SERMAYE PYASASI
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 81

SERMAYE PİYASASI Üçüncü Bölüm PowerPoint PPT Presentation


  • 102 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

SERMAYE PİYASASI Üçüncü Bölüm. 1)SERMAYE PİYASASI NIN YASAL OLARAK DÜZENLENMESİ.

Download Presentation

SERMAYE PİYASASI Üçüncü Bölüm

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


SERMAYE PYASASI

nc Blm


1)SERMAYE PYASASI NIN YASAL OLARAK DZENLENMES

  • Sermaye piyasas, 2499 sayl Sermaye Piyasas Kanununun (SPKn veya Kanun)yrrle girdii 1981 ylna kadar Trk Ticaret Kanunu, Medeni Kanun ve BorlarKanununun genel hkmleri ve Merkez Bankas teblileri ile dzenlenmekteydi.

  • Sermaye Piyasas ve menkul kymetler konusunun esas yasal kayna olan SPKn'nun amac, tasarruflarn menkul kymetlere yatrlarak, halkn iktisadi kalknmaya etkin ve yaygn bir ekilde katlmasn salamaktr.

  • SPKn ereve kanun olarak yapldndan, dzenledii konularda temel ilkeleri belirlemi ve daha detayl dzenlemelerin ynetmelik veya tebli olarak yaplmas konusunda bata Bakanlar Kurulu ve Sermaye Piyasas Kurulu olmak zere eitli kamu

  • kurulularna yetki vermitir


  • Sermaye Piyasas Mevzuat temel olarak Sermaye Piyasas Kanunu (SPKn veya Kanun) ve bu kanunun verdii yetkiye dayanarak karlan ynetmelik, teblilerden

  • olumaktadr. Sermaye Piyasas Kurulu Kanunla kendine verilen dzenleme yapma yetkisini tebliler yaymlayarak da kullanabilmektedir. Kurulca Seri:VIII, No:1 sayl tebli ile yaymlanm ve yaymlanacak teblilerin aadaki konu balklarna gre gruplara ayrlaca belirlenmitir:


  • Seri I : Hisse senetleri

  • Seri II : Tahviller

  • Seri III : Sair menkul kymetler

  • Seri IV : Menkul kymetleri halka arz olunan anonim ortaklklara ilikin hususlar

  • Seri V : Arac kurumlar

  • Seri VI : Yatrm ortaklklar

  • Seri VII : Yatrm fonlar

  • Seri VIII : eitli konular

  • Seri IX : Menkul kymetler borsalar

  • Seri X : Bamsz d denetleme

  • Seri XI : Muhasebe standartlar

  • Seri XII : Aklama teblileri


Sermaye piyasas faaliyetleri

  • Kurul kaydna alnacak sermaye piyasas aralarnn ihra veya halka arz yoluyla satna araclk,

  • Daha nce ihra edilmi olan sermaye piyasas aralarnn araclk amacyla alm satm,

  • Ekonomik ve finansal gstergelere, sermaye piyasas aralarna, mala, kymetli madenlere ve dvize dayal vadeli ilem ve opsiyon szlemeleri dahil her trl trev aralarn alm satmnn yaplmasna araclk,

  • Sermaye piyasas aralarnn geri alm veya satm taahhd ile alm satm,

  • Yatrm danmanl,

  • Portfy iletmecilii veya yneticilii,

  • Dier sermaye piyasas kurumlar faaliyetlerini yrtmek.


2) SERMAYE PYASASI ARALARININ KURUL KAYDINA ALINMASI, HRACI, HALKA ARZI VE SATII

  • Sermaye piyasas aralarnn, ihracn, halka arz ve satnn artlarn dzenlemek, ihra veya halka arzolunacak sermaye piyasas aralarn Kurul kaydna almak ve kamu yararnn gerektirdii hallerde sermaye piyasas aralarnn halka arz ve satn geici durdurmak Kurulun grev ve yetkileri arasndadr.

  • Kurul kaydna alnma, sermaye piyasas aralarnn ihra veya halka arzndan nce Kurulun teblilerinde yer alan belge ve bilgilerle Kurula bavurulmasdr. Kurula bavuruda bulunulmas sz konusu sermaye piyasas aracnn Kurul kaydna alnmas anlamnda deildir. Bu nedenle Kurulca yaplacak incelemeler sonucunda aklamalarn yeterli olmad ve gerei drst bir biimde yanstmayarak halkn istismarna yol aaca sonucuna varlrsa, gereke gsterilerek, bavuru konusu sermaye piyasas

  • aracnn Kurul kaydna alnmasndan imtina edilebilir.


  • hra, sermaye piyasas aralarnn ihraclar tarafndan karlp, halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satn ifade eder. hraclar; anonim ortaklklar, zelletirme kapsamna alnanlar dahil kamu iktisadi teebbsleri, mahalli idareler ile bunlarla ilgili zel mevzuatlar uyarnca faaliyet gsteren kurulu, idare ve iletmelerdir.

  • Kurul, SPKnna tabi ihralarn kaydn tutar.


