Asturias leongo eta gaztelako erresumak
Download
1 / 28

ASTURIAS-LEONGO ETA GAZTELAKO ERRESUMAK - PowerPoint PPT Presentation


  • 215 Views
  • Uploaded on

ASTURIAS-LEONGO ETA GAZTELAKO ERRESUMAK. 10. GAIA. DBH 2. LEHEN ERRESISTETZIA GUNEA. 711an Musulmanek Iberiar penintsula konkistatu Bisigodoen Erresuma desagertu Bisigodoak Kantabriar mendikatean babestu Erresistentzia-gune garrantzitsua. ASTURIASKO ERRESUMA. 722an Covadongako Gudua

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' ASTURIAS-LEONGO ETA GAZTELAKO ERRESUMAK' - elma


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

Lehen erresistetzia gunea
LEHEN ERRESISTETZIA GUNEA

  • 711an Musulmanek Iberiar penintsula konkistatu

    • Bisigodoen Erresuma desagertu

      • Bisigodoak Kantabriar mendikatean babestu

        • Erresistentzia-gune garrantzitsua


Asturiasko erresuma
ASTURIASKO ERRESUMA

  • 722an Covadongako Gudua

    • Pelaio buruzagi, noble kristauak garaipena lortu

      • Ondorioz hegoalderantz hedatzen hasi

  • VIII-IX mendeetan Alfontso I.a eta Alfontso II.ak helburuak:

    • Duero ibaiaren harana birpopulatzea

    • Razziak/musulmanen arpilatze-espedizioak eragotzi

    • Laborantza-lur gehiago eduki

  • Asturiasko monarkek mendebalderantz hedatu

    • Galizia okupatu (X-XII arte independente)


Leongo erresuma
LEONGO ERRESUMA

  • Alfontso IIIak hegoalderantz hedatzen jarraitu

    • Musulmanak ahul baitzeuden

  • 854an Leon hiriburu bihurtu

    • Aurretik Oviedo

  • Ordundik aurrera (Asturias-)Leongo Erresuma


Arte erromanikoa
ARTE ERROMANIKOA

  • Asturiar artea

    • IX. Mendean garatu

    • Arte bisigodoaren eragin handia

    • Eraikin erlijioso ugari

    • Eskultura eta pinturak barrualdea dekoratu

    • Eraikinen ezaugarriak:

      • Homarria (materiala)

      • Horma-bularrak (eraikin garaiagoak ondorioz)

      • Puntu-erdiko arkua eta kanoi-ganga gailendu

    • *Narancoko Andre Maria jauregia (Asturiasen)

    • *Oviedoko katedraleko Ganbera Santua


Arte erromanikoa1
ARTE ERROMANIKOA

  • Mozarabiar artea

    • X. mendean

    • Musulmanen lurreko kristauek garatua

    • Ezaugarri nagusiak:

      • Eliza txikiak (egitura bisigodoaz)

      • Barrualdeko dekorazio soila

      • Harlandua, adreilua eta hormarria erabili

      • Ferra-arkua (islamiar estilokoa)

      • Beatoak erabili = Monje mozarabiarrek idatzitako eskuizkribuak

    • *Escaladako Done Mikel eliza (Leon)

    • *Peñalbako Done Jakue Eliza (Leon)


Escaldako done mikel eliza
ESCALDAKO DONE MIKEL ELIZA


Pe albako done jakue eliza
PEÑALBAKO DONE JAKUE ELIZA


Gaztela leongo erresuma
GAZTELA-LEONGO ERRESUMA

  • Leongo Erresuma konderritan banatua

  • Konderririk garrantzitsuena = Gaztela (urruti, beraz nahiko independentzia)

  • Gaztela mugaldea zegoen, beraz musulmanen eraso asko jasan

    • Bizi baldintza latzak + Gotorleku ugari (defendatzeko)

  • X. amaieran Fernán González kondeak Gaztelako erresuma independente bihurtu (monarkia ahul zegoen)

  • XI-XIII. Gaztelako eta Leongo erresumak hurbiltze eta urruntze aldiak izan (oinordekotza eta ezkontzengatik)

  • 1230ean, Fernando IIIak behin betiko batu GAZTELAKO ERRESUMA bezala


  • Erregerik garrantzitsuenak garai honetan:

    • Fernando III

    • Alfonso Xa Jakintsua (Fernandoren semea)

  • Gaztelako antolakuntza politikoa:

    • Monarkia: agintari gorena

    • Gorteak: XII. Mendean sortu ziren erakunde politikoak.

      • Aholkuntza-funtzioak betetzen zituen soilik.

