Di t caret pol t kasi ve te v kler
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 133

DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE TEŞVİKLERİ PowerPoint PPT Presentation


  • 191 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE TEŞVİKLERİ. DIŞ TİCARET POLİTİKASININ TANIMI. Hükümetin, ülkenin doğrudan dış ticaret akımlarını sınırlandırmak, özendirmek veya bu işlemlerin yapılış yöntemlerini düzenlemek için almış oldukları sistematik önlemlerdir.

Download Presentation

DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE TEŞVİKLERİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


DI TCARET POLTKASI VE TEVKLER


DI TCARET POLTKASININ TANIMI

  • Hkmetin, lkenin dorudan d ticaret akmlarn snrlandrmak, zendirmek veya bu ilemlerin yapl yntemlerini dzenlemek iin alm olduklar sistematik nlemlerdir.


  • D ticaret politikas genel ekonomi politikasnn bir parasdr

  • ekonomi ile ilikili politikalar d ticareti etkileyebilecei gibi bunun tersi de dorudur

  • Bu durumdan dolay i ve d ekonomi politikalar birbiriyle uyumlu olacak biimde dzenlenmelidir


  • rnein ; d ticarete ynelik olarak alnan tarife ve kota gibi nlemler yurtii istihdam dzeyi ve enflasyon orann etkileyebilir


DI TCARET POLTKASININ AMALARI

  • D deme dengesizliklerinin giderilmesi

  • D rekabetten korunma

  • Ekonomik kalknma

  • Ekonominin liberalletirilmesi

  • ekonomik istikrarn salanmas

  • Piyasa aksaklklarnn giderilmesi

  • Hazineye gelir salamak

  • Sosyal ve siyasi nedenler

  • Otari

  • D piyasalarda monopol gcnden yararlanma

  • D politika amalar


D deme Dengesizliklerinin Giderilmesi

demeler bilanosu ak veren lkeler sz konusu a kapatmak iin u yntemi uygulayabilirler;

thalat azaltmak

hracat arttrmak

Her iki yntemi birlikte uygulamak


thalat Azaltmak in Uygulanabilecek Politikalar

  • Gmrk vergisi oranlarn ykseltmek

  • Kota koymak

  • Devalasyon yaplmas

  • E etkili yurtii vergiler konulmas

  • Direkt devlet mdahaleleri


hracat Arttrmak in Uygulanabilecek Politikalar

  • Devalasyon yaplmas

  • hracat sektrlere tevikler verilmesi (ihracat tevik kredileri, vergi indirimleri vb.)

  • Azgelimi lkelerde ihra mallarnn yurtii tketiminin azaltlmas


D Rekabetten Korunma

lkelerin d piyasann rekabetinden kendi reticilerini korumak amacyla aldklar nlemlerdir. Uygulamada sklkla rastlanlan durumdan sz edilebilir;


Birinci durum ;

hracata ynelik politika(sanayileme stratejisi) izleyen azgelimi veya gelimekte olan lkelerde ihracat iin seilen sektrler yeterli olgunlua ulaana kadar hkmetlerce d rekabetten korunurlar


kinci durum ;

thal ikamesi politikas (sanayileme stratejisi) izleniyorsa politika yerli sanayinin gelitirilmesi temelinde oluturulduu iin lkedeki tm sektrler d rekabetten korunurlar


nc durum ;

Gelimi lkeler emek-youn sektrler veya ilkel sanayi rnleri ihracats azgelimi ve gelimekte olan lkelerden yerli reticisini korumak amacyla bu ynl politika uygulayabilir


Ekonomik Kalknma

Az gelimi veya gelimekte olan lkeler d ticaret politikasn sanayileme stratejilerinin bir arac olarak kullanrlar


  • rnein; ihracata ynelik sanayileme stratejisi uygulayan lkelerde sanayileme plan ihracata ynelik hazrlanmaktadr ve ihracat kalknmann bir aracdr

  • rnein; ithal ikamesine dayal sanayileme stratejisinde uygulanan d rekabetten koruyucu ticari politikann amac yerli endstrinin gelimesine uygun ortam hazrlamaktr, yani korumac politika kalknmann bir arac olarak kullanlr


Ekonominin Liberalletirilmesi

  • Kreselleme ile birlikte lkelerin ekonomi politikalarnn ana amac serbest piyasa ekonomisini tm kurum ve kurallar ile uygulamak olmutur

  • Bu balamda lkeler liberal d ticaret politikas izleyerek ulusal ekonominin dnya ekonomisi ile btnlemesini salamaya alrlar


Ekonomik stikrarn Salanmas

  • ekonomik istikrarszlklarn banda eksik istihdam ve fiyat istikrarszlklar (enflasyon,deflasyon) gelmektedir.