  • Halka arz, sermaye piyasas aralarnn satn alnmas iin her trl yoldan halka arda bulunulmasn; halkn bir anonim ortakla katlmaya veya kurucu olmaya davet edilmesini; hisse senetlerinin borsalar veya tekilatlanm dier piyasalarda ilem grmesini; SPKnna gre halka ak anonim ortaklklarn sermaye artrm dolaysyla paylarnn veya hisse senetlerinin satn ifade eder.

  • Ayrca Sermaye Piyasas Kanununun 11 inci maddesinde pay sahibi says 250yi aan anonim ortaklklarn hisse senetlerinin halka arz olunmu saylaca ifade edilerek halka arz kavram geniletilmitir.


  • Halka alma veya paylarn halka arz edilmesi, bir anonim ortakln kaynak ihtiyacn karlamada bavurduu bir dorudan finansman yntemidir.

  • nceden hisse senetlerini halka arz etmi ortaklklarn, tekrar hisse senedi arz etmelerine yeni hisse senedi arz veya ikincil halka arz denilmektedir. Eer paylarn halka arz, halka kapal bir anonim ortaklk tarafndan ilk defa yaplrsa, bu halka alma olarak ifade edilmektedir.


  • Sermaye piyasas mevzuatnda halka arz edilecek sermaye piyasas aralarnn kayda alnmas iin ngrlen sistem temel olarak aadaki aamalardan olumaktadr.

  • irketin yetkili organnca (genel kurul veya ynetim kurulu) karar alnmas,

  • Halka arz edilecek sermaye piyasas aralarnn Kurul kaydna alnmas,

  • zahnamenin Ticaret Siciline tescili ve Trkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan,

  • Sirklerin yaymlanmas,

  • Kstlanmamsa, yeni pay alma hakknn kullandrlmas, (Hisse senetleri iin)

  • Sermaye piyasas aralarnn sat,

  • Sermaye piyasas aralarnn satn alan kiilere teslim edilmesi,

  • Sat sonras ilemleri.


  • Anonim ortaklklarn aada belirtilen ilemler nedeniyle ihra veya halka arz edilecek paylarnn kayda alnmas iin Kurula bavurmalar zorunludur.

  • a) Mevcut paylarn halka arz,

  • b) Halka ak olmayan ortaklklarn paylarnn sermaye artrm yoluyla halka arz: Halka ak olmayan ortaklklar, yapacaklar sermaye artrmlarnda, ortaklarn yeni pay alma haklarn ksmen veya tamamen kstlayarak paylarn halka arz edebilirler. Bu

  • ortaklklarn sermayelerinin tamamnn denmi olmas zorunludur.

  • c) Halka ak ortaklklarn sermaye artrmlar yoluyla halka arz,

  • d) Pay sahibi saysnn 250'yi amas nedeniyle hisse senetleri halka arz olunmu saylan anonim ortaklklarn Kurul kaydna alnmas


  • Sermaye artrmlarnda prensip olarak artrlan sermayeden yeni pay alma hakk eski ortaklara aittir ve eski ortaklar bu haklarn sermayedeki hisseleri orannda kullanabilirler, bu hakka rhan hakk denir.

  • Rhan hakk kullanldktan sonra satn alnmayan yeni paylarn tasarruf sahiplerine satlmas sonucu irketin ortak says artmaktadr.


HRAILAR VE HALKA AIK ANONM ORTAKLIKLAR

Anonim ortaklklarn en belirgin zellii ortaklarn kiisel sorumluluunun bulunmamasdr. Ortaklarn sorumluluklar ykmlendikleri sermaye tutar ile snrldr.

Kanunumuz anonim irketleri Bir nvana sahip, esas sermayesi muayyen paylara blnm olan ve borlardan dolay yalnz mamelekiyle sorumlu bulunan irket olarak tanmlamtr.

Anonim irket balca amaca eriebilmekteki rol nedeniyle gelimi bir irket eididir:

  • Ortaklarn mali sorumluluu snrlandrlmtr.

  • Paylar kolayca devredilebilir.

  • Byk sermaye toplanmas anonim irketler vastasyla mmkn olabilmektedir.


  • TTK hkmleri uyarnca anonim irketler iki biimde kurulurlar.

  • a-Ani Kurulu

  • b-Tedrici Kurulu

  • Ani kurulu, ortaklk paylarnn yani esas sermayenin tamamnn kurucular tarafndanyklenilmesi ile, tedrici kurulu ise bir ksm paylarn kurucular tarafndan yklenilmesi ve geri kalan ksm iin ise halka almas yolu ile olur.

  • Gnmzde irketler ani olarak kurulmakta daha sonra sermaye artrm yoluyla halka almaktadr.

  • YEN TTK LE TEDRC KURULU KALDIRILMITIR.


  • Sermaye piyasas aralarn karan irketler Kanunda ihrac ve halka ak anonim ortaklk olarak tanmlanmtr. Kanun bu iki kategoride yer alan irketler iin;

    - Genel kurul karar gerektirmeden sermaye artrm yaplmasn salayan kaytl sermaye sistemi,

    - Trk Ticaret Kanunundaki limitlerin zerinde tahvil ihra limiti,

  • gibi haklar tanmakla beraber, bunlara

    - Kurulca belirlenen oranda kar pay datma,

    - Mali tablolarn bamsz denetime tabi tutma,

    - Mali tablolarn Kurulca belirlenen muhasebe standartlarna gre hazrlama ve ilan etme,

    - Kurulca belirlenen zel durumlarn gereklemesi halinde kamuya bilgi verme,

    - Halka ak anonim ortaklklarn esas szleme deiiklikleri iin Kuruldan izin alma,

    gibi ykmllkler de getirmitir.


