Autisme en waarneming
Download
1 / 48

Autisme en waarneming - PowerPoint PPT Presentation


  • 153 Views
  • Uploaded on

Autisme en waarneming. NVA Tilburg 05-09-2012 Ina van Berckelaer-Onnes Universiteit leiden. Programma. Korte inleiding : ‘ autisme up-to-date’ Autisme en cognitie Autisme en waarneming Waarneming dé ingang voor de behandeling. Gezondheidsraad (2009).

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Autisme en waarneming' - haley-oliver


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Autisme en waarneming
Autisme en waarneming

NVA Tilburg

05-09-2012

Ina van Berckelaer-Onnes

Universiteit leiden


Programma
Programma

  • Korteinleiding: ‘autisme up-to-date’

  • Autisme en cognitie

  • Autisme en waarneming

  • Waarnemingdéingangvoor de behandeling


Gezondheidsraad 2009
Gezondheidsraad (2009)

Autismespectrumstoornissen: eenlevenlanganders!

Van jong tot oud


Autismespectrumstoornissen

DSM IV: vijf classificaties

Autistische stoornis

Stoornis van Asperger

PDD-NOS

Stoornis van Rett en de Desintegratieve stoornis van de kinderleeftijd

gaan er uit, vallen niet onder ASS

DSM 5 (2013): één classificatie:

Autismespectrumstoornis


Prevalentie cijfers
Prevalentie cijfers

  • AutistischeStoornis 10 - 13 op 10.000

  • Stoornis van Asperger 2.6- 74.2 op 10.000

  • PDD-NOS 20 - 30 op 10.000

  • ASS 100-116 op 10.000

    ASS: Internationaalgaat men uit van ongeveer 1% van de bevolking


Is er sprake van een autisme epidemie
Is er sprake van een autisme epidemie?

NEE!!!

* Grotere bekendheid met autisme,

ook in een breder publiek

* Ruimere omschrijving in DSM

* Betere diagnostische instrumenten

*Betereautisme-zorgsystemen


Is er sprake van een autisme epidemie1
Is er sprake van een autisme epidemie?

NEE???

* Drug exposure

*Vroeggeboorte, laaggeboortegewicht

*Oudereouders, vooralvaders

*Veranderende, meer sociaal eisende maatschappij (studiehuis, kantoortuin)


Ratio man vrouw
Ratio man : vrouw

Autistischestoornis????? 4 : 1

Aspergersyndroom????? 8 : 1*

IQ > 70 ??? 4.7 : 1

IQ < 50 ??? 2.4 : 1

*Maar we zieneengrotetoename in volwassenvrouwen die zichaanmelden met de vraagnaarautisme


Verschillen in mannen en vrouwen met ass
Verschillen in mannenen vrouwen met ASS

Meisjes en vrouwenzijn:

  • socialer en wordenduseerderalsextreemverlegen of sociaalangstiggediagnosticeerd

  • volgen de omgevingmeer, maarnemenwelweiniginitiatief tot interactie


Verschillen in mannen en vrouwen met ass1
Verschillen in mannenen vrouwen met ASS

Meisjes en vrouwenzijn :

  • zichmeerbewust van gevoelens en socialeinteracties

  • hebbenmeerverbeelding en tonenvakersymbolischspel, maarhebbeneengrotekans op realiteitsverlies


Verschillen in mannen en vrouwen met ass2
Verschillen in mannenen vrouwen met ASS

Meisjes en vrouwenhebben:

  • obsessiesvoordieren, mode, soap series ipvplaneten, treinen ed. Het zijndusvaakdezelfdedingenwaarinanderemeisjesgeinteresseerdzijn, maar de kwaliteit en intensiteit is anders

  • Meisjes/vrouwenzijn minder actief en agressief, en geven minder gedragsproblemen


Autisme en research
Autisme en research

Gedragsniveau

Cognitiefniveau

Neurobiologischniveau


Wat is bekend van de driedeling
Wat is bekend van de driedeling?

  • Gedrag is tot op heden het enige niveau om tot een classificatie te komen!!!!!

  • Cognitiekan tot op heden alleen maar aanwijzingen geven voor een speciale manier van denken, van waarnemen


Wat is bekend van de driedeling1
Wat is bekend van de driedeling?

  • Neurobiologie geeft momenteel twee feiten: genetische predispositie (90%) en de aanwezigheid van een nog onbekende trigger of onbekende triggers, die vermoedelijk de neurotransmitters betreffen.

