Witam Państwa na wykładzie z MAKROEKONOMII II, :)…
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 105

Witam Państwa na wykładzie z MAKROEKONOMII II, :)… PowerPoint PPT Presentation


  • 69 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Witam Państwa na wykładzie z MAKROEKONOMII II, :)…. R Y N E K P I E N I Ą D Z A. 1. RODZAJE PIENIĄDZA Pieniądz definiujemy jako ŚRODEK WYMIANY, ŚRODEK OSZ-CZĘDZANIA, MIERNIK WARTOŚCI.

Download Presentation

Witam Państwa na wykładzie z MAKROEKONOMII II, :)…

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Witam Państwa na wykładzie z MAKROEKONOMII II, :)…


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

R Y N E K P I E N I Ą D Z A


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

1. RODZAJE PIENIĄDZA

Pieniądz definiujemy jako ŚRODEK WYMIANY, ŚRODEK OSZ-CZĘDZANIA, MIERNIK WARTOŚCI.

Jednak w praktyce granice oddzielające „pieniądz” od „niepie-niądza” i poszczególne funkcje spełniane przez pieniądz są trudne do wytyczenia.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Kiedyś za pieniądz uważano środek wymiany, który nie daje odsetek, lecz jest płynny (M1).

Jednak w latach 80. XX w. wkłady czekowe zaczęły dawać oprocentowanie. Podobnie, możliwe stało się czerpanie płynnej gotówki z wkładów oszczędnościowych (M3) bez straty odsetek.

W efekcie dziś nie jest jasne, co mają kontrolować banki centralne, chcąc wpływać na poziom zagregowanych wydatków w gospodarce.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

W USA w końcu 2002 r. rozróżniano cztery rodzaje podaży pienią-dza: M1, M2, M3, L. (Łatwo dostrzec, że rekompensatą za ich coraz mniejszą płynność jest ich coraz wyższe oprocentowanie).

M1 – zasoby wysoce płynnego środka płatniczego (gotówka* plus np. różne nieoprocentowane i oprocentowane wkłady czekowe). (M1: 4 190$/os.).

----------

* Zgodnie z danymi FED w 1995 r. w USA na osobę przypadało prawie 1400$ gotówki; badania pokazywały, że w rzeczywistości przeciętny Ame-rykanin trzymał ok. 100$ gotówki (wielkie ilości gotówki obsługiwały zatem płatności w „szarej strefie” i za granicą).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

M2 – ten agregat DODATKOWO obejmuje PEWNE MNIEJ PŁYNNE AKTYWA, np. wkłady oszczędnościowe (trzeba zawiado-mić bank o zamiarze ich transferu na rachunek czekowy), małe (do 100 000$) wkłady terminowe (ich wycofanie przed uzgodnionym terminem jest karane obniżką odsetek); udziały w funduszach in-westycyjnych rynku pieniądza (czeki wystawiane przez ich właści-cieli muszą mieć pewną minimalną wysokość); (M2: 20 080$/os.).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

M3 – DODATKOWO obejmuje np. DUŻE WKŁADY TERMI-NOWE I DUŻE WKŁADY BANKOWE DOKONYWANE NA INDYWIDUALNYCH WARUNKACH; (M3: 29 480$/os.).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

L – dodatkowo obejmuje aktywa, które nie są pieniądzem, lecz jego bliskim substytutem (np. obligacje rządu USA dla „małych ciułaczy”; bony skarbowe „krótsze” niż 12 miesięcy).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

2. POPYT NA PIENIĄDZA

Pieniądz jest ŚRODKIEM WYMIANY, MIERNIKIEM WAR-TOŚCI, ŚRODKIEM OSZCZĘDZANIA. Ludzie trzymają (real-ne!) zasoby pieniądza ze względu na jego pierwszą i trzecią funk-cję.

PRZECIEŻ USTALAĆ, CO ILE KOSZTUJE, MOŻNA NIE MAJĄC PIENIĘDZY.

-------------------------------

A Popyt na środek płatniczy powstaje, kiedy gospodarstwa domowe i firmy rezygnują z trzymania części swojego majątku w formie np. nieruchomości, papierów wartościowych i wkładów oszczędnościo-wych i trzymają go w formie gotowego do użytku środka płatnicze-go (KASY TRANSAKCYJNEJ).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Są zatem dwa rodzaje teorii popytu na pieniądz:

TEORIE PORTFELOWE (ang. portfolio theories) podkreślają rolę pieniądza jako środka przechowywania wartości.

TEORIE TRANSAKCYJNE (ang. transactionstheories) podkreś-lają rolę pieniądza jako środka ułatwiającego wymianę dóbr.

Teoriom portfelowym i transakcyjnym odpowiadają Keynesa „motywy” trzymania pieniądza: spekulacyjny oraz tran-sakcyjny i przezornościowy.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

TEORIE PORTFELOWE (ang. portfolio theories)

Zgodnie z tymi teoriami ludzie trzymają pieniądz NIE DLA JEGO PŁYNNOŚCI, LECZ Z POWODU SPECYFICZNEJ KOMBINA-CJI ZYSKOWNOŚCI I RYZYKOWNOŚCI jego posiadania w po-równaniu z innymi aktywami.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Zgodnie z teoriami portfelowymi popyt na pieniądz zależy od zys-kowności i ryzykowności trzymania pieniądza, w porównaniu z in-nymi aktywami, a także od całkowitego majątku ludzi. Oto ogólna forma takiej funkcji popytu na pieniądz:

(M/P)d = L(rs, rb, πe, W), gdzie:

(M/P)d – popyt na pieniądz.

rs - oczekiwana realna stopa zysku z inwestycji w zakup akcji.

rb - oczekiwana realna stopa zysku z inwestycji w zakup obligacji.

πe - oczekiwana stopa inflacji.

W – realna wartość majątku.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Zauważmy, że najwęższe miary pieniądza, takie jak M1, obejmują jedynie gotówkę i depozyty czekowe. Zyskowność ich trzymania jest bliska zeru (lub po prostu niska).

Na rynku pieniądza są dostępne inne aktywa (np. wkła-dy oszczędnościowe, bony skarbowe), które - PRZY TYM SA-MYM RYZYKU - zapewniają wyższą stopę zysku.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Ekonomiści nazywają zatem pieniądz (M1) ZDOMINOWANYM RODZAJEM AKTYWÓW.

Na rynku są dostępne inne aktywa, które równie dobrze jak pieniądz pełnią funkcję środka przechowywania oszczędności (są równie mało ryzykowne), a jednocześnie są lepsze od pieniądza, ponieważ są bardziej zyskowne.

Trzymanie pieniądza w portfelu aktywów NIE JEST za-tem rozwiązaniem optymalnym...


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Pieniądz (M1) jest zdominowanym rodzajem aktywów...

Wynika stąd, że portfelowe teorie popytu na pieniądz NIE WYJAŚNIAJĄ zadowalająco popytu na pieniądz (M1).

Natomiast teorie PORTFELOWE SĄ UŻYTECZNE JA-KO WYJAŚNIENIE POPYTU NA INNE, SZERSZE RODZAJE PIENIĄDZA. W przypadku M2 i M3 analiza zyskowności i ryzy-kowności składników portfela inwestycyjnego jest istotna i może wyjaśnić, dlaczego ludzie trzymają swe zasoby np. raczej w formie wkładów oszczędnościowych niż w formie udziałów w funduszach inwestycyjnych.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

TEORIE TRANSAKCYJNE (ang. transactionstheories)

Zwolennicy teorii transakcyjnych uznają pieniądz za zdo-minowany składnik aktywów, podkreślając, że LUDZIE TRZYMAJĄ PIENIĄDZ, NIE ZE WZGLĘDU NA ZYSK, LECZ ABY OBNIŻYĆ KOSZTY WYMIANY DÓBR. W odróżnieniu od innych aktywów pieniądzem można bo-wiem łatwo płacić, zawierając transakcje kupna/sprzedaży.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

W efekcie transakcyjne teorie popytu na pieniądz wyjaś-niają popyt na środek płatniczy, M1, odwołując się do bilansu STRAT (utracony zysk z trzymania innych niż pie-niądz aktywów) i KORZYŚCI (wygoda płacenia pienią-dzem, a nie innymi aktywami), związanych z posiadaniem zasobu pieniądza.

