daha sonra, filtre (aferez) yardmyla kandan toplanr ve kalan kan vcuda geri verilir. Bu yntem de hala uygulanmaktadr.


K k h cre

  • Fakat bu yolla elde edilen kk hcre says dier yntemler gre daha azdr.

  • Son olarak,80li yllarn banda,yeni doan bebeklerin kordon kannda da kk hcrelerin bol miktarda bulunduu ve bu hcrelerin tedavide kullanlabilecei fikri ortaya atlmtr.Elde edilen kordon kan belirli koullar altnda toplanp dondurularak saklanabilmekte,daha sonra gerek duyulduunda zlerek kullanlmaktadr.


  • K k h cre

    • lk olarak DavidHarris,1992 ylnda olunun kordon kann kendi laboratuvarnda dondurarak saklad.Daha sonra bu uygulamay halka amas ile 1994 ylnda dnyadaki ilk Kordon Kan Bankas Amerika Birleik Devletlerinde kuruldu.Takip edilen yllar iinde dnya zerinde bir ok kordon kan bankas kuruldu ve binlerce bebein kordon kan bu bankalarda koruma altna alnd.Bahsi geen yntem kk hcre salama ve depolama asndan en kolay ve ucuz yntemdir.


    K k h cre

    BEN DNLEDNZ N TEEKKR EDERM

    DLBER BENG

    1011211038


  • Login