Interna 2014 rozpuszczalniki w glowodory
Download
1 / 71

INTERNA 2014 Rozpuszczalniki, węglowodory - PowerPoint PPT Presentation


  • 201 Views
  • Uploaded on

INTERNA 2014 Rozpuszczalniki, węglowodory. lek. med. Tomasz Kłopotowski. Rozpuszczalniki. substancje ciekłe stosowane do otrzymywania roztworów (mieszanina cieczy i ciał stałych): rozpuszczalniki jonizujące (woda) rozpuszczalniki niejonizujące – węglowodory. Węglowodory - określenie.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' INTERNA 2014 Rozpuszczalniki, węglowodory' - dylan-robertson


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Interna 2014 rozpuszczalniki w glowodory

INTERNA 2014Rozpuszczalniki, węglowodory

lek. med. Tomasz Kłopotowski


Rozpuszczalniki
Rozpuszczalniki

  • substancje ciekłe stosowane do otrzymywania roztworów (mieszanina cieczy i ciał stałych):

    • rozpuszczalniki jonizujące (woda)

    • rozpuszczalniki niejonizujące – węglowodory


W glowodory okre lenie
Węglowodory - określenie

  • związki organiczne zbudowane z atomów węgla i wodoru

  • zawierają alifatyczny łańcuch węglowy lub aromatyczny pierścień węglowy

  • szeroko rozpowszechnione – paliwa, znajdują się w gospodarstwie domowym i są używane w przemyśle

  • otrzymywane w wyniku destylacji ropy naftowej lub drewna


W glowodory podzia
Węglowodory – podział

węglowodory

łańcuchowe

(alifatyczne)

pierścieniowe

(cykliczne)

nasycone

nienasycone

alicykliczne

aromatyczne

(areny)

alkany

(parafiny)

alkeny

(olefiny)

alkiny

(acetyleny)

cykloparafiny

cykloolefiny

cykloacetyleny

jednopierścieniowe

wielopierścieniowe


W glowodory toksyczno
Węglowodory – toksyczność

  • funkcją indywidualnych właściwości fizykochemicznych związku:

    • lepkość

    • lotność

    • napięcie powierzchniowe

    • chemiczna aktywność każdej części łańcucha (podstawniki)


W glowodory toksyczno1
Węglowodory - toksyczność

  • Dawka toksyczna

    • już kilka mililitrów może wywołać chemiczne zapalenie płuc

    • spożycie 10 - 20 ml niektórych, ogólnie działających związków (czterochlorek węgla) może być przyczyną śmiertelnego zatrucia


W glowodory objawy kliniczne
Węglowodoryobjawy kliniczne

  • Aspiracja do płuc:

    • objawy natychmiast – kaszel, odruchy wymiotne, chrząkanie

    • w ciągu kilku godzin – przyspieszenie oddechów, duszność, chemiczne zapalenie płuc


W glowodory patofizjologia uk ad oddechowy
Węglowodory patofizjologiaukład oddechowy

  • toksyczność wynika zwykle z aspiracji lub dyfuzji węglowodoru

  • słaba rozpuszczalność w wodzie, głęboka penetracja – skurcz oskrzeli, odczyn zapalny


W glowodory patofizjologia uk ad oddechowy1
Węglowodory – patofizjologiaukład oddechowy

  • w pęcherzykach płucnych – wypierają tlen, niszczą surfaktant – rozlane zmiany wysiękowe, krwotoczne w pęcherzykach płucnych – upośledzenie dyfuzji tlenu

  • dysfunkcja pęcherzyków prowadzi do nieprawidłowego stosunku wentylacji do perfuzji (V/Q) – niewydolność oddechowa


W glowodory patofizjologia uk ad pokarmowy
Węglowodory – patofizjologiaukład pokarmowy

  • bezpośrednie podrażnienie błony śluzowej, są szybko absorbowane przez śluzówkę;

  • niektóre wywołują oparzenia chemiczne;

  • objawy: piekący ból w jamie ustnej, gardle, bóle brzucha, nudności wymioty, krwotoczna biegunka;

  • wymioty zwiększają ryzyko aspiracji


W glowodory patofizjologia uk ad nerwowy
Węglowodory – patofizjologiaukład nerwowy