Halka Ak Anonim Ortaklklar

Kanunun uygulanmasnda, Halka Ak Anonim Ortaklklar; Hisse senetleri halka arz edilmi olan veya halka arz edilmi saylan anonim ortaklklardr. eklinde tanmlanmaktadr.

Kanun gereince, pay sahibi says 250yi aan anonim ortaklklarn hisse senetleri halka arzolunmu saylr ve bu ortaklklar, halka ak anonim ortaklk hkmlerine tabi olurlar. Halka ak anonim ortaklk;

- Hisse senetleri halka arz edilmi olan,

- Ya da ortak says 250yi aan, anonim ortaklklardr


  • Az sayda ortakla kurulan bir anonim irketin ortak says, irketin paylarnn zamanla veraset yoluyla birden fazla kiiye gemesi ya da baz ortaklarn hisselerini para para nc ahslara satmalar sonucunda, artabilir. Bu hkm ile, hisse senetlerini kendi iradesiyle halka arz eden irketler ile beraber, irketin kendi iradesi dnda da halka ak hale gelebilecei ve bu irketlerin de Kanuna tabi olarak Kurulun denetimine girecekleri belirtilmektedir


KAYITLI SERMAYE SSTEM

  • Kaytl sermaye sistemi, uzun sren formaliteleri en az dzeye indiren, taahht edilmemi bir rakamdr. Ynetim kuruluna bu snra kadar, istedii zamanlarda, istedii miktarda hisse senedi ihra etme yetkisi vermektedir.


  • Kaytl sermaye sistemine geecek HAAO iin en az sermaye limiti Balang Sermayesi olarak isimlendirilir.

  • Bu sistemde halka sat yaplm pay senetlerinin temsil ettii sermaye karlm Sermaye olarak tanmlanr. Bir baka deyile, sistem ierisinde herhangi bir anda, ortakln denmi sermayesini ifade etmektedir


  • Kaytl sermaye sistemini kabul eden ortaklklar, kabul ettikleri sermaye tavan doluncaya kadar sadece ynetim kurulu karar ile sermaye artrabilmekte ve Kuruldan izin alarak istedikleri zaman bu sistemden kabilmektedirler. Ancak sistemden kan veya karlan ortaklklar en az 2 yl gemeden yeniden sisteme kabul edilmemektedir.


Kar Datm

  • Hisse senetleri borsada ilem gren anonim ortaklklar genel kurullarnn alaca karara bal olarak kar paylarn; tamamen nakden datma, tamamen hisse senedi olarak datma, belli oranda nakit belli oranda hisse senedi olarak datma ve kalan ortaklk bnyesinde brakma, nakit ya da hisse senedi olarak datmadan ortaklk bnyesinde brakarak datm olurlar.


  • Bilanoda kar olumas durumunda T.T.K. mad. 466ya gre:

  • I. Tertip Yedek Ake; denmi sermayenin bete birini buluncaya kadar vergiden sonraki karn yirmide biri orannda I. Tertip Yedek Ake ayrlmas zorunludur.

  • Adi hisse senedi sahiplerine denmi sermayenin %5i orannda yasal birinci temett datlmas zorunludur.

  • Birinci temett ayrldktan sonra pay sahipleri ve kara itirak eden dier kiilere datlmas kararlatrlan ksmn onda biri orannda II. Tertip Yasal Yedek Ake ayrlmas zorunludur.


4-KAMUYU AYDINLATMA

  • Kamuyu aydnlatma ilkesi, ortaklk pay sahipleri ve alacakllarnn menfaatlerini korumaya ve haklarn bilinli ve etkili bir ekilde kullanmaya yardm eden; gelecekteki pay ve tahvil sahiplerinin ve sermaye piyasasnn dier ilgililerinin aldatlmalarn nleyip, ortaklk yararna kazanlmalarn salayan; zel ekonomik gcn, milli iktisadn gereklerine ve faydasna uygun almasn gerekletiren; gerek i, gerek d denetim, kapsam iine alan ilkelerin tm olarak tanmlanabilir


5- ERDEN RENENLERN TCARET

  • Uluslararas evrelerde insider trading olarak bilinen ieriden renenlerin ticareti S.P.K.nun 47.mad.sinde u ekilde tanmlanmtr; sermaye piyasas aralarnn deerini etkileyebilecek, henz kamuya aklanmam bilgileri kendisine veya n kiilere menfaat salamak amacyla kullanarak sermaye piyasasnda ilem yapanlar arasndaki frsat eitliini bozacak ekilde mameleki yarar salamak veya bir zarar bertaraf etmektir. eriden renenlerin ticaretinde ana tema, fiyata etki gcne sahip ve henz aklanmam bir bilgiye dier taraflarn sahip olmad bilgiye sahip olmaktr.


Maniplasyon

  • Yapay olarak sermaye piyasas aralarnn, arz ve talebini etkilemek, byyen bir piyasa olduu izlenimi yaratmak, fiyatlarn ayn seviyede tutmak, artrmak veya azaltmak amacyla alm satm yapmak da (maniplasyon) su kabul edilmektedir.


Maniplasyonun temel unsurlar

  • Menkul kymet arz ve talebini ve fiyatlarn etkileyemeye ynelik birimlerin olmas,

  • Menkul kymetlerin fiyatlarnn olduundan daha farkl gsterilmeye allmas,

  • Dier katlmclar da ilgili menkul kymeti alma ya da satma ynnde tevik edilmesi eklinde sralanabilir.


Maniplasyon

  • insanlar kandrarak bir menkul kymeti almaya ve satmaya veya

  • menkul kymetin fiyatn yapay bir seviyede tutmaya ynelik davranlar olarak ifade edilmektedir.


MANPLASYON TRLER

  • Bilgi Bazl Maniplasyon(Information-based)

  • lem Bazl Maniplasyon(Trade-based)


Maniplasyon Suuna likin Yasal Dzenlemeler:

S.P.Kanununun 47. maddesi A-2 bendi:

Yapay olarak sermaye piyasas aralarnn arz ve talebini etkilemek, aktif bir piyasann varl izlenimini uyandrmak, fiyatlarn ayn seviyede tutmak, arttrmak veya azaltmak amacyla alm ve satmn yapan gerek kiilerle , tzel kiilerin yetkilileri ve bunlarla birlikte hareket edenler.. cezalandrlr.


S.P.Kanununun 47. maddesi A-3 bendi:

Sermeye piyasas aralarnn deerini etkileyebilecek yalayanl, yanltc, mesnetsiz bilgi veren, haber yayan, yorum yapan ya da aklamakla ykml olduklar bilgileri aklamayan gerek kiilerle , tzel kiilerin yetkilileri ve bunlarla birlikte hareket edenler.. cezalandrlr.


6- SERMAYE PYASASINDA PYASA TRLENMELER

  • Birincil Piyasa-dorudan ve dolayl

  • kincil Piyasa

  • ncl Piyasa

  • Drdncl Piyasa


BRNCL PYASALAR

  • Finansman gereksinimlerini karlamak amacyla ihralar planlanan menkul kymetlerin ilk satnn gerekletii piyasalardr.

  • Birincil piyasalarda menkul kymet satnn gerekletirilmesi, ihrac yapan irket veya kuruma nakit girii salar.

  • Birincil piyasalara ilk ihra piyasas da denir.


KNCL PYASALAR

  • Menkul kymetler birinci el piyasada satldktan sonra, yatrmclarn alm olduklar menkul kymetleri satmalar veya bir baka yatrmcdan menkul kymet almalar eklinde gerekletirilen ilemlerin gerekletirilen ilemlerin yapld piyasalara ikinci el piyasalar denir.

  • kinci el piyasalar menkul kymetlerin likiditelerini salar.

  • kinci el piyasalarn ileyii sayesinde menkul kymetlerin devaml olarak bir piyasa fiyatnn olumas salanr.


KNC EL PYASALAR

  • kinci el piyasalarda yaplan ilemler, birinci el piyasalarda yaplan ilemlerin aksine menkul kymetleri ihra etmi olan irketlere nakit girii salamazlar.

  • kinci el piyasalarnda oluan fiyatlar, piyasada ilem yapan yatrmclarn ilgili irketleri nasl deerlendirdiklerini gsteren bilgi tarlar.

  • Menkul kymetleri ikinci el piyasada ilem gren irketlerin yneticilerinin piyasada oluan fiyatlara gre, ortaklarnn refahn artrc yeni kararlar almalar ve uyguladklar politikalar gzden geirmeleri gerekir.


KNC EL PYASA TRLER

  • Arac piyasalar (Dealer markets)

  • Mezat piyasalar (Auction markets)

  • Komisyoncu piyasalar (Broked markets)

  • Dorudan arama piyasalar( Direct search markets)


Arac Piyasalar

  • Bu piyasalarda araclk yapanlar ayn fiziksel ortamda bulunmazlar.

  • Farkl corafik konumda bulunmalarna ramen iletiim aralar ile alm satm emri verirler.

  • Dealer olarak bu piyasaya katlanlar esas olarak kendi adlarna oluturduklar menkul kymet stokunu (portfy) ynetirler.

  • Dealerlar, alm-satm emirlerini dorudan doruya borsaya ulatrma olanana sahiptirler.


Arac Piyasalar

  • Bir menkul kymetler piyasasnda ayn anda hem mezat ilemleri hem de dealer ilemleri yaplabilir.

  • Dealerlar, hem kendi adlarna hem de bakalar adlarna ilem yetkisine sahipken, brokerlar ise kendi adlarna ilem yapamamakta ancak bakalarna araclk yapabilmektedirler.


Mezat Piyasalar

  • Menkul kymet piyasalar denildiinde mezat piyasalar akla gelmektedir.

  • Bu piyasada, verilen alm-satm emirleri nihai olarak borsa ats altnda fiziksel olarak bulunan araclar tarafndan yerine getirilmektedir.

  • Bu piyasalara mezat veya ak artrma piyasalar denilmesinin nedeni, menkul kymet alc ve satc temsilcilerinin ayn ortamda bulunarak ak bir teklif sreci ile ilemleri gerekletirmekte olmalardr.


Komisyoncu Piyasalar

  • Bu piyasalarda komisyoncu, zel bir sat veya al gerekletirmek isteyen tarafn talebine bal olarak uygun bir kar taraf bulmak zere araclk yapmaktadr.

  • Hisse senedi piyasalarnda bu tr bir piyasa ilemi ounlukla blok olarak sat yapmak isteyen veya almak isteyen bir tarafn bulunmas durumunda gerekletirilmektedir.


Dorudan Arama Piyasalar

  • Bu piyasa ilemleri bir bakma alc ve satcnn amalarn gerekletirmek iin kullandklar en ilkel ilemlerdir.

  • Dorudan arama piyasalar alc ve satcnn amacn gerekletirmek iin bir arac kullanmakszn, borsa dndaki giriimleri ile uygun kar taraf bulmak amac ile yrtt faaliyetler sonucunda gerekletirdii ilemlerin yer ald piyasalardr.


KNCL PYASALARDA RGTLENME

  • Organize menkul kymet borsalar

  • Tezgah st piyasalar (nc El Piyasalar)


Organize Menkul Kymet Piyasalar

  • Bu borsalar, belirli bir mekanda ve borsa ynetimi tarafndan nceden belirlenmi kurallara gre menkul kymet almak veya satmak isteyen yatrmclarn alm satmlarn gerekletirdikleri piyasalardr.

  • MKB, Tokyo borsas, Zrih borsas vs

  • Bu piyasada ilem yapan alc ve satclar borsa, tarafndan belirlenen kurallara uymak zorundadr, yatrmclar kendi aralarnda ilem yapamazlar.


Over the Counter (OTC) piyasalar(nc El Piyasalar)

  • Organize borsalara gre, snrlamalar ok daha az olan esnek zellikle piyasalardr.

  • Bu piyasalarda fiziksel bir mekan yoktur.

  • Bu piyasalarda genellikle organize borsalarda ilem grmeyen kk iletmelerin hisse senetleri ilem grmektedir.

  • Herhangi bir alc ve satcnn herhangi bir ekilde bir araya gelerek kendilerinin belirledii koullara gre alm satm yapmalar halinde yaptklar ilemler de organize olmayan veya tezgahst piyasas ilemi olarak kabul edilmektedir.


KNC EL PYASALARINDA LEM SREC

  • kinci el ilemler, hem organize hem de organize olmayan piyasalarda yaplabilir.

  • lk alcnn satmak istedii menkul kymet veya varlk artk ikinci el piyasada ilem grecektir.

  • Organize olmayan piyasalarda gerekletirilen ikinci el ilemler iin zel bir ileyi sreci tanmlanmaz nk alc ve satc istedii koullarda ilem yapabilir.

  • Organize piyasalarda gerekletirilen ikinci el ilemler iin alm satma konu olan varlklarn borsaya kote edilmi olmalar arttr.


  • Bir menkul kymetin borsada ilem grebilmesi iin borsann yetkili organ tarafndan ilgili menkul kymetin borsada ilem grmesine izin verilmelidir.

  • Borsalar hangi menkul kymetlerin borsada ilem grebileceklerine ilikin kurallar nceden aklarlar. Bu kurallara kotasyon koullar denir.

  • irketin borsa kotasyonu artlarna uygun bulunarak, menkul kymetlerin borsada ilem grmesine izin verilmesi halinde menkul kymet borsalar borsaya kote edilmi olur.


Drdnc El Piyasalar

  • Finansal yatrmclar arasnda dorudan menkul kymet aktarmnn yapld, blok alc ve satclar arasndaki iletiim a ile alan piyasa drdnc el piyasadr.

  • Blok deyimi, tek ilemde byk sayda hisse senedinin aktarma konu olmasdr.

  • Bu piyasaya katlanlar normal satc hizmetlerini deerlendirme d tutmaktadrlar.

  • Drdnc el piyasa rgtlenmesi karlnda sadece kk bir komisyon veya yllk denti denir.

  • Bylece blok aktarmann maliyeti ok dk kalr.


Drdnc El Piyasalar lem Sreci

  • Firmann alm ya da satm yapmak isteyen abone mterisi, ileme bilgisayarndan cari piyasa fiyatlarn sorarak balar.

  • Abone mteri, ilem yapmak istedii iin istedii hisse senedinin adn, teklif edilen veya istenen fiyat, arz edilen sayy bilgisayar ana kendi ifresiyle girer.

  • Bu giri piyasay rgtleyen firmann bilgisayar anda bir alm veya satm teklifi olarak yazlr.

  • lem yapmak isteyen dier aboneler, ilk abone ile temas kurup pazarl gerekletirebilirler.

  • Karlkl anlama sonucunda ilem gerekleir.

  • Bu sistemde alc ve satc aboneler karlkl kimliklerini renmeden ilemlerini gerekletirebilirler.


SERMAYE PYASASI KURUMLARI

  • Arac Kurulular

  • Yatrm Fonlar

  • Yatrm Ortaklklar

  • Borsa Yatrm Fonlar

  • Konut Finansman

  • Dier Sermaye Piyasas Kurumlar

    • Derecelendirme Kurulular

    • Gayrimenkul Deerleme irketleri

    • Takas ve Saklama Merkezi

    • Merkezi Kayt Kuruluu

    • Portfy Ynetim irketleri

    • Bamsz Denetim Kurulular


Arac Kurumlar

  • S.P.K.nu arac kurulular, arac kurum ve bankalar olarak tanmlamtr. Sermaye piyasasnda araclk, sermaye piyasas aralarnn yetkili kurulular tarafndan kendi nam ve hesabna, bakas nam ve hesabna, kendi namna bakas hesabna ticari amala alm satmdr.


ARACI KURUMLAR

  • Arac kurulular, sermaye piyasas aralarnn karm, alm, satm ve pazarlanmas ile uraan kurumlardr.

  • Arac kurululara hem kk tasarruf sahipleri, hem de irketler asndan ihtiya vardr. Kk tasarruf sahipleri sermaye piyasas ile ilgili olarak yeterli bilgiye sahip deildir. irketler de sermaye piyasasna yabancdr.


ARACI KURUMLAR

  • 2499 sayl kanuna gre, menkul kymetlerin, kymetli evrakn, mali deerleri temsil eden ve ihra edenin mali ykmllklerini ieren her trl evrakn bakas nam ve hesabna, kendi namna yahut kendi nam ve hesabna, araclk amacyla alm satm ancak kanunla dzenlenen arac kurumlar tarafndan yaplr.

  • Arac kurulular sermaye piyasasnda faaliyet gsterme yetkisi alm olan kurululardr.

  • Kurulu izinleri SPK tarafndan verilmektedir.


ARACI KURULULARIN YAPABLECEKLER LEMLER

  • Kurul kaydna alnm veya alnacak sermaye piyasas aralarnn ihra veya halka arz yoluyla satna araclk etmek

  • hra edilmi sermaye piyasas aralarnn alm satmna araclk yapmak

  • Portfy iletmecilii veya yneticilii faaliyetlerinde bulunmak

  • Yatrm danmanl yapmak

  • Repo ters repo ilemlerini yapmak

  • Finansa gstergelere, sermaye piyasas aralarna, mal ve kymetli madenlere dayal vadeli ilem szlemesine araclk etmek


  • Arac kurulularn yapabilecekleri faaliyetlerle ilgili olarak Kuruldan ve MKBden izin almalar gerekmektedir.

  • Arac kurumlar TSPAKBnin doal yesidir. (www.tspakb.org.tr)


  • Arac kurulularn merkez d rgtleri ubelerden, irtibat brolarndan ve acentelerden olumaktadr.

  • Arac kurulular merkez d faaliyetlerini yrtmek amacyla ubeler aabilirler.

  • Acenteler, arac kurum ile yaptklar yazl acentelik szlemesi erevesinde altklar blgede sermaye piyasas aralarna ilikin alm ve satm emirlerinin arac kuruma iletilmesine ve gerekleen emirlerin tasfiyesine araclk eden anonim irketlerdir.

  • Acenteler, SPK kaydna alnrlar.

  • rtibat brolar, arac kurumun sermaye piyasas faaliyetlerinin tantmn yapmak zere, arac kurumu temsil etmekle grevlendirilen hizmet birimleridir.

  • rtibat brolarnn yetkisi mteri emirlerinin arac kuruma iletilmesi ile snrldr.


  • Trne Gre Arac Kurulular

  • Banka 2006 2007

  • Ticari Banka 28 29

  • Kalknma ve Yatrm Bankas 11 11

  • Toplam 39 40

  • Arac Kurum

  • Banka Kkenli 29 31

  • Banka Kkenli Olmayan 70 68

  • Toplam 99 99


  • Yetki ve zin Belgelerine Gre Arac Kurumlar

    2006 2007

  • Alm Satma Araclk 106 104

  • Repo/Ters Repo lemleri 65 63

  • Halka Arza Araclk 59 61

  • Portfy Ynetimi 57 59

  • Yatrm Danmal 53 59

  • Trev Aralarn Alm

  • Satmna Araclk 45 63


Arac Kurumlarn Araclk Faaliyetleri

  • Halka arza araclk

  • Alm-satma araclk


  • Halka arza araclk birincil piyasa ilemleridir.

  • Bu aamada bir arac kurum, en iyi gayret aracl ve araclk yklenimi olmak zere 2 tr hizmet verebilir.

  • En iyi gayret aracl: zahnamede gsterilen sat sresi ierisinde menkul kymetlerin satlmasn, satlmayanlarn iadesini veya nce satn almay stlenmi nc kiilere satn ifade eder.

  • Araclk Yklenimi: Bakiyeyi Yklenim, Tmn Yklenim


  • Bakiyeyi Yklenim: Sermaye piyasas aralarnn halka sunum yoluyla satlmasn ve satlmayan blmn tamamnn, sat sresi sonunda bedelin tam ve nakden denerek arac kurum tarafndan satn alnmasdr.

  • Tmn Yklenim: Menkul kymetlerin halka sunum yoluyla satna balanmadan nce, bedelin sat yapana tam ve nakden denmesidir.


Arac Kurumlarn On-line Hizmetleri

  • Sermaye piyasas ilemlerinin online yaplmaya balanmas ilk olarak ABDde balam ve bunun ncln arac kurumlar yapmtr.

  • Online hizmetlerin ilk trn telefonla yaplan ilemler oluturmaktadr.

  • Gnmzde, mteriler arac kuruma gitmeden veya bir brokerla direkt kar karya gelmeden, 7/24 emir verebilme imkanna kavumutur.


Arac Kurumlarn On-line Hizmetleri

  • Online ilemlerin geleneksel ilemlerden bir fark yoktur.

  • Online ilemlerin borsalara direk olarak balanlarak yapld dncesi yanltr. nk arada bir arac kurum vardr.

  • Emir, ister internet zerinden arac kuruma ulatrlsn, ister telefonla brokera ulatrlsn arac kurum tarafndan mterinin hesab incelendikten sonra borsaya gnderilmektedir.

  • Online ilemler hem ilemlerin yaplma hzn artrmakta hem de maliyet avantaj salamaktadr. Internet zerinden yaplan ilemlerin hz, rahatlk ve maliyet avantaj sunmas birok yeni yatrmcy sermaye piyasasna ekmitir.


  • Online ilem hizmeti veren arac kurumun etkinlii, emirlerin hzl ynetimi, alm satm ileminin kolay yaplmas, komisyon oran, internet sitesinin ierii, hesap bilgilerinin zamannda gncelletirilmesi, gerek zamanl fiyatlarn sunulmas gibi birok zellii baldr.

  • Birok arac kurum, dk komisyon oranlar, balang hesab istememesi, aratrma raporlar, hzl ulam gibi zellikleri ile yatrmclar kendilerine ekmeye alrlar.


  • Online arac kurumlar, mterilerine eitli hizmetler sunmaktadrlar. Bu hizmetler, online hisse senedi ilemleri, online yatrm fonu ilemleri, online tahvil ilemleri, online opsiyon ve future ilemlerdir.

  • Arac kurumlar zellikle online halka arz ilemlerinde avantajldr. nk internet zerinden saysz mteriye ulaabilmektedirler.

  • Ayrca hisse senetlerinin internet zerinden sat maliyetinin dk olmas, arac kurumlarn hizmetleri karl istedii komisyon oranlarn drecektir. Halka arz maliyetinin dmesi, daha ksa zamanda ve daha kolay bir ekilde hisse senetlerinin halka arz olana iletmeleri halka almaya tevik edebilir.


  • Online araclk hizmeti veren finansal kurumlar kendi lkeleri ierisinde yaayan yabanc vatandalar veya yurtd yerleik yabanc yatrmclar kendi lkelerinde yatrm yapmaya tevik etmek, rekabet stnl salamak, ilem hacmini ve komisyon gelirini artrmak amacyla deiik dillerde web sayfalar hazrlamaktadrlar. Bylece dnyann herhangi bir yerindeki yatrmc online hesap aarak birok lkede yatrm yapabilmektedirler.


Trkiyede Online Hizmet Sunan Arac Kurulular

  • ABDde ve dnyada olduu gibi Trkiyede de online ilemler telefonla balamtr.

  • Trkiyede online ilemler 1998 ylndan itibaren balam zellikle 1999 ylnda art gstermitir.

  • Trkiyede arac kurumlar mterilerine;

    • Hisse senedi alm-satm ilemleri

    • Yatrm fonu alm-satm

    • Tahvil ve hazine bonosu alm-satm

    • Repo ve ters repo ilemleri

    • Halka arz ilemlerine ilikin hizmetler vermektedirler.


  • Online ilemlerin stnlklerine karlk Trkiyede ve dier lkelerde zme kavuturulmay bekleyen sorunlar vardr.

  • Arac kurum sistemlerinin kesilme ve yavalamalar,

  • Yatrmcnn gizlilii ve korunmas

  • Gvenlik ve vergileme sorunlar vs


Arac kurululara getirilen balca ykmllkler

  • Blokaj ykmll

  • Borsa yelii;

  • Mteriyi tanma kural;

  • ereve szleme imzalama ykmll


Arac kurumlar u ilemleri yapamazlar

  • Mevzuatn imkan verdii haller hari olmak zere, borlanmay ieren kendi mali taahhtlerini ieren evrak karamazlar,

  • zin alnan faaliyetler ve bunlara ilikin ilemler dnda hibir ticari, snai ve zirai faaliyette bulunamazlar,

  • Mevduat toplayamazlar,

  • Mevzuatn imkan verdii haller hari olmak zere, sermaye piyasas aralarnn, belli bir getiri salayaca ynnde bir taahhtte bulunamazlar,

  • Fiktif hesap aamaz ve ilemlerini kayt d brakamazlar.


Yatrm Ortaklklar

  • Sermaye piyasas aralar ile ulusal ve uluslararas borsalarda veya borsa d organize piyasalarda ilem gren altn ve dier kymetli madenler portfy iletmek zere anonim ortaklk eklinde ve kaytl sermaye esasna gre kurulan sermaye piyasas kurumlardr.


Yatrm ortaklklar portfy iletmek amacyla

  • Ortaklk portfy oluturmak, ynetmek ve gerektiinde portfyde deiiklikler yapmak,

  • Portfy eitlendirmesiyle yatrm riskini, faaliyet alanlarna ve ortaklklarn durumlarna gre en aza indirecek bir biimde datmak,

  • Menkul kymetlere, mali piyasa ve kurumlara, ortaklklara ilikin gelimeleri srekli izlemek ve portfy ynetimiyle ilgili olarak gerekli nlemleri almak,

  • Portfyn deerini korumaya ve artrmaya ynelik aratrmalar yapmakla sorumludur.


Yatrm ortaklklar

  • dn para verme ileriyle uraamazlar,

  • Mevduat toplayamazlar ve mevduat toplama sonucu verebilecek i ve ilemleri yapamazlar

  • Ticari, snai ve zirai faaliyetlerde bulunamazlar,

  • Araclk faaliyetinde bulunamazlar.


  • Esas szlemelerinde asgari snrlar belirtilmek kaydyla, portfy deerinin en az %25ini devaml olarak zelletirme kapsamna alnm Kamu ktisadi Teebbsleri (KT) dahil Trkiyede kurulmu ortaklklarn hisse senetlerine yatrm yatrm ortaklklar, A Tipi Ortaklk olarak isimlendirilmektedir.


Gayrimenkul Yatrm Ortaklklar (GYO)

  • Gayrimenkul Yatrm Ortaklklar, eitli gayrimenkullere yatrm yapmakta ve kard hisse senetlerini de tasarruf sahiplerine satmaktadrlar. Gayrimenkullerin deerlerinde meydana gelen artlar hisse senedi fiyatlarn da artrmaktadr. Ayn zamanda Gayrimenkul Yatrm Ortaklnn kar artka hisse senedi sahiplerinin, hisseleri orannda kazanlar da artmaktadr.


Gayrimenkul Yatrm Ortaklklar

  • Gayrimenkule dayal sermaye piyasas aralarna (gayrimenkul sertifikas ve konut kredileri karlnda ihra edilen varla dayal menkul kymetler gibi) yatrm yapabilirler.

  • Bina, arsa ve araziden oluan gayrimenkullere yatrm yapabilirler.

  • Gayrimenkuller zerinde intifa hakk kurabilir ve bu hakk kullanabilirler.

  • Balang sermayesi 2007 yl iin 7.8 Milyon TLden az olmamas gerekir.

  • Balang sermayesini temsil eden hisse senetlerinin en az %25inin nakit karl karlmaldr.

  • Kurucu ortaklardan en az birinin lider giriimci olmaldr.


Gayrimenkul yatrm ortaklklarnn balca amalar

1) Ortaklk portfyn oluturmak, ynetmek ve gerektiinde portfyde deiiklikler yapmak,

2) Portfy eitlendirmesiyle yatrm riskini en aza indirecek bir biimde datmak,

3) Gayrimenkullere ve gayrimenkule dayal aralara iliki gelimeleri srekli izlemek ve portfy ynetimiyle ilgili olarak gerekli nlemleri almak,

4) Portfyn deerini korumaya ve artrmaya ynelik aratrmalar yapmak.


Risk (Giriim) Sermayesi Yatrm Ortaklklar (RSYO)

  • Risk sermayesi, Trkiyede kurulmu veya kurulacak olan, gelime potansiyeli tayan ve kaynak ihtiyac olan ortaklk olarak tanmlanmaktadr. Risk sermayesi yatrm ise, giriim irketlerinin birinci el piyasalarda ihra ettii ortaklk ya da alacakllk salayan sermaye piyasas aralarna yaplan uzun vadeli yatrmlardr.


  • RSYO ise; kaytl sermaye sistemine tabi olarak kurulan ve karlm sermayelerini esas olarak sermaye ve faiz kazanc elde etmek amacyla risk sermayesi yatrmlarna ynelten halka ak anonim ortaklklardr. 2008 yl iin 5.000.000 TL balang sermayesi ile kurulmaktadrlar. Ortaklk sermayesinin en az %25ine sahip olan yatrmcya lider giriimci ad verilmektedir.


  • Risk sermayesi esas olarak; finansman modeli yoluyla dinamik, retken ancak fikirlerini yatrm eklinde hayata geirecek finansal gce sahip olmayan giriimcilerin desteklenmesi arzulanmaktadr. Bu anlamda risk sermayesi finansman modeli, iyi bir i kurma fikrine ve gerekli giriimcilik yeteneine ve bilgisine sahip olan ancak yeterli finansman imkan olmayan giriimcilere fikirlerini hayata geirmeye imkan verecek finansman salayan bir modeldir


RSYO tarafndan temel olarak aadaki finansman trleri salanmaktadr:

  • ekirdek sermaye; fikir aamasndaki projelere verilen finansmandr.

  • Balang sermayesi; rn gelitirme aamasnda verilen finansmandr.

  • Erken aama finansman; markalama ve ticari baarnn salanabilmesi iin salanan finansmandr.

  • Kpr finansman; halka alma esnasnda ihtiya duyulan finansmann salanmasdr.


  • Login