Akustik ve dif z rler ile kanal ekipmanlar
Download
1 / 37

Akustik ve Difüzörler ile Kanal Ekipmanları - PowerPoint PPT Presentation


  • 223 Views
  • Uploaded on

Akustik ve Difüzörler ile Kanal Ekipmanları. Numan Şahin EMO Mühendislik TTMD 8. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumu 14 Mayıs 2008. SES TANIMI. Ses “elastik ortam”daki deformasyondan oluşur . Duyduğumuz ; ses basıncıdır.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Akustik ve Difüzörler ile Kanal Ekipmanları' - happy


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Akustik ve dif z rler ile kanal ekipmanlar

Akustik ve Difüzörler ile Kanal Ekipmanları

Numan Şahin

EMO Mühendislik

TTMD 8. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumu

14 Mayıs 2008


Ses tanimi
SES TANIMI

  • Ses“elastik ortam”daki deformasyondan oluşur.

  • Duyduğumuz; ses basıncıdır.

  • Ses Gücü (Sound power) ses kaynağı tarafından yayılan ses enerjisidir...

    • Bu güç duyulmaz

  • Sesin kalitesi çok önemlidir. Gürültü ise istenmeyen veya hiçbir değeri olmayan seslerdir...


  • Ses l s db
    SES ÖLÇÜSÜ (dB)

    • Ses Basıncı’nda referans duyma eşiği 0.00002 Pascal , ~= 0 dB insanın duyma eşiği /sınırıdır.

    • İnsanın üst duyma sınırı ise ~20 Pa olup; alt sınır (0,00002 Pa) ile üst sınır arasında 1.000.000 kat fark vardır.

    • “desibel” terimi ses basıncı ve ses gücü için de kullanılır.


    Frekans
    FREKANS

    • Bir Sn.lik zaman biriminde oluşan salınım sayısına frekans deriz.

    • Akustik’de, bir Salınım “Cycle veya Hz” birimi ile ifade edilir.

    • Bir salınım; statik Atmosfer Basıncının üzerinde ve altında gerçekleşen bir döngüdür...

    • Dalga boyları 16 Hz’de 21,3 m’den; 16.000 Hz’de 2 cm’ye kadar değişir.

    • İnsanın duyma sınırı yaklaşık 16 Hz ile 16,000 Hz arasındadır.

    • Frekans 30 Hz altındaysa, ses duymanın yanında hissedilir.


    Oktav band nsan n ses ile li kisi
    OKTAV Bandıİnsanın Ses ile İlişkisi

    • Oktav; Dalgaboyunun 2’ye 1 oranı arasında kalan seslerdir. Ya da; verilen frekansa göre frekansı iki katı olan ses tonudur.

    • Çok geniş bir frekans aralığında enerji taşıyan sesler belirli gruplara bölünmüş olup, bunlara Oktav Bandı denir.

    • Standart olarak sesler 10 Oktav Bandına bölünmüştür ve merkez frekans değerleri ile anılırlar: 63, 250, 500, 1000, 2000, ve 4000 Hz gibi...

    • Band genişliği, Merkez Frekans değerinin 0,707’si ile 1,414 katı arasındadır.

    • Klima sistemlerinde “Akustik” analizlerin ve tasarımın hedefi, binayı kullanan insanlara uygun, konforlu ve verimlilik açısından tatmin edici bir mekan yaratmaktır. İnsanların sıcaklık, nem ve iç hava kalitesinden bekledikleri çalışma ortamı ve konforun, ses ve gürültü yönünden de sağlanması gerekmektedir.


    Oktav band zellikleri
    Oktav Band Özellikleri

    • Akustik biliminde daha hassas analiz gerektiğinde bu bantlar da 1/3 oranında üçe bölünerek değerlendirmeler yapılır...


    Nsan kula n n duyma s n rlar
    İnsan Kulağının Duyma Sınırları

    İnsanlar 1000 Hz Oktav Band etrafındaki seslere daha duyarlıdır. Bu frekanslar sesli iletişimin olduğu frekanslardır...

    (Örneğin 1000 Hz’ deki 60 dB ses basınç seviyesi 63 Hz bandındakine göre daha güçlü bir ses olarak algılanır...)

    En yüksek atmosferik ses seviyesi 194 dB olup; salınımın en düşük noktasında sıfır basınç, ve en yüksek noktada atmosferik basıncın iki katı basınç vardır...



