Onuncu b l m
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 27

Onuncu Bölüm PowerPoint PPT Presentation


  • 97 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Onuncu Bölüm. Yrd.Doç.Dr . Nesrin Kenar. 1945-1960 DÖNEMİNDE TÜRK DIŞ POLİTİKASI Sovyetler Birliği ile İlişkiler ABD ve NATO ile İlişkiler. Uluslararası İlişkiler Bölümü. Bu konuyu çalıştıktan sonra:. Uluslararası Ortam ve Dinamikler i öğrenecek, İç Ortam ve Dinamikler i öğrenecek,.

Download Presentation

Onuncu Bölüm

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Onuncu b l m

Onuncu Bölüm

Yrd.Doç.Dr. Nesrin Kenar

1945-1960DÖNEMİNDE TÜRK DIŞ POLİTİKASI

Sovyetler Birliği ile İlişkiler

ABD ve NATO ile İlişkiler

Uluslararası İlişkiler Bölümü


Renme hedefleri

Bu konuyu çalıştıktan sonra:

Uluslararası Ortam ve Dinamikleriöğrenecek,

İç Ortam ve Dinamikleriöğrenecek,

Öğrenme Hedefleri


Indekiler

  • Uluslararası Ortam ve Dinamikler

  • İç Ortam ve Dinamikler

    • 1945-1960 Dönemi ve BatıBlokuEkseni

      • Ekonomik Göstergeler

      • Siyasal Göstergeler

    • ……

  • Uluslararası Ortam ve Dinamikler

  • İç Ortam ve Dinamikler

İçindekiler

  • Özet


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • 1960’da SSCB’nin U-2 Casus uçağını düşüren ABD uçağı TC’den havalandığı için TC-SSCB arasında nota krizi yaşandı.

  • Tüm bunlara rağmen, 1950’lerin sonunda iki blok arasındaki yumuşama TC-SSCB ilişkilerine de yansıdı.

  • Bu durum TC açısından olumsuzdu. Çünkü ABD’den alacağı yardımlarda artık stratejik önemini vurgulayamayacaktı.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye1

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • Boğazlar üzerinde ABD-SSCB Rekabeti:

  • Boğazlar, stratejik öneminden dolayı dönemin iki büyük gücünü karşı karşıya getiriyordu.

  • ABD, TC’ye boğazlar konusunda tam destek vermekteydi.

  • SSCB ise, boğazlar konusundaki isteklerini 7 Ağustos 1946’da TC, ABD, ve İngiltere’ye verdiği notada açıklıyordu:


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye2

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • Boğazlar her zaman tüm devletlerin ticaret gemilerine açık olmalıdır.

  • Kıyıdaş devletlerin savaş gemilerine her zaman açık olmalıdır.

  • Özel durumlar hariç kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemilerine kapalı olmalıdır.

  • Boğazların rejimi ancak TC ve diğer kıyıdaş devletler tarafından belirlenebilir.

  • Boğazların savunulmasını TC ve SSCB ortaklaşa sağlamalıdır.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye3

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • SSCB, bu isteklerini sürekli tekrarlamıştır.

  • ABD, tarih boyunca dönem başkanlarının adlarıyla dünya politikasını ellerinde tutabilmek için doktrinler çıkarmışlardır.

  • Bu doktrinler sırayla:

    1. George Washington’un Veda Mesajı (1796):

  • ABD’nin ilk başkanının görevden ayrılırken yabancı ülkelerle mümkün olduğunca çok ticari ve mümkün olduğunca az siyasi bağlar kurulmasını istemesidir.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye4

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • Avrupa devletleriyle ittifaklara girilmesinin ABD açısından son derece zararlı sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.

  • Monroe Doktrini (1823):

  • ABD, Avrupa devletlerinin Amerika kıtalarındaki devletleri sömürge haline getiremeyeceğini,

  • ABD’nin Avrupa sorunlarına karışmaya niyeti olmadığını,

  • Avrupalıların da Amerika sorunlarına karışmaya hakları bulunmadığını vurgular.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye5

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

3. Truman Doktrini (1947):

  • ABD, Batı Avrupa’nın tekrar eski ekonomik ve siyasal gücüne kavuşmasını hedeflemekteydi.

