Yaygin anks yete bozuklu u
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 38

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU PowerPoint PPT Presentation


  • 197 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU. Uz. Dr. Ceyda Güvenç. Tanım. Saptanabilir bir nedeni olmayan, günlük yaşamda karşılaşılan sorunlarla orantısız biçimde yaşanan, yaygın ve süreğen bir sıkıntı, endişe ve kaygı duygusu ile karakterize Belirtiler iki kategori:

Download Presentation

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Yaygin anks yete bozuklu u

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU

Uz. Dr. Ceyda Güvenç


Tan m

Tanım

  • Saptanabilir bir nedeni olmayan, günlük yaşamda karşılaşılan sorunlarla orantısız biçimde yaşanan, yaygın ve süreğen bir sıkıntı, endişe ve kaygı duygusu ile karakterize

  • Belirtiler iki kategori:

    1)yaygın ve belirsiz tehlike beklentisi

    2)Fiziksel belirtiler

  • Endişeli beklentilerin kontrol edilmesi güç

  • Kas gerginliği, huzursuzluk, irritabilite, uyuma güçlüğü gibi bedensel belirtilerle birlikte


Tarih e 1

Tarihçe-1

  • Görece yeni tanımlanmış

  • Freud “anksiyete nevrozu” kavramı

  • DSM-1, Anksiyete nevrozları:

    1)anksiyöz reaksiyon

    2)fobik reaksiyon

  • 1964 Klein “panik atak imipraminle azalıyor ama serbest anksiyete sürüyor”..farklı bir bozukluk var

  • 1968..DSM-II’de anksiyete nevrozları..(panik atak ve kronik anksiyete belirtilerini kapsar)

  • 1980..DSM-III..panik atak veya major depresyon semptomları olmayan bozukluk; yaygın anksiyete bozukluğu

    (1 aylık süre ölçütü)


Tarih e 2

Tarihçe-2

  • DSM III-R’da ilk kez birincil tanısal kategori; “endişeli beklenti” ve “kaygılı olma” temel belirtiler

    Süre ölçütü 6 ay

  • DSM-IV geliştirilirken tanı kategorisi korunsun mu? Tanısal güvenlilik zayıf, yüksek komorbidite

  • DSM-IV..6 aydır süregiden…

Çekirdek belirti; uzun süren ve kişinin kontrol edip uzaklaştıramadığı, süregen psikolojik anksiyete, sinirlilik ya da endişe


Yayg n anksiyete bozuklu u yab tan s

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) Tanısı

  • Rezidüel bir kategori mi?

  • Panik atak, fobi, obsesyon ve kompulsiyon dışlanınca geriye kalanlara konan tanı mı?

  • Komorbidite?


Epidemiyoloji 1

Epidemiyoloji-1

  • Veriler tutarsız:

    1)Tanı ölçütleri farklı

    2)Toplumlara ve kültüre göre değişken; toplumsal felaketlerin ardından sık.. anksiyetenin dışavurumunda kültürel farklılıklar...

  • DSM III-R tanı ölçütleri kullanılarak, Türkiye’nin Sivas ilinde yapılan araştırma;

    Yaşam boyu prevalans: % 12.1

  • ICD-10 tanı ölçütleri kullanılarak Sağlık bakanlığınca yapılan araştırma:

    Yıllık prevalans: % 0.7

    Doğan O ve ark. Ruhsal Bozuklukların Epidemiyolojisi, 1995

    Erol N ve ark. Türkiye Ruh Sağlığı Profili Raporu, 1998


Epidemiyoloji 2

Epidemiyoloji-2

  • Yaşam boyu prevalans: % 4-6

  • Yıllık prevalans: % 3 ile %8

  • Yıllık prevalans (komorbid ruhsal hastalık dışlandığında): % 1.7- %3.1

  • Kadın/erkek oranı: 2/1-3/2

  • %50 den fazlası çocukluk veya ergenlik döneminde başlangıç.