  • są lipofilne  powinowactwo do bogatolipidowej tkanki nerwowej;

  • ogólnoustrojowa absorpcja  ostre i przewlekłe toksyczne uszkodzenie ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego;

  • niektóre 6-węglowe alifatyczne WW (np. n-heksan, metylo-n-butyloketon)  metabolizm do związków zaburzających transport aksonalny  obwodowa polineuropatia demielinizacyjna


W glowodory patofizjologia uk ad nerwowy1
Węglowodory – patofizjologiaukład nerwowy

  • długotrwałe narażenie na WW w miejscu pracy lub nadużywanie lotnych WW  przewlekłe bóle głowy, ataksja móżdżkowa, upośledzenie funkcji poznawczych i innych wyższych czynności nerwowych

  • niektóre lotne WW (np. butan, benzen, toluen i ksylen)  działają depresyjnie na OUN, ale także  działanie euforyczne (podniecenie, drżenia, zawroty głowy)


W glowodory patofizjologia uk ad kr enia
Węglowodory – patofizjologiaukład krążenia

  • wysokie stężenia WW  uwrażliwienie mięśnia sercowego na działanie katecholamin  ryzyko wystąpienia u narażonych VT lub VF (tzw. „nagła śmierć wąchaczy” - może wystąpić, kiedy osoba nadużywająca zrobi nagle większy wysiłek fizyczny krótko po intoksykacji WW)

  • także – bloki przedsionkowo-komorowe i bradykardia

  • niektóre mogą obniżać kurczliwość mięśnia sercowego i zmniejszać obwodowy opór naczyniowy


W glowodory droga nara enia
Węglowodory droga narażenia

  • inhalacyjna

    • bezpośrednie wdychanie par substancji lotnych (”sniffing”)

    • inhalowanie par z materiału nasączonego lotną cieczą i umieszczonego na twarzy (”huffing”)

    • powtarzane wdychanie par z umieszczonego w plastikowej torbie węglowodoru (”bagging”)

  • pokarmowa

  • przezskórna

  • parenteralna


W glowodory przyczyny zatru
Węglowodory przyczyny zatruć

  • przypadkowe spożycie (najczęstsza przyczyna):

    • typowe u dzieci <5 rż., które mają dostęp do WW bez nadzoru rodzicielskiego

    • u dorosłych i starszych osób, kiedy WW są przechowywane w nieoznakowanych pojemnikach

  • zamierzone nadużycie (młodzież i młodzi dorośli)

  • przypadkowe narażenie w gospodarstwie domowym lub miejscu pracy

  • masywne spożycia doustne (próby samobójcze)


W glowodory alifatyczne
Węglowodory alifatyczne

  • różnią się długością łańcucha węglowego oraz obecnością oraz ilością wiązań;

  • łańcuch do C4 – gaz;

  • łańcuch od C5 do C18 – ciecz;

  • łańcuch powyżej C18 – ciała stałe – woski parafinowe

    Największe ryzyko zatrucia – ciekłe, łatwo parujące węglowodory


W glowodory alifatyczne1
Węglowodory alifatyczne

n – Heksan – C6H14

  • produkt destylacji ropy naftowej

  • bezbarwna ciecz, nierozpuszczalna w wodzie, miesza się dobrze z innymi rozpuszczalnikami organicznymi

  • stosowany jako: odczynnik laboratoryjny, jest składnikiem rozpuszczalników farb i atramentów, w małej ilości w benzynie

  • wchłania się przez drogi oddechowe, w małym stopniu przez skórę

  • w organiźmie ulega utlenieniu do neurotoksycznego heksanodionu powodującego obwodowe neuropatie czuciowe uszkadzając osłonki mielinowe nerwów


W glowodory alifatyczne2
Węglowodory alifatyczne

n – Heksan - – C6H14

  • w dużym stężeniu wywiera działanie narkotyczne, pojawia się oczopląs, zawroty głowy, senność – ustępują po zakończeniu narażenia

  • po długotrwałym narażeniu – parestezje, neuropatia ruchowa rzadziej czuciowa – zwolnienie przewodnictwa ruchowego

