I m vzu qt sadin on pr ns p dr el n ba irzad mikro iqtisad d rsi
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 29

I M ÖVZU: İQTİSADIN ON PRİNSİPİ Dr . Elşən BAĞIRZADƏ “Mikro iqtisad” d ərsi PowerPoint PPT Presentation


  • 108 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

I M ÖVZU: İQTİSADIN ON PRİNSİPİ Dr . Elşən BAĞIRZADƏ “Mikro iqtisad” d ərsi A zərbaycan Universiteti. 1 Giriş. 1. İ qtisadın on prinsipi. İqtisadiyyat (economy) . . ..

Download Presentation

I M ÖVZU: İQTİSADIN ON PRİNSİPİ Dr . Elşən BAĞIRZADƏ “Mikro iqtisad” d ərsi

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


IMÖVZU: İQTİSADIN ON PRİNSİPİ

Dr. Elşən BAĞIRZADƏ

“Mikro iqtisad” dərsi

Azərbaycan Universiteti


1

Giriş


1

İqtisadın

on prinsipi


İqtisadiyyat (economy). . .

. . .İqtisadiyyat (economy)qədim Yunan sözü olub “ev təsərrüfatını idarə edən” və ya “ev təsərrüfatının idarə edilməsi” mənasını daşıyır.


İQTİSADIN ON PRİNSİPİ

  • Ev təsərrüfatı və iqtisadiyyat müxtəlif qərarlarla üzləşir:

    • Kim işləməlidir?

    • Hansı məhsuldan, nə qədər istehsal edilməlidir?

    • İstehsalda hansı resurslardan istifadə edilməlidir?

    • Məhsullar hansı qiymətlə satılmalıdır?


İQTİSADIN ON PRİNSİPİ

Cəmiyyət və resursların məhdudluğu:

  • Resurslar məhdud və ya qıt olduğundan cəmiyyətresurslarının idarə edilməsi əhəmiyyətdaşıyır.

  • Qıtlıq (Scarcity). . . cəmiyyətin məhdud resurslara malik olmasından irəli gələrək arzu etdiyi bütün əmtəə və xidmətləri istehsal edə bilməməsidir.


İQTİSADIN ON PRİNSİPİ

İqtisad (Economics)cəmiyyətin qıt resurslarını necə idarə etdiyini öyrənir.


İQTİSADIN ON PRİNSİPİ

  • İnsanlar necə qərar verir.

    • İnsanlar seçimlərlə (tradeoffs) üzləşirlər.

    • Bir şeyin dəyəri onu əldə etmək üçün imtina etdiklərimizdir.

    • Rasional insanlar marjinalı fikirləşir.

    • İnsallar stimullara cavab verir.


İQTİSADIN ON PRİNSİPİ

  • İnsanlar öz aralarında necə münasibət qurar.

    • Ticarət hər kəsə fayda gətirə bilər.

    • Bazar çox vaxt iqtsiadi fəaliyyətlərin təşkilinin yaxşı yoludur.

    • Hökumətlər bəzən iqtisadi fəaliyyətlərin nəticələrini yaxşılaşdıra bilər.


İQTİSADIN ON PRİNSİPİ

  • İqtisadiyyatın ümumi fəaliyyətinə təsir göstərən güclər və meyllər:

    • Həyat standartı ölkənin istehsalından asılıdır.

    • Hökumət hədsiz pul kəsdiyi zaman qiymətlər yüksəlir.

    • Cəmiyyət qısa müddətli dövrdə inflyasiya ilə işsizlik arasında seçimlə üzləşir.


Prinsip 1: İnsanlar seçimlərlə üzləşir.

“Pulsuz qəlyanaltı kimi bir şey yoxdur!”


Prinsip 1: İnsanlar seçimlərlə üzləşir.

Biz əsasən bir şeyə sahib olmaq üçün digər şeydən imtina edirik.

  • Silahlar və yağ

  • Ərzaq və geyim

  • Boş vaxt və iş

  • Səmərəlilik və bərabərlik

Qərar vermə bir məqsədlə bu məqsədə zidd olan digər bir məqsəd arasında seçim etməyi zəruri edir.


Prinsip 1: İnsanlar seçimlərlə üzləşir.

  • Səmərəlilik və Bərabərlik

    • Səmərəlilik (Efficiency)cəmiyyətin malik olduğu məhdud resurslarla mümkün olan ən çoxu əldə etməsidir.

    • Bərabərlilik (Equity)resurslardan əldə edilən faydaların cəmiyyət üzvləri arasında ədalətli şəkildə bölüşdürülməsidir.


Prinsip 2: Bir şeyin xərci onu əldə etmək üçün imtina vəya fəda etiklərimizdir.

  • Qərar vermə alternativlərin fayda (benefits) və xərclərinin (costs) müqayisə edilməsini tələb edir.

    • Kollecə, yoxsa işə getmək?

    • Oxumaq, yoxsa gəzməyə çıxmaq?

    • Məktəbə getmək, yoxsa yatmaq?

  • Alternativ dəyər (opportunity cost)bir şeyi əldə etmək üçün fəda və ya imtina etdiyimizin dəyəridir.


Prinsip 2: Bir şeyin xərci onu əldə etmək üçün imtina vəya fəda etiklərimizdir.

LA Laker basketbol ulduzu Kobe Bryant kollecə getməkdənsə profesional idmanı seçmiş və bu ona milyonlarla dollar qazandırmışdır.


Prinsip 3: Rasional insanlar marjinalı fikirləşir.

  • Marjinal dəyişmələr (Marginal changes)kiçik ölçülü olur, mövcud fəaliyyət planını dəyişdirə bilir.

İnsanlar marjinal xərc və faydaların müqayisəsi əsasında qərar verir.