Hollender E ve ark. Textbook of clinical psychiatry 2003


Etyolojiyi tan mlamak

Etyolojiyi Tanımlamak

  • Kaygı uyum sağlamaya yönelik

  • Patolojik anksiyete nerde başlıyor

  • Anksiyete ile patolojik anksiyeteyi ayırdetmek zor...YAB ‘de etyolojiyi anlamak da zor

  • Biyolojik ve psikolojik olarak anksiyete yatkınlığı olan kişilerin olumsuz yaşam olaylarıyla karşılaşması YAB oluşumuna zemin mi hazırlıyor?


Etyoloji n robiyolojik etkenler

Etyoloji- Nörobiyolojik Etkenler

  • GABA ve GABA- glutamat dengesi bozukluğu

  • Noradrenerjik sistem anomalisi

  • Serotonerjik sistemde anomali

  • Kolesistokinin

  • Hipotalamik-pitüiter-adrenal eksende bozukluk??..çelişkili yayınlar

  • Nörosteroidler

  • Otonom sistem; azalmış vagal tonüs, otonom esneklikte azalma


Etyoloji beyin g r nt leme al malar

Etyoloji- Beyin Görüntüleme Çalışmaları

  • Fonksiyonel MRI: dinlenme durumunda beyinde total ve bölgesel kan akımları normal kontrollerle benzer, durumsal anksiyete yaratıldığında serebral kan akımları azalmış

  • PET: Oksipital, frontal, temporal lobda, serebellumda metabolizma artışı, bazal ganglionlarda metabolizma azalması


Etyoloji eeg

Etyoloji-EEG

  • Sağ hemisfer, özellikle sağ hemisfer posteriorda aktivite artışı..spesifik??

  • Frontoparietal ve oksipitalde alfa aktivitesinde azalma

  • Relaksasyon alfa aktivitesini arttırır. Relaksasyon teknikleri tedavide etkin


Etyoloji uyku eeg si

Etyoloji- Uyku EEG’si

  • Alfa ritminde değişiklik

  • Uykuda delta ritminde azalma

  • 1.evre ve REM uykusunda kısalma

    YAB’ye özgün değil, depresyonla ayırdedici


Etyoloji genetik ara t rmalar

Etyoloji-Genetik Araştırmalar

  • Hastaların 1. derece akrabalarında % 25

  • Tek yumurta ikizlerinde % 50

    çift yumurta ikizlerinde % 15 eş hastalanma


Etyoloji psikanalitik a klamalar

Etyoloji- Psikanalitik Açıklamalar

  • Tüm anksiyete boz; anksiyete ebeveynden gerçek ya da hayali bir ayrılmaya karşı güvensiz yanıt

  • YAB’de anksiyete; çözümlenmemiş bilinçdışı libidinal ve saldırganca dürtülerin doyum arzusu ile bunun yaratacağı tehlike arasında intrapsişik çatışmaların belirtisi

  • Ego, sinyal anksiyetesinin uyarısı ile farklı savunma düzeneklerini harekete geçirir

  • Başarılı savunma düzenekleri devreye sokulamadığında ..anksiyete artar


Yab da bili sel a klama

Yab’da Bilişsel Açıklama

  • Yanlış ve eksik şekilde algılanan tehlikelere hatalı yanıt verilir

  • Çevredeki olumsuz ayrıntılar seçici dikkatle değerlendirilir

  • Bilgiyi işlemede çarpıtma, kendi başa çıkma düzeneklerinin olumsuzlaması


Etyoloji ya am olaylar

Etyoloji- Yaşam Olayları

  • YAB’da panik bozukluğu olanlara göre daha yüksek oranda erken yaşta ebeveyn kaybı, beklenmedik stresörlerle karşılaşma, cinsel / ruhsal travmayla karşılaşma


Yab in dsm iv tr tan l tleri 1

YAB İçin DSM-IV-TR Tanı Ölçütleri-1

A . En az 6 ay süreyle hemen her gün olan, birçok olay ya da etkinlik hakkında (işte ya da okulda başarı gibi) aşırı anksiyete ve endişe (kuruntulu beklentiler) duyma

  • Kişi endişesini kontrolde zorlanır

  • Anksiyete ve endişe, aşağıdaki belirtilerden üçüne (ya da fazlasına) eşlik eder. Not: Çocuklarda yalnızca bir maddenin bulunması yeterlidir:

    1. Huzursuzluk, aşırı heyecan duyma ya da endişe

    2. Kolay yorulma

    3. Düşünceleri yoğunlaştırmada zorluk çekme ya da zihnin durmuş gibi olması

    4. İritabilite

    5. Kas gerginliği

    6. Uyku bozukluğu (uykuya dalmakta ya da sürdürmekte zorluk ya da huzursuz ve dinlendirmeyen uyku)


Yab in dsm iv tr tan l tleri 2

YAB İçin DSM-IV-TR Tanı Ölçütleri-2

D. Kaygı ve kuruntu odağı bir eksen I bozukluğunun özellikleri ile sınırlı değildir ve anksiyete ve üzüntü sadece travma sonrası stres bozukluğu sırasında ortaya çıkmamaktadır.

E. Kaygı, kuruntu ya da fiziksel yakınmalar klinik açıdan belirgin bir strese ya da toplumsal, mesleki alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında bozulmaya neden olur.

F. Bu bozukluk bir maddenin ya da genel tıbbı bir durumun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir ve sadece bir duygudurum bozukluğu, psikotik bir bozukluk ya da yaygın bir gelişimsel bozukluk sırasında ortaya çıkmamaktadır.


Yayg n bunalt anksiyete bozuklu u in icd 10 tan klavuzu

Yaygın Bunaltı (Anksiyete) Bozukluğu İçin ICD-10 Tanı Klavuzu

Hastada genellikle birkaç ay boyunca ya da en azından haftalarca, çoğu günler ortaya çıkan birincil bunaltı belirtileri vardır. Bu belirtiler genellikle şunları içerir:

  • Endişe (kuruntu) (gelecekte kötü şeyler olacağını düşünme, kendini uçurumun kıyısında hissetme, dikkat toplamada güçlük vb)

  • Motor gerginlik (yerinde duramama, gerginlik, baş ağrısı, titreme, gevşeyememe)

  • Otonom işlevlerde artış (başta hafiflik hissetme, çarpıntı veya sık soluma, epigastrik rahatsızlık, sersemlik hissi, ağız kuruluğu vb)

    Geçici bir süre için başka belirtilerin ve özellikle depresyonun ortaya çıkışı esas tanıyı engellemez. Fakat tanı koyabilmek için rahatsızlık depresif nöbet, fobik bunaltı bozukluğu, panik bozukluğu veya OKB ölçütlerini karşılamıyor olmalıdır.

    İçerdikleri: Anksiyete nevrozu, anksiyete reaksiyonu, anksiyete durumu

    İçermedikleri: Nevrasteni


Dsm ve icd tan l tleri benzer tan mlamalardaki fadeler farkl

DSM Ve ICD Tanı Ölçütleri Benzer, Tanımlamalardaki İfadeler Farklı

  • Her iki sistemde de zaman ölçütü; 6 ay

  • ICD; anksiyetenin objektif belirtilerini tek tek kapsamakta

    DSM; objektif belirtilere genel olarak değinir

  • DSM; kas gerginliği tek ölçüt

    ICD; kas gerginliğine bağlı tüm belirtiler ayrıca sıralanmış

  • ICD; kardiovasküler belirtilere daha fazla vurgu

  • ICD; solunumla ilişkili yakınmalara daha fazla vurgu


Klinik zellikler 1

Klinik Özellikler-1

  • Başlangıç yaşından bazen yıllar sonra psikiyatriye başvuru

  • Zaman içinde şikayetlerde artma

  • Alevlenme iyileşme dönemleri

  • Genellikle yaşam stresörleriyle alevlenme

  • Kronik seyir


Klinik zellikler 2

Klinik Özellikler-2

  • Hastaların kaygılarının içerikleri normal kişilerin kaygılarından farksız; iş hayatı, maddi durum, ilişkiler, sağlık, sevilen birinin kaybı gibi gündelik konularla ilgili

  • Fark kaygının kontrol edilememesi ve sonuçlarıyla ilgili

  • Sıklıkla kaygının odağı değişken

  • Kaygı sıklıkla konsantrasyonu ve performansı bozar

  • Kaygıya ek olarak çeşitli titreme, sarsıntı, sırt ve omuz ağrısı, gerilim başağrısı, göğüste daralma, huzursuzluk, irkilme, sinirlilik, uykusuzluk, kolay yorulma, ağız kuruluğu, terleme, sık idrara çıkma, yutma güçlüğü, bulantı ve ishal gibi kognitif ve somatik belirtiler