  • Devletler d ticaret politikasn kullanarak sz konusu istikrarszlklar gidermeye alabilirler


  • rnein; eksik istihdam iin gmrk vergisi ve kotalar arttrlarak talebin yerli retime kaydrlmas, dolaysyla yerli retimin ve buna bal olarak istihdamn arttrlmas salanabilir

  • rnein; mal arz darlna bal bir enflasyon durumunda mal ithalatn kolaylatrc nlemler alnarak mal arz arttrlabilir ve enflasyon oran drlm olur


Piyasa Aksaklklarnn Giderilmesi

  • Yurtiinde tekellemenin artmas kaynak dalmn bozmakta ve tketicilerin kalitesiz mallara yksek cret demek zorunda kalmalarna yol amaktadr

  • Devletler yurtiindeki tekelleme eilimini krmak iin kotalar kaldrabilir, gmrk vergilerini drebilir. Bylece ithal mallarn yurtiine girii kolaylar ve tekelleme krlm olur


Hazineye Gelir Salamak

  • thalat ve ihracat zerine konulan vergiler zellikle az gelimi lkelerde devlet hazinesi iin nemli bir gelir kaynan oluturur


Sosyal ve Siyasi Nedenler

  • lke gvenlii, halk sal, evre kirlenmesini nleme, doal kaynak rezervlerinin korunmas vb. nedenlerle belirli mallarn ithalat veya ihracat kstlanabilir veya yasaklanabilir

  • Hkmetler bazen sosyal ve siyasi nedenlerle bir retici grubunu kayrmak amacyla o sektrle ilgili mallarn ithalinden alnan gmrk vergilerini ykselterek endstriyi d rekabetten koruyabilirler


Otari

  • Otari, ekonomik bakmdan kendi kendine yeterlilik anlamna gelir

  • Bu politikay benimseyen lkelerde d ticaret politikasnn amac d dnya ile ekonomik balarn en dk dzeye indirilmesidir

  • rnein; gemite S.S.C.B ve Dou Bloku lkeleri batl kapitalist lkelere kar otarik politikalar izlemilerdir


D Piyasalarda Monopol Gcnden Yararlanma

  • hra edilen mallarla ilgili olarak uluslar aras piyasalarda monopolc duruma gemek dncesiyle d ticaret politikas kullanlabilir


Bu amala devletler u iki yntemi uygulayabilirler;

  • lke tek retici olduu rnlerin darya satna snrlandrmalar koyar

  • Benzer mal reten az saydaki dier lkelerle anlaarak birlikte kartel kurar


D Politika Amalar

  • D ticaret politikas izlenen d politikaya destek olacak ekilde dzenlenebilir

  • rnein; dost lkelere dk gmrk vergisi uygulamas, dman lkelere askeri malzeme satna ambargo konmas gibi


DI TCARET POLTKASININ ARALARI

D ticaret politikas aralar drt ana grupta incelenebilir;

  • Gmrk tarifeleri

  • Tarife d engeller

  • hracatn zendirilmesi

  • Bal ticaret


GMRK TARFELER

  • Mallarn lke snrlarndan geii srasnda alnan vergilerdir

  • Tarifelerin ekonomi zerindeki etkileri fiyat mekanizmasnn ileyiine dayanr


TARFE DII ARALAR

  • Gmrk tarifelerinin dnda genellikle dviz kna yol aan ilemleri kstlamak iin lkenin tek tarafl karar ile konulan mdahale nlemleridir


Tarife d aralardan bazlar unlardr;

  • Miktar kstlamalar

  • Tarife benzeri faktrler

  • Grnmez engeller

  • Gnll ihracat kstlamalar


  • Miktar kstlamalar devletin ithalat dorudan doruya belirli miktarla snrlandrmasdr

  • thalat kotalar, ithalat yasaklamalar, dviz kontrol gibi nlemlerden oluur


  • Tarife benzeri faktrler gmrk tarifeleri gibi ithalat pahallatrp yerli retimin karlln arttran, yani fiyat mekanizmas yoluyla ticarete mdahale niteliinde olan nlemlerdir

  • rnein; oklu kur uygulamalar, ithal ikamesi endstrilerine verilen sbvansiyonlar vb


  • Grnmez engeller devletin, halk sal, evre korunmas veya kamu gvenlii gibi nedenlerle kartm olduu idari, teknik dzenleme veya standartlar ierir


  • Gnll ihracat kstlamalar, ithalat lkenin piyasasn bozduu gerekesi ile retici lkelerin mal ihracn snrlandrmaya ynelik bir tr kota uygulamasdr

  • thalat kotalarndan farklar ithalat ve ihracat lkeler arasnda bir anlamaya dayanmas ve kar tarafn ihracat zerine konmu olmasdr


HRACATIN ZENDRLMES

  • Gerek gelimi, gerek azgelimi lkeler ihracatn zendirilmesi amacyla d ticaret politikas aralarn kullanrlar

  • rnein; ihra mallar retiminde maliyetlerin drlmesine ynelik uygulamalar


BALI TCARET

  • lkeler aras anlamalara dayanan ve taraflardan birinin devlet olduu ticaret trdr

  • rnein; takas, kliring, kar-satn alma vb.