  • objawy występują przy stężeniach powyżej 720mg/m3

  • działa drażniąco na skórę i błony śluzowe


W glowodory alifatyczne3
Węglowodory alifatyczne

benzyna

  • mieszanina ciekłych węglowodorów, skład zmienny w zależności od pochodzenia, sposobu otrzymania i stopnia rafinacji; może zawierać małe domieszki węglowodorów aromatycznych, substancji przeciwstukowych – tetraetylek ołowiu;

  • benzyna samochodowa,

  • benzyna lotnicza,

  • benzyna ekstrakcyjna – rozpuszczalnik,

  • benzyna lakowa – do produkcji lakierów, farb, past do podłóg

  • benzyna apteczna – nie zawiera węglowodorów aromatycznych i nienasyconych


W glowodory alifatyczne4
Węglowodory alifatyczne

benzyna

Zastosowanie:

  • paliwo płynne,

  • rozpuszczalnik,

  • do odtłuszczania,

  • do prania „na sucho”.

    Zatrucia:

  • w przemyśle obuwniczym – stosowana jako rozpuszczalnik,

  • w pralniach,

  • przy czyszczeniu i naprawie świeżo opróżnionych zbiorników,

  • przypadkowe – doustne – wypadek w pracy.


W glowodory alifatyczne5
Węglowodory alifatyczne

benzyna

  • wchłania się drogą oddechową, w mniejszym stopniu drogą doustną, gromadzi się w tkance tłuszczowej, wykazuje powinowactwo do tkanki nerwowej, wydala się drogą oddechową

  • zatrucie ostre:

    – pobudzenie psychoruchowe, wesołkowatość, zaczerwienienie twarzy, tachykardia – przypomina upojenie alkoholowe;

    - zawroty i bóle głowy, nudności, wymioty, zaburzenia równowagi, senność, śpiączka;

    - przy stężeniu powyżej 20000mg/m3 – szybka utrata przytomności, zgon


W glowodory alifatyczne6
Węglowodory alifatyczne

benzyna

  • zatrucie przewlekłe:

    - zespół rzekomonerwicowy – bóle i zawroty głowy, nadmierna drażliwość, zaburzenia snu, drżenia rąk

    - niewielka niedokrwistość może wynikać z domieszek benzenu

  • zachłyśnięcie:

    - ogólne objawy toksyczne jak w zatruciu ostrym,

    - odoskrzelowe zapalenie płuc z krwiopluciem, leukocytozą – ropień płuca


W glowodory alifatyczne7
Węglowodory alifatyczne

benzyna

Różnicowanie:

  • zatrucie ostre – upojenie alkoholowe lub zatrucie innym rozpuszczalnikiem organicznym – charakterystyczny zapach z ust (!)

  • zatrucie przewlekłe – trudne do rozpoznania – konieczne śledzenie dynamiki objawów i wiarygodna ocena narażenia – konieczność konsultacji neurologicznej, psychiatrycznej, psychologicznej


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Różnią się:

  • długością łańcucha węglowego,

  • obecnością i liczbą wiązań nienasyconych,

  • liczbą atomów chlorowca i miejscem ich połączenia.

    Toksyczność wzrasta:

  • z długością łańcucha węglowego,

  • obecnością i liczbą wiązań nienasyconych,

  • liczbą atomów chlorowca .

    Postać – gazy, łatwo parujące ciecze


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych1
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylu – chlorometan – CH3Cl

- w temperaturze pokojowej – gaz

  • stosowany jako chłodziwo w lodówkach, chłodziarkach

  • narażenie przy naprawie urządzeń chłodniczych

  • wchłania się droga oddechową

  • wydala się drogą oddechową niezmieniony a częściowo utlenia się do kwasu mrówkowego – wydalany z moczem


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych2
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylu – chlorometan – CH3Cl

Zatrucie ostre:

  • kilkunastogodzinny okres utajenia;

  • zawroty i bóle głowy, osłabienie ostrości wzroku, podwójne widzenie, chwiejny chód;

  • nudności, wymioty, bóle brzucha

  • dodatni objaw Romberga, upośledzenie koordynacji ruchów, zaburzenia czynności mięśni okoruchowych

  • w ciężkim zatruciu – niewydolność nerek, drgawki, śpiączka, zgon(!)


