apoptoz s reg le eden genler
Download
Skip this Video
Download Presentation
APOPTOZİSİ REGÜLE EDEN GENLER

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 57

APOPTOZİSİ REGÜLE EDEN GENLER - PowerPoint PPT Presentation


  • 236 Views
  • Uploaded on

APOPTOZİSİ REGÜLE EDEN GENLER. Enerji bağımlı moleküler olaylarda son noktadır. 4 komponent içerir. 1) Uyarı sistemi 2) Kontrol ve integrasyon 3) Ortak infaz fazı 4) Fagositoz. Kontrol ve integrasyon dönemi spefik proteinlerle olur. Bu proteinler ölüm sinyalini infaz programına bağlar.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' APOPTOZİSİ REGÜLE EDEN GENLER' - fagan


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
apoptoz s reg le eden genler
APOPTOZİSİ REGÜLE EDEN GENLER
  • Enerji bağımlı moleküler olaylarda
  • son noktadır. 4 komponent içerir.
  • 1) Uyarı sistemi
  • 2) Kontrol ve integrasyon
  • 3) Ortak infaz fazı
  • 4) Fagositoz
slide2
Kontrol ve integrasyon dönemi spefik proteinlerle olur. Bu proteinler ölüm
  • sinyalini infaz programına bağlar.
  • 1) Direk infaz sistemine uyarının gitmesi Fas- Fas ligand ile
  • 2) bcl 2 ile ilgili olan bölüm. Mitokondriyal fonksiyonu regüle ederek çalışır.
  • Mitokondri permeabilitesini regüle eden çeşitli proteinler var. En önemlisi bcl 2.
slide3
Bcl 2 dış mitokondri membranında, ER
  • ve nükleer zarda bulunur.
  • Ailenin diğer üyeleri ile regüle edilir.
  • Bu üyeler bcl 2ye bağlanarak aktivitesini artırır veya inhibe eder.
  • Apoptozisi teşvik eden Bax ve Bad
  • İnhibe eden ise bcl XL dir.
slide4
Apoptozis için önemli basamak mitokondriden sitokrom C salınımıdır.
  • Bax sitok c salınımını teşvik eder ve permeabilite artışına yol açar.
  • Ölüm sinyali ile sitok C salınınca Apaf 1(proapoptotik proteaz aktive eden faktör )’e bağlanır ve aktive eder, buda kaspası kamçılar ve hücreyi öldüren apoptotik sinyaller gider.
  • Bcl 2 ise sitok C salınımını engelleyip
  • mitok membranında permeabilite artışını önler.
slide5
Bu olaylar dengededir. Ancak bazı
  • tm lerde translokasyon sonucu bcl 2
  • yer değiştiriyor ve sürekli exprese
  • ediliyor.
  • Örnek B hücreli lenfoma. Hücre
  • ölümünün azlığından kaynaklanıyor.
  • (Prolif yok).
  • Bcl 2’nin p53 ve c myc ile de yolları kesişiyor. P53-bax, Cmyc aktivasyonu
  • apop stimule ediyor.
dna tam r genler
DNA TAMİR GENLERİ
  • DNA tamirinin önemi genomun bütünlüğü açısında üzerinde durulan bir konu.
  • DNA tamir geninde kalıtsal mutasyon olanlarda Ca gelişim riski var.
  • Bu olay HNPCC sendromunda gösterilmiştir. HNPCC DNA mismatch tamir genlerinde defekt sonucu olur.
slide8
Mismatch tamir genleri DNA replikasyonu sırasında kontrol görevi görür. Hatalarda düzeltmeler olmazsa yavaş yavaş birikir
  • ve diğer genlerde mutasyonlara izin verir. (Onkogen ve süp gen). Tm hücrelerinde tekrarlar genişler ve normal hücrede
  • olmayan alleler oç.
  • HNPCC’de TGF beta geninde mutasyon
  • olur.
telomer ve kanser
TELOMER ve KANSER
  • Bölünme sonrası normal hücreye döner.
  • Krom sonunda telomer denen özel yapı var her hücre bölünmede kısalır ve fonksiyon kaybı olur. Hücre büyümesini sayan saat gibidir.