  • Kalitesi dk yerli retimin ihracn salamak, yabanc sermayeyle ar sanayi kurmak gibi amalarla kullanlr


DI TCARETTE KORUYUCULUK

D ticarette koruyuculuu gerektiren nedenler unlardr ;

  • Ulusal gvenlik

  • Gen endstriler tezi

  • Stratejik ticaret politikas

  • Dampingden korunma


ULUSAL GVENLK

  • Bir sava srasnda, ekonomik maliyeti ne olursa olsun, ulusal savunma endstrilerine sahip bulunmak gerekir

  • Bu bakmdan, ulusal savunma ile dorudan ilgili olan endstrilerin kurulmas ve gelitirilmesinde d korunmaya gerek vardr


GEN ENDSTR TEZ

  • Bu teze gre, ilerde geliip karlatrmal stnle sahip olacak endstriler optimum retim dzeyine ulancaya kadar gmrk tarifeleriyle d rekabete kar korunmaldr

  • Aksi halde, yabanc firmalarn rekabeti, daha ocukluk anda gelime frsat bulamadan onlar boacaktr


  • Bu tezde yeni kurulan endstrilerin, optimum retim hacmine ulatklarnda salanacak isel ve dsal ekonomiler nedeniyle yabanc reticilerle rekabet edebilecek dzeye gelecekleri savunulmaktadr


  • Bu tez ihracata ynelik kalknma modellerine uygundur

  • Bu sanayileme stratejisine gre her endstrinin deil, yalnzca gelime potansiyeline sahip olanlarn seilip korunmas gerekir

  • Endstrilerin seiminde hangi endstrilerin lek ekonomisi yarataca ve maliyetlerdeki uzun dnemli deime seyri doru tahmin edilmelidir


STRATEJK TCARET POLTKASI

  • Bu gre gre sanayilemi bir lke, korumac nlemlerle, gelecekteki hzl bymesi iin kilit kabul edilen yar geikenler, bilgisayar, iletiim aralar ve benzeri endstrilerde karlatrmal stnlk yaratabilir

  • Bunun iin koruyucu d ticaret nlemlerinden (sbvansiyon, vergi nlemleri vb) yararlanlabilir


  • Bu politikaya gre, ekonomide kilit endstrilerin zendirilmesi yoluyla salanan dsal ekonomilerden btn lke yararlanr ve gelecekteki byme olanaklar arttrlr


  • Bu politikann gen endstriler tezinden fark, gen endstriler tezinin kalknmakta olan lkeler iin geerli olmas iken stratejik ticaret politikasnn sanayilemi ileri lkeler iin geerli olmasdr


  • Politika ile ilgili olarak gelecekte byk dsal ekonomi douracak olan endstrilerin seimi ve bunlar destekleyecek uygun politikalara karar verilmesiyle ilgili sorunlara rastlanabilir


DAMPNGE KARI KORUNMA

  • Yabanc reticilerin yaptklar dampinge kar yerli reticileri korumak amacyla gmrk vergileri konulmas veya oranlarnn ykseltilmesidir


Gelimi lkelerde Koruyuculuk

  • D ticarette koruyuculuk gelimi lkelerde sz konusu drt ana neden dndaki nedenlere de dayanabilir

  • Bu lkelerde d piyasa rekabetine dayanamayan verimsiz endstriler byk bir lobi faaliyeti yrtrler


  • Gelimi lkelerde koruyuculuu savunan meslek gruplar, Asya, Afrika ve Latin Amerikann az gelimi lkelerinde cretlerin ok dk olduunu, dolaysyla kendilerinin bu lkelerle rekabet etmelerine olanak bulunmadn ileri srerek ucuz emek lkelerinden gelen ithalatn kstlanmas iin lobicilik yaparlar


DEMELER BLANOSU

  • Bir lkenin bir dnem ierisinde d dnya ile yapt tm ekonomik ilemlerin sistematik biimde tutulan kaytlarna demeler bilanosu (balance of payments) ad verilir


  • demeler bilanosu, lkenin mal, hizmet ve sermaye akmlar gibi ilemler dolaysyla d dnyadan salad gelirlerin darya yapt demelere eit olup olmadn ortaya koyar


  • demeler bilanosundaki bir ak veya fazla lke ekonomisi zerinde olduka geni kapsaml etkiler dourur

  • Milli gelir, istihdam dzeyi, kalknma hz, dviz kurlar, enflasyon oran, d borlar gibi deikenler demeler dengesiyle yakndan ilgilidir


  • demeler bilanosu genellikle yllk olarak tutulur

  • aylk olarak tutan az sayda lkeler de mevcuttur (ABD, Kanada)


  • Dviz girii ve k ile ilgili olsun olmasn d dnya ile yaplan tm ekonomik ilemler demeler bilanosuna kaydedilir (rn; hibeler)

  • demeler bilanosu ilemleri iki trldr


  • Birinci tr ilemler lkeye dviz girii salar ve lkenin dardaki alacaklarnn ya da lkenin resmi rezervlerinin artmas sonucunu dourur