    Nsan kula n n duyma s n rlar1

    dB (A)

    Occurence of acute, irreparable damage

    150

    140

    130

    120

    Pain threshold

    110

    100

    Danger of hearing loss

    90

    80

    70

    60

    Impaired communication

    50

    40

    30

    20

    Hearing threshold

    10

    0

    İnsan Kulağının Duyma Sınırları

    110 dB_30 dak.

    115 dB_15 dak.


    Ki ayr ses duyuluyorsa desibel ilave tablosu
    İki ayrı Ses duyuluyorsa, Desibel ilave Tablosu


    Nsan n sesi duyma hassasiyeti
    İnsanın Sesi Duyma Hassasiyeti

    Ses seviyesindeki büyük değişiklikler insanlar tarafından aynen algılanmazlar, yani dB olarak %50 ses azalması %50 daha sessiz anlamına gelmez, bunun gerçekte nasıl algılandığını tabloda izleyelim:


    Ses seviyesindeki de i iklik ile kula m za gelen ses seviyesindeki de i im hissi aras ndaki ili ki
    Ses seviyesindeki değişiklik ile kulağımıza gelen ses seviyesindeki değişim hissi arasındaki ilişki


    Ses g r lt seviyesi a weighted sound level
    Ses (Gürültü) Seviyesi seviyesindeki değişim hissi arasındaki ilişki (A-Weighted Sound Level)

    • Ses Kriteri ölçüsü : Noise Criteria (NC)

      Ses Kriteri ölçüsü (Noise criteria) eğrilerinden oluşan abak; kulak seviyesinde ve odadaki en gürültülü noktada ölçülen mevcut ses seviyelerini değerlendirmek için kullanılır. NC kriterleri eşdeğer dBA ölçüleri ile verilir

    • A-Ağırlıklı Gürültü Seviyesi (A-Weighted Sound Level) (= Noise Level)

      İnsan kulağının duyum seviyesini (tepkisini) yansıtan ses basınç seviyesi ölçümünden oluşan bir ölçme tasarımıdır; ki, tüm frekanslara eşit olarak tepki vermez. Sesi kulağın duyduğu haliyle bu usulde tanımlayabilmek için, düşük ve yüksek frekansdaki seslerin etkilerini orta bölgedeki frekanslara göre azaltmak gereklidir. Sonuçta duyulan bu ses seviyesine A-ağırlıklı (A-weighted) ses seviyesi denir ve birimi dBA’dır.

      Gürültü seviyesi ölçen cihazlar; A-ağırlıklı sesleri ölçen bir network’e sahiptir.

      Resimdeki Ölçüm Cihazı: +30 to +130 dB arası; Hassasiyet±1.0 dB


    NC eğrileri: Odalarda “Gürültü Kriteri” Ölçüsü seviyesindeki değişim hissi arasındaki ilişki(Noise Criteria)-1957’de yayınlandı. Aynı rahatsız edicilik eğrileri ortaya konmuştur.-Bu tablo aynı zamanda sürekli olan geri plandaki ses seviyesini tanımlamak için de kullanılır ki, bu gerekli ve başarılı bir ses izolasyonunun yapılabilmesini sağlamak içindir, genel olarak da NC eğrilerinin 4-5 dB altında oluşur.


    Rc room criteria oda kriteri e rileri
    RC (Room Criteria) – Oda Kriteri Eğrileri seviyesindeki değişim hissi arasındaki ilişki

    • 1981’de geliştirildi.

    • Odaya yayılan ISK (HVAC) sistem sesinin belirlenmesini sağlayan ses değerlendirme sistemidir.

    • Güçlü ve düşük frekanslı gürültü söz konusu olduğunda NC değerlendirmesinden daha verimlidir...


    Geri plandaki g r lt
    Geri plandaki gürültü seviyesindeki değişim hissi arasındaki ilişki

    • Bir konserde müziği dinlemenin güzelliğini ne bozar?

      Geri plandan gelen, örneğin klima sisteminden kaynaklanan bir gürültünün verdiği rahatsızlıktan daha kötü bir his olabilir mi?

    • Geri plandaki gürültü içeriden veya dışarıdan kaynaklanabilir... İçerden gelen gürültünün en önemli kaynağı doğru tasarımlanmamış havalandırma sistemi ve sistem elemanlarıdır...

    • Bu durum kaliteli yapılmış birçok konser salonunda başa gelmezken; bazılarında, sorunlar olabilir...!