  • Telomeraz insan hayatını uzatır mı?
  • Kanser hücresi telomerazı aktive ederek kısalmayı önlüyor. Tm süpresif mek ?
slide10
Karsinogenezisde Multipl mutasyonlar gerekiyor.
  • Multipl genetik alterasyonlar gösteriyor
  • Pek çok onkogen aktivasyonu sağlanıyor
  • Bir veya fazla sup gen kaybı oluyor.
  • Normal hücre TÜMÖRE gidiyor.
t m r gel m n n b yoloj s
TÜMÖR GELİŞİMİNİN BİYOLOJİSİ
  • Malign tümörün doğal hikayesi 4 fazda
  • 1) Hedef hücrede malign değişim,transformasyon
  • 2) Transforme hücrenin büyümesi
  • 3) Lokal invazyon
  • 4) Uzak metastaz
slide12
Bu 4 faktörün bir kısmı tümöre bağlı bir
  • kısmı ise kişi cevabına bağlıdır.
  • Tümör büyümesini etkileyen faktörler
  • 1) Hücre büyüme kinetiği(Tm’e bağlı)
  • 2) angiogenezis(kişi cevabı)
  • 3) Tm progresyon ve heterojenitesi
slide13
Tümör hücre kinetiği
  • Transforme hücre en az 30 populasyon 2’ye katlanması gerek ki 10 9 hücre olsun Klinik olarak tanınabilir en küçük boyut. Sadece 10 ileri katlanma tm ün 10 12 olmasını sağlar.
  • Tm klinik olarak tanındığı zaman hayat siklusunu tamamlamıştır.
slide14
Tümöral hücre 2 ortamda bulunur
  • 1. Proliferatif havuz
  • 2. Nonproliferatif havuz
slide15
Proliferatif Havuz
  • Erken fazda bulunduğu ortam.
  • Tm büyüdükçe bu havuzu terkeder.
  • Nonproliferatif havuz
  • Go fazında veya diferansiye durumda
  • Kanser hücresi çoğu bu fazda veya G1 fazında.
  • Klinik olarak fark edilen tm
slide16
Tm büyümesi=hücre üretimi ile ölümü(Büyüme fraksiyonu)
  • Büyüme fraksiyonu kemoterapiye duyarlılıkla ilgili
  • Non prolif ise yavaş gelişir ve tedaviye dirençli.
  • Prolif ise hızlı büyür ve duyarlı.
t m r angiogenezisi
Tümör Angiogenezisi
  • Kan akımı tümörün büyüme hızını modifiye eder.
  • Tm kanlanmadıkça 1-2 mm den fazla büyüyemez.
  • Hipoksi p53 ü aktive eder. Apoptozis ile hücre ölümüne yol açar.
  • Neovaskülarizasyon çift etkiye sahiptir.
  • Tm beslenmesi ile büyümesini sağlar.
slide18
Angiogenezis hem tm gelişiminde hem metastazlarda önemlidir.
  • Angiogenik faktörler tm hücresinden veya inflamatuar hücrelerden gelişir.
  • En önemlileri VEGF ve b FGF dir.
  • Tm hücresinin hem angiogenik hem de antianjiogenik molekülleri indüklediğini gösteren çalışmalar var.
  • Çalışmalar pek çok tm’ün erken dönemde anjiyogenezisi indüklemediğini,in situ uzun süre kaldığını göstermiş.
slide19
Yıllar sonra muhtemelen mutasyon akumulasyonuna bağlı bazı tm ler
  • anjiogenik fenotipe döner.
  • Moleküler temelde anjiogenik faktörlerin
  • artışı veya antianjiogenetik faktörlerinin inhibisyonun kaybı söz konusudur.
  • P53 mutasyonel inaktive olunca antianjogenez inhibe olur, yapım anjiyogenezise kayar.
slide20
Kan damarları 2 yolla olur;
  • 1)Vaskülogenezis; anjiyoblast denen endotel hücre prekürsörlerinden yapılır.
  • 2) Anjiogenezis / neovaskülarizasyon; önceden var olan damarlardan.
anjiogenezis basamaklar
Anjiogenezis basamakları
  • 1) Bazal membranın proteolitik yıkımı, kapiller çıkıntı ve tomurcuk oluşumu
  • 2) Endotel hücrelerinin anjiogenik stimulusa göçü
  • 3) Endotel hücre proliferasyonu