Najbardziej znanym przykładem transakcyjnej teorii pieniądza jest MODEL BAUMOLA-TOBINA.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

MODEL BAUMOLA-TOBINA

Oto ktoś ma roczny dochód równy Y i w ciągu roku chce stopniowo wydać tę sumę.

JAKĄ CZĘŚĆ TEJ KWOTY POWINNA TA OSOBA TRZYMAĆ PRZECIĘTNIE W CIĄGU ROKU, NIE LO-KUJĄC JEJ W BANKU I TRACĄC OPROCENTOWA-NIE? (Zauważ, że to pytanie dotyczy popytu tej osoby na gotówkę).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Oto niektóre z możliwych odpowiedzi (zachowań tej osoby):

1.

Od początku roku ta osoba będzie trzymać w formie go-tówki całą kwotę Y, stopniowo i w równym tempie wydając ją, aż jej wielkość spadnie do 0 w końcu roku.

Y

Trzymany zasób pieniądza

przeciętny zasób= Y/2

1

czas


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Y

Trzymany zasób pieniądza

przeciętny zasób= Y/2

1

czas

1. cd.

W takiej sytuacji przeciętna ilość gotówki trzymana w ciągu roku wynosi:

(Y+0)/2 = Y/2.

Przecież na początku roku trzymano Y, a na końcu – 0 go-tówki. PRZECIĘTNIE W TYCH DWÓCH MOMENTACH trzymano zatem (Y+0)/2 gotówki.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Y

Trzymany zasób pieniądza

przeciętny zasób= Y/2

1

czas

1. cd.

Kiedy zwiększamy liczbę analizowanych momentów, wynik się nie zmienia. Uwzględnijmy dodatkowo np. początek lute-go i początek grudnia.

Na początku lutego trzymano (Y-1/12•Y), a na początku grudnia (Y-11/12•Y) gotówki. Jednak [Y+(Y-1/12•Y)+(Y-11/12•Y)+0]/4 nadal równa się 2•Y/4=Y/2!


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Trzymany zasób pieniądza

Przeciętny zasób=Y/4

Y/2

Czas

1

½

Oto ktoś chce stopniowo wydać przez rok Y. JAKĄ CZĘŚĆ Y POWINIEN TRZYMAĆ PRZECIĘTNIE W CIĄGU RO-KU, TRACĄC ODSETKI?

Oto niektóre z możliwych odpowiedzi; cd.:

2. Ta osoba będzie na początku roku trzymać Y/2, resztę – dla oprocentowania - ulokowawszy w banku. W równym tempie wydawszy tę kwotę, w środku roku ta osoba wyjmie z banku drugie Y/2 i stopniowo wyda je do końca roku.

W tej sytuacji przeciętna ilość gotówki trzymana w ciągu ro-ku wynosi (Y/2+0)/2 = Y/4.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Trzymany zasób pieniądza

Przeciętny zasób= Y/2N

Y/N

1/N

1

Czas

Oto ujęcie ogólne MODELU BAUMOLA-TOBINA TRAN-SAKCYJNEGO POPYTU NA PIENIADZ:

Ta osoba na początku roku będzie trzymać Y/N tej kwoty, resztę – dla odsetek - ulokowawszy w banku. Stopniowo wy-dawszy tę kwotę, po upływie 1/N roku ta osoba wyjmie z banku drugą porcję Y/N, a następnie stopniowo wyda tę go-tówkę do końca drugiej 1/N roku. Itd.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Trzymany zasób pieniądza

Przeciętny zasób= Y/2N

Y/N

1/N

1

Czas

W takiej sytuacji przeciętna ilość gotówki trzymana w ciągu roku wynosi (Y/N+0)/2 = Y/(2N).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

MODEL BAUMOLA-TOBINA; CD.

Jak zoptymalizować wielkość zasobu gotówki trzymaną przeciętnie w ciągu tego roku?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Otóż należy zminimalizować spowodowany tym koszt całko-wity, TC (ang. total cost).

TC = i•Y/(2N)+F•N, gdzie:

TC–całkowity koszt trzymania przeciętnego zasobu gotówki Y/(2N) w ciągu roku.

i–stopa procentowa.

Y–wartość wydatków w ciągu roku.

N–liczba wizyt w banku związana z „zarządzaniem gotów-ką”*.

F–koszt jednej „wizyty” w banku związanej z „zarządza-niem gotówką”.

----

*Chodzi o „wizyty” (np. „wizyty” telefoniczne) w banku w celu zamiany oszczędności na gotówkę.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Minimalizujemy koszt całkowity:

TC = i•Y/(2N) + F•N.

Pierwsza pochodna tej funkcji kosztu całkowitego po N równa się zeru dla N=N*= .

dTC/dN = -iYN-2/2 + F = 0  N*= .

Oznacza to, że wielkość przeciętnego zasobu gotówki mini-malizująca koszt „zarządzania gotówką” wynosi:

MD= Y/(2N*) =.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

MD= Y/(2N) =.

Jak widać, transakcyjny popyt na gotówkę jest wprost pro-porcjonalny do wartości transakcji do obsłużenia, Y, i kosztu jednej wizyty w banku, F, a odwrotnie proporcjonalny do poziomu stopy procentowej, i.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

MD= Y/(2N) =.

Uznając „i” za różnicę poziomu oprocentowania M1 i innych rodzajów aktywów (M2 itd.), „F” za koszt zamiany środka płatniczego, M1, na te inne aktywa, model Baumola-Tobina można uogólnić, czyniąc zeń model popytu na pieniądz, a nie tylko model popytu na gotówkę.

OGÓLNIE, MODEL BAUMOLA-TOBINA STA-NOWI ZATEM MIKROEKONOMICZNĄ PODSTAWĘ FUNKCJI POPYTU NA PIENIĄDZ: MD=L(Y, i).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

MD = Y/(2N) = .

Z teorii Baumola-Tobina wynika, że dochodowa elastycz-ność popytu na pieniądz wynosi ½, a elastyczność popytu na pieniądz względem stopy procentowej równa się –½.*

Jednak badania empiryczne pokazują, że dochodowa elas-tyczność popytu na pieniądz wynosi nieco więcej niż ½ (np. ¾), a elastyczność popytu na pieniądz względem stopy pro-centowej równa się nieco więcej niż -½ (np. –¼).

----------------------------------------------------------------------------

*Zob. s. 32.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Dla wielu osób „N” wydaje się stałe (np. z powodu wysokiego kosztu transakcyjnego, F), co sprawia, że prze-ciętny zasób trzymanego pieniądza, MD, równy Y/(2N*), gdzie N* = , staje się proporcjonalny tylko do „Y”, a nie do „i”. (Zmiany „Y” wpływają wtedy silniej, a zmia-ny „i” słabiej na popyt całej populacji na pieniądz). Wyniki obserwacji tłumaczy to, że ta populacja składa się po części z ludzi o zmiennym, a po części z ludzi o stałym „N”.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

DYGRESJA

Z „pierwiastkowej” teorii transakcyjnego popytu na pieniądz Baumola-Tobina [MD=Y/(2N)= ] wynika, że:

1. Dochodowa elastyczność popytu na pieniądz wynosi ½.

2. Elastyczność popytu na pieniądz względem stopy procentowej równa się -½...

Ad. 1.