      • Monarka zen batzarburua

      • Kontzejuak: Udalerrietako administrazio- eta gobernu-organoa

  • Beste erakunde batzuk:

    • Audientzia: erresumako justizia-organo gorena (IX)

    • Errege ogasuna: erresumako ondasunak eta aberastasunak administratzea eta zergak kobratzeaz arduratzen zena. (XIV)


Gaztelaren hedapena
GAZTELAREN HEDAPENA

  • 1031an kaliferria zatitu = taifak sortu (erresuma txiki independenteak) = pariak ordaindu musulmanei

  • Gaztelako Erresuma Iberiaren hegoaldera hedatu = erresuma sendotu

  • 1085an Toledoko Taifa konkistatu

  • Hurrengo urteetan Guadalajara + Madril + Cuenca

  • Laster gelditu:

    • XI.mende amaieran tropa almoravideak iritsi

    • XII.mendean Almohadeak iritsi


  • 1212an Kristauak garaitu Navas de Tolosan = Andalusia oso hartu (Granadako erresuma ezik)

  • Errekonkistan emankorrenak:

    • Alfontso VI (1040-1109)

    • Fernando III (1201-1252)

  • Hedapenaren arrazoiak:

    • Monarkek lur gehiago nahi

    • Laborantza-lur gehiago behar (biztanleria hazkundea)

    • Galdutako lurraldea berreskuratzeko gurutzada

  • *Konkista ondoren lurra birpopulatu behar = jabetza-eskubideak eman (latifundioak)


  • IX.mende ondoren, Portugal konderria sortu (Aturias-Leóngo Erresumaren menpe)

  • Portugalgo kondea = erregearen basailua baina independentziaz jokatu

  • XII. Mendean, Alfontso Henrikes kondeak musulmanan kontrako kanpaina (ongi atera)

    • Errege izendatu bere burua

  • 1143an independentzia lortu zuen (Zamorako Bakea)

  • Gaztelako Erresuma berreskuratu nahi = Aljubarrotako Guduan (1385)

  • XIII.mendean gaur egungo mugak hartu

  • Henrike Nabigatzailea erregeak garaipen politiko eta militarrik handienak:

    • Merkataritza hedatu

    • Aurkikuntzak sustatu


Ekonomia eta gizartea
EKONOMIA ETA GIZARTEA Erresumaren menpe)

ASTURIAS-LEONGO ERRESUMAK

  • VIII-X. mendean Asturias-Leongo Erresumak iraupeneko ekonomia (norberaren kontsumoa)

    • Nekazaritzako produktuak

    • Abeltzaintzako ekoizpena

  • Soberakinik ez = Merkataritza-trukerik ez

  • Ekonomia nagusiki landatarra (Al Andaluskoa hiritarra)


Ekonomia eta gizartea1
EKONOMIA ETA GIZARTEA Erresumaren menpe)

GAZTELAKO ERRESUMAKO EKONOMIA

  • XI-XIII. bitartean, ekonomia asko hazi = nekazaritza errendimenduak gora (ardi merinoen abeltzaintza)

  • 1273an Alfontso X.ak Mertaren Kontzeju Prestua sortu (abeltzain nobleak beren interesak babesteko)

  • Merkataritzaren goraldiaz = Kantabriako eta Bizkaiko portuak garatu

  • Salerosteko azoka handiak sortu


Ekonomia eta gizartea2
EKONOMIA ETA GIZARTEA Erresumaren menpe)

GRANADAKO ERRESUMA NAZARIA

  • Gaztelako erresumarekin harreman estuak

  • VII-XII. Bitartean oparotasun handia

  • Luxuzko produktuak: zetazko ehunak, zeramika, beira, brontzea, zilarra eta urrea (kristau-erresumentan estimatuak)


Ekonomia eta gizartea3
EKONOMIA ETA GIZARTEA Erresumaren menpe)

GAZTELAKO GIZARTEA

  • Biztanleria urria (gaztazkengatik)

  • Hiriak garatzen, baina gehienak landako herrietan bizi

  • Biztanleria etnia eta erlijio askotarikoa: kristauak, juduak eta musulmanak


Erdi aroaren amaiera
ERDI AROAREN AMAIERA Erresumaren menpe)

  • XIV. Mendetik aurrera garrantzi handiko aldaketak Gaztelan

    • Krisialdi demografikoa

      • Nekazaritzaren errendimendu apala

      • Uzta txarrak Gosetea = herritarrak ahulduta

      • Izurrite Beltza 1348an = Herri asko biztanlerik gabe

        • *Alfonso XI.a izurriteaz hil 1350an Gibraltar setiatzean

    • Krisialdi politikoa

      • Nobleek galerak izan

      • Zerga feudalak igo = erregearen kontra matxinatu lur berriak lortzeko

      • Gatazka dinastikoak

        • Henrike Trastamarakoa vs Petri I (anaia) = Gerra zibila (1369an bukatu)

    • Krisialdi soziala

      • Elikagaiak garestitu

      • Jaun feudalek beren eskubide feudalak gogor aplikatu

      • Monarkek zerga berriak

      • Nekazarien matxinadak = Irmandiñoen matxinada (Galizian)


  • XV. Mendean susperraldia Erresumaren menpe)

    • Demografia suspertu

    • Nekazaritza espezializatu

    • Abeltzaintza igo

    • Eskulangitzako + ehungintzako jarduerak sustatu

    • Larrungintza + burdinazko tresnak (armak)

  • Trastamara dinastia

    • Gaztelako koroa mendearen erdialdera arte sendotu = Errege Katolikoak ezkontzean

      • Gaztelako Isabel I (1451-1504) + Aragoiko Fernando II (1452-1516)