  • 4)Endotel hüc maturasyonu,kapiller tüp oluşumu
  • 5) Periendotelyal hücrelerin endotelyal tüpleri desteklemek için toplanması, damarın fonk görmesinin sağlanması
slide22
Tüm bu olaylarda VEGF ve anjiopoetin önemli.Mezenkimal ve stromal hücrelerce salınabilir.Reseptörleri endotelde sınırlıdır.
  • VEGF erken vasküler gelişimde önemli,VEGF anjioblast üzerindeki res’e bağlanır. endotel proliferasyonu sağlar.2: resê bağlanınca tüp formasyonu sağlanır.
  • Bundan sonra anjiopoetin endotel ile ilişkiye girer, periendotelyal hücreleri toplar, damar stabilizasyonu sağlanır.
t m r progresyonu heterojen tes
TÜMÖR PROGRESYONU, HETEROJENİTESİ
  • TM tanındığı anda monoklonal orijinli olmasına rağmen heterojendir.
  • Moleküler düzeyde tm progresyonu ve hetreojenitesi multipl mutasyonların birikiminden olur. Farklı karakterde subklonlar oluşur.
  • Transforme hücrenin ek genetik hasarı?
  • Transforme hücre genetik olarak stabl değildir.(p53 kaybı, DNA tamir gen def )
slide24
Bu olaylar tm h’ni klonal yayılım boyunca spontan mutasyona maruz bırakır.
  • Sup gen onkogen etkilenir, hücre büyümesi.
  • Heterojenite tm klinik olarak tanınmadan başlar.
nvazyon ve metastaz b yoloj s
İNVAZYON ve METASTAZ BİYOLOJİSİ
  • İNVAZYON ve METASTAZ
  • Metastatik olay 2 basamakta incelenir.
  • 1) Ekstraselüler matriks invazyonu
  • 2) Vasküler yayılım ve tm hücresinin göçü.
slide26
EC matriks invazyonu
  • Dokular 2 tip ECM ile birbirinden ayrılır
  • 1) Bazal membran
  • 2) İnterstisiyel bağ dokusu
  • ECM’in herbir komponenti kollogen, glikoprotein ve proteoglikandan
  • oluşmuştur.
  • Tm hücresi değişik aşamalarda ECM ile temasa geçer.
slide27
Tm hücresi önca alttaki BM’ı parçalamak zorunda, sonra interstisiyel bağ dokusuna geçer, vasküler BM’ı penetre ederek )dolaşıma karışır.
  • ECM invazyonu basamakları
  • 1) Hücrelerin birbirinden ayrılması(Kad)
  • 2) Matriks komponentine yapışma(lam,İ)
  • 3) ECM yıkımı(MMP,ürokinaz)
  • 4) Tm hücre migrasyonu(HGF)
slide28
Normal h’ler birbirine ve çevreye sıkı
  • tutunur. E kadherin önemli. Tm de Kad sekresyonu azalır, h’ler ayrılır. (katenin)
  • Çevre ECM’e penetre olması için matriks komponentlerine yapışmalı,invazyon
  • ve met için laminine v.b.tutunmalı.
  • )
slide29
BM veya interstisyel ECM’e yapışan tm hücresi migrasyon için geçiş yolu arar.
  • Matriks invazyonu büyüme basıncı ve
  • ECM yıkımı ile olur.
  • Yıkım proteolitik enzim salgılayarak olur(MMP,sis,serin
slide30
İnvazyonun 2. Aşamasında tümör hücresini parçalanan BM ve proteoliz zonundan itmektir. Migrasyon 2 molekülle idare edilir.
  • 1) Tm kökenli motilite fak
  • 2) Matriks komponentlerinin klivaj ürünleri.
vask ler yayilim
VASKÜLER YAYILIM
  • Dolaşımda tm hücreleri kümeler halinde agregat yapar, buna homotipik adezyon
  • denir.
  • Tm ve kan hüc ile olana heterotopik
  • adezyon denir.
  • Platelet-tm adezyonu yayılımı artırır.
  • Tm embolisinin ekstravazasyonu endotele invazyon ile ilişkili, bunu BM yıkımı izler.
slide32
CD 44 adezyon molekülüdür ve normal
  • T lenfositlerde bulunur. Seçici yerlere
  • göç için kullanılır.