(ΔMD/MD)/(ΔY/Y)=(YΔMD)/ΔYMD)=Y/MD [MD(Y)]’ (1)

[MD(Y)]’={[(YF)/(2i)]½}’=½[F/(2i)] ½Y-½=½{[(FY)/(2i)(1/Y)]}½Y-½= =½MD(1/Y)½(1/Y)½=½MD(1/Y). (2)

(1) i (2) to (ΔMD/MD)/(ΔY/Y)=½. (3)

AD. 2.

(ΔMD/MD)/(Δi/i)=(iΔMD)/ΔiMD)=i/MD [MD(i)]’ (4)

[MD(i)]’={[(YF)/(2i)]½}’={[(YF/2]½i-½]}’=-½(FY/2)½i-3/2=

=-½ [(YF/2i)i]1/2 i-3/2=-1/2 MD i½ i-3/2=-1/2MD(1/i). (5)

(4) i (5) to (ΔMD/MD)/(Δi/i)=-½. (6)

KONIEC DYGRESJI


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

3. PODAŻ PIENIADZA

Jak wiemy, zwykle bank centralny kontroluje ilość pieniądza w gospodarce, M1, za pomocą trzech narzędzi: operacji otwartego rynku, stopy dyskontowej i stopy rezerw minimalnych.

M1=M0•kp=M0•(1+g)/(g+r).

Stopa dyskontowa

stopa rezerw minimalnych

Operacje otwartego rynku

g – parametr określający strukturę M1 (g = C/D).

r - stopa rezerw bankowych (r = R/D).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

3.1. OPERACJE OTWARTEGO RYNKU

Przykładem może być zakup przez FED bonów skarbo-wych za 1 mln $.

Efektem jest wzrost aktywów banku centralnego (państwo-wych papierów wartościowych) o 1 mln $.

Za papiery te FED płaci czekiem adresowanym do siebie samego. Sprzedawca bonów przekazuje czek swojemu bankowi komercyjnemu, ten wysyła go do FED, a FED zasila jego rachunek w FED kwotą 1 mln $.

W efekcie po stronie pasywów bilansu FED wzrost akty-wów FED zostaje zrównoważony wzrostem wkładów ban-ków komercyjnych w banku centralnym.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Ponieważ depozyty jednych banków komercyjnych w FED mogą być wykorzystywane w celu dokonywania płatności na rzecz innych banków komercyjnych, a także zamieniane na gotówkę, DOCHODZI TU DO TWORZENIA PRZEZ BANK CENTRALNY M0.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Podobne do operacji otwartego rynku są kupno i sprzedaż przez bank centralny złota lub walut (np. w celu interwencji na rynku walutowym). Jeśli nie następuje STERYLIZACJA* interwencji za pomocą odpowiedniej operacji otwartego rynku, M0 zmienia się o równowartość ilości kupionej (sprzedanej) waluty, co ozna-cza, że DOCHODZI DO KREACJI M0.

---------

*STERYLIZACJA polega na sprzedaży/kupnie przez bank cen-tralny papierów wartościowych na otwartym rynku na kwotę równą kwocie, która trafiła do obiegu pieniądza (opuściła obieg) w wyniku interwencji walutowej. Celem „sterylizacji” jest skom-pensowanie wpływu interwencji walutowej na podaż pieniądza krajowego.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

3.2. STOPA DYSKONTOWA

Stopa dyskontowa stanowi cenę pożyczek banku centralnego dla banków komercyjnych, cierpiących na chwilowy brak M0.

Zwykle w grę wchodzą tu niewielkie pożyczki (bank centralny od-mawia bankom komercyjnym, które usiłują zbyt często pożyczać od niego M0). Wyjątkiem są sytuacje, kiedy bank centralny spełnia swą funkcję „kredytodawcy ostatniej instancji” (np. w Stanach w czasie załamania się kursów na giełdzie w 1987 r.). Ogólnie jednak stopa dyskontowa jest dla banku centralnego tyl-ko NARZĘDZIEM SYGNALIZACJI INTENCJI innym bankom.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Z punktu widzenia banków komercyjnych alternatywą dla pożyczek banku centralnego są pożyczki zaciągane w in-nych bankach komercyjnych (na „rynku międzybanko-wym”). W USA ich cena to inaczej „cena funduszy federal-nych” (ang. federal funds rate).

Otóż FED wpływa na cenę funduszy federalnych (czyli stopę procentową na rynku międzybankowym) za pomocą operacji otwartego rynku. Chodzi o codzienny handel państwowymi papierami wartościowymi.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Np., Fed może podnieść cenę funduszy federalnych, zaciąga-jąc na rynku międzybankowym dużo kredytu oprocentowa-nego WYŻEJ od obowiązującej do tej pory stopy procento-wej. Rynkowa presja spowoduje wtedy wzrost ceny wszyst-kich pożyczek na rynku międzybankowym.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Np., bank centralny zaczyna sprzedawać 14-dniowe bony pieniężne po 50, a nie – jak do tej pory – po 75. Takie bony są odkupywane przez bank centralny po 14 dniach za 100.

Oznacza to, że oto bank centralny oferuje za udzielany sobie 14-dniowy kredyt odsetki równe 100% [(100-50)/50=100%], a nie 33,(3) [(100-75)/75= 33,(3)%], jak miało to miejsce wcześniej.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

W praktyce w USA stopa dyskontowa, „cena funduszy fe-deralnych” i inne stopy procentowe dotyczące krótkoter-minowych pożyczek [np. stopa oprocentowania krótkoter-minowych (np. 3-miesięcznych) bonów skarbowych (ang. 3-month T-billl rate)] zmieniają się bardzo podobnie.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

3.3. STOPA REZERW MINIMALNYCH

Stopa rezerw minimalnych jest rzadko wykorzystywana przez bank centralny w roli narzędzia sterowania ilością pieniądza w gospodarce. Powodem jest jej silny wpływ na zyski banków komercyjnych. Swoje rezerwy obowiązkowe zmuszone są one trzymać w banku centralnym, który – często - nie płaci im za to żadnych odsetek, co sprawia, że rezerwy te przypominają podatek.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

4. MECHANIZM DZIAŁANIA RYNKU PIENIĄDZA

Znamy model rynku pieniądza, na którym bank centralny operacjami otwartego rynku, stopą dyskontową i stopą rezerw minimalnych steruje M1. W ten sposób – bezpoś-rednio (np. poprzez efekt majątkowy) i pośrednio (np. po-przez efekt stopy procentowej) – wpływa na zagregowane wydatki, AEPL, chroniąc gospodarkę przed inflacją lub bezrobociem.

Przypomnijmy sobie te mechanizmy...


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

4.1. „PREFERENCJA PŁYNNOŚCI” A STOPA PROCEN-

TOWA

Równowaga na rynku pieniądza

FED zmniejsza M1 z MS do MS1 (np. zmalało M0, bo FED sprzedawał papiery wartościowe). Przy dotychczasowym poziomie stopy procentowej, in1, ludzie chcą trzymać M1 pieniądza. Jednak niektórzy mają go za mało (bo kupili zań papiery banku!), więc na M1zamieniają swoje wkładyosz-czędnościowe i papiery wartościowe.

NA RYNKU KAPITAŁOWYM TANIEJĄ OBLIGACJE (I AKCJE), CZYLI ROŚNIE STOPA PROCENTOWA. TAK-ŻE BANKI PODNOSZĄ OPROCENTOWANIE, USIŁU-JĄC ZAPOBIEC WYCOFYWANIU WKŁADÓW OSZ-CZĘDNOŚCIOWYCH.

