1 / 25

EUROPA FEUDALA

EUROPA FEUDALA. 7. GAIA. DBH 2. FEUDALISMOA. Karlomagnok inperioa administratzeko Feudoak sortu = nobleen artean lursail handiak banatu Erregeak eta nobleek = leialtasun-ituna egin Feudoa eman = babesa eskaini Noblea basailu bihurtu Obedientzia Errespetua Aholkularitza

evonne
Download Presentation

EUROPA FEUDALA

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. EUROPA FEUDALA 7. GAIA DBH 2

  2. FEUDALISMOA • Karlomagnok inperioa administratzeko • Feudoak sortu = nobleen artean lursail handiak banatu • Erregeak eta nobleek = leialtasun-ituna egin • Feudoa eman = babesa eskaini • Noblea basailu bihurtu • Obedientzia • Errespetua • Aholkularitza • Laguntza militarra • Feudalismoa IX-XIII mendeetan garatu zen

  3. Gizarte feudalak 3 estamentu/talde (jaiotzez; ia ezinezkoa aldatzea): • Noblezia: lurjabe handiak eta zaldunak • Kleroa: otoitz egiten dutenak • Apezpikuak • Monjeak • Apaizak • Nekazariak: lan egiten dutenak • Bilauak/libreak • Jopuak/esklabuak • Eliza Katolikoak eragin handia gizarte feudalean: • Gurtza-ekintzak arautu • Erritu pertsonalak arautu • Ordutegiak eta egutegiak ezarri • Zenbait egunetan borrokatzea debekatzen zuen (jai egunak) • Eragin handia zuen Aita Santuak monarkengan….

  4. MONARKIA FEUDALA ETA NOBLEZIA • Monarka/erregea hierarkian gorena (primus inter pares) • Nobleak bezala jaun feudala zen (boterea feudoan bakarrik) • Jaun feudalak: • Nobleak • Dukeak • Markesak • Kondeak… • Goi-kleroko kideak • Apezpikuak • Abadeak • Nobleen zaldun basailuak

  5. Jaun feudalen eginkizunak: • Zergak biltzea • Justizia administratzea • Zigorrak eta isunak ezartzeko auzitegiak zituzten • Txanponak egitea • Beren txanponak zituzten • Inbasioak: • IX-X. mendeetako inbasioak Europan: • Hungariarra/magyarrak • Normandiarrak/bikingoak: eskandinaviako marinelak • Sarrazenoak: pirata musulmanak

  6. Gazteluetako bizitza: • Gotorleku harresidunak • Jaun feudalen bizileku • Erasoan feudoko kide guztiak gazteluan babesten ziren

  7. FEUDOA: EKONOMIAREN OINARRIA • Zer dira feudoak? • Feudoetan nekazariak bizi • Ekonomia feudalaren oinarria nekazaritza • Feudoak autarkikoak = elikagaiak beraiek sortu eta bizitzeko beharrezkoa fabrikatu • Feudoaren erdigunea = • Gaztelua (jauna noblea) • Monasterioa (jauna kleroa) • Nekazarien etxebizitzek normalean herrixka sortu

  8. Feudoaren sailak: • Jaunaren erreserba: jaunak lurrik onenen jabego zuzena (jopuek landu) • Mansoak: nekazariei utzitako lursailak • Jabego erabilgarria: errenta ordaindu, uzta eman… • Basoak: Jaunarenak • Nekazarien lana • Nekazaritza-lanak oso gogorrak • Familiako kide guztiek lana (haur eta zahar ere) • Lan-baldintza txarrak • Labore nagusiak • Zerealak (garagarra, oloa, garia eta zekaleak) • Lekak • Mahatsondoak, barazkiak eta frutak • Ongarri gutxi (abereena) = lugorriak utzi behar = ekoizpen urria

  9. Bizi-baldintzak • Biztanleen bi talde: • Jopuak: ez ziren libreak (jaunaren baimena behar denerako: ezkontzeko, haurrak izateko…) • Bilauak: lurra lantzearen truke uzta eman. Ordaintzen ez bazuten jopu bilakatu • Nekazarien elikadura urria eta txarra (ogi beltza, zopak, barazkiak eta arrautzak) • Etxebizitzak oso kaskarrak + osasungaitzak (abereekin bizi)

