Multilinggwalismo
Download
1 / 26

Abstrak - PowerPoint PPT Presentation


  • 1612 Views
  • Uploaded on

Multilinggwalismo : Salbabida ng Wikang Filipino at mga Dayalekto , Bagong Kahingian ng Globalisadong Mundo Ni David Michael M. San Juan ( S anaysay na N agkamit ng Ikatlong Gantimpala sa Gawad Surian sa Sanaysay-Gantimpalang Collantes 2008). Abstrak.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Abstrak' - elaine


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

Multilinggwalismo: SalbabidangWikang Filipino at mgaDayalekto, BagongKahingianngGlobalisadongMundo

Ni David Michael M. San Juan

(SanaysaynaNagkamitngIkatlongGantimpalasaGawadSuriansaSanaysay-GantimpalangCollantes 2008)


Abstrak
Abstrak

Tinatalakaysasanaysaynaitoangkahalagahanngpagtataguyodsamultilinggwalismobilangepektibongsandatangwikang Filipino at mgadayalektolabansapanunumbalikngmonolinggwistikonggahumngwikang Ingles saPilipinas. Ipinaliliwanagangkahungkagan at kahinaanng Executive Order No. 210 at House Bill 4701 sapamamagitanngdetalyadongkritiksamgaito.

Inihapagngartikuloangmalinas at kongkretongmgasosyo-ekonomikongargumentopaborsapagsusulongngmultilinggwalismongnakakiling s awikang Filipino at mgadayalektosahalipnamonolinggwalismong Ingles


Inisa-isarinangmgamatatagumpaynapag-igpaw at tagumpayngwikang Filipino saiba’tibanglarangansakabilangmgapolisiyanggobyernonatilasumasagkasapag-unladnito. Sa huli, nagmungkahingmgapamamaraannagsusulongsatunaynamultilinggwalismo, at nagbandilasamultilinggwalismobilangangkop at napapanahongpatakarangpangwikasapanahongitongwalang-rendangglobalisasyonngekonomiya at kultura.


Multilinggalismo: SalbabidangwikangFilipino at mgadayalekto, bagongkahingianngglobalisadongmundo


Kayo’ynagkaisaupangibigkisanginangbayansaEspanyagamitangmgakwintasnarosasngunitangtotoo, iginagaposnyosyasapamamagitanngmgakadenangmatibay pa sadiyamante! Humihingi kayo ngpantaynakarapatan, nghispanisasyonnginyongmgapag-uugali, at hindininyomapagtantonganginyonghinihingi ay pagpapakatiwakal, angpagkawasaknginyongpagkamamamayan, angpagdurogsainyonglupangtinubuan, angpagpapatawngdiktadural! Magigingano kayo sahinaharap? Isangbansangwalangsarilingdiwa, bansangwalanglaya, lahatngtaglayninyo’yhiramlamang, patinaanginyongmgadepekto! NagmamakaawakayonglukubanngHispanisasyon at nihindi man lang kayo nahihiya!”


Simounsanobelang

“El Filibusterismo”


Naglalayag pa rinsamaalongdagatngligalig at kawalangkatiyakanangwikangFilipino at mgakatutubongdayalektosakasalukuyan. Sa halipnaitaguyodangwikangsarili, mulinghumuhilingng “ tanikalangmatibay pa sadiyamante” angilangPilipinongnabubulugan at nagdudunung-dunungan. Mulinanamannilangisasabakangsambayanansapagpapatiwakal.

Ilanghakbangnalamang at malapitnangmaisabatasangkalagim-lagimnabangungotnatinatawagna AN ACT TO STRENGTHEN AND ENHANCE THE USE OF ENGLISH AS THE MEDIUM OF INSTRUCTION IN THE PHILIPPINE SCHOOLS (Hosu Bill No. 4701).

Pagpuksasa Filipino at mgadayalektopaborsalalo pang pagpapatibayngpangungunyapit at paggamitngwikang Ingles saedukasyonangpangunahinglayuninng HB 4701 at EO 20 kayamukhangpromotor, punong-kapural, tagapanguna at dilamangsimplengkatuwangangkasalukuyangokupadorngpalasyo

Kailanganng Filipino at ngmgadayalektongmabisangsalbabidaupangmakatawidsasanlibo’tisangdaluyongngkasalukuyantungosamaalwangbukasnanaghihintaysakabilangpampangngkasaysayan.


BasurangArgumentongmgaAmerikanista: Ingles dawangwikang Information and Communication Technology (ICT)


Kailangangilantadangkahungkagan at kabobohanngmgaargumentonginilalakosataumbayanangngmgaAmerikanistasagobyerno at akademya, ngmga “nagmamakaawanangwalangmuntimanghiya” namagingAmerikanosaisip, sasalita at gawa, bataynarinsamabalasiknapanulatngatingpambansangbayani, upangmapigilanangnakaambangpanunumbaliknggahumng Ingles.