Prinsip 4: İnsanlar stimullara (incentives) cavab verir.

  • Xərc və ya faydalardakı marjinal dəyişmələr insanları hərəkət etməyə sövq edir (motivləşdirir).

  • Alternativin marjinal faydası onun marjinal xərcindən çox olduqda alternativin seçiminə qərar verilir!


Prinsip 5: Ticarət hər kəsə fayda verir.

  • İnsanlar digərləri ilə ticarət edə bilmələrindən fayda əldə edirlər.

  • Rəqabət ticarətdən faydaları artırır.

  • Ticarət, insanların daha yaxşı çalışa biləcəkləri işlərdə ixtisaslaşmasına səbəb olur.


Prinsip 6: Bazar çox vaxt iqtisadi fəaliyyətlərin təşkilinin yaxşı yoludur.

  • Bazar iqtisadiyyatı (market economy) çoxlu sayda firma və ev təsərrüfatlarının qarşılıqlı təsirdə olduqları əmtəə və xidmət bazarlarında verdikləri desentralizasiya xarakterli qərarlarla resursların bölgüsünü (allocate) təmin edən iqtisadiyyatdır.

    • Ev təsərrüfatları (households)nə satın almaq və kimi çalışdırmaqla bağlı qərar verirlər.

    • Firmalar (firms) kimi işə götürmək və nə istehsal etməklə bağlı qərar verirlər.


Prinsip 6: Bazar çox vaxt iqtisadi fəaliyyətlərin təşkilinin yaxşı yoludur.

  • Adam Smith firma və ev təsərrüfatlarının “görünməz əl” (“invisible hand”) prinsipi əsasında bazar fəaliyyətlərində qarşılıqlı əlaqədə olduqlarını göstərmişdir.

    • Çünkü firmalar və ev təsərrüfatları alış-veriş qərarı qəbul edərkən yalnızqiymətlərə fikir versələr də, öz fəaliyyətlərinin sosial xərclərini də bilmədən hesaba alırlar.

    • Nəticədə, qiymətlər fəaliyyətləri nəticəsində sosial rifahı maksimumlaşdıran qərar verənlər üçün bir bələdçi rolunu oynayır.


Prinsip 7: Hökumətlər bəzən bazar nəticələrini yaxşılaşdırırlar.

  • Bazar uğursuzluğu (market failure)bazarın resursları səmərəli bir şəkildə bölüşdürə bilməməsi nəticəsində ortaya çıxır.

  • Bazarın uğursuzluğu zamanı hökumət müdaxilə edərək səmərəliliyi və bərabərliyi təşviq edir.


Prinsip 7: Hökumətlər bəzən bazar nəticələrini yaxşılaşdırırlar.

  • Bazar uğursuzluğuna aşağıdakılar səbəb ola bilər:

    • Xarici effekt (externality) bir fərd və ya firmanın fəaliyyətlərinin onunla əlaqəsi olmayan digərləri üzərində yaratdığı təsirdir.

    • Bazar gücü (market power)bir fərd və ya firmanın bazar qiymətlərinə ciddi şəkildə təsir edə bilmə bacarığıdır.


Prinsip 8: Həyat standartı ölkənin istehsalından asılıdır.

  • Həyat standarı(Standard of living) aşağıdakı yollarla ölçülə bilər:

    • Fərdi gəlirlərin müqayisəsi ilə;

    • Milli istehsalın məcmu bazar dəyərinin müqayisəsi ilə.


Prinsip 8: Həyat standartı ölkənin istehsalından asılıdır.

  • Həyat standartlarındakı bütün fərqliliklər ölkələrin məhsuldarlıqları arasındakı fərqlərlə izah olunur.

  • Məhsuldarlıq (productivity)işçi vaxtının hər saatında istehsal olunan əmtəə və xidmətlərin məcmusudur.


Prinsip 9: Hökumət hədsiz pul kəsdiyi zaman qiymətlər yüksəlir.

  • İnflyasiya (inflation) iqtisadiyyatda məcmu qiymətlərin artmasıdır.

  • İnflyasiyanın bir səbəbi pul həcmindəki artımdır.

  • Nə vaxt hökumət dövriyyədəki pulun həcmini artırır, o zaman pulun dəyəri azalır.


Prinsip 10: Cəmiyyət qısamüddətli dövrdə inflyasiya ilə işsizlik arasında seçimlə üzləşir.

  • Filips Əyrisi (the Phillips Curve) inflyasiya ilə işsizlik (unemployment) arasında seçimi əks etdirir:

    òİnflyasiyaðñİşsizlik

    Qısamüddətli dövrdə seçim budur!


Xülasə

  • Fərdlər qərar vermə prosesində alternativ məqsədlər arasında seçmilə üzləşirlər.

  • Hər hansı bir fəaliyyətin xərci əldən çıxarılmış imkanlarla ölçülür.

  • Rasional insanlar qərar qəbulu prosesində marjinal xərc və marjinal faydaları müqayisə edərlər.

  • İnsanlar qarşılaşdıqları stimullara cavab olaraq öz davranışlarını dəyişdirirlər.


Xülasə

  • Ticarət əsasən hər kəs üçün faydalıdır.

  • Bazarlar insanlar arasındakı ticarət münasibətlərinin kordinasiya edilməsində əsasən yaxşı yoldur.

  • Əgər bazar uğursuzluğu varsa və ya bazar nəticələri ədalətsizdirsə, hökumət potensial olaraq bu nəticələri yaxşılaşdıra bilər.


Xülasə

  • Məhsuldarlıq həyat standartlarının sonsuz mənbəyidir.

  • Pulun artımı inflyasiyanın sonsuz mənbəyidir.

  • Cəmiyyət qısamüddətli dövrdə inflyasiya və işsizlik arasında seçimlə üzləşir.


  • Login