  • Truman doktrini; savaş sonrası dönemde ABD’nin 3 temel görevi olduğunu ileri sürer:

  • - Avrupa’nın askeri, ekonomik ve siyasal istikrarını sağlamak.

  • - bu kıtayı ABD’nin koruyucu nükleer şemsiyesi altına almak.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye6

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • ABD’ninönderliğindeAvrupa’nıngücünüdünyaölçüsündebirsavunmaiçinörgütlemek

    (Bu amaçlaraulaşmakiçindahasonra “Marshall Planı” olarakadlandırılanhazırlıkçalışmalarıbaşlatılmıştır.)


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye7

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • TürkDışPolitikasıaçısından;

  • TC-ABD arasındasıcakilişkileringelişmesineveSovyetistekleriningeriçevrilmesineyardımcıolmuştur.

  • TC, ABD yanlısıbirdışpolitikaizlemeyebaşlamıştır.

  • AmerikanaskeriyardımıçerçevesindeTürkordusunaverilenmalzemeninbakımıveyedekparçaihtiyaçlarınınancakbuülkedensağlanabilmesi, kısasüresonrayardımlarınastarınınyüzündenpahalı hale gelmesineyolaçtı.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye8

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • TürkİçPolitikasıaçısından;

  • Truman Doktriniçerçevesinde TC-ABD yakınlaşmasıylaTürksiyasalhayatı da etkilenmiştir.

  • AmerikantarzıdemokrasiTC’detanındı.

  • Temmuz 1947’de İsmetİnönütarafsızolmasıgerektiğinigördüve CHP genelbaşkanlığındanayrıldı.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye9

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • Ordu, hükümetin tam yetkisialtınasokulduveTBMM’yebağlıGenelKurmayBaşkanlığıveMilliSavunmaBakanlığınabağlandı.

  • “Kızıl Tehlike” ninyayılmasınıönlemekiçinçoksayıdaöğrencivegazetecitutuklandı, gazetevedergilerkapatıldı.

    4. Eisenhower Doktrini (1957):

  • SüveyşKrizisonaermesiiçinBM’deetkinbirrolüstlenenveArapdevletlerininemperyalistgüçlerkarşısındakikoruyucusugibidavrananSSCB’ninbölgedekietkisiveitibarınınartmasıkarşısında ABD yönetimiendişelendi.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye10

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • İngiltere’nin de Arapdünyasındantepkiçekerekbölgedekigücünüyitirmesi, ABD’yibölgeyeyönetti.

  • SSCB’ninbölgedekietkisinikırmakiçin ABD başkanı Eisenhower,

  • - Ortadoğuülkelerininbağımsızlıklarınıkorumalarınayardımedebilmekiçin,

  • - buülkelerleişbirliğiyapmakveekonomikgüçleriniarttırmalarınayardımcıolmayetkisiniKongre’denalıyor,


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye11

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

  • daha da önemlisigerekligördüğütakdirdeO.D’yabir ABD askerimüdahalesininönüaçılmışoluyordu.

  • 1954’de İng., Frs., Avustralya, YeniZel., Tayland, Filipinlerve ABD arasındaGüneydoğuAsyaAntlaşmasıÖrgütü (SEATO) kuruldu.

  • SEATO’nunkuruluşuylaAsya-Pasifikbölgesinde SSCB veÇin’in “çevrelenmesi” tamamlandı.

  • Buna benzerbirörgütlenmeolanBağdatPaktı da O.D.’daABD’ninbölgedekimüttefikiTC’ninyardımıylakuruldu.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye12

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

5. Nixon Doktrini (Guam Doktrini) (1969):

  • Asyakıtasıiçinilanedilendoktrin, her ne kadar ABD birnükleersavaşıcaydırmasorumluluğunudevamettirse de bölgeselsavaşlarıcaydırmakbutürsavaşlarıntehdidialtındaolanülkelerinsorumluluğundadır, der.

  • ABD, budevletleresınırlıölçüdeyardımedebilirdiamabunlarkendisavunmalarınınsorumluluğunukendileriüstlenmelidirler.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye13

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

6. Carter Doktrini (1980):

Başkan Jimmy Carter, Basra KörfeziBölgesi’neyapılacakbirsaldırınınABD’ninyaşamsalçıkarlarınayöneltilmişbirsaldırıolarakkabuledileceğiniifadeetmiştir.