    Ofislerin akusti i ses seviyeleri
    Ofislerin akustiği seviyesindeki değişim hissi arasındaki ilişki > Ses seviyeleri

    • Çalışanlar arasındaki konuşma seviyesi50 – 65 dB(A)

    • Telefon sesi ve tel konuşması50 – 70 dB(A)

    • Ofis cihazları (yazıcı ve fotokopiler)50 – 70 dB(A)

    • ISK Cihazları (Isıtma, Klima, Havalandırma)25 – 45 dB(A)


    Klima Sistemlerinde Akustik şikayetlerin kaynakları ve frekans aralıkları

    Sesin yüksekliği, ses dalgasının genişliği ile doğru orantılıdır...


    3 1 klima sistemi ve da t m elemanlar
    3.1 Klima Sistemi ve Dağıtım Elemanları: frekans aralıkları

    • VAV Cihazları, Difüzörler ve Menfezler gibi tüm klima elemanları için hazırlanmış kataloglar ve ses seviyesi abakları genellikle NC değerlerini içerirler.

    • Yayınlanan NC değerleri laboratuar koşullarında bulunan değerlerden 10dB oda düzeltme faktörü çıkartılarak elde edilir. Gerçek NC değerleri uygulamadan sonra 5-15 NC değeri kadar daha fazla çıkabilmektedir. Bu artış özellikle Slot difüzörlerde dikkatle hesaba katılmalıdır...


    Bir dif z r n akustik test uygulamas
    Bir difüzörün akustik test uygulaması frekans aralıkları

    • Burgulu atımlı bir difüzörün akustik ölçümleri


    Susturucular
    Susturucular frekans aralıkları

    Dairesel / dikdörtgen kesitli olup, seçimi ve montajı çok önemlidir:

    Akustik performansları perdelerin ebat, uzunluk ve kalınlık gibi formlarına bağlı olup, uzunluk ve genişlikleri arttıkça daha fazla ses yutarlar.

    Ancak, yüksek hızlı klima sistemlerinde, aksine gürültü rejenerasyonuna yol açabilir...

    Santrifüj Fanların çıkışlarında; her 5 m/s hız için yaklaşık 1 fan çapı kadar uzağa monte edilmesi doğrudur.

    Aksiyal fanlar ile kullanıldığında; her 5 m/s hız için en az 2 fan çapı kadar uzağa ve geniş kanala monte edilmelidir...

    Susturucuların kanal fitingslerine yakın olması ses rejenerasyonuna yol açar, en az 1,5 - 2 eşdeğer kanal çapı kadar fitingsden uzağa monte edilmelidir.

    Tesisat odası çıkışlarında, kanalın duvarı geçiş noktasında duvar üzerine veya duvar ile entegre olarak kanaldan ses geçmeyecek şekilde monte edilmelidirler...


    Debi ayar damperleri volume dampers
    Debi Ayar Damperleri frekans aralıkları(Volume Dampers)

    • Debi ayarı yapmak için difüzörlerin hemen arkasındaki yüzeyi kaplayan ayar damperleri kullanmak orada oluşan sesin hemen odaya akrılmasına neden olacağından, bunları kullanmak yerine Hava kanalı boyunca daha gerilerde kullanılacak “Debi Ayar Damperleri” kullanılması tavsiye edilir...


    Plenyumlar
    Plenyumlar frekans aralıkları

    Plenyumlar her frekansta oluşan fan sesini azaltabilirler.

    Plenyumların tasarımında imalatçı verilerine ve ölçülerine dikkat etmek gerekir, özellikle genişlik ve büyüklükleri nedeniyle monte edileceği hacıma sığma durumu önemlidir.

    Plenum için bazı pratik notlar;

    Giriş ve çıkışı arasındaki uzaklık mümkün olduğunca fazla olmalıdır.

    Giriş ve çıkış duvar alanları kanal kesit alanının 8-10 katına kadar büyük olabilir...

    Plenumun akustik izolasyon malzemesi ile kaplanması ses sönümleme verimini arttıracaktır ve düşük frekanslı ses sönümleme gereksinimine göre 25-100 mm malzeme ile içten veya dıştan kaplanmalıdır...


    Dif z rler menfezler
    Difüzörler, Menfezler frekans aralıkları

    • Difüzörler yüksek frekanslı ses üretirler ve hemen mahallin içinde olduğundan bu gürültü doğrudan mahale yayılır...

    • Bu nedenle Difüzör seçimi oda akustiği açısından çok önemli olup, üreticilerce sağlanan “labrotuar ölçümlerine” dayanan verilerin ve standartlara uygun kriterlerin kullanılması çok yerinde olur...