  • CD44 aşırı ekspreyonu met göstergesidir.
  • Her organ met’ı doğal drenaj yolunu takip etmeyebilir.
  • Tm hücreleri adezyon mol’i salgılar,bu moleküllerin ligandları hedef organın endotelyal hücrelerindedir.
  • Kemoçekiciler o.b. Tm hüc’ni o bölgeye toplar(İns benzerigrowth fak)
metastaz n molek ler geneti i
Metastazın moleküler genetiği
  • Metastatik hücrelerin özellikleri
  • 1) Adezyon reseptör salınımı
  • 2) Kollojenaz üretimi
  • 3) Motilite faktörleri gibi.
  • Bunları inhibe edenler met inh eden gen olarak bilinir.
  • Nm23 ekspresyonu düşük met ile ilgili
slide35
Defektif DNA hasarı ile giden hastalıklar
  • A. Xeroderma pigmentozum
  • B.Fanconi sendromu
  • C.Ataksi telenjiyektazi
soru cevap
SORU CEVAP
  • 1.İncelenen biyopsi materyalinde epitelin tüm tabakasını tutan atipik,pleomorfik hücreler yanısıra organizasyon ve polarite kaybı var. Tanınız nedir?
  • A. Displazi
  • B.Metaplazi
  • C. Karsinoma insitu
  • D. Yassı hücreli karsinom
  • E. Hiperplazi
slide37
2. 14 yaşında sağlıklı kız çocuğunda göğüs derisinde 0.3 cm çapında kırmızı yumuşak iyi sınırlı nodül saptanıyor.Tanınız nedir?
  • A.Malign melanom
  • B.Lenfoma
  • C.Yassı hücreli karsinom
  • D. Hemanjiyom
  • E. Adenokarsinom
slide38
3. Bir çocuk tümör süpresör genin bir allelinde tek mutasyonla doğuyor.5 yaşında diğer normal alleli de mutasyona uğruyor.Sonuçta hücre siklusunda G1’den S fazına geçişde hata oluşuyor. Bu mekanizma ile olan tümör hangisi olabilir.
  • A. Kolon adenokarsinomu
  • B.Astrositom
  • C.Akciğer yassı hücreli Ca
  • D. Malign melanom
  • E. Gözde retinoblastom
slide39
4. 35 yaşında kadın hasta. 6 yıl önce uterusta myometriyumda sert palpabl nodül tespit ediliyor. Nodül yavaş büyüyor. Şu anki muayene bulgusunda tümör 2 katı büyüklüğe ulaşmış.Hasta asemptomatik. Tanınız nedir?
  • A. Adenokarsinom
  • B. Leiomyosarkom
  • C.Leiomyom
  • D.Metastatik adenokarsinom
  • E. Anjiyosarkom
slide40
5.45 yaşında kadın hastada lenf bezi biyopsisi yapılıyor ve metastatik tümör saptanıyor. Aşağıdaki tümörlerden hangisi bu hastada olabilir?
  • A. Fibroadenom
  • B. Papillom
  • C.Hamartom
  • D.Adenokarsinom
  • E. Hemanjiyom
slide41
6. Radyasyona kronik maruziyeti olan hastada DNA’da hasar tespit ediliyor. Siklusu G1’de durduracak proteinde bozukluk var. Hücre büyüme düzeni bozuluyor. Eksik protein hangisi olabilir.
  • A. Retinoblastom
  • B. Ras
  • C. Siklin D1
  • D. P53
  • E. Bcl-2
slide42
7.32 yaşında kadın hastada overde kitle tespit ediliyor. Kitlenin incelenmesinde kıl,yağ,kemik dokusu saptanıyor. Mikroskopisinde ise Epidermis,matür kıkırdak,bronş epiteli,yağ dokusu ve sinir dokusu görülüyor.Tanınız nedir?
  • A.Lipom
  • B. Osteom
  • C.Teratom
  • D.Koristoma
  • E. Hamartom
slide43
8.Aşağıdakilerden hangisi malign mezenkimal tümördür?
  • A. Lipom
  • B. Leiomyom
  • C. Melanom
  • D. Rabdomyosarkom
  • E.Kondrom
slide44
8.Aşağıdakilerden hangisi malign tümörde izlenir.
  • A. Nükleus/Sitoplazma oranı bozuk
  • B. Hiperkromazi
  • C. Kaba kromatin
  • D.İnvazyon
  • E. Hepsi
slide45
10. Malign tümörde DNA miktarının artması nedeni ile hücrede görülen değişiklik hangisidir?