(MS↓→i↑)

i

S

S

n

M

M

1

E

i

2

*

n

E

1

i

1

n

D

M

0

M

M

M

2

1


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Równowaga na rynku pieniądza

Rośnie podaż M1 (np. zwiększyło się M0, bo bank centralny skupował bony skarbowe). Przy dotychczasowej stopie procentowej, in1, ludzie chcą trzymać M1 pieniądza. Jednak niektórzy mają pieniądza za dużo (M2>M1), więc zamieniają go na papiery wartościowe i wkłady oszczędnościowe.

NA RYNKU KAPITAŁOWYM DROŻEJĄ OBLIGACJE (I AKCJE), CZYLI SPADA STOPA PROCENTOWA. W OBLICZU NAPŁYWU WKŁADÓW OSZCZĘDNOŚCIO-WYCH BANKI OBNIŻAJĄ OPROCENTOWANIE.

(MS↑→i↓)

i

n

S

S

M

M

1

E

1

i

1

n

E

i

*

2

n

D

M

0

M

M

M

1

2


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Równowaga na rynku pieniądza

A)B)

To jest TEORIA STOPY PROCENTOWEJ, KTÓ-RA ZALEŻY OD PREFERENCJI PŁYNNOŚCI(ang. liquidity preference theory of intrest) lub od struktury majątku (ang. portfolio balance theory of intrest).

i

i

n

S

S

n

M

M

S

S

M

M

1

1

E

E

i

2

1

*

i

1

n

n

E

1

E

i

i

*

1

2

n

n

D

M

D

M

0

0

M

M

M

M

M

M

2

1

1

2


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

DYGRESJA

TEN MECHANIZM NIE ZAWSZE DZIAŁA SKUTECZNIE...

Np., w USA na początku lat 90. XX w., walcząc z recesją, FED agresywnie obniżał stopy procentowe, co nie powodowało odpo-wiedniego zwiększenia się akcji kredytowej banków komercyjnych. Te, pod wpływem poniesionych wcześniej strat (bessa na rynku nieruchomości!), reagowały LIMITOWANIEM KREDYTU.

Kiedy Fed obniżył stopę rezerw minimalnych, banki komercyjne wykorzystywały uwolnione dzięki temu zasoby pieniądza wielkiej mocy, INWESTUJĄC W PAŃSTWOWE PAPIERY WARTOŚCIO-WE, a nie - kredytując firmy produkcyjne.

KONIEC DYGRESJI


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

4.2. BEZPOŚREDNIA KONTROLA STOPY PROCENTO-WEJ

Otóż przedstawiony przed chwilą obraz polityki pieniężnej banku centralnego uległ zasadniczej zmianie na początku lat 90. XX wieku .


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Doszło wtedy do „innowacji finansowych”, czyli usprawnień działania banków i innych instytucji finansowych. W efekcie rozróżnienie środka płatniczego, M1, i nie-środka płatniczego, M2, M3 itd., przestało być jednoznaczne.

1. Rachunki czekowe, które wcześniej nie były oprocentowane, za-częły przynosić wysokie odsetki. (M1 UPODOBNIŁO SIĘ DO M3).

2. Umożliwiono wystawianie czeków właścicielom akcji i obligacji, które nabrały płynności środka płatniczego, więc zaczęły być na-zywane niby pieniądzem (ang. near money). (Podobnie, bankomaty zaczęły wypłacać gotówkę z rachunków oszczędnościowych, co nie wpływa na oprocentowanie tych lokat). (M3 UPODOBNIŁO SIĘ DO M1).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

M1, M2 itd. stały się bliskimi substytutami (można je szyb-ko zamieniać na siebie). Zmiany rodzajów podaży pienią-dza przestały być przewidywalne i kontrolowalne i przesta-ły dobrze informować o zmianach AEPL. (Np., na początku lat 90. różne agregaty pieniężne zmieniały się z zupełnie inną szybkością).

Innymi słowy stabilna przestała być „dochodowa”* szyb-kość obiegu pieniądza (podaż M1 zmieniała się szybko, więc także iloraz PKBN/M1stał się zmienny).

Efektem były silne wahania popytu na pieniądz i – przy stałej podaży pieniądza - stóp procentowych, co utrudniało POLITYKĘ STABILIZACYJNĄ.

-------

*„Dochodowa” szybkość obiegu pieniądza dotyczy transak-cji dobrami wchodzącymi w skład PKB, a nie transakcji wszystkimi dobrami, których dotyczy „transakcyjna” szyb-kość obiegu pieniądza.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

DYGRESJA

Obok NISKIEJ INFLACJI i WZROSTU PKB także SKUTECZ-NA POLITYKA STABILIZACYJNA jest jednym z GŁÓWNYCHCELÓW(ang. ultimate targets) polityki pieniężnej (taki cel, osiąg-nięty, bezpośrednio wpływa na dobrobyt obywateli).

CELEM POŚREDNIM(ang. intermediate target), którego osiąg-nięcie sprzyja realizacji celu głównego, mogą być: wyznaczona wielkość podaży pieniądza lub poziom stopy procentowej.

INSTRUMENTY POLITYKI PIENIĘŻNEJ(np. operacje otwarte-go rynku, stopa dyskontowa, stopa rezerw minimalnych) służą z kolei realizacji celów pośrednich.

KONIEC DYGRESJI


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Reagując na te zjawiska, od 1987 r. FED zaczął sterować M2 (za-miast M1). Na początku lat 90. XX w. kontroli poddano M3. Tonie rozwiązało problemu. (FED nie ma skutecznych narzędzi, umożli-wiających wpływanie na podaż niby pieniądza; np. wielu rodzajów niby pieniądza nie dotyczą przepisy o rezerwie obowiązkowej).

W końcu w 1993 r. kierujący FED Alan Greenspan ogło-sił, że FED będzie przykładał mniejszą wagę do podaży pieniądza w gospodarce, PRÓBUJĄC RACZEJ BEZPOŚREDNIO USTA-LAĆ STOPĘ PROCENTOWĄ. (Podobne rozwiązania stosowano w USA w latach 50. XX w.).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

A zatem w praktyce współcześnie bank centralny często kontroluje nie nominalną podaż pieniądza, MS, czego skut-kiem ubocznym jest poziom stopy procentowej, lecz – bez-pośrednio – stopę procentową, i, czego skutkiem ubocznym jest podaż pieniądza w gospodarce. Bank centralny wyko-rzystuje w tym celu operacje otwartego rynku.

Na czym polega takie działanie banku centralne-go?*

---------

*Już wcześniej wspominałem, że bank centralny wpływa na poziom ceny pożyczek na rynku międzybankowym; teraz rozwijam te uwagi.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

JAK BANK CENTRALNY BEZPOŚREDNIO KONTRO-LUJE STOPĘ PROCENTOWĄ, i?

W GRĘ WCHODZĄ DWA SPOSOBY DZIAŁANIA:

1.

Kiedy na rynku międzybankowym rynkowa stopa procen-towa, i, przewyższa pożądany poziom i* (i>i*), bank cen-tralny na wielką skalę OFERUJE NA RYNKU TAŃSZY KREDYT krótkoterminowy oprocentowany na poziomie i*. Rynkowa stopa procentowa, i, spada wtedy do poziomu i*.

Oczywiście, KIEDY BANK CENTRALNY OFERUJE DOWOLNĄ ILOŚĆ TANIEGO KREDYTU, NIKT NIE CHCE ZACIĄGAĆ KREDYTU PO WYŻSZEJ CENIE W INNYCH BANKACH. W efekcie obniża się stopa procento-wa na rynku międzybankowym.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Bank centralny skupuje (np. od banków komercyjnych) krótkoterminowe papiery wartościowe (np. bony pieniężne). Zgodnie z umową są one następnie odkupywane przez sprzedawców.