  • İrritabl kolon sendromu ya da atipik göğüs ağrısı gibi tipik olarak stresle bağlantılı olan durumların eklenmesi sık


Klinik gidi

Klinik Gidiş

  • Aşırı fiziksel uyarılma belirtileri

  • Zaman zaman somatik şikayetlerle birinci basamak ve dahiliye polikliniklerine başvuru

  • Bilişsel çarpıtmalar

  • Maladaptif başa çıkma yöntemleri

  • Durumu kabullenip alışma

  • Komorbid psikiyatrik bozukluk eklenince yardım arayışı


Ay r c tan yab ve panik bozuklu u

Ayırıcı Tanı YAB ve Panik Bozukluğu

  • %25 hastada eş tanı panik bozukluğu

  • Panik bozukluğundaki kaygı ana odaklı, YAB sürekli geleceğe ilişkin kaygı

  • Panik bozukluğunda panik ataklar kısa süreli ve sınırlı, YAB süreğen kaygı


Ay r c tan yab ve sosyal anksiyete bozuklu u

Ayırıcı Tanı YAB ve Sosyal Anksiyete Bozukluğu

  • YAB’de sosyal durumları da içeren pek çok farklı alanda kaygı vardır.

  • Sosyal anksiyete bozukluğunda sosyal ilişki gerektiren durumlarda kaygı vardır.

  • Sosyal anksiyete bozukluğu olan hastalarının sosyal ilişkileri YAB’ye göre daha bozuktur.


Ay r c tan yab ve okb

Ayırıcı tanı YAB ve OKB

  • Kompulsif ritüellerin olmadığı, sadece düşünce obsesyonlarının olduğu hastalar;

  • OKB’de düşünceler genellikle kısa süreli, abartılı ve gerçeklikten uzak, canlı zihinsel görüntüler, YAB’de düşünce ve endişe gelecek yönelimli, düşüncesi dışında oluşmuş, “aklımdan çıkmıyor” şeklinde, görüntü değil düşünsel simgelerle belirli

  • YAB ‘de bazen kaygıları azaltıcı kompulsiyonlar da vardır, bunlar sabit olmayan, düzensiz ve çoğu zaman ritüelleştirilmemiş


Ay r c tan yab ve duygudurum bozukluklar

Ayırıcı tanı YAB ve duygudurum bozuklukları

  • Distimi ve depresyonda kaygı ve olumsuz düşünce geçmişle ilgili

  • YAB’de gelecek kaygısı yoğun


Ay r c tan di er

Ayırıcı Tanı-Diğer

  • Tıbbı hastalıklar

  • İlaç ve madde etkisi

  • İlaç madde yoksunluğu

  • TSSB

  • Uyum bozuklukları

  • Psikotik bozukluklar

  • Patolojik olmayan anksiyete


Anksiyete belirtilerine neden olabilecek t bb hastal klar 1

Anksiyete Belirtilerine Neden Olabilecek Tıbbı Hastalıklar-1

  • Kardiyovasküler hastalıklar; mitral kapak prolapsusu, miyokard infarktüsü, aritmiler, kapak hastalıkları, angina pektoris

  • Gastrointestinal sistem hastalıkları;özefajit, gastrit, mide ülseri, spastik kolon, ülseratif kolit

  • Endokrin hastalıklar; hipertiroidi veya hipotiroidi, hipoglisemi, hiperparatiroidi veya hipoparatiroidi, hiperadrenalizm, insulinoma, feokromositoma, hiperprolaktinemi

  • Solunum sistemi hastalıkları; astım, pnömoni, pulmoner emboli, pnömotoraks, pulmoner ödem


Anksiyete belirtilerine neden olabilecek t bb hastal klar 2

Anksiyete Belirtilerine Neden Olabilecek Tıbbı Hastalıklar-2

  • Nörolojik hastalıklar; merkezi sinir sistemi tümörleri, anevrizma, infeksiyonlar, multipl skleroz, epilepsi, postiktal konfüzyon, akatizi