  • A.Nükleol
  • B. Anizositoz
  • C. Nükleus büyüklüğü
  • D. Hiperkromazi
  • E. Pleomorfizm
slide46
11.Kimyasal karsinogenezisde inisiasyon için yanlış olan hangisidir?
  • A.Tümör oluşumu için yeterli
  • B. Kalıcı DNA hasarı yapar
  • C.Hızlıdır
  • D. İrreversibldir.
  • E.Karsinojenik ajanın alımı ile başlar.
slide47
12.Anjiyogenezis için hangisi doğrudur.
  • A.Tümör hücrelerince damarın invazyonu
  • B.Tümör hücrelerinin kan yolu ile yayılımı
  • C.İlkel damarlardan köken alan tümör
  • D.Büyüyen tümör içerisine yeni kan damarı oluşumunun sağlanması
  • E.Tümörde santral nekroz görülmesi
slide48
13. Her 3 germ yaprağından köken alan tümöre ne ad verilir.
  • A.Adenokarsinom
  • B.Karsinosarkom
  • C.Teratom
  • D.Papiller karsinom
  • E. Hepatoblastom
slide49
14. Mezenkimal orijinli olmayan tümör hangisidir?
  • A.Papillom
  • B.Hemanjiyom
  • C.Lipoma
  • D.Rabdomyom
  • E.Leiomyom
slide50
15. Aşağıdakilerden hangisi benign tümörün özelliği değildir.
  • A.Kapsül
  • B.Düşük mitotik indeks
  • C.Kan damarı invazyonu
  • D. Yavaş büyüme
  • E.Köken hücreye benzemesi
slide51
16. Bcl-2 geni anormal olan tümör hangisidir?
  • A. Adenokarsinom
  • B. Hepatom
  • C. B. Hücreli malign lenfoma
  • D. Lipom
  • E. Fibrosarkom
slide52
17.
  • I.Malign tümör invazyon yapar
  • II.Liposarkom malign mezenkimal tümördür.
  • III.p53 tümör süpresör gendir
  • IV. Retinoblastom siklusun moleküler frenidir.
  • V.Karsinosarkom hem epitel hem mezenkim kaynaklı tümördür.
  • A)Yalnız biri doğru
  • B)ikisi doğru
  • C)Üçü doğru
  • d.)Dördüdoğru
  • E)Hepsi doğrudur.
slide53
18.
  • I. Kadherin olmazsa hücreler birbirinden ayrılır.
  • II.HGF tümör motilite faktörüdür.
  • III. P21 tümör süpresör gendir
  • IV. P53 Siklusun moleküler frenidir
  • V.Anjiyogenezis VEGF ve FGF ile regüle edilir.
  • A. Yalnız biri doğrudur.
  • B. İkisi doğrudur
  • C. Üçü doğrudur.
  • D. Dördü doğrudur
  • E. Hepsi doğru
i vimentin mezenkimal h crede pozitiftir
I. Vimentin mezenkimal hücrede pozitiftir
  • II.Hepatoblastom embryonel orijinli tümördür.
  • III. Ras en sık dominant onkogen mutasyonuna örnektir
  • IV.İnisasyon reversibldir
  • V. Promosyon tümör oluşumu için yeterlidir.
  • A. A. Yalnız biri doğrudur.
  • B. İkisi doğrudur
  • C. Üçü doğrudur.
  • D. Dördü doğrudur
  • E. Hepsi doğru
slide56
20.Metastaz için hangisi yanlıştır
  • A. Hücreler birbirinden ayrılmalı
  • B. Hücreler matriks komponentlerine yapışmalı
  • C. Tümör motilite faktörü olan kadherin ile göç etmeli
  • D. Bazal membranı proteazlarla parçalamalı
  • E.Malign tümöre ait bir özelliktir.
slide57
SONUÇ
  • 1.Benign-malign tümör özellikleri

2. Atipik hücre nedir,özellikleri

3.Hücre yüzeyinde onkogen ve süpresör genler hangileridir.

4. Sitoplazmada onkogen ve süpresör genler hangileridir.

5. Nükleusta onkogen ve süpresör genler hangileridir

4.Hücre siklusu neden önemli

5.p53 nedir

6.Metastaz nasıl gerçekleşir.

7.Anjiyogenezis ne demek nasıl oluyor?

8.Kimyasal karsinojenler nelerdir nasıl tümör yaparlar.

9. Tümöral dev hücre özellikleri?

ad