Różnica ceny kupna i ceny odsprzedaży wyznacza oprocentowanie takiego „kredytu pod zastaw papierów wartościowych”, oferowanego przez bank centralny.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

PRZYKŁAD

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 100%. Na masową skalę bank centralny zaczął kupować 14-dniowe bony pieniężne po 75, a nie – jak do tej pory – po 50. (Takie bony są odsprzedawane przez bank centralny po 14 dniach za 100). a) O ile zmieniła się cena kredytu oferowanego przez bank centralny na 14 dni?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Cd. PRZYKŁAD

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 100%. Na masową skalę bank centralny zaczął kupować 14-dniowe bony pieniężne po 75, a nie – jak do tej pory – po 50. (Takie bony są odsprzedawane przez bank centralny po 14 dniach za 100). a) O ile zmieniła się cena kredytu oferowanego przez bank centralny na 14 dni?

Za udzielany przez siebie 14-dniowy kredyt bankowy bank centralny żąda teraz 33,(3)% [(100-75)/75], a nie 100% [(100-50)/50] wynagrodzenia.

b) Jak zmieni się 14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Cd. PRZYKŁAD

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 100%. Na masową skalę bank centralny zaczął kupować 14-dniowe bony pieniężne po 75, a nie – jak do tej pory – po 50. (Takie bony są odsprzedawane przez bank centralny po 14 dniach za 100). a) O ile zmieniła się cena kredytu oferowanego przez bank centralny na 14 dni?

Za udzielany przez siebie 14-dniowy kredyt bankowy bank cen-tralny żąda teraz 33,(3) % [(100-75)/75], a nie 100% [(100-50)/50] wynagrodzenia.

b) Jak zmieni się 14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym?

Spadnie z 100% do 33,(3)%.

c) Dlaczego?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Cd. PRZYKŁAD

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 100%. Na masową skalę bank centralny zaczął kupować 14-dniowe bony pieniężne po 75, a nie – jak do tej pory – po 50. (Takie bony są odsprzedawane przez bank centralny po 14 dniach za 100). a) O ile zmieniła się cena kredytu oferowanego przez bank centralny na 14 dni?

Za udzielany przez siebie 14-dniowy kredyt bankowy bank cen-tralny żąda teraz 33,(3) % [(100-75)/75], a nie 100% [(100-50)/50] wynagrodzenia.

b) Jak zmieni się 14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym?

Spadnie z 100% do 33,(3)%.

c) Dlaczego?

Jeśli banki nie obniżą stopy procentowej, nikt nie pożyczy od nich pieniędzy, ponieważ nie będzie to opłacalne.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

  • JAK BANK CENTRALNY BEZPOŚREDNIO KONTRO-LUJE STOPĘ PROCENTOWĄ, i?

  • W GRĘ WCHODZĄ DWA SPOSOBY DZIAŁANIA:

  • Kiedy zaś rynkowa stopa procentowa, i, spada poniżej pożą-danego poziomu i* (i < i*), bank centralny ZACIĄGA NA RYNKU na tyle DUŻO POŻYCZEK, płacąc za nie opro-centowanie i*, aby rynkowa stopa procentowa, i, podniosła się do poziomu i*.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

W praktyce bank centralny sprzedaje zainteresowanym (np. bankom komercyjnym) krótkoterminowe papiery wartościo-we (np. bony skarbowe), zgodnie z umową odkupując je później po odpowiednio wyższej cenie. Różnica ceny kupna i ceny odsprzedaży wyznacza oprocentowanie tego kredytu. (KIEDY BANK CENTRALNY ZACIĄGA WIELE DRO-GIEGO KREDYTU, INNE BANKI NIE CHCĄ UDZIELAĆ KREDYTU PO NIŻSZEJ CENIE). W efekcie wzrasta stopa procentowa na rynku międzybankowym.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

PRZYKŁAD

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 33,(3)%. Na masową skalę bank centralny zaczął sprzedawać 14-dniowe bony pieniężne po 50, a nie – jak do tej pory – po 75. (Takie bony są odkupywane przez bank centralny po 14 dniach za 100). a) O ile zmieniła się cena za oferowany bankowi centralnemu kredyt na 14 dni?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Cd. PRZYKŁAD

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 33,(3)%. Na masową skalę bank centralny zaczął sprzedawać 14-dniowe bony pieniężne po 50, a nie – jak do tej pory – po 75. (Takie bony są odkupywane przez bank centralny po 14 dniach za 100). a) O ile zmieniła się cena za oferowany bankowi centralnemu kredyt na 14 dni?

Za udzielany sobie 14-dniowy kredyt bankowy bank cen-tralny oferuje teraz 100%, a nie 33,(3)% wynagrodzenia.

b) O ile zmieni się 14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Cd. PRZYKŁAD

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 33,(3)%. Na masową skalę bank centralny zaczął sprzedawać 14-dniowe bony pieniężne po 50, a nie – jak do tej pory – po 75. (Takie bony są odkupywane przez bank cen-tralny po 14 dniach za 100). a) O ile zmieniła się cena za ofe-rowany bankowi central-nemu kredyt na 14 dni?

Za udzielany sobie 14-dniowy kredyt bankowy bank central-ny oferuje teraz 100%, a nie 33,(3)% wynagrodzenia.

b) O ile zmieni się 14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym?

14-dniowa stopa procentowa wzrośnie z 33,(3)% do 100%, czyli o prawie 67 p. proc.

c) Dlaczego?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Cd. PRZYKŁAD

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 33,(3)%. Na masową skalę bank centralny zaczął sprzedawać 14-dniowe bony pieniężne po 50, a nie – jak do tej pory – po 75. (Takie bony są odkupywane przez bank centralny po 14 dniach za 100). a) O ile zmieniła się cena za oferowany bankowi centralnemu kredyt na 14 dni?

Za udzielany sobie 14-dniowy kredyt bankowy bank cen-tralny oferuje teraz 100%, a nie 33,(3)% wynagrodzenia.

b) O ile zmieni się 14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym?

14-dniowa stopa procentowa wzrośnie z 33,(3)% do 100%, czyli o prawie 67 p. proc.

c) Dlaczego?

W przeciwnym wypadku nikt nie będzie chciał pożyczać pieniędzy komukolwiek innemu niż bank centralny, gdyż nie będzie to opłacalne.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

4.3. REGUŁA TAYLORA (o „automatyzacji” polityki pie-niężnej)


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Reguła Taylora uzależnia docelowy poziom stopy procentowej od wielkości luki PKB i wielkości odchylenia rzeczywistego tempa inflacji od zakładanego przez bank centralny docelowego tempa inflacji. W szczególności przy ustalaniu poziomu stopy procento-wej, r, banki centralne powinny stosować się do następującej re-guły:

r=2%+π+½•(y–y*)/y*+½•(π–π*),

gdzie:

π to przeciętna stopa inflacji w ostatnim roku;

π* to docelowa dla banku centralnego stopa inflacji;

y to rzeczywista realna wielkość produkcji (realny PKB);

y* to oszacowana potencjalna wielkość produkcji.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

  • ZADANIE

  • Oto REGUŁA TAYLORA: r = 2% + π + ½•(y – y*)/y* + ½• (π – π*).

  • Co to jest: (y – y*)/y*?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

  • ZADANIE

  • Oto REGUŁA TAYLORA: r = 2% + π + ½•(y – y*)/y* + ½• (π – π*).

  • Co to jest: (y – y*)/y*?

  • (y – y*)/y* stanowi wyrażone w procentach odchylenie rzeczywistej wielkości produkcji od potencjalnej wielkości produkcji.