Truman Doktriniylekarşılaştırırsak; Carter Doktrini, ABD’ninyaşamsalçıkarlarınıkorumakiçin asker kullanılabileceğininbirbaşkantarafındanVietnam’dansonra ilk kezdilegetirilmesiydi.

ABD, askerişemsiyesiniKörfezbölgesini de kapsayacakbiçimdegenişletti.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye14

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

7. Reagan Doktrini (1985):

ABD, anti-komünistdevrimveayaklanmalaradestekverecekti. Çünkü;

Devrimcilertiranlığa son vermekiçinsavaşıyorlardı.

EğeryardımedilmezsebuülkelerSSCB’nindenetimialtınagirebilirdi.

ÖzgürlüğüsavunmakbirAmerikangeleneğiydi.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye15

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

Reagan Doktrini, Afganistan, Angola, KamboçyaveNikaragua’dauygulandı.

TC, NATO’yanedenilgiduyuyordu?

1. TC, BatıAvrupaveKuzeyAmerikaülkelerininoluşturduğugüvenlikşemsiyesiiçindeyeralarakyenioluşandünyadüzeniiçindeyalnızkalmakorkusunuortadankaldırmakistiyordu.

Böylece, ülketopraklarınınsavunulmasıdaha da kolaylaşacak, Türkordusu modernize edilecekti.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye16

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

2. TürkdevletadamlarıNATO’yaüyeolmayı, cumhuriyetinilanındanberiizlenenBatıcılıkpolitikasınınbirgereğiolarakgörüyorlardı.

3. TC, örgütündışındakalırsaABD’denaldığıekonomikveaskeriyardımlarınazalacağındanedişeduyuyordu.

4. TC Kamuoyu, NATO’yakatılmanıngerekliliğineinanıyordu.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye17

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

NATO’nunTC’yekarşıtutumu:

NATO, TC’nin ilk başvurusunukabuletmedive TC hayalkırıklığınauğradı.

TC’ninikinciüyelikbaşvurusundansonra ABD, TC veYun’ınbir “AkdenizPaktı” içerisindeyeralmasınıistemiştir.

Pakt’taİng, İta, Yun, Mısırve TC yeralmasıdüşünülüyordu.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye18

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

Böylece, NATO üyesiolanülkelerle NATO dışındakalanfakatittifakayakınülkelerarasındaDoğuAkdeniz’ingüvenliğinisağlayacakbirpaktoluşturulacaktı.

DeğişenuluslararasısistemTC’ninNATO’yaüyeliğinisağlamıştır.

Şöyleki; ABD, SSCB’yeyakınülkelerdeüsaçmakistiyordufakatTC’nin NATO üyeliğigerçekleşmedenbuisteğinyerinegetirilemeyeceğicevabınıalmıştı.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye19

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

Öteyandan, KoreSavaşıilekomünizmnasılbüyükbirkampanyayürüttüyse SSCB de Avrupave ilk olarakTC’deböylebirişgalegirişebilirdi.

ABD budurumdaNATO’nungüneykanadının Yun ve TC ilegüçlendirilmesigerektiğini, böyleceAvrupa’nınkorunacağınıdüşündü.

TC’ninbirdiğerönemi, O.D. Petrollerineolanyakınlığıdır.

TC ve Yun 18 Şubat 1952’de resmenNATO’yaüyeolmuşlardır.


1945 1960 bati bloku eksen nde t rk ye20

1945-1960 BATI BLOKU EKSENİNDE TÜRKİYE

Türk-AmerikanİkiliAnlaşmaları:

OrtakGüvenlikAnlaşması (1951),

NATO KuvvetlerStatüsüSözleşmesi (SOFA/1954),

AskeriTesislerAnlaşması (1954),

VergiMuafiyetleriAnlaşması (1954),

Atom EnerjisiAnlaşması (1955).


Konunun zeti

Konunun Özeti


Konunun zeti1

Konunun Özeti


Konunun zeti2

  • Ders Bitti

  • Teşekkürler

Konunun Özeti


  • Login