S owotw rstwo
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 12

Słowotwórstwo PowerPoint PPT Presentation


  • 167 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Słowotwórstwo. to nauka zajmująca się budową wyrazów, wyjaśniająca ich tworzenie. Wyraz podstawowy to wyraz od którego tworzymy inne wyrazy, np. dom. Wyraz pochodny to wyraz, który pochodzi od innego wyrazu, np. dom – domek. a) przedrostków

Download Presentation

Słowotwórstwo

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


S owotw rstwo

Słowotwórstwo

to nauka zajmująca się budową wyrazów, wyjaśniająca ich tworzenie


Wyraz podstawowy to wyraz od kt rego tworzymy inne wyrazy np dom

Wyraz podstawowyto wyraz od którego tworzymy inne wyrazy,np. dom

Wyraz pochodny

to wyraz, który pochodzi od innego wyrazu,

np. dom – domek


Wyrazy pochodne tworzymy za pomoc

  • a) przedrostków

  • - formantów występujących przed podstawą słowotwórczą, np. trzymać – zatrzymać

  • przyrostków

  • - formantów występujących po podstawie słowotwórczej, np.

  • syn – synowa

  • c)wrostków

  • - formantów występujących między dwiema podstawami słowotwórczymi, np. obieżyświat

  • d) formantów zerowych

  • - nie dodajemy niczego, z wyrazu podstawowego pozostawiamy sam temat lub odcinamy jakąś jego część, np. dźwigać - dźwig

Wyrazy pochodne tworzymy za pomocą:


Funkcje formant w s owotw rczych

Funkcje formantów słowotwórczych

Formanty nie tylko tworzą nowe wyrazy – wyrazy pochodne, ale także modyfikują ich znaczenie. Wyrazy pochodne o wspólnym znaczeniu słowotwórczym, nadanym im przez odpowiednie formanty, tworzą odrębne kategorie znaczeniowe.


W r d rzeczownik w odrzeczownikowych wyr niamy nast puj ce kategorie znaczeniowe

1. Zdrobnienia

Tworzą je formanty: -ek, -ka, -ko, -ik, -yk, np.

mur – mur -ek „mały mur”

2. Zgrubienia

Tworzą je formanty: -sko, -isko, -ysko, -idło, -ydło, np.

chłop – chłop -isko „zły chłop”

3. Nazwy miejsc, w których się coś znajduje, wytwarza lub sprzedaje.

Tworzą je formanty: -nia, -arnia, -alnia, -ownia, -nik, -nica, np.

cukier – cukier -nia „miejsce, w którym sprzedaje się wyroby z cukru”

4. Nazwy wykonawców zawodów

Tworzą je formanty: -nik, -owiec, -arz, -ak, -ista, np.

rola – rol -nik „ten, kto pracuje na roli”

5. Nazwy mieszkańców miast, wsi, osiedli, regionów, krajów.

Tworzą je formanty: -ak, -anin, -ik, -czyk, -ańczyk, -ec, -in, np.

Śląsk – Śląz -ak „mieszkaniec Śląska”

6. Nazwy żeńskie od męskich

Tworzą je formanty: -ka, -ica, -nica, -owa, -yni, np.

kot – kot -ka „samica kota”

Wśród rzeczowników odrzeczownikowych wyróżniamy następujące kategorie znaczeniowe:


S owotw rstwo

Wśród rzeczowników odczasownikowych wyróżniamy następujące kategorie znaczeniowe:

1. Nazwy wykonawców czynności

Tworzą je formanty: -acz, -arz, -ak, -ca, -nik, -iciel, -ec, np.

grać – gr -acz „ten, kto gra”

2. Nazwy narzędzi

Tworzą je formanty: -ak, -acz, -aczka, -nik, -anik, -arka, -ałka, np.

pisać – pis -ak „to, czym się pisze”

3. Nazwy miejsc, w których się coś robi

Tworzą je formanty: -nia, -arnia, -alnia, -isko, np.

pracować – pracow -nia „miejsce, gdzie się pracuje”

Wśród rzeczowników odprzymiotnikowych wyróżniamy następujące kategorie znaczeniowe:

1. Nazwy nosicieli cech

Tworzą je formanty: -ec, -ek, -ka, -ak, -ik, -as, -us, np.

mądry – mędrz -ec „ten, kto jest mądry”

2. Nazwy cech

– tworzą je formanty: -ość, -ota, -Ø, np.

stary – star -ość „cecha człowieka, który jest stary”


Wyrazy podzielne s owotw rczo wyrazy pochodz ce od innych wyraz w np domek maselniczka

Wyrazy podzielne słowotwórczowyrazy pochodzące od innych wyrazów, np. domek, maselniczka

Wyrazy niepodzielne słowotwórczo

wyrazy nie pochodzące od innych wyrazów,

np. dom, masło.


Skr t skr cony zapis wyrazu lub wyra enia zbudowany z jednej lub kilku liter

Skrót skrócony zapis wyrazu lub wyrażenia, zbudowany z jednej lub kilku liter

Skrótowiec

To rzeczowniki, które powstały od wielowyrazowych nazw, np instytucji poprzez połączenie w jedną całość pierwszych liter, głosek lub sylab wyrazów tworzących daną nazwę.


S owotw rstwo

1. Skrócone nazwy polskie zapisujemy małymi literami, natomiast skróty . przejęte z łaciny, wielkimi2.Po skrótach, które są pierwszymi literami skróconego wyrazu, stawiamy . kropkę.3. Nie stawiamy kropki po skrótach, które złożone z pierwszej i ostatniej . litery skróconego wyrazu. Mogą też zawierać jedną z liter środkowych

cdn. – ciąg dalszy nastąpiA.D. (anno domini) – Roku Pańskiego

prof. – profesor

lek. med. – lekarz medycyny

mgr – magisterpłk - pułkownik

dr – doktormjr - major


Nazwy w asne to nazwy do kt rych ich nosiciele maj prawo w asno ci np imi nazwisko

Nazwy własneto nazwy, do których ich nosiciele mają prawo własności, np. imię, nazwisko.


Wykona a beata charubin iiic

Wykonała Beata Charubin IIIc


S owotw rstwo

Źródła:http://jpolskiwgimnazjum.republika.pl/wyraz%20podstawowy%20i%20poch odny.htm http://jpolskiwgimnazjum.republika.pl/slowotworstwo.htm http://www.aleklasa.pl/gramatyka-testy-na-egzaminie/slowotwo-rst/1346-2-funkcje-formantow-slowotworczych podręcznik do j. polskiego „Język polski 2” http://portalwiedzy.onet.pl/142035,,,,slowotworstwo,haslo.html


  • Login