    • Gürültünün ve hava cereyanının önlenmesi için itina ile seçilmesi ve yerleştirilmeleri gereken, havalandırma tesisatının en önemli elemanlarıdır...

    • Havanın yaşam bölgesine ulaşması çok önemli, bu nedenle abaklardaki atım mesafeleri ve hızlar dikkate alınarak seçim yapılmalıdır...


    Vav ve fan destekli vav niteleri
    VAV ve Fan Destekli VAV Üniteleri: frekans aralıkları

    • Bazen VAV’lerin kendisi gürültü kaynağı olabilirler. Bunun meydana gelmemesi için tasarım aşamasında üretici firma kataloglarındaki akustik performans verilerine ve uygulama aşamasında montaja çok dikkat etmek gerekmektedir.

    • VAV, uygulanacak odada istenen RC veya NC ses seviyesinden 5 dB altında seçilmelidir. Ancak asma tavan izolasyonu veya cinsi (alçıpan,betopan) müsaade ettiği sürece 5 dB daha fazlasına kadar seçilebilir. Ancak oda standardı 35 dB veya daha az ses gerektiriyorsa VAV’ler asma tavan yerine dışarıya monte edilmelidir.

    • Benzer şekilde eğer Fan Destekli bir VAV kullanılacaksa odanın beklenen RC veya NC ses seviyesi 40 dB sınırındaysa VAV oda dışına taşınmalıdır.

    • VAV’nin dönüş havası menfezlerinden odaya gürültü yaymaması için aralarında en az 1,5 m mesafe olmalıdır.


    Vav montaj detay
    VAV Montaj Detayı frekans aralıkları


    Dif z rler ve akustik se im
    Difüzörler ve Akustik Seçim frekans aralıkları


    Burgulu at ml dif z r ve akustik d zeltme
    Burgulu Atımlı Difüzör ve frekans aralıklarıAkustik Düzeltme


    Slot dif z r uzunlu una g re ses art tablosu
    Slot difüzör uzunluğuna göre frekans aralıklarıses artışı tablosu


    Oda akusti inin etkileri

    Konsantrasyon frekans aralıkları

    Verimlilik

    Zihin açıklığı

    Algılama gücü

    Öğrenme kapasitesi

    Ruh hali

    bozuklukları

    Sinirlilik,

    Uykusuzluk,

    Yüksek tansiyon,

    Kalp ve dolaşım bozuklukları

    Fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklar,

    Sosyal problemler,

    Duyma - İşitme bozukluğu ve

    Duyma zorluğu

    gibi Sağlık Problemleri

    Oda akustiğinin>Etkileri


    Oda akusti inin bozuksa maliyeti
    Oda akustiğinin bozuksa frekans aralıkları > Maliyeti

    Örnek olarak;

    • Bir Ofis görevlisinin brüt ücreti: 60.000 TL/yıl (5.000 TL/ay, 30 TL/saat)

    • Akustik nedenlerle Çalışma bozukluğunun süresi: 60 Dakika olsa

    • Herbir çalışanın verimsizlik maliyeti:

      • Günde30,00 TL

      • Ayda 600,00 TL

      • Yılda yaklaşık 8.000,00 TL

    • Şirketler veya Ülke için Yıllık Maliyet

      • 50 Çalışan 400.000,00 TL

      • 250 Çalışan2.000.000,00 TL

      • 500 Çalışan4.000.000,00 TL

        Ofislerinizin akustik Klima sistemlerine sahip olması için “bir seferlik” ne kadar yatırım yapıyorsunuz...?

        Daha doğrusu, iyisini seçmek için ne fark vermeniz gerekiyor?




    Kaynak a
    Kaynakça frekans aralıkları

    Kitap Adı Yayıncı

    • [1]. 2003 ASHRAE El Kitabı, TTMD

    • [2]. Havalandırma Tesisatı, MMO

    • [3]. Ses ve Titreşim Kontrolü, TTMD

      ( Orj. ASHRAE Yayını, Mark E. Schffer, 1993)

    • [4]. HVAC Akustiği için Algoritmalar, TTMD

      Çeviri: Y. Doç Dr. İ. Yalçın Uralcan,

      (Orj. ASHRAE yayını;Douglas R. Raynolds, Jeffry M. Bledsoe)

    • [5]. VDI 2081 Guideline, VDI - Almanya

      Noise generation and noise reduction in air conditioning systems Part 1, 2001; Part 2, 2005.

    • [6]. Isıtma + Klima Tekniği El Kitabı TTMD

    • [7]. Schako Katalogları SCHAKO


    ad