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych3
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylu – chlorometan – CH3Cl

Zatrucie ostre:

  • potwierdzeniem narażenia – kwas mrówkowy w moczu;

  • próby wątrobowe,

  • BOM,

  • kreatynina, mocznik,

  • badanie neurologiczne

    Leczenie - szpitalne


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych4
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylenu – dichlorometan – CH2Cl2

  • w temperaturze pokojowej – ciecz o temp. wrzenia – 40 st.C.

  • Zastosowanie:

    - rozpuszczalnik o wysokim stopniu lotności do usuwania niektórych farb

  • w kontakcie z płomieniem lub gorącym metalem – powstaje fosgen

  • wchłania się przez płuca – utlenia się do CO(!!!)

  • przy 6-cio godzinnym narażeniu -HbCO – do 40%

  • T1/2 CO – 13 godzin (!!!)


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych5
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

chlorek metylenu – dichlorometan – CH2Cl2

  • kontakt ze skórą może powodować oparzenia chemiczne

  • narządem krytycznym jest OUN:

    - bóle i zawroty głowy,

    - drętwienie i mrowienie w kończynach,

    - senność, utrata przytomności (CO),

    - ma działanie hepatotoksyczne,

    - zawał mięśnia sercowego,

    - demencja


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych6
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

  • bezbarwna, łatwo parująca i niepalna ciecz o słodkawym zapachu;

  • stosowany w przemyśle chemicznym do chlorowania węglowodorów krótkołańcuchowych oraz w przemyśle gumowym, jest rozpuszczalnikiem do produkcji leków, pestycydów oraz substancji przeciwstukowych;

  • w przeszłości – do produkcji gaśnic, rozpuszczalnik do prania odzieży, wełny, do odtłuszczania metali i dezynsekcji;

  • w kontakcie z płomieniem, gorącym metalem – powstaje fosgen


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych7
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

  • w postaci pary wchłaniany jest drogą oddechową,

  • w postaci cieczy wchłania się przez skórę,

    • przyjęty doustnie wchłania się z przewodu pokarmowego – zatrucia przypadkowe, suicydalne; spożycie 5 ml może być śmiertelne ;

  • 50% CCl4 wydala się wolno w stanie niezmienionym przez drogi oddechowe,

  • wchłonięty CCl4 odkłada się w tkance tłuszczowej, wątrobie, szpiku, mózgu, nerkach

  • CCl4 ulega rozkładowi do chloru i wolnego rodnika trichlorometylowego, a następnie do chlorowodoru i chlorku karbonylu


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych8
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

  • zmiany narządowe dotyczą wątroby i nerek

  • wątroba – zwyrodnienie tłuszczowe, nekroza hepatocytów w wyniku peroksydacji lipidów i tworzenia wolnych rodników tlenowych;

  • nerki – uszkodzenie i martwica kanalików I rzędu, w dużych stężeniach – niedokrwienie całego nefronu – spadku przesączania kłębuszkowego

  • dowodem narażenia jest stwierdzenie tetrachlorometanu w powietrzu wydechowym i we krwi – do 2 tygodni po przebyciu narażenia


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych9
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Zatrucie ostre:

I faza - podrażnienie spojówek, błon śluzowych nosa, gardła

- nudności, wymioty, zwężenie pola widzenia, diplopia

- objawy narkotyczne aż do śpiączki

II faza - pozorna poprawa

III faza - krwiste wymioty

- żółtaczka, hepatomegalia, skaza krwotoczna (protrombina)

- oliguria aż do niewydolności nerek

ZESPÓŁ WĄTROBOWO - NERKOWY


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych10
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Zatrucie ostre:

  • ostry żółty zanik wątroby (!)

  • stopniowa poprawa po kilku tygodniach … kilku miesiącach

  • w nielicznych przypadkach rozwija się marskość wątroby


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych11
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Zatrucie przewlekłe:

- rzadko, w wyniku długotrwałego, umiarkowanego narażenia,

- nie występuje faza narkotyczna,

- cechy zespołu wątrobowo – nerkowego o mniejszym stopniu nasilenia

- objawy ustępują po przerwaniu narażenia

- mogą wystąpić objawy uszkodzenia mózgu i móżdżku w wyniku procesów demielinizacyjnych


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych12
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Badania pomocnicze:

  • tertrachlorometan w powietrzu wydechowym, we krwi,

  • pełny profil prób wątrobowych, ze wsk. protrombinowym, proteinogramem, badania w kierunku infekcji WZW,

  • próby nerkowe, BOM,

  • elektrolity,

  • usg jamy brzusznej.