  • b) A co to jest: (π – π*)?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

  • ZADANIE

  • Oto REGUŁA TAYLORA: r = 2% + π + ½•(y – y*)/y* + ½• (π – π*).

  • Co to jest: (y – y*)/y*?

  • (y – y*)/y* stanowi wyrażone w procentach odchylenie rzeczywistej wielkości produkcji od potencjalnej wielkości produkcji.

  • b) A co to jest: (π – π*)?

  • (π - π*) stanowi wyrażone w procentach odchylenie rzeczywistego tempa inflacji od docelowego dla banku centralnego tempa inflacji.

  • c) Wyjaśnij obecność: (i) pierwszego składnika (π) w regule Taylo-ra.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

  • ZADANIE

  • Oto REGUŁA TAYLORA: r = 2% + π + ½•(y – y*)/y* + ½• (π – π*).

  • Co to jest: (y – y*)/y*?

  • (y – y*)/y* stanowi wyrażone w procentach odchylenie rzeczywistej wielkości produkcji od potencjalnej wielkości produkcji.

  • b) A co to jest: (π – π*)?

  • (π - π*) stanowi wyrażone w procentach odchylenie rzeczywistego tempa inflacji od docelowego dla banku centralnego tempa inflacji.

  • c) Wyjaśnij obecność: (i) pierwszego składnika (π) w regule Taylo-ra.

  • Dzięki obecności „π” w sumie nazywanej regułą Taylora stopa pro-centowa jest wyższa od rzeczywistego tempa inflacji. Sprzyja to hamowaniu inflacji.

  • (ii) Drugiego składnika [(y–y*)/y*] w regule Taylora.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

  • ZADANIE

  • Oto REGUŁA TAYLORA: r = 2% + π + ½•(y – y*)/y* + ½• (π – π*).

  • Co to jest: (y – y*)/y*?

  • (y – y*)/y* stanowi wyrażone w procentach odchylenie rzeczywistej wielkości produkcji od potencjalnej wielkości produkcji.

  • b) A co to jest: (π – π*)?

  • (π - π*) stanowi wyrażone w procentach odchylenie rzeczywistego tempa inflacji od docelowego dla banku centralnego tempa inflacji.

  • c) Wyjaśnij obecność: (i) pierwszego składnika (π) w regule Taylora.

  • Dzięki obecności „π” w sumie będącej regułą Taylora stopa procen-towa jest tym wyższa, im wyższe jest rzeczywiste tempo inflacji. Sprzyja to hamowaniu inflacji.

  • (ii) Drugiego składnika [(y–y*)/y*] w regule Taylora.

  • Dzięki obecności „[(y–y*)/y*]” w sumie będącej regułą Taylora sto-pa procentowa jest tym wyższa (niższa), im większe jest odchylenie rzeczywistej wielkości produkcji w górę (w dół) od potencjalnej wielkości produkcji. Sprzyja to hamowaniu inflacji.

  • (iii) Trzeciego składnika (π–π*) w regule Taylora.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

  • ZADANIE

  • Oto REGUŁA TAYLORA: r = 2% + π + ½•(y – y*)/y* + ½• (π – π*).

  • Co to jest: (y – y*)/y*?

  • (y – y*)/y* stanowi wyrażone w procentach odchylenie rzeczywistej wielkości produkcji od potencjalnej wielkości produkcji.

  • b) A co to jest: (π – π*)?

  • (π - π *) stanowi wyrażone w procentach odchylenie rzeczywistego tem-pa inflacji od docelowego dla banku centralnego tempa inflacji.

  • c) Wyjaśnij obecność: (i) pierwszego składnika (π) w regule Taylora.

  • Dzięki obecności „π” w sumie będącej regułą Taylora stopa procen-towa jest tym wyższa, im wyższe jest rzeczywiste tempo inflacji. Sprzyja to hamowaniu inflacji.

  • (ii) Drugiego składnika [(y–y*)/y*] w regule Taylora.

  • Dzięki obecności „[(y–y*)/y*]” w sumie będącej regułą Taylora sto-pa procentowa jest tym wyższa (niższa), im większe jest odchylenie rzeczywistej wielkości produkcji w górę (w dół) od potencjalnej wielkości produkcji. Sprzyja to hamowaniu inflacji.

  • (iii) Trzeciego składnika (π–π*) w regule Taylora.

  • Dzięki obecności „(π –π*)” w sumie będącej regułą Taylora stopa procentowa jest tym wyższa (niższa), im większe jest odchylenie rzeczywistego tempa inflacji w górę (w dół) od docelowego dla ban-ku centralnego tempa inflacji. Sprzyja to hamowaniu inflacji.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

ZADANIE

Oto REGUŁA TAYLORA: r = 2% + π + ½•(y – y*)/y* + ½• (π – π*).

d)

Podaj argumenty za i przeciw stosowaniu reguły Taylora.

ARGUMENTY „ZA”: reguła Taylora gwarantuje ustalenie stopy procentowej na poziomie, który – zgodnie z wiedzą ekonomiczną – zapewnia zahamowanie inflacji. Zarazem reguła Taylora wyklucza nadużycia władzy i eliminuje wpływ niekompetencji na politykę pieniężną.

ARGUMENTY „PRZECIW”: ta reguła nie uwzględnia wszystkich możliwych okoliczności, które powinny mieć wpływ na poziom stopy procentowej ustalanej przez bank centralny (np. poziomu kursu walutowego).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

ZADANIE

Oto REGUŁA TAYLORA: r = 2% + π + ½•(y – y*)/y* + ½• (π – π*).

e)

Niektórzy ekonomiści uważają, że π i y w regule Taylora powinny być PROGNOZOWANYMI, nie RZECZYWISTYMI wielkościami in-flacji i produkcji. (i) Wskaż zalety takiego rozwiązania.

ZALETY:

Zwiększyłoby to szybkość reakcji władzy monetarnej na zmiany sy-tuacji w gospodarce.

(ii) A jakie są jego wady?

WADY:

Prognozy bywają zawodne.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

4.4. STRUKTURA CZASOWA STÓP PROCENTOWYCH

KRÓTKOTERMINOWĄ, ŚREDNIOTERMINOWĄ i DŁUGOTERMINOWĄ STOPĄ PROCENTOWĄ będę nazywał ZNORMALIZOWANE DO STÓP ROCZNYCH (ZANNUALIZOWANE) stopy procentowe pożyczek udzie-lanych na – odpowiednio – krótki (np. 14 dni), średni (np. 1,5 roku) i długi (np. 30 lat) okres.

CO ZNACZY „ZNORMALIZOWANE DO STÓP ROCZ-NYCH (ZANNUALIZOWANE)”?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Niech dla pewnej pożyczki stopa procentowa wynosi a.

ZANNUALIZOWANA STOPA PROCENTOWA dla tej po-życzki to STOPA, KTÓRA W CIĄGU ROKU ZAPEWNIA POŻYCZKODAWCY TAKI SAM ZYSK,jak zysk zapew-niany w ciągu roku przez tę pożyczkę o stopie a (np. wtedy, kiedy ta pożyczka jest powtarzana).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Np., jeśli półroczna stopa wynosi 10%, to odpowiadająca jej zannualizowana stopa wynosi 21% [w roku mieszczą się 2 półrocza i (1+10%)•(1+10%)=(1+21%)].


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Odwrotnie, jeśli stopa dla pożyczki dwuletniej wynosi 21%, to odpowiadająca jej zannualizowana stopa wynosi 10% [na 2 lata składają się 2 okresy roczne i (1+10%)•(1+10%) =(1+21%)].


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

POWTÓRZMY…

Niech dla pewnej pożyczki stopa procentowa wynosi a.