  • Bunlar demeler bilanosunun alacakl (aktif) ilemleridir


  • kinci tr ilemler lkeden dviz kna neden olur veya lkenin dardaki alacaklarn azaltr ya da lkenin resmi rezervlerini kltr

  • Bunlar da borlu (pasif) ilemlerdir


  • demeler bilanosu ift kaytl muhasebe sistemine gre tutulur

  • Bir ilem alacakl veya borlu olarak bir hesaba kaydedilir, baka bir hesaba ters ynde drlen bir kaytla da denkletirilir

  • lemler demeler bilanosuna gruplandrlarak kaydedilirler


DEMELER BLANOSU HESAP GRUPLARI

  • Cari lemler Hesab

  • Sermaye Hesab

  • Resmi Rezervler Hesab

  • Net Hata ve Noksan Hesab


Cari lemler Hesab

  • Cari ilemler hesab (current transactions account) lkenin ihra ve ithal ettii mallarn ve hizmetlerin kaydedildii hesaptr

  • Kendi arasnda alt blme ayrlr;

    Mal ticareti , hizmet ticareti , tek-yanl (karlksz) transferler


  • Mal ticareti tm ilemler iinde en byk yeri tutar (1/2 ile 2/3 arasnda). Mal ithalat ve ihracatn kapsar

  • Hizmet ticaretinde lkenin hizmet ithali veya ihrac kaydedilir. Uluslar aras turizm, tamaclk, bankaclk vb. hizmetlerdir

  • Tek-yanl transferler lkeler arasnda ba ve hibe eklinde yaplan ilemleri ierir


Sermaye Hesab

  • Sermaye ilemleri, bir lkede yerleik kii ve kurulularn yabanc bir lkede yaptklar fiziki yatrmlar (retim tesisleri, bina vb) ve yurt dna aktarlan mali fonlardan (yabanc tahvil, hisse senedi vb) oluur


  • Yurt dndan lkeye sermaye girii bir alacak ilemi, lkeden sermaye k bir bor ilemidir


Sermaye ilemleri vadelerine gre uzun veya ksa vadeli olabilirler

  • Uzun vadeli ilemler, vadesi bir yldan uzun olan ilemlerdir. Dolaysz yabanc sermaye yatrmlar ve yabanc tahvil, hisse senedi alm-satm bu gruptadr

  • Ksa vadeli ilemlervadesi bir yla kadar olan (genelde 30,60,90 gn) sermaye akmlardr. Bonolar, vadeli banka mevduatlar vb.


RESM REZERVLER HESABI

  • Merkez Bankasnn dviz piyasasna yapm olduu mdahalelerin sonucunda lkenin uluslararas resmi rezervlerindeki deimelerin gsterildii hesaptr


  • Kur istikrarnn salanmas amacyla, lkede dviz talebi dviz arzn aarsa merkez bankas dviz satnda bulunur. Bu durumda resmi dviz rezervi eksilir

  • Dviz arz dviz talebini aarsa kur dn engellemek amacyla MB piyasadan dviz satn alr. Bu durumda resmi dviz rezervi artar


  • Merkez Bankasnn yapt bu ilemler dolaysyla, lkenin uluslararas rezervlerindeki deimelerin net sonucu demeler bilanosunun resmi rezervler hesabnda (official reserves account) gsterilir


Bir lkenin uluslararas rezervleri u ana kalemden oluur;

  • Dviz (ileri lkelerin konvertibil paralar)

  • Altn

  • IMF kaynaklar (net alacakl rezerv pozisyonlar ve SDR-zel ekme haklar)


  • lkede eer cari ilemler ve sermaye ilemlerinin alacakl ve borlu ksmlarnn toplam birbirine eitlenmemise bunu denkletirecek hesaplar da resmi rezervler hesabna kaydedilir


  • rnein d ak durumunda denkletirmenin salanmas iin darya dviz denir. Bu deme iin dardaki alacaklar, SDR rezervleri veya IMF deki rezerv pozisyonu kullanlabilir

  • Tersi durumda yani d alacaklarn d borlardan fazla olmas durumunda lkenin resmi rezervlerinde art olur


Net Hata ve Noksan Hesab

  • demeler bilanosu istatistiklerini muhasebe kaytlar anlamnda denkletirmek amacyla kullanlr ve tek bir kalemden ibaret bir kayttr

  • Net hata ve noksan hesabna istatistik farklar (statistical discrepancy) ad da verilmitir


  • Uygulamada ou kez cari ilemler ve sermaye hareketleri hesaplarnn kaydediliindeki hata, eksik, gecikme ve unutma gibi nedenlerle aktif ve pasif bakiyeler birbirine eit olmamaktadr

  • Net hata ve noksan hesab bu eitsizliklerin dzeltildii muhasebe tekniiyle ilgili bir hesaptr