    Różnicowanie:

    - WZW,

    - zespół sromotnikowy,

    - inne zatrucia


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych13
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Leczenie:

- hiperwentylacja – respiratoroterapia,

- wymienne przetoczenie krwi, iHD, CRRT,

- antyoksydanty (acetylocysteina),

- silibinina (Legalon),

- wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych i RKZ,

- hiperbaria tlenowa (działanie hepatoprotekcyjne)


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych14
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

czterochlorek węgla - CCl4 – tetrachlorometan – tetra

Rokowanie:

- niepewne – zależy od stopnia narażenia, nasilenia i przebiegu objawów;

- w ciężkich przypadkach zatrucie może zakończyć się zgonem;

- wyleczenie po długotrwałym leczeniu, rehabilitacji


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych15
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) - TRI

  • bezbarwna ciecz o przyjemnym, aromatycznym zapachu, lotna;

  • zastosowanie przy odtłuszczaniu metali, rozpuszczalnik farb, emalii, smoły, gumy, do produkcji atramentów i materiałów przylepnych;

  • dawniej szeroko stosowany w pralniach chemicznych do czyszczenia na sucho;

  • z uwagi na działanie odurzające stosowany przez wąchaczy


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych16
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

  • wchłania się głównie przez drogi oddechowe oraz przez skórę;

  • większość wydala się w stanie niezmienionym przez płuca;

  • w organiźmie utlenia się w wątrobie do chloralhydratu, który ulega redukcji do trichloroetanolu (TCE) lub utlenieniu do kwasu trichlorooctowego (TCA). Trójchloroetanol jest utleniany do TCA lub po połączeniu z kwasem glukuronowym wydalany jest z moczem;

  • biomarkerami narażenia na TRI są: TCE i TCA;

  • TCE jest wczesnym biomarkerem – wydala się w pierwszych godzinach

  • TCA wydala się po kilkunastu godzinach, szczyt – 2 – 3 doba


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych17
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Zatrucie ostre:

- działanie drażniące na skórę i spojówki oka, może spowodować uszkodzenie rogówki,

- zawroty głowy, uczucie upojenia, bóle głowy, nudności, zaburzenia widzenia i koordynacji ruchowej, splątanie, utrata przytomności,

- zaburzenia rytmu serca – VES, FV – zgon,

- zaburzenia przewodnictwa w nn obwodowych i n.VII – może utrzymywać się kilkanaście miesięcy,

- słabe działanie hepato- i nefrotoksyczne


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych18
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Zatrucie przewlekłe:

- uogólnione osłabienie, senność, brak łaknienia, zaburzenia węchu, apatia, zaburzenia koncentracji uwagi, osłabienie pamięci,

- objawy polineuropatii, zwolnienie przewodnictwa w nerwach obwodowych , zmiany w zapisie EEG,

- uznany jest za kancerogen – rak wątroby i chłoniak złośliwy


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych19
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Badania pomocnicze:

- TCE – narażenie bieżące

- TCA – odzwierciedla okres wcześniejszy – DSB – 20mg/l,

- próby wątrobowe,

- BOM, próby nerkowe,

- EKG,

- przewodnictwo nerwowe, EEG,

- konsultacje: neurologiczna, psychologiczna, psychiatryczna


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych20
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Różnicowanie zatrucia ostrego:

- upojenie alkoholowe,

- zatrucie innymi rozpuszczalnikami,

- zatrucie CO.