ZANNUALIZOWANA STOPA PROCENTOWA dla tej pożyczki to STOPA, KTÓRA W CIĄGU ROKU ZAPEWNIA POŻYCZKO-DAWCY TAKI SAM ZYSK,jak zysk zapewniany w ciągu roku przez tę pożyczkę o stopie a (np. wtedy, kiedy ta pożyczka jest po-wtarzana).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Relacja poziomów krótkoterminowych, średniotermino-wych i długoterminowych (zannualizowanych) stóp procen-towych to CZASOWA STRUKTURA STÓP PROCENTO-WYCH (ang. term structure of interest).

Obserwacja ujawnia, że zwykle:

1.

Krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe sto-py procentowe ZMIENIAJĄ SIĘ W TYM SAMYM KIE-RUNKU.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Relacja poziomów krótkoterminowych, średniotermino-wych i długoterminowych stóp procentowymi to CZA-SOWA STRUKTURA STÓP PROCENTOWYCH (ang. term structure of interest). Obserwacja ujawnia, że zwykle:

1.

Krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe sto-py procentowe ZMIENIAJĄ SIĘ W TYM SAMYM KIE-RUNKU.

2.

DŁUGOTERMINOWE stopy procentowe są zwykle O KILKA P. PROC. WYŻSZE od stóp KRÓTKOTERMI-NOWYCH.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Relacja poziomów krótkoterminowych, średniotermino-wych i długoterminowych stóp procentowymi to CZASO-WA STRUKTURA STÓP PROCENTOWYCH (ang. term structure of interest). Obserwacja ujawnia, że zwykle:

1.

Krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe stopy procentowe ZMIENIAJĄ SIĘ W TYM SAMYM KIE-RUNKU.

2.

DŁUGOTERMINOWE stopy procentowe są zwykle O KILKA P. PROC. WYŻSZE od stóp KRÓTKOTERMI-NOWYCH.

3.

RÓŻNICE krótkoterminowych, średnioterminowych i dłu-goterminowych stóp procentowych SIĘ ZMIENIAJĄ.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

TRZY SPOSTRZEŻENIA:

Na konkurencyjnym rynku pożyczek:

PO PIERWSZE:

Za sprawą arbitrażu* długoterminowa stopa procentowa oraz obecna i przyszłe krótkoterminowe stopy procentowe dla serii równoważnych pożyczce długoterminowej pożyczek krótkoterminowych muszą zapewniać równą opłacalność pożyczania pieniędzy.

-----

* Niespełnienie tego równania powodowałoby nieopłacalność pożyczania pieniędzy albo na długi albo na krótki termin. W efekcie zmiany popytu i podaży na rynku pożyczek zapew-niają spełnienie tego warunku.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Np., ustalana w 2007 r. roczna (zannualizowana) stopa procentowa dla 5-letniej pożyczki, 5i2007,spełnia równanie:

(1+5i2007)5=(1+1i2007)•(1+1i2008)•(1+1i2009)•(1+1i2010)•(1+1i2011),

gdzie stopy 1i2007-2011 oznaczają krótkoterminowe (roczne) stopy procentowe w kolejnych pięciu latach okresu 2007-2011. Zatem:

5i2007

=

[(1+1i2007)•(1+1i2008)•(1+1i2009)•(1+1i2010)•(1+1i2011)]1/5-1.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

PO DRUGIE:

W praktyce z powodu niepewności przyszłe krótkotermino-we stopy procentowe i2007-2011 nie są znane. Ich miejsce we wzorze (1) zajmują OCZEKIWANE przyszłe krótkotermi-nowe stopy procentowe ie2008-2011.

Na przykład,

5i2007=[(1+1i2007)•(1+1ie2008)•(1+1ie2009)•(1+1ie2010)•(1+1ie2011)]1/5-1,

gdzie stopy 1ie2008-2011 oznaczają OCZEKIWANE krótkoter-minowe (roczne) stopy procentowe w kolejnych czterech la-tach.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

PO TRZECIE:

Długookresowe stopy procentowe zawierają dodatkowo PREMIĘ ZA RYZYKO (PZR; w praktyce np. od 0,1 p. proc. dla pożyczki 3-miesięcznej do 2,0 p. proc. dla pożyczki 30-letniej). To ryzyko, a więc i ta premia, są tym większe, im dłuższy jest wchodzący w grę okres.

Np.,

5i2007

=

[(1+1i2007)•(1+1ie2008)•(1+1ie2009)•(1+1ie2010)•(1+ 1ie2011)]1/5 -1+PZR


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

5i2007

=

[(1+1i2007)•(1+1ie2008) •(1+1ie2009)•(1+1ie2010)•(1+ 1ie2011)]1/5 -1+PZR

Zatem:

POZIOM DŁUGOTERMINOWYCH STÓP PROCENTO-WYCH JEST WPROST PROPORCJONALNY DO POZIO-MU KRÓTKTERMINOWYCH STÓP PROCENTOWYCH.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Ta UWZGLĘDNIAJĄCA OCZEKIWANIA TEORIA CZA- SOWEJ STRUKTURY OPROCENTOWANIA(ang. expecta-tion theory of the interest term structure) uzasadnia następują-cy wniosek:

USTALAJĄC KRÓTKOTERMINOWE STOPY PROCEN-TOWE, BANK CENTRALNY WPŁYWA NA WYSOKOŚĆ ŚREDNIOTERMINOWYCH I DŁUGOTERMINOWYCH STÓP PROCENTOWYCH W GOSPODARCE!


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

DYGRESJA

Dla danego okresu KRZYWA DOCHODOWOŚCI (ang. yield cur-ve) ilustruje relację poziomów krótkoterminowych, średniotermi-nowych i długoterminowych stóp procentowych, czyli ich CZASOWĄ STRUKTURĘ.

Krzywa dochodowości zwykle jest nachylona ku górze, choć bywa inaczej (zob. rysunek). Nachylona ku dołowi krzywa dochodowości jest często uznawana za zapowiedź recesji.

Źródło: Dornbusch, Fischer, Startz, Macroeconomics, McGraw Hill 2003, s. 439.

KONIEC DYGRESJI.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

ZRÓB TO SAM!

Tak czy nie?

1. Dochodowa szybkość obiegu pieniądza jest zawsze większa od transakcyjnej szybkości obiegu pieniądza.

2.

Jeśli PKB w Hipotecji rośnie w tempie 4% rocznie, zgodnie z mo-delem Baumola-Tobina popyt na pieniądz zwiększa się również w tempie 4% rocznie.

3. 

Innowacje finansowe utrudniły stosowanie równania wymiany Fi-shera jako narzędzia prognozowania inflacji.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

4.

Za pomocą operacji otwartego rynku, stopy dyskontowej i stopy rezerw minimalnych bank centralny może narzucić gospodarce dowolną kombinację poziomu stopy procentowej i wielkości po-daży pieniądza.

5.

Bank centralny może ustalić albo podaż pieniądza, akceptując odpowiadający jej poziom stopy procentowej, albo stopę procen-tową, akceptując odpowiadający jej poziom podaży pieniądza.

6.

Zwykle długoterminowe stopy procentowe są wyższe od krótkoter-minowych stóp procentowych.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

Zrób to sam!

Zadania.

1.

a) Czy ważne przez cały miesiąc bony towarowe do sklepu „Geant”, które dano Ci w pracy przed świętami są pieniądzem i powinny zostać włączone do M1 lub M2? W szczególności, czy takie bony są: (i) Środkiem wymiany? (ii) Środkiem mierzenia wartości? (iii) Środkiem oszczędzania? Dlaczego? b) Powiedzmy, że wszyst-kie sklepy w mieście ustaliły, że przez następny rok będą akcepto-wać zapłatę w tych bonach towarowych. Czy wywrze to jakiś wpływ na treść odpowiedzi na pytania z punktu (a)?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

2.