“..there is a need to develop the aptitude, competence ang proficiency of our students in the English language to maintain and improve their competitive edge in emerging and fast-growing local and international industries, particularly in the area of Information and Communication Technology.”

“Angpinakabagong development salaranganngkompyuter….ay angbagongtuklasnaparaan kung paanongmagigingMandari o Cantonese angmgawikanglumalabas at ipinapasoksakompyuter… . Walangdudanasaloobngsampungtaon ay mapapalitanangwikang Ingles ngwikangTsinobilangwikangpangkompyuter..”


Sa pananaliksikngtagapangulong Internet Society/ISOC-Slovenia nasiBorkaJerman-Blazic (2005), binaggitnabataysatalang United Nations Educational Scientific and Cultural Organization (UNESCO), 45.5% ang share ng Ingles bilangwikanggamitsa internet nooong 2001, habang 8.5% lamangangsaIntsik. Kagulat-gulatnamakalipaslamang an tatlongtaon, 29% nalamangangsa Ingles habang 20.2% naangIntsik. Mula 5.9% umabotsa 10.9% angbahagingkategoryang other languages sanasabingpanahon.


Walangibangwikangmasmabisasapagkatutongkahitano pa amnkundiangwikangginagamitngmadla, anginangwikanagamitngmamamamayan, angwikangunangnatutuhansatahanan,angwikangmasa, angwikangmidya, angwikang pang-araw-arawnakomunikasyon


Preskripsyongsalatsasentidokumon at kaalamangpanglinggwistika: Ingles bilangpangunahingwikangpanturo


“..English should be used as medium of instruction for English, Math and Science from at least the Third Grade. The English language shall be used as a primary medium of instruction, in all public institutions of learning at the secondary level. As a primary medium of instruction, the percentage of time allotment for learning areas conducted in the English language in high school is expected to be not less than 70% of the total allotment for all learning areas..”

“..to make the education of the young aligned with the requirements and realities of business life and competitive in the global environment by strengthening, enhancing and developing the use of English language as medium of instruction in all levels of education, fro the pre-school to the tertiary level.”

Kung gayon, salatsakaalamangpanglinggwistika at walangbahidngkahitkatitingnasentidokumonangpagpupumilitngmgaAmerikanistanaitanghalang Ingles bilangpangunahingwikangpanturo.


Monolinggwalismo English, Math and Science from at least the

versus

Multilinggwalismo


Mismong English, Math and Science from at least the angKomisyonngWikang Filipino (KWF) ay suportadoangpagsusulongng Ingles kasabayngpagtataguyodsa Filipino at mgadayalekto, kayasamganakararaangtaonmultilinggwalismoinaangpanawaganngahensya, kasamangiba pang naliliwanagangmgasamahangpangwika at indibidwalnaakademista.

AyonkayDr. R. Nolasco, “anglohikangpatakarangmultilinggwalsapagpapaunladngmgawikangsaPilipinas…” na “unti-untingtinatanggapngayonngmasmaramingmanananaliksiksawika at/o tagagawangpatakaransaatingpamahalaan..” Idinagdag pa niyang “Sinusuportahanng KWF angaumangkampanyanapapaghusayinangkasanayansa Ingles ngatingmgaestudyante..”


English, Math and Science from at least the Its time to foster respect for ALL languages especially endangered languages, and to promote and protect them. Let us celebrate our linguistic diversity with the peoples of the world. Wika mo. Wikang Filipino. WikangMundo. Mahalaga!” (Nolasco 2008)

Katunayan, noong ika-16 ng Mayo 2007 ay pinagtibayngPangkalahatangAsembleyang United Nations angisangresolusyongnagsusulongsamultilinggwalismobilangparaanngpagtataguyod, pangangalagaat pagpapanatilisadibersidadngkultura at wikasabuongmundokasabayngpagpapahayagsataong 2008 bilang “PandaigdignaTaonngmgaWika”.


Ayon English, Math and Science from at least the sanasabingdokumento, “Studied have shown that, in many cases, instructio in the mother tongue is beneficial to language competencies in the first language, achievement in other subject areas, and second language training.”

PinakamahalagangkongklusyonngpananaliksikninaDutcher at Tucker angnapatunayangbisangunangwikangbatabilangwikangpanturosamaagangbahagingpag-aaral. Ipinaliwanagnilangmahalagaangunangwikasapanimulangpagtuturongpagbasa, sapag-unawangpaksangaralin, at bilangmatibaynapundasyonsapagkatutongpangalawangwika.

Sa antaslokal, napatunayangbalidoangkongklusyonnina Tucker at Dutcher kung susuriinangmatagumpaynapaggamitngunangwikabilangpangunahingwikangpanturosaLubuagan, Kalinga.