  • Hematolojik hastalıklar; anemiye yol açan hastalıklar

  • İmmünolojik hastalıklar; sistemik lupus eritematozus, anaflaksiler

  • Metabolik durumlar: hiperkalemi, hipoglisemi, hiponatremi, hipoksi

  • Diğer; porfiri, vitamin B12 eksikliği, karsinoid sendrom


Anksiyete belirtilerine neden olabilecek farmakolojik ajanlar

Anksiyete Belirtilerine Neden Olabilecek Farmakolojik Ajanlar

• Amfetaminler

• Antikolinerjikler

• Antihipertansif (örn; reserpin, hidralazin) ilaçlar

• Antitüberküloz (örn; izoniazid) ilaçlar

• Kafein

• Digital (toksisite)

• Sempatomimetikler (örn; efedrin, psödoefedrin)

• Levodopa

• Nöroleptikler

• Bronkodilatörler

• Tiroid preperatları

• Non-steroid anti-inflamatuvarlar

• Seçici serotonin geri alım inhibitörleri


Komorbidite

Komorbidite

En sık komorbidite

  • YAB’u olan hastaların % 50-90’ında başka bir mental bozukluk

  • Panik bozukluğu komorbiditesi: %25

  • Major depresyon komorbiditesi: %59

  • Obsesif kompulsif kişilik bozukluğunda %23

  • Çekingen kişilik bozukluğunda %13

  • Diyabetli hastada %14 YAB

  • YAB’de %10 tiroid disfonksiyonu

    Komorbidite varlığında düşük remisyon oranları prognoz

    kötü


Gidi ve sonlan m

Gidiş ve Sonlanım

  • Başlangıç yaşını saptamak zor..”Ben hep böyleydim”

  • Sadece 1/3 ‘ü tedavi arayışında

  • İlk başvurular psikiyatri dışı hekimlere

  • % 15 remisyon

  • Tam remisyona giren hastalarda bile 1 yıl sonra nüks % 15

  • Nüks oranı komorbidite varlığında daha yüksek

  • Sosyal ve mesleki yetiyitimi % 60

  • Kronik seyir


Tedavi plan 1

Tedavi Planı-1

Değerlendirme;

  • Ruhsal belirtiler,duygusal durum, tepkiler, eşlik eden bilişler, uyarılmışlık derecesi, kas ve otonomik sisteme ilişkin bulguların saptanması

  • Semptomların yaşam olaylarıyla ilişkisi

  • Kişilik özelliklerinin, beklentiler ve tedavi motivasyonunun bilinmesi


Tedavi plan 2

Tedavi Planı-2

  • Organik etiyolojiyi dışla ve hastayı ikna et

  • Aşırı alkol ve kafeine karşı uyar

  • Hafif olguda destekleyici terapi

  • Orta ve ağır şiddette olguda BDT

  • Bedensel yakınmalar için gevşeme

  • Ruhsal belirtiler için bilişsel teknikler

  • Kişilik bozukluğu varlığında psikodinamik terapi

  • Farmakolojik tedavi planı


Farmakoterapi

Farmakoterapi

  • Benzodiazepinler

  • Buspiron

  • Serotonin geri alım inhibitörleri

  • Serotonin noradrenalin geri alım inhibitörleri

  • Trisiklikler, tetrasiklikler

  • Antihistaminikler

  • Beta adrenerjik agonistler


Farmakoterapi alan hasta

Farmakoterapi Alan Hasta

  • Hastaların %25’ inde ilaç tedavisinin kesilmesinden bir ay sonra nüks

  • %60 ile %80 hastada ise bir sene içinde nüks

  • Uzun dönem ya da ömür boyu ilaç kullanımı önerisi ?

  • BDT’ nin eklenmesiyle ilaç kullanımı azaltılabilir mi ?


Zetle

Özetle

  • YAB yaygın ve kronik gidişli hastalık

  • İşlevsellik büyük oranda etkileniyor

  • Sağlık harcamaları ve iş gücü kaybı nedeniyle ekonomiye de yük

  • Komorbid psikiyatrik hastalıkların sıklığı, tanı ve tedaviyi zorlaştırıyor

  • Zamanında tanı ve tedavi önemli


  • Login