Zdaniem wielu ekonomistów przestępcy chętniej posługują się gotówką, a nie np. przelewami bankowymi (pieniądzem bezgotów-kowym). a) Dlaczego tak jest? Wymyśl przykład. b) Jak taka sytuacja wpływa na ilość gotówki w obiegu pozabankowym? Dla-czego? c) Dlaczego dla kryminalistów gotówka może nie być „zdo-minowanym składnikiem aktywów”? d) Czy Twoje rozumowanie wzmacnia, czy osłabia pozycję zwolennikow portfelowej teorii popytu na środek płatniczy? Dlaczego?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

3.

Czy to prawda, że z modelu Baumola-Tobina wynikają m. in. nastę-pujące tezy: a) Dochodowa szybkość obiegu pieniądza maleje wraz ze wzrostem produkcji i dochodu. (Wskazówka: wykorzystaj równa-nie wymiany Fishera). b) Bogaci zwykle oszczędzają więcej niz bied-ni. (Wskazówka: czy wzrost Y powoduje proporcjonalny wzrost MD?).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

4. Pewna osoba zarabia i wydaje 1200 miesięcznie (te pieniądze wpływają na konto w banku). Oszczędzając w banku, może otrzy-mywać odsetki 1,5% na miesiąc, a koszt zamiany wkładu oszczęd-nościowego na gotówkę wynosi 1. a) Ile wynosi popyt na pieniądz tej osoby? b) Dochód wzrósł do 1400. O ile procent zmieni się po-pyt tej osoby na pieniądz? c) Wracamy do pytania (a). Stopa pro-centowa wzrosła do 2%. O ile procent zmieni się popyt tej osoby na pieniądz? d) Dla sytuacji (b) i (c) wylicz, odpowiednio, przybli-żone wartości dochodowej i cenowej elastyczność popytu na pie-niądz.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

5.

Banki całkowicie wykorzystują możliwości kreacji pieniądza. Ich rezerwy gotówkowe (R) wynoszą 1000 gb (50% zgromadzonych wkładów, D). Poza bankami znajduje się 1000 gb gotówki (C). a) Oblicz mnożnik kreacji pieniądza. b) Preferencje mieszkańców co do struktury posiadanego M1 trwale zmieniły się: w rezultacie 400 gb gotówki (C) wycofano z obiegu i złożono w banku w formie depozytów czekowych (D) (pożądana stopa rezerw, r, się nie zmieniła). O ile zmieni się podaż środka płatniczego w tej gospodarce po zakończeniu procesu kreacji pieniądza? c) Wylicz ilość gotówki w bankach komercyjnych (R) po zakończeniu procesu kreacji pieniądza.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

6.

Bank centralny kontroluje podaż pieniądza. a) Dlaczego zwięk-szenie się popytu na pieniądz spowoduje wzrost stopy procen-towej? b) A dlaczego zmniejszenie się popytu na pieniądz spo-woduje spadek stopy procentowej? W obu przypadkach odpo-wiedz szczegółowo. Posłuż się teorią stopy procentowej, która zależy od preferencji płynności (ang. liquidity preference theory of intrest) lub od struktury majątku (ang. portfolio balance theory of intrest).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

7.

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 11,(1)%. a) Co to znaczy? b) Na masową skalę bank centralny zaczął właśnie sprzedawać 14-dniowe bony pieniężne po 80, a nie – jak do tej pory – po 90. (Takie bony są odkupywane przez bank centralny po 14 dniach za 100). O ile zmieniła się cena za oferowany bankowi centralnemu kredyt na 14 dni? c) O ile zmieni się 14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym? Dlaczego?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

8.

14-dniowa stopa procentowa na rynku międzybankowym wynosi 25%. Na masową skalę bank centralny zaczął właśnie kupować 14-dniowe bony pieniężne po 90, a nie – jak do tej pory – po 80. (Takie bony są odsprzedawane przez bank centralny po 14 dniach za 100). a) O ile zmieniła się cena kredytu oferowanego przez bank centralny na 14 dni? b) Jak zmieni się 14-dniowa stopa procen-towa na rynku międzybankowym? c) Dlaczego?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

9.

a) Czy obniżając stopy procentowe, bank centralny na pewno spo-woduje rozszerzenie akcji kredytowej? (i) Co wspólnego ma z tym „limitowanie kredytu”? (ii) Czym może być spowodowane „li-mitowanie kredytu”? b) Czy obniżając stopę rezerw minimalnych, bank centralny na pewno spowoduje rozszerzenie akcji kredytowej na rzecz prywatnych firm? Co wspólnego ma z tym wzrost długu publicznego i „wypieranie”?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

10. Trzem pożyczkom: półrocznej, rocznej i dwuletniej odpowiadają następujące (półroczna, roczna i dwuletnia) stopy procentowe: 10%, 22% i 56,25%. a) Oblicz znormalizowane roczne (zannualizowane) stopy procentowe dla tych pożyczek . b) Sporządź krzywą dochodo-wości. c) Dlaczego długoterminowe stopy zwykle są wyższe od krót-koterminowych stóp? Czy bywa inaczej? Dlaczego?


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

  • Test

  • Plusami i minusami zaznacz prawdziwe i fałszywe odpowiedzi

  • 1. Zapewne pojawienie się w Stanach Zjednoczonych oprocentowa-nych rachunków czekowych spowodowało:

  • A. Wzrost M1.

  • B. Zmniejszenie się dochodowej szybkości obiegu M1.

  • C. Wzrost M3.

  • Zwiększenie się popytu na środek płatniczy.

  • 2.

  • Zgodnie z modelem popytu na pieniądz Baumola-Tobina:

  • A. Popyt na pieniądz zależy odwrotnie od kosztu zamiany pieniądza na niepieniądz.

  • B. Popyt na pieniądz jest tym większy, im wyższa jest stopa procentowa.

  • C. Popyt na pieniądz zależy odwrotnie od dochodów ludzi.

  • D. Dochodowa elastyczność popytu na pieniądz wynosi (–½).


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

3.

Kontrolowanie M3, a nie M1, może ułatwić bankowi centralnemu prowadzenie polityki stabilizacyjnej, ponieważ:

A. Nie jest to innowacja finansowa.

B. Innowacje finansowe ułatwiają transfer środków wewnątrz M3.

C. Jest to innowacja finansowa.

D. Innowacje finansowe utrudniają transfer środków wewnątrz M3.

4.

Podaż pieniądza wielkiej mocy w Hipotecji zwiększy się po tych zdarzeniach:

A. Broniąc kursu waluty krajowej bank centralny sprzedał 1 mld dolarów na rynku walutowym.

B. Sprzedaż bonów pieniężnych przez bank centralny podmiotom prywatnym.

C. Kupno 1 mld dolarów na rynku walutowym i „sterylizacja” tej operacji przez bank centralny Hipotecji.

D. Bank centralny za pomocą operacji otwartego rynku obniżył stopę procentową na rynku międzybankowym.


Witam pa stwa na wyk adzie z makroekonomii ii

  • 5.

  • Dotycząca nominalnych stóp procentowych krzywa dochodowości:

  • A. Zwykle jest nachylona ku górze.

  • B. Ilustruje czasową strukturę oprocentowania pożyczek o różnej długości.

  • C. Kiedy jest nachylona ku dołowi może zapowiadać recesję.

  • D. Zwykle przesuwa się w dół pod wpływem wzrostu tempa inflacji.

  • 6.

  • Głównym, a nie pośrednim, celem polityki pieniężnej bywa m. in.:

  • A. Odpowiedni poziom podaży pieniądza w gospodarce.

  • B. Niskie tempo inflacji.

  • C. Szybki wzrost gospodarczy.

  • Zapewnienie pełnego zatrudnienia.


  • Login