  • Al Andalusen amaiera

    • 1492an Errege Katolikoek lurralde guztia hartu

    • Granadako azken monarka Boabdil


Done jakue bidea
DONE JAKUE BIDEA Erresumaren menpe)

  • Leku santuetara erromesaldiak egiteko ohitura zabaldu

  • Jakue apostoluaren hilobia aurkitu (Konpostelan)

    • Katedrala egiten hasi

    • Erromes-bide berri bat sortu

  • Erromes-bidea EHtik pasatu

    • Merkataritza eta kultura-truke handia

    • Populazio gune berriak sortu

  • Burgoak = erromesen premiak asetzeko

  • Bi erromes-bide:

    • Itsasaldekoa:

      • Bilbo (Begoñako Santiago katedrala)

      • Ziortzako Kolejiata: erromesek gaua igarotzeko

    • Barrualdekoa


  • XI. Mende geroztik arte erromanikoa hedatzeko modu bilakatu: Erresumaren menpe)

    • Jakan, Lizarran, Iruñean, Logroñon, Burgosen, Leonen, Santiagon...

  • Hainbat zubi, ostatu, ospitale eta eliza eraikin erromesei bidaia errazteko

  • Erromesak erlijio-arrazoiengatik egiten zuten Donejakue Bidea

  • Erromesen janzkera:

    • Bide-zorroa: limosna gisa jasotzen zituzten jakietarako

    • Pordoia: ibiltzeko erabiltzen zuten makila

    • Kapela eta kapa: eguraldi txarretik babesteko

    • Maskorra: Santiagorako erromesaldiaren sinboloa


Nafarroako eta aragoiko erresumak

NAFARROAKO ETA ARAGOIKO ERRESUMAK Erresumaren menpe)

11. GAIA

DBH 2


Marka hispanikoa
MARKA HISPANIKOA Erresumaren menpe)

  • VIII. Mendean:

    • Karolingioek Marka hispanikoa ezarri

      • Iruñetik Bartzelonaraino (Konderritan zatitu)

  • IX. Mendearen hasieran

    • Karolingioetatik independentzia lortu

      • Lehenak: Iruñea eta Aragoi

    • Marka hispanikoa Konderri Katalanetara mugatu

    • 830ean: Aritza familiak frankoak bidali

      • Iruñeko Erresuma sortuz

        • Nafarroako Erresuma bilakatu geroago

  • IX. mendean Arabako Konderria sortu


  • Antso III Gartzez Nagusia Erresumaren menpe)(1004-1035) lurralde-hedapenik handiena lortu

    • Nafarroa+Gaztela+Aragoi Erresumak batu

    • Hiltzean lurrak banatu konderri edo erresumetan:

      • Nafarroa: Gartzia III Santxez

        • Antso IV (anaiak hil 1076an)

        • *XIX. Mendean galdu zuen erresuma izaera Frantzesengandik (Enrike III)

      • Gaztela: Fernando I

        • Antso II (Gaztelako lehen erregea)

        • Alfonso VI (Araba+Gipuzkoa+Bureba+Bizkaia+Durangaldea bereganatu)

          • XII-XIII. mendeetan

      • Aragoi: Ramiro I (Aragoiko lehen errege bilakatu)

        • Aragoiko Antso Ramirez (lehengusua hiltzean Iruñeko Koroa bereganatu)

        • Anfontso Ia Borrokalaria (XII. hedapenik handiena)

        • *Alfontso I hiltzean erresuma berrezarri = Nafarroako Erresuma

      • Sobrarbe eta Ribagorza: Gonzalo (1045 hiltzean Ramirok hartu bere lurrak


  • Foruak Erresumaren menpe): antzina-antzinatik ahoz transmititutako EH aratzen zuten usadio eta ohiturak ziren.

    • XIV-XVI bitartean idatziz jaso ziren = lege balioa hartu.

    • Lurraldeek estatus propioa izan zuten

      • Frantziako Iraultzara arte 1789

      • Karlistaldira arte 1876

  • XIII-XIVan Aragoiko Koroak oparotasun ekonomikoa:

    • Aragoi: zerealen nekazaritza eta abeltzaintza

    • Valentzia: nekazaritza ureztatua eta luxuzko artisau-ekoizpena sustatu

    • Katalunia+Mallorca: hirigune garrantzitsuak sortu + manufaktura eta merkataritza burgesak sortu


  • Esportatu: ehunak, artisautza-produktuak (burdina, larrua…), papera, kolara, azafraia

  • Inportatu: garia, zeta, urrea, arabiako goma, espezieak

  • *Kontsulatuak ezarri Mediterraneoko portuetan

  • XIV-XV mendeetan uzta txarra = 1348an Izurrite Beltza = Krisialdi demografikoa + ekonomikoa = krisialdi ekonomikoa (remençako nekazariak nobleen aurka)

  • Elizak aberatsak + boteretsuak = liskar garaian bakea bermatzen zuten

  • Monasterioak kultura-guneak = Monasterioetako liburutegiak batik bat

    • Bertan garatu hizkuntza erromanikoetan idatzitako lehen dokumentuak


ad