    Autisme is dus een multifactoriële aandoening


Sociale interacties

Gedrags- niveau

Communicatie

Stereotypieën


Sociale intercaties
Sociale Intercaties

Te korten in

  • Wederkerigheid

  • Gedeeldeaandacht

  • Fysieketoewending

  • Oogcontact

  • Vanzelfsprekendeacceptatie


Communicatie non verbaal
Communicatie (non-verbaal)

  • Wijzen proto-imperatief

    proto-declaratief

  • Aankijken

  • Gebaren

  • Toewenden

  • Beurtnemen

  • Wederkerigheid


Communicatie verbaal
Communicatie (verbaal)

a) Taalvorm

● vertraagdespraaktaalontwikkeling

(uitzondering de stoornis van Asperger)

● vreemdeintonatie

b) Taalgebruik (pragmatiek)

● moeite met sociale codes en gespreksregels

● problemen in wederkerigheid, geendialoog


Communicatie verbaal1
Communicatie (verbaal)

c) Taalbegrip (semantiek)

● Problemen met:

persoonlijkevnw. ??

synoniemen

homoniemen

uitdrukkingen

● Letterlijkheid

● Geencontextgebruik


Beperkt repertoire interesses en activiteiten
Beperkt repertoire interesses en activiteiten

Obsessiesvoor:

* draadjes * bepaaldegetallen

* lichtknopjes * bepaaldegeluiden

* haakjes * dinosaurussen

* bepaaldekleuren * landkaarten

* bepaaldegeuren * riviermondingen


Cognitie
Cognitie

  • Intelligentie: ASS komt op alle niveaus van verstandelijk functioneren voor. Slechts 15-20% van de autsitische populatie heeft ook een verstandelijke beperking (dus geen 75%, hetgeen aanvankelijk werd gedacht)

  • Intelligentietests kunnen (nog?) geen gedragsdiagnose classificeren of indiceren


Cognitie1
Cognitie

  • Het denken, de waarneming van mensen met ASS is anders

  • Onderzoek naar dit denken beoogt:

    a) verklaring van het gedrag

    b) indicaties voor disfuncties in de

    brein


Theorie of mind
Theorie of Mind

Vermogen om aan anderen en jezelf emoties, gedachten,intenties en dergelijke toe te schrijven dwz:

Vermogen om iemands intenties te begrijpen en/of aan te voelen


Executieve functies
Executieve Functies

  • Plannen (talent voor routes)

  • Organiseren (talent voor schema’s)

  • Anticiperen (nee, behoefte aan voorspelbaarheid)

  • Problemen oplossen (inventief als het in hun straatje past)


Problemen oplossen
Problemen oplossen

  • Wattedoenals je rook uit het huis van je buurmanzietkomen?

  • Wattedoenalsereenwegversperring is?

  • Wattedoenals bus 12 nietgaat?


Central coherence frith 2003 2004 2006
Central Coherence (Frith, 2003, 2004, 2006)

Problemen in :

  • Het betekenisvolintegreren van waargenomenprikkels; zeblijvenaan de details hangen

  • Het benutten van de context

  • Het herkennen van dynamiek in eenstatischeafbeelding


stimuli

voelen ruiken proeven zien horen

betekenis


stimuli

voelen ruiken proeven zien horen

fragmentarische en letterlijkebetekenisverlening


Beredeneren ipv aanvoelen
Beredeneren ipv aanvoelen

  • Beredenerenkostveeltijd en energie, met name vanwege de zeergedetailleerdewijze van waarneming

  • Onderzoekheeftaangetoonddat de verwerkingsnelheidaanzienlijktragerverlooptbijmensen met ASS (Spek, 2008)


Van dalen 1993
Van Dalen (1993)

  • Twee verschillendedingen

    • hout en ijzer

  • 1 ding (na het vast tepakken)

    • hamer

  • Functie

    • timmeren

  • Benodigdheden

    • spijkers


Van dalen 19931
Van Dalen (1993)

Ziende blind:

Tengevolge van mijnoverselectiefwaarnemendringt de vollebetekenis van hetgeen door mijwordtgezien, niet direct tot mij door. De verwerving van de vollebetekeniskostimmersenigetijd van observeren (vanuitverschillendegezichtspunten)


Van dalen 19932
Van Dalen (1993)

Horendedoof:

Heefttemaken met het feitdatikietsmeerderemalenmoethorenvoordat de betekenis pas goed tot me doordringt. Eenmalige, indirecte, implicieteopmerkingenwerkenmeestalslecht.