DEMELER BLANOSUNUN EMATK YAPISI

1. CAR LEMLER HESABI

A.Mal hracat ve thalat

B.Hizmet hracat ve thalat

C.Tek Yanl Transferler

1.zel Ba ve Hediyeler

2.Hkmet Transferleri

2. SERMAYE HESABI

A.Uzun Sreli Sermaye

1.Dolaysz Yabanc Sermaye Yatrmlar

2.zel Portfolyo Yatrmlar

3.Resmi Sermaye lemleri

B.Ksa Sreli Sermaye

3. NET HATA VE NOKSAN HESABI

4. RESM REZERVLER HESABI

1.Ksa sreli sermaye

2.Dviz

3.Parasal altn

4.SDR VE IMF rezerv pozisyonu


ULUSLARARASI EKONOM KURUMLARI

  • Uluslararas Para Fonu (International Monetary Fund)

  • Dnya Bankas (World Bank)

  • Dnya Ticaret rgt (World Trade Organization)


  • 1929 byk dnya ekonomik krizinin on yl sresince alamamasnn ana nedenlerinden birisi dnyada finansal ve ticari ilemleri dzenleyen kurumlarn olmaydr

  • 1929 krizi on yl boyunca devam etmi ve uluslararas sistemsizlikten dolay alamamtr


  • Sonuta 1939da II.Dnya Sava patlak vermitir

  • Sava sonras dnyada g dengeleri deimi, ekonomik g ngiltereden ABDye gemitir

  • Dnya lkeleri sistemsizliin yaratt benzer krizlerin kmasn nlemek amacyla yeni bir dzen kurmulardr


  • Bretton-Woods para sistemi, IMF, Dnya Bankas ve Dnya Ticaret rgtnden oluan sistem gnmzde de devam etmektedir (Bretton-Woods para sistemi hari)

  • Souk sava dneminde sosyalist lkeler sisteme dahil olmamlardr. Dou blokunun yklmasndan itibaren tm dnya bu sistem altnda birlemitir


BRETTON-WOODS PARA SSTEM

  • II.Dnya sava sonras uluslararas mali sistemi belirlemek amacyla, ABDde Bretton Woodsta eitli lke temsilcilerinin katlmasyla toplanan Bretton Woods konferansnn sonucunda oluturulmutur


  • Konferans sonucunda IMF ve Dnya Bankas kurulmu, para sistemi olarak Bretton Woods para sistemi oluturulmutur

  • Bu para sisteminin znde ABD dndaki lkelerin ulusal paralarn sabit kurdan ABD dolarna balamalar yatmaktadr


  • Piyasada dviz kurlarnn dolar paritesi etrafnda %1 gibi ok dar snrlar iinde dalgalanmasna izin verilmitir

  • ABD dolar ise 1 onz saf altn=35 dolar fiyatndan altna balanmtr

  • Yabanc merkez bankalarna arz dolar karlnda Federal Reserve Banktan altn satma taahtnde bulunulmutur


  • Bretton Woods para sistemine gre d ak veren lkeler devalasyon, d fazla veren lkeler revalasyon yaparak dengeyi salayacaklard

  • Sistem 1950li yllarda ABDnin d ak vermeye balamas ve ard arda dolarn devale edilmesiyle sarslmaya balam ve 1973te AT lkelerinin paralarn serbest dalgalanmaya brakmalar ile sona ermitir


IMF

  • IMF, 1944 ylnda Dnya Bankas ile birlikte Bretton Woods konferansnda kurulmu ve 1946da faaliyete gemitir

  • Balca amalar, uluslararas para sisteminin dzenli biimde ilemesini salamak, ye lkelerin d deme glklerinin zmne katkda bulunmak ve uluslararas mali kriz ynetimi biiminde zetlenebilir


  • IMF yesi lkelerin says 180in stndedir

  • ye lkeler ayn zamanda Dnya Bankas yesidirler


IMF GREVLER

  • Ekonomik istikrarszlk iinde olan lkelere d deme aklar iin ksa vadeli kredi salamak

  • Uluslararas mali sisteme zarar vermesini nlemek zere ye lkelerin kur politikalarn gzden geirmek

  • Mali kriz iine giren ve dolaysyla ulusal paras youn speklasyona urayan lkelere krizin atlatlmas iin mali kaynak salamak

  • ye lkelerin uluslararas ticari bankalara veya resmi kurululara olan ve denmeyen borlarnn ortaya kmas durumunda, sorunun zm iin araclk yapmak, yeni deme planlar ve bor erteleme anlamalar hazrlamak

  • Dnya Bankas ile ibirlii ierisinde ye lkelerdeki makro ekonomik ve yapsal uyum politikalarna finansal destek salamak

  • ye lkelerde d ticaret ve kambiyo rejimlerinin liberasyonunu zendirici almalarda bulunmak, bu konularda yelere teknik yardm ve eitim hizmetleri sunmak


  • IMF yesi her lkeye ilk girite bir kota belirlenir. Kotalar her yenin fona yapaca mali katknn snrn gsterir

  • yelerin Fonla yapacaklar mali ilemler ve Fonun ynetimine katlmadaki arlklar onlarn kotalarna baldr


  • Bir lke yelie kabul edildiinde kotasnn %25ini uluslararas rezerv paralarla(SDR veya onun bileiminde yer alan salam paralar), %75ini kendi ulusal paras ile IMFye der