  10. MONASTERIOAK: ERDI AROKO KULTURAREN GUNEAK • Kristauen kultura • Kultura nabarmenki kristaua • Monasterioak nabarmentzeko arrazoiak: • Kultura-gune handiak • Monasterioetako liburutegietan klasizismoko obra nagusiak gorde • Garrantzi handiko irakaskuntza-lana • Idazten-irakurtzen bakarrak eta lurra lantzeko teknika berriak sortu • Laguntza-eginkizuna • Erromesei laguntza + ospitaleak sortu

  11. Ordena monastikoak • Ordena monastikoa = Aita Santuak araututakoaren arabera bizi diren monje/monjak • Lehen ordena = Benediktar ordena (San Benedikto Nursiakoak sortu) • Hiru boto: • Pobrezia • Kastitatea • Obedientzia • Beste ordena batzuk • Zistertarren ordena (XI) • Frantziskotarren ordena (XII) • Domingotarren ordena

  12. Monasterioetako bizitza • Monasterioak oso arautuak • Monjeek otoitz eta lanean eguna (beti isilik) • Zereginak gizarte-mailan: • Eskulanak: soroa landu, etxe-abereak hazi… • Osasun-laguntza • Lan intelektualak: nobizioak hezi, obra klasikoak itzuli, liburuak kopiatu…

  13. Monasterioaren egitura • Eliza: lekurik garrantzitsuena • Klaustroa: patio arkupeduna, erdian lorategia • Paseatu, irakurri eta solas egin • Errefektorioa: jantokia • Kapitulu-gela: bilera lekua • Scriptorium: eskuizkribuak idazteko eta kopiatzeko lekua • Ostatua: bidaiariak eta erromesak lo egiteko

  14. ARTE ERROMANIKOA: ARKITEKTURA • Mendebaldeko Europan garatu • XI-XII.m (eskualde batzuetan XIII.m) • Arte erromanikoaren helburua • Bibliako irakaspenak zabaltzea = erlijiosoa eta didaktikoa • XI.m egonkortasun politikoa + ekonomikoa = artearen zabaltzea bultzatu

  15. Arkitekturaren ezaugarriak • Erromatar elementuak ditu • Eraikinik garrantzitsuenak elizak • Ezaugarriak: • Sendotasun handia • Harrizko horma lodiak • Horma-bularrak indartu • Leiho txikiak (gutxi) • Gurutze latindarreko oinplanoa • Zinborioa: kupula edo dorre oktogonala • Erdi-puntuko arkuak + erromatar kanoi-gangak • Kanpandorreak (+ elizari itsatsitako klaustroa)

  16. ARTE ERROMANIKOA:ESKULTURA ETA PINTURA • Eskultura • Arkitekturaren menpe • Bi eginkizun nagusi: • Irakastea • Fededunengan debozioa piztea • Ezaugarri nagusiak: • Sinbolismoa: helburua behatzaileen espiritua mugiaraztea. Irudiak trinkoak eta proportzioak deformatuta • Zurruntasuna: konposizioen frontaltasuna

  17. Gehienak erliebedunak • Kokalekua normalean: • Portadan (tenpluko sarreran) • Kapilan (barrualdean eta klaustroan) • *Kapitelak: apaingarri ugari zituzten • Figuratiboak: eszena erlijiosoak • Geometrikoak: irudi geometrikoak • Landaredunak: landare-irudiekin

  18. Pintura • Helburua: • Erlijioa irakastea • Espiritualtasuna sustatzea • Hormak, gangak eta absideak estaltzen zituzten

  19. Ezaugarriak: • Adierazkortasuna eta sinbolismoa: giza irudi estatikoa eta espiritualizatua (eskuak eta begi izugarri handiak) • Frontaltasuna: perspektibarik ez dagoenez • Oso kolore biziak: trazu lodi eta bakunak • Pantokratorra: Kristo Maiestatikoa mandola izeneko zirkulu edo obalo baten barruan, bedeinkapena ematen eta ebanjelioak eskuan • Ama Birjina: Mandorla baten barruan (haurra magalean)

More Related