Różnicowanie zatrucia przewlekłego:

- zespół rzekomonerwicowy,

- polineuropatie np. cukrzycowa, alkoholowa


Chlorowcopochodne w glowodor w alifatycznych21
Chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych

Trichloroetylen (Cl2C=CHCl) – TRI

Zatrucie ostre

najczęściej jest odwracalne i nie pozostawia trwałych nastepstw

Zatrucie przewlekłe:

może być odwracalne w okresie wczesnym,

objawy uszkodzenia układu nerwowego – polineuropatie mogą utrzymywać się stale


W glowodory aromatyczne
Węglowodory aromatyczne

  • zawierają w cząsteczce sześcioczłonowy pierścień aromatyczny lub układ kilku skondensowanych pierścieni do których podłączone były podstawniki alkilowe lub arylowe;

  • najprostszym węglowodorem aromatycznym jest benzen – C6H6;

  • otrzymuje się z ropy naftowej, smoły pogazowej i gazu ziemnego

  • znajdują za w wielu dziedzinach przemysłu, stanowią składnik paliw, używane są jako rozpuszczalniki;

  • w technologiach przemysłowych występują jako mieszaniny


W glowodory aromatyczne1
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

  • lotna, bezbarwna, palna ciecz otrzymywana z destylacji ropy naftowej

  • w przeszłości używany jako rozpuszczalnik farb, lakierów, klejów, w przemyśle gumowym i skórzanym

  • obecnie zastępowany jest mniej toksycznymi rozpuszczalnikami

  • w benzynie może stanowić maksymalnie 1%

  • ma zastosowanie w przemyśle chemicznym do syntezy barwników, leków, detergentów, materiałów wybuchowych, fenoli, styrenu


W glowodory aromatyczne2
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

  • w postaci pary wchłania się przez drogi oddechowe,

  • w postaci cieczy wchłania się przez nieuszkodzoną skórę,

    • śmiertelna dawka doustna  100 ml

  • 50% benzenu wydala się niezmienione przez płuca,

  • 50% benzenu przechodzi do wątroby, szpiku kostnego, tkanki tłuszczowej,

  • w wątrobie pod wpływem oksydazy cytochromu P-450 ulega utlenieniu do fenolu, katecholu i kwinolu;

  • fenol po sprzężeniu z kwasem glukuronowym lub siarczanami wydalany jest z moczem lub po rozerwaniu pierścienia węglowego wydalany jest z moczem jako kwas mukonowy.


W glowodory aromatyczne3
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Zatrucie ostre:

- występują rzadko, w sytuacjach awaryjnych;

- bóle i zawroty głowy, nudności, odczucie zmęczenia, utrata przytomności ,

- zaburzenia rytmu serca,

- następstwem mogą być trwałe uszkodzenia układu nerwowego, zespół rzekomonerwicowy.


W glowodory aromatyczne4
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Zatrucie przewlekłe:

  • zmiany w krwiotwórczym:

    - początkowy okres - wzrost erytrocytów, leukocytów,

    - okres depresji - mierna leukopenia,

    - spadek PLT – wydłużenie czasu krwawienia,

    upośledzenie kurczliwości skrzepu,

    - leukopenia, względna limfocytoza,

    - spadek erytrocytów, hemoglobina w normie


W glowodory aromatyczne5
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Zatrucie przewlekłe:

- krwawienia z dziąseł , nosa, wynaczynienia po niewielkich urazach, wydłużenie menstruacji;

- szpik ubogogrudkowy - zmniejszenie układu białokrwinkowego, zahamowanie na etapie mielocytów,

- zahamowanie układu płytkowego,

- upośledzenie układu erytrocytarnego

- niedokrwistość aplastyczna;


W glowodory aromatyczne6
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Zatrucie przewlekłe:

  • uszkodzenie układu nerwowego – zaburzenia behawioralne, psychomotoryczne, uszkodzenie błędnika, nerwu przedsionkowego i słuchowego;

  • działanie genotoksyczne, aberracje chromosomalne;

  • białaczka – ostra białaczka mieloblastyczna, erytroleukemia, białaczka przewlekła – rzadziej – występują po kilku, kilkunastu latach od przerwania narażenia;

    - benzen jest uznanym przez IARC kancerogenem.