  • Fona yaplan farkl paralar cinsinden demelerden dolay Fon, ulusal paralardan ve SDRden oluan bir havuz grnmndedir


  • yelerin fondan salayabilecekleri kredi miktarlar kotalar ile orantldr

  • Her yenin fondaki oy hakk arl ve ynetim kurulundaki temsili kotasna baldr


SDR (SPECIAL DRAWING RIGHTS)

  • zel ekme haklar (SDR), 1970 ylnda uluslararas likiditeyi arttrmak amacyla IMF tarafndan yaratlan zel bir uluslar aras rezerv aracdr

  • Bu kanalla ye lkelere normal ekme haklarndan ayr bir d rezerv salanr. Katlm zorunlu deildir fakat uygulamada tm ye lkelerin katld grlmektedir


  • Bir hkmetin dierinin merkez bankasndan, onun ulusal parasn ekmesine olanak veren bir haktr

  • rn; Trkiye dolar istediinde elindeki SDRleri Amerikan Merkez Bankasna devreder. SDRleri alan ABD Merkez Bankas bunun dolar karl tutarn Trkiyeye transfer eder.

  • Bu ilem srasnda Trkiye kar lkeye IMF araclyla faiz demi olur


  • SDR ye lkelere bir kurumdan bir mali kaynak veya fon salama hakk vermez sadece teki lkelerden ulusal para elde etme olana sunar


  • IMFde kota miktarlar en yksek olan lkeler;(2001 itibariyle)

  • ABD %17,7

  • Japonya %6,3

  • Almanya %6,2

  • ngiltere %5,1

  • Fransa %5,1


  • Bir lkenin IMFye borlanmas kendi ulusal parasnn dier bir lke parasyla deitirilmesi biiminde olur

  • Borlanmak isteyen lkeler fondan istedikleri bir yabanc para veya SDR alrlar


  • Borlanmak isteyen ye lke IMF ile anlama yapar

  • Anlamada ye lke belirlenen sre sonunda fona yatrd ulusal parasn geri almay taahht eder. Karlnda fona salam dvizler veya SDR ile deme yapar


  • Kural olarak bir lkenin IMF havuzundaki ulusal paras dier lkeler tarafndan ne kadar ok talep ediliyorsa o kadar deerlidir


  • Fondan kredi almak isteyen lke, d demeler dengesini salamaya ynelik bir istikrar program hazrlayarak Fona sunmak ve onunla anlamaya varmak zorundadr

  • lkenin uygulayaca ekonomik ve mali politikalar gsteren ve Fona sunulan bu programa niyet mektubu ad verilir


  • Krediler konusunda IMFin kendine zg kstaslar mevcuttur

  • Borlanan lkelerden zellikle toplam talebi ksma yoluyla ekonomik ve mali istikrar salamaya ynelik politikalar uygulama taahhd istenmektedir

  • IMF kredileri destekleme kredisi biiminde verilir ve yeni dilimlerin serbest braklmas performans kriterine tabidir


IMFin ngrd Balca Politikalar

  • Kamu harcamalarnn kslmas(kamu personel harcamalarnn kslmas)

  • Vergilerin arttrlmas

  • Devalasyon

  • Serbest fiyat politikalar

  • D ticaretin serbestletirilmesi


  • lkelerin IMFdeki kotalar drt dilime ayrlmtr ve bu kotalarndan yapacaklar borlanmalarda ilk dilim (%25) iin zel bir art aranmaz.

  • Dier dilimlerden yaplacak borlanmalar iin performans kriteri aranr ve destekleme dzenlemeleri (stand by anlamalar) yaplr


DNYA BANKASI

  • Kurulutaki ad Uluslararas mar ve Kalknma Bankas olan banka, kuruluunda II. Dnya Savanda yklan Avrupa ekonomilerinin onarm amacyla kurulmutur


  • 1950li yllarda Avrupa ekonomilerinin kalknmas salandktan sonra banka ynn deitirmi ve az gelimi lkelere kredi vermeye balamtr


  • Dnya Bankas proje kredileri verir ve teknik yardm salar

  • ye lke hkmetlerine, resmi kurumlarna veya zel sektr kurulularna kredi aar

  • Dnya Bankasndan kredi alabilmek iin kabul edilebilir kalknma projeleri hazrlamak gerekmektedir


  • Kurumun kaynaklar, ye lke aidatlar ve uluslararas mali piyasalarda satt tahvillerdir

  • Dnya Bankas bnyesinde farkl fonksiyonlar olan alt kurumlar oluturulmutur. Tm bu kurumlarn toplamna Dnya Bankas grubu ad verilmektedir


Sz konusu kurumlar;

  • Uluslararas Finans Kurumu (IFC)

  • Uluslararas Kalknma Birlii (IDA)

  • ok Tarafl Yatrm ve Garanti Kuruluu (MIGA)