Wikang English, Math and Science from at least the Filipino at mgaDayalekto: WikangSambayanan


Sa English, Math and Science from at least the isangpapelnabinasasaisanginternasyunalnakumperensya, tinalakayni Cruz (2006), angpagigingpaimbabaw o superficial ngAmerikanisasyonng Pilipino sakultura at sawika. Alalaonbaga’ynagtatagumpay pa rin nag Pilipino namagkaroonngsarilingidentidadsakabilangmapanglunodnagahumngAmerikanistangwika at kultura. Sumusulong at tuluy-tuloyyumayabongang Filipino sakabilangmgamaniobrangkontraritongilangmganasagobyerno. Tinawagni Dr. BienvenidoLumbera (2005) na “kapitsapatalimnapag-unlad” anggayongpenomenon.


Batay English, Math and Science from at least the sabanggitni Cruz, angkabuuangsirkulasyonngalahatngpahayagang Ingles saPlipinas (Philippine Daily Inquirer, Philippine Star, Manila Bulletin atbp.) ay 1.5 milyongkopyalamangkadaarawnawalang panama sa 3.5 milyonngmgapahayagangnakasulatsa Filipino (Abante, AbanteTonite, Bulgar, People’s Journal Tonight, and People’s Taliba).

Kahitangpinakamalaki, pinakamalakas, at pinakamatandangpangkatngmgarebeldesaPlipinas, ang Communist Party of the Philippines-New People’s Army-National Democratic Front (CPP-NPA-NDF) ay mataglnanggumagamitng Filipino at bernakularbilangmgapangunahingwikangkomunikasyon. Katunayan, kinilalangPambansangKomisyonsaKultura at Sining/NCAA (2000) angpagtatagng CPP ngisangKawanihansaPagsasalinnoongdekada ‘70 bilang “isangmakabuluhanghakbangsainstitusyunalisasyonngpagsasalin” mula Ingles tungong Filipino at vice-versa, naisangmalakingambagsapagsusulongngwikangpambansa.


Sa Supreme Court English, Math and Science from at least the Forum on Access to Justice (2008), natutuwangibinalitaniPunongMahistradoReynato S. Puno nanagingmabungaangeksperimentalnapaggamitng Filipino sadeliberasyonngmgakortesaibanglugar. Nagingmabilisangprosesongpagtatanongngmgaabogado at pagsasagotngmgatestigo, kayaipinaplanongKorteSupremanaalawakin pa angpaggamitng Filipino samgadeliberasyonnghukuman.

Makabuluhan din angpagsusumikapniPanglawangPangulongNoli De Castro, Sen. Francis Escudero, Sen. Ma. Consuelo Madrigal, Sen. LitoLapid, at Sen. Antonio Trillanessamadalasnapaggamitng Filipino sakanilangmgapampublikongpahayag.

Sa internet, inilunsadngmgaakademistangmaka-Filipino angproyektongWikipilipinasupangipalaganapangintelektwalisadongpaggamitng Filipino sapamamagitanngpaglikhangmgaakademikongartikulonaestilong-Wikipedia.


Samakatwid English, Math and Science from at least the , ang Filipino ay buhay at ginagamitsamidyagayundinsa internet ngmga Filipino saiba’tibangpanigngmundo. Bunganito, dikataka-takangitoangwikangmasgamitin din samaramingpaaralansakabilangpagpupumilitnggobyernonaisabatasang Ingles bilangpangunahingwikangpanturo.


Wika English, Math and Science from at least the ngBayan:

BukalngKarunungan


Samantala English, Math and Science from at least the dahilsa Ingles angnagingibabawnawikangpanturosaAgham at matematikalagingkulelatangPilipinassa Trends in Mathematics at Science Survey/Third international Math and Science Study/TIMSS ayon kina VirgilioAlmario (1996) at Juan Miguel Luz (2007).

Malaganapna nag paggamitng Filipino salahatngantasngedukasyon, sa halos lahatngasignatura, dahilsapagsisiskhayng KWF at mgamananaliksiksaakademyanamakabuongmgadiksyunaryo, glosaryo at aklat-sangguniansaiba’tibanglarangan.

Binanggitni Dr. Lydia Liwanag (2001) nanakapagpalabasng halos 250 publikasyonang dating SurianngWikangPambansa.


Sa English, Math and Science from at least the Pamantasang Normal ngPilipinas, marami-raminangglosaryong Filipino, Filipino-Ingles-Dayalektosaiba’tibanglaranganangnabuosapamamagitanngmgapananaliksik, tesis, at disertasyonngmgamag-aaralsaantas-gradwado.


Salamat English, Math and Science from at least the saPakikinig

By:

Mataac, Princess Anne B.

IV-6 BEED