W glowodory aromatyczne7
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Badania pomocnicze:

- fenol w moczu – podstawowy biomarker narażenia

powinien być pobierany w drugiej połowie dniówki

- kwas fenylomerkapturowy i mukonowy czulszy biomarker

Fenol w moczu:

- do 10mg/l – fizjologiczne stężenie,

- do 20mg/l – DSB,

- powyżej 25mg/l – narażenie niewielkie,

- około 50mg/l odpowiada narażeniu około 32mg/m3 przez 8 godzin;

- około 100mg/l odpowiada narażeniu około 80mg/m3 przez 8 godzin


W glowodory aromatyczne8
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Badania pomocnicze:

- morfologia krwi z rozmazem,

- PLT,

- retikulocyty,

- biopsja szpiku,

- badania koagulologiczne,

- EKG,

- konsultacja neurologiczna


W glowodory aromatyczne9
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Różnicowanie zatrucia ostrego:

- upojenie alkoholowe,

- diagnostyka zaburzeń świadomości,

Różnicowanie zatrucia przewlekłego:

- pancytopenie o innej etiologii i idiopatyczne,

- inne białaczki

- polineuropatie


W glowodory aromatyczne10
Węglowodory aromatyczne

benzen – C6H6

Rokowanie:

- pancytopenie przy przerwaniu narażenia są odwracalne;

- zaawansowana niedokrwistość aplastczna – rokowanie złe,

- białaczka – rokowanie jak w białaczkach niezależnie od narażenia.


W glowodory aromatyczne11
Węglowodory aromatyczne

toluen – metylobenzen – C6H5CH3

- bezbarwna, palna, lotna ciecz o zapachu podobnym do benzenu;

- otrzymywany z ropy naftowej;

- używany jako rozpuszczalnik farb, lakierów, żywic, gumy, smoły, asfaltu, celulozy,

- do produkcji trójnitrotoulenu – TNT, chloraminy, diizocyjanianu toulenu, sacharyny.


W glowodory aromatyczne12
Węglowodory aromatyczne

toluen – metylobenzen – C6H5CH3

- wchłania się przez układ oddechowy, ciekły w małej ilości przez skórę;

- 20% - wydala się przez płuca;

- 40 – 60% ulega utlenieniu do kwasu benzoesowego, który po połączeniu z glicyna daje kwas hipurowy wydalany z moczem (w ciągu 24godzin);

- DSB toulenu we krwi – 300ug/l


W glowodory aromatyczne13
Węglowodory aromatyczne

toluen – metylobenzen – C6H5CH3

Ostre zatrucie:

- bóle i zawroty głowy, podrażnienie spojówek, podrażnienie błon śluzowych nosa, gardła, parestezje, niezborność ruchów, zaburzenia świadomości, śpiączka;

- zaburzenia rytmu serca, blok AV, VES, FV, ostra niewydolność lewokomorowa, zgon;

Przewlekłe zatrucie:

- osłabienie mięśniowe, bóle brzucha, zaburzenia móżdżkowe, uszkodzenie n. II, neuropatia obwodowa, zaburzenia zachowania;

- uszkodzenie wątroby,

- uszkodzenia szpiku wynikają z domieszek benzenu.


W glowodory aromatyczne14
Węglowodory aromatyczne

toluen – metylobenzen – C6H5CH3

Badania pomocnicze:

- biomarker narażenia – kwas hipurowy w moczu lub kwas orto-krezolowy w moczu,

DSB kwasu hipurowego w moczu – do 1500mg/l

DSB kwasu ortokrezolowego w moczu – 0,5mg/l

- morfologia z rozmazem, PLT,

- konsultacja neurologiczna i psychologiczna.

Rokowanie:

dobre przy przerwaniu narażenia


W glowodory aromatyczne15
Węglowodory aromatyczne

ksylen – dimetylobenzen – C6H4(CH3)2

trzy formy izomeryczne – orto, meta, para

- bezbarwna, lotna, palna ciecz otrzymywana przez destylację ropy naftowej;

- rozpuszczalnik farb, lakierów, klejów

- w przemyśle jako surowiec do produkcji żywic, kwasu benzoesowego i ftalowego,

- w pracowniach histopatologicznych


W glowodory aromatyczne16
Węglowodory aromatyczne

ksylen – dimetylobenzen – C6H4(CH3)2

- w postaci par wchłania się poprzez drogi oddechowe,

- ciekły – wchłania się przez skórę,

- gromadzi się w narządach bogatych w tłuszcze;

- metabolizuje do kwasu metylobenzoesowego, który łączy się z glicyną – kwas metylohipurowy wydalany z moczem,

- niewielka część wydala się w postaci niezmienionej z powietrzem wydechowym


W glowodory aromatyczne17
Węglowodory aromatyczne

ksylen – dimetylobenzen – C6H4(CH3)2

Ostre zatrucie:

- ból i zawroty głowy, nudności, wymioty, senność, splątanie, utrata przytomności,

- toksyczne uszkodzenie wątroby i nerek,

- wybroczyny w OUN

Przewlekłe zatrucie:

- uszkodzenie OUN – zespół psychoorganiczny – bóle i zawroty głowy, drażliwość, zmęczenie, zaburzenia koordynacii ruchowej, osłabienie pamięci,

- polineuropatie z zaburzeniami przewodnictwa w nn. obwodowych


W glowodory aromatyczne18
Węglowodory aromatyczne

ksylen – dimetylobenzen – C6H4(CH3)2

Badania pomocnicze:

- biomarkerem narażenia jest kwas metylohipurowy;

- DSB kwasu metylhipurowego w moczu – do 1400mg/l,

- DSB kwasu hipurowego w moczu – do 1500mg/l

- morfologia z rozmazem, PLT,

- badanie przewodnictwa w nn.,

- konsultacja neurologiczna


W glowodory leczenie uwagi og lne
Węglowodoryleczenie uwagi ogólne

  • leczenie zatrucia WW jest podtrzymujące  brak jest specyficznych odtrutek!!!

  • obserwuj pacjentów bezobjawowych w poszukiwaniu oznak zatrucia

  • obserwuj wszystkich pacjentów przez minimum 6 h po ekspozycji w poszukiwaniu objawów zatrucia


W glowodory leczenie zapalenie p uc
Węglowodory – leczeniezapalenie płuc

  • tlenoterapia, intubacja, mechaniczna wentylacja

  • antybiotyki wskazane tylko w przypadku obecności infekcji

  • sterydy – nie dowiedziono skuteczności we wczesnej fazie zapalenia płuc wywołanego WW


W glowodory leczenie zapalenie p uc1
Węglowodory – leczeniezapalenie płuc

  • metoda pozaustrojowego utlenowania

    (ECMO - extracorporeal membrane oxygenation) – wykazano jego skuteczność u dzieci

  • wentylacja wysokimi częstotliwościami

    (HFJV – high frequency jet ventilation) –

    zapewnia właściwe utlenowanie przy mniejszych szczytowych ciśnieniach wdechowych


W glowodory leczenie zapobieganie wch anianiu
Węglowodory – leczeniezapobieganie wchłanianiu

  • Prowokowanie wymiotów – przeciwwskazane

  • Płukanie żołądka – tylko po zabezpieczeniu dróg oddechowych przez intubację dotchawiczą!!!


W glowodory leczenie zapobieganie wch anianiu1
Węglowodory – leczeniezapobieganie wchłanianiu

  • Aspiracja treści żołądkowej:

    • po intubacji dotchawiczej u pacjentów podsypiających lub zamroczonych, a wymagających dekontaminacji przewodu pokarmowego,

    • po spożyciu znacznej ilości toksycznych WW (np. próba samobójcza),

    • gdy nie wystąpiły spontaniczne wymioty,

    • spożycie WW wysoce toksycznych (np. WW halogenowe, CCl4) lub zawierających bardzo toksyczne dodatki (np. metale ciężkie, pestycydy),

    • skuteczna przy wykonaniu do 1 h od spożycia.


W glowodory leczenie zapobieganie wch anianiu2
Węglowodory – leczeniezapobieganie wchłanianiu

  • Węgiel aktywowany

    • absorbował naftę, terpentynę i benzen in vitro i na modelach zwierzęcych,

    • może sprowokować wymioty (ryzyko aspiracji u pacjentów po spożyciu WW);

  • wskazania:

    • spożycie silnie toksycznych WW,

    • spożycie WW zawierających bardzo toksyczne domieszki (np. metale ciężkie, pestycydy),

    • zatrucia mieszane z udziałem WW i innych absorbowalnych trucizn.


W glowodory leczenie zapobieganie wch anianiu3
Węglowodory – leczeniezapobieganie wchłanianiu

W przypadku spożycia WW

konieczne podanie parafiny płynnej – 150 – 200ml p.o.

Bezwzględnie przeciwwskazane podanie:

mleka, tłuszczów i alkoholu

przyśpieszają wchłanianie WW


ad