  • Uluslararas Finans Kurumu (IFC); ye lkelerde zel sektre dorudan krediler verir

  • Uluslararas Kalknma Birlii (IDA); en az gelimi durumdaki lkelere yardmlar vermektedir

  • ok Tarafl Yatrm ve Garanti Kuruluu (MIGA); yabanc sermaye yatrmlarnn yatrm yaplan lkedeki yatrmlarna ticaret d risklere kar garanti vermektedir


DNYA TCARET RGT

  • Kurulu ad Gmrk Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlamasdr (GATT)

  • 1995 ylnda Dnya Ticaret rgt adn almtr

  • 130 civarnda yesi bulunmaktadr


  • Kuruluun ana amac dnya ticaretini serbestletirmektir

  • Bu amaca ulamak iin ye lkelerin ortak karlar ve karlklar dnleri ile her trl ticari engel ve farkl ilemleri kaldrmalarn ngrr


  • GATT anlamas sanayi mallarnn ticaretini serbestletirme amac tamakta iken, DT sanayi mallar yan sra tarm, tekstil, hizmetler ticareti ve fikri mlkiyet haklarn da kapsamna almtr


  • DT, uluslararas ticarette ayrmcln kaldrlmas amac ile iki ana kural uygular;

  • En ok kayrlan lke kural

  • Ulusal ilem kural


  • En ok kayrlan lke kuralna gre, bir ye lkenin dierinin mallarnn ithalatyla ilgili olarak ona verilen dn (tarife indirimi gibi) veya salanan bir kolaylk, ayrm yapmadan dier btn lkelere de aynen geerli klnmaldr

  • Serbest ticaret blgeleri ve gmrk birlikleri bu kuraln dndadr


  • Ulusal ilem kural, yurt iinde uygulanan vergi ve teki mdahalelerde yerli mallarla yabanc mallar arasnda bir fark gzetilmeden hepsine ayn ilem yaplmasn ifade eder


  • Sonu olarak, ticaretteki btn bu engellerin ve ayrmcln kaldrlmas ile uluslararas ticarette serbestleme salanacak ve btn lkelerin yararna olarak uluslararas ticaret hacmi genileyecektir


  • DT, ye lkelerin d ticaret politikalarn belirli aralklarla (2-4 yl) gzden geirmektedir ve yeler arasnda kabilecek anlamazlklar zmlemek amacyla arabuluculuk yapmaktadr


AZGELM LKELERN DI TCARETE DAYALI SANAYLEME STRATEJLER

  • Strateji genel model veya yaklam anlamna gelir. Politikadan daha geni kapsamldr

  • Bir strateji ancak onunla uyumlu politikalar araclyla uygulamaya konulabilir


D ticarete dayal iki ana kalknma, sanayileme stratejisi bulunmaktadr;

  • thalat ikamesi (import substitution)

  • hracata ynelik (export oriented)


  • thalat ikamesi 1960l ve 1970li yllarn sanayileme stratejisi olarak bilimektedir

  • O yllarda gelimekte olan lkeler tarafndan yaygn olarak kullanlm daha sonra terk edilerek ihracata ynelik strateji benimsenmitir

  • Kreselleme gnmzde ithalat ikamesinin gerektirdii biimde da kapal bir ekonomi modelini imkansz hale getirmitir


THALAT KAMES

  • nceleri ithalatla karlanan yurtii piyasa talebinin, koruyucu ve zendirici nlemler uygulanarak yerli retimle karlanmasn ngren bir kalknma stratejisidir

  • Yurtii piyasalarn yabanc reticilerden devralnmasn ngrr


  • thal ikamesi politikasnn en belirgin zellii youn devlet mdahaleleridir

  • Sz konusu mdahale gmrk tarifeleri, kotalar ve d ticaret kstlamalar yan sra dviz kurlar(sabit kur sistemi), faizler, temel mal ve girdi fiyatlarnda da uygulanmaktadr

  • Mdahalecilik fiyat mekanizmasnn ileyiini byk lde engellemektedir


  • thal ikamesi stratejisinde tm sektrler birlikte gelitirilmeye alld iin politika bir btn eklinde uygulanr yani sadece d ticaret nlemlerinden olumaz, ayn zamanda i makro ekonomik deikenlerin de planlanmas sz konusudur

  • rnein; faiz oranlar devlete belirlenmekte ve piyasa denge deerinin altnda tutulmaktadr. Bylece yatrm maliyetleri ucuzlatlarak sanayilemeye ek destek verilmek istenir


  • Uygulamada ithal ikamesi politikasna tketim mallarndan balanr

  • Bu durumun nedenleri ise; bu alanlarda hazr bir piyasann bulunmamas, tketim mallar retiminin youn sermaye ve ok ileri teknoloji gerektirmeyen firmalar tarafndan yaplabilmesidir


  • thal ikamesinin ilk aamasnda koruyuculuun geici olaca, i piyasann ihtiyalar karlandktan sonra gelitirilen endstrilerin dnya piyasalarna alaca belirtilir