Van dalen 19933
Van Dalen 1993

Van detail naar een betekenisvol geheel: dat kost tijd, denkarbeid en energie!


Waarneming en betekenisverlening
Waarneming en betekenisverlening

Vierniveaus van waarneming

1) Sensatieniveau

2) Presentatieniveau

3) Representatieniveau

4) Metarepresentatieniveau

Sensatie

Perceptie


Sensorische en perceptieproblemen
Sensorische en Perceptieproblemen

Sensatie: het onderkennen van stimuli uit de omgeving;

problemen in alle zeven zintuiglijke kanalen (tast, smaak, reuk, visus, gehoor, evenwicht en proprioceptis)

Perceptie: betekenisverlening en –ontlening; problemen bijvoorbeeld in:

-het gebruik van persoonlijke voornaamwoorden

-perspectiefneming


Zintuigen en sensatie
Zintuigen en sensatie

  • Tastovergevoeligvoor nylon (angst–obsessie)

  • Smaakweerstandtegendraadjesvlees

  • Reukovergevoeligvoor de geur van ei

  • Zienovergevoeligvoorlichtflitsen

  • Horenovergevoeligvoorstofzuigen

  • Evenwichtgenieten van evenwicht, of het

    tegenovergestelde

  • Proprioceptischblijvenhangen in de

    nabijheidszinnen


Sensatie en perceptie
Sensatie en perceptie

  • Sensatie

    • Het detecteren van een stimulus in de omgeving (Levine, 2000)

  • Perceptie

    • Interpretatie van de informatie die door de zintuigen is verzameld (Goldstein, 1999)


Presentatieniveau
Presentatieniveau

  • De betekenisverleningvindtplaats in het hier en nu. Eenleegglasheeftdusgeenbetekenis, eenvolglaswel


Representatieniveau
Representatieniveau

  • Eenlegebekerverwijstnaardrinken

  • Een pictogram met eenbekerverwijstnaardrinken

  • Het gesproken of geschrevenwoordverwijstnaardrinken

DRINKEN


Metarepresentatieniveau
Metarepresentatieniveau

Op ditniveaukan de bekereenanderebetekeniskrijgen

Ditbetreftookspreekwoorden,

grapjes en woordspelingen


Cognitie conclusies
Cognitie: conclusies

● Systeemdenkers ipvempathische denkers(Theory of Mind) beredeneren ipv aanvoelen

● Cognitieve inflexibiliteit (Executieve Functies)

problemen in het switchen van aandacht

● Voorkeur voor een lokale ipv globale waarneming/perceptie (Centrale Coherentie) problemen met betekenisverlening


Maar zeer getalenteerd in
Maarzeer getalenteerd in

  • Perceptuele vaardigheid (Mottron & Burack, 2001)

  • ‘Systemizing’, een superiore capaciteit in het extreem mannelijke brein (Baron-Cohen, 2005)

  • Zich uitend in verschillende savant vaardigheden


Superiore talenten in autisme
Superiore talenten in autisme

  • Savantskills in muziek, wiskunde, tekenen etc

  • Uitmuntend geheugen voor feiten

  • Puzzelen en andere ruimtelijke vaardigheden

  • Oog voor kleine details, kleine veranderingen

  • Absoluut gehoor



Wat is noodzakelijk
Wat is noodzakelijk?

  • Te kijken naar: de sterke en zwakke kanten van de persoon met ASS (classificatie alleen is niet voldoende, grondige diagnostiek is vereist)

  • Te realiseren dat autisme in principe geen gedragsprobleem is maar een cognitief probleem ten gevolge van een prikkelverwerkingsprobleem, dat kan uitmonden in een gedragsprobleem


Dit zal ook leiden tot
Dit zal ook leiden tot:

  • Toenemende verbeteringen in de diagnostiek en behandeling

  • Toename in wetenschappelijk onderbouwde diagnostiek en behandelingsmethoden

  • Verschuiving van gedragsmatige behandeling naar behandeling dat gericht is op een specifieke denkstijl, op een andere waarneming


Beer leerde in eerste instantie de volgorde van de oneven en even getallen omdat de straatnummeringen zo lopen hetgeen hij vanuit zijn buggy waarnam.

Dank voor uw aandacht en wel thuis!


ad