I n te t rklerde devlet te k lati
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 160

I.ÜNİTE: TÜRKLERDE DEVLET TEŞKİLATI PowerPoint PPT Presentation


  • 299 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

I.ÜNİTE: TÜRKLERDE DEVLET TEŞKİLATI. İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİNDE DEVLET YÖNETİMİ.

Download Presentation

I.ÜNİTE: TÜRKLERDE DEVLET TEŞKİLATI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


I.NTE: TRKLERDE DEVLET TEKLATI


LK TRK SLAM DEVLETLERNDE DEVLET YNETM


  • Seluklular meydana getiren Ouzlar, Orta Asya'dan Maverannehir ve Horasan'a gelince btnyle slamiyeti kabul ettiler. Mslman olmalaryla eski bozkr kltrnn slama aykr olmayan messeselerini sentezletirdiler. Bylece Trk-slam kltr ortaya kt.


1-Trk-slam Devletlerinde Devlet Anlay

  • Orta Asyada kurulan ilk Trk-slam devleti Karahanllard. Zamanla devlet ynetiminde slam devletlerinden etkilenen Karahanllar, Trk- slam devlet yapsnn oluumunda bir kpr vazifesi grd. Seluklular zamannda olgunluk safhasna ulat.


  • Trk Devlet geleneinin esasn tekil ettii Seluklu devlet tekilat; Karahanl, Smnl, Gazneli ve Abbas devletleri tekilatlarndan geni lde faydalanm ve bunlar kendi bnyesinde mkemmel bir surette uygulamtr.


  • lk Trk devletlerindeki lkenin treye uygun ve adaletli olarak ynetilmesi, Devlet halk iindir anlay Trk-slam devletlerinde de devam etti. lk Trk devletlerindeki Trk cihan hakimiyeti lks ise cihat anlayyla birleerek slamiyetin dnyaya hakim olmas ekline dnt.


  • Byk Seluklu Devletine kadar slam dinini kabul eden devletlerin hkmdarlar halifenin yksek otoritesini tanmaktayd. 1058 de Abbasi Halifesi temsil ettii siyasi otoriteyi bir trenle Seluklu Sultan Turul Beye devretti. Bylece ilk defa resmen dini ve siyasi otorite birbirinden ayrld.


2-Merkez Tekilat

  • lk Trk-slam Devletlerinde merkezi ynetim hkmdar, saray ve hkmetten olumaktadr.


  • a-Hkmdar:lk Trk devletlerindeki kut inanc Trkler slamiyeti kabul ettikten sonra slami bir anlam kazanarak Allahn takdiri veya nasibi olarak yorumlanmtr.lk Mslman Trk devletlerinden olan Karahanllarda, lkenin dousunu idare eden byk hakana Arslan Han ad verilirdi. Onun hakimiyeti altnda bat blgelerini, Bura nvann tayan dier bir han idare etmekteydi.


  • Hkmdarl halife tarafndan tasdik edilen Gazne hkmdar Mahmud, sultan nvann ilk defa kullanan hkmdar olarak bilinir. Daha sonra bu nvan, btn Mslman devlet bakanlar tarafndan kullanlmtr Tre ve messeselerin tand haklarla devletin tek hakimidir.


  • Sultan nvanl hkmdarlara genellikle Sultanlzam denilirdi. Trklerdeki Hkan veya Kaan, batdaki imparator kelimesinin karldr. Sultan, Trke adnn yannda slam ad da tard. Halife tarafndan knye ve lakap da verilirdi. Sultan merkezde oturur, lke topraklar hanedan mensuplarnca idare edilirdi.


  • Mslman Trk devletlerinde, kendilerine bir blgenin idaresi verilen hanedan yeleri, melik diye anlrd. Bunlar yar mstakil bir ekilde hareket ederlerdi. Bulunduklar blgede, asl devlet merkezindekine benzer bir dvan kuruluuna da sahiptiler.


  • Hkmdarn vefat veya iddetli bir d istil gibi hdiseler sonucu, merkezde iktidar boluu olunca, devlet btnl bozulmaya yz tutar, iktidara sahip olmak iin ehzadeler birbiriyle mcadeleye giriirdi. Bu durum, Seluklu Devletinin daha uzun mrl olmasn nlemitir.


  • Ancak Osmanllar, bunu gz nne alarak hakimiyetin bln-memesini prensibini gerekle-tirip, devleti alt asrdan fazla ayakta tutabilmilerdir. Ayn husus Gktrkler'de, lteri Kaan ile kardei Kapagan Kaan'n ocuklar arasnda da grlmtr.


  • RET ONAZaman alacak biliyorum, fakat eer retebilirsen ona,kazanlan bir lirann, bulunan be liradan daha deerli olduunu ret.


  • Kaybetmeyi renmesini ret ona ve hem de kazanmaktan nee duymay.

  • Kskanlktan uzaklara ynelt onu. Eer yapabilirsen,Sessiz kahkahalarn gizemini ret ona.


Brak erken rensin, zorbalarn grnte galip olduklarn...Eer yapabilirsen, ona kitaplarn mucizelerini ret.


Fakat ona sessiz zamanlar da tan.

Gkyzndeki kularn, gnein altndaki arlarn, ve yemyeil yamataki ieklerin ebedi gizemini dnebilecei.


Okulda hata yapmann, hile yapmaktan ok daha onurlu olduunu ret ona.

Ona kendi fikirlerine inanmasn ret.Herkes ona yanl olduunu sylediin de dahi.


Tm insanlar dinlemesini ret ona,

Fakat tm sylediklerini gerein eleinden geirmesinive sadece iyi olanlar almasn da ret.


Eer yapabilirsen, zldn de bile nasl glmseyeceini ret ona. Gzyalarnda hibir utan olmadn ret.


Ona kuvvetini ve beynini en yksek fiyat verenesatmasn, Fakat hibir zaman kalbi ve ruhunafiyat etiketi koymamasn ret.


Uultulu bir insan kalabalna kulaklarn tkamasn ret ona. Ve eer kendisinin hakl olduuna inanyorsa, dimdik dikilip savamasn ret.


  • Byk Seluklu Devletizama-nnda, Trk medeniyeti ok yksek bir seviyeye ulamtr. Seluklu sultanlar, devleti adaletle idare etmeye byk nem verirler ve devletin devamn bunda grrlerdi.


  • Sultanlar, haftann belirli gnlerinde, devlet ileri gelenleri kabul ederlerdi. Halkn ikyetlerini dinler, devlete kar ilenen sulara bakan yksek mahkemeye bakanlk yaparlard.


  • Karahanl Devleti, daha ilk kurulu yllarnda, tarih Trk devlet idaresi geleneine uygun olarak iki byk idar ksma blnd. Bunlardan douda kalan ksmn banda hakan bulunur ve her trl idar yetkiyi elinde bulundururdu.


  • Bat ksmn ise hakann hkmran-l altnda, ayn aileden bir han