  • Fakat uygulamada bu durum gerekletirilememitir nk endstrilerin rekabet dncesine gre seilmemesi (karlatrmal stnle sahip snrl sayda endstri deil tm endstriler sz konusudur) srekli korumay gerektirmitir


THAL KAMESNN YOL ATII SORUNLAR

  • Kaynak israf

  • Da bamllk

  • hracat endstrileri aleyhine doan arpklk

  • D borlarn art

  • lkeye yabanc sanayi yaps


  • thalat ikamesi, karlatrmal stnlklere uygun bir kaynak datmna dayanmaz

  • Yksek koruma duvarlarnn arkasnda maliyetler ve fiyatlar dnya standartlarndan yksek, kalite ise daha dk gerekleir.Ar koruma monopollemeyi arttrr ve ar-ge faaliyetlerini caydrc etkiye sahiptir

  • Tm bu nedenlerden dolay kaynak dalmndaki etkinlik bozulur ve tketici refah der


  • thal ikamesi politikas ana amacnn tersine uygulamada d bamll arttrmaktadr

  • Politika ithalatn hacminden ok bileimini etkiledii iin nihai mallarn ithalatnn azalmasna karlk, ara mallar, yatrm mallar ve teknoloji ithalat artmaktadr

  • eride endstrinin kurulmasna karn bu endstrinin ithal mal hammaddelerle devaml beslenmesi gerekmektedir


  • thal ikamesi politikasnda ihracat endstrilerine ithalat ikame eden endstrilerle ayn zen gsterilmedii gibi, resmi sabit kurdan ulusal paray da ar deerlendirerek ihracaty cezalandrm olmaktadr


  • Politikada ihracat istenilen hzda arttrlamad iin da bamllk art ve ihracatn gerilemesi d aklarn artmas sonucunu dourur


  • Politikann uygulanmasnda tketim mallar endstrilerinden balayarak ara ve yatrm mallar endstrileriyle btnlemeyi amalayan bir ithalat ikamesi, ileri teknoloji ve sermaye youn retim yntemlerini zendirir


  • Hkmetlerin uyguladklar gmrk bakl, ucuz kredi ve hatta ar deerlenmi kur politikalar sanayi yapsnda bu yndeki bir deimeyi destekler

  • Sermaye younluu yksek ve ileri teknolojiye dayal retim yntemleri, emekten tasarruf edici niteliktedir


  • Dolaysyla, bu gelimeler lkenin isizlik sorununun daha da bymesine ve sonuta faktr donatmna ters, lkeye yabanc bir sanayi yapsnn ortaya kmasna yol aar


HRACATA YNELK SANAYLEME

  • Bu yaklam, dinamik karlatrmal stnlklere uygun bir sanayileme modeline dayanr

  • Sanayilemede seicilik ana ilkedir, tm endstrilerin deil, ancak geliebilecek ve rekabet edilebilecek potansiyele sahip olanlarn zendirilmesine ve desteklenmesine allr


  • D ticaret politikasnn temel amac seilen endstrileri d piyasann rekabetine hazrlamaktr,

  • Endstriler geliene kadar d rekabetten korunur, uzun dnemde ise liberal bir d ticaret rejimi uygulayarak ulusal ekonominin dnya ekonomisi ile btnlemesi salanr


  • Politika ile birlikte d rekabet monopolleri krar, reticileri kaliteyi iyiletirecek ve fiyatlar drecek biimde yeni yntemler aratrmaya zorlar

  • hracat gelirlerindeki art dviz gelirlerini arttrmasna karn ithalat giderleri de artabilir. Bu yzden d bilanoda direkt bir iyileme grlmeyebilir


  • hracat zendirme politikalar serbest ticaret ve uluslararas uzmanlamann yararlarna dayanan uygulamalardr

  • Ulusal ekonomiyi dnya ekonomisi ile btnletirerek ekonomik kaynaklarn en etkin biimde kullanlmasna olanak salar


KRESELLEME

  • II.Dnya Savandan sonra ortaya kan dnya ticaretini serbestletirme eilimleri gnmzde de hzl bir biimde srmektedir

  • Evrensel boyutlarda dnya ticaretini serbestletirme abalar dnyay adeta tek bir pazar durumuna getirme amacna yneliktir (ticari kreselleme)


Ekonomik anlamda kresellemenin boyutu sz konusudur;

  • Ticari kreselleme

  • retimin(yatrmlarn) kresellemesi

  • Mali kreselleme


  • Ticari kreselleme znde ticari engellerin kaldrlmasn ierir. GATT (DT) bu amaca hizmet etmektedir


  • Mali kreselleme, lkelerin ksa ve uzun vadeli sermaye akmlaryla ilgili olarak uygulamakta olduklar engel ve kstlamalar kaldrp yurtii piyasalarn dnya piyasalar ile btnletirmelerinin bir sonucudur


  • retimin kresellemesinden snr tesi retimin yaygnlamas ve bu yndeki ulusal yasal engellerin kaldrlmas anlalr

  • Uygulamada ok uluslu irketlerin kendi lkeleri dnda yaptklar yatrmlar olarak kendini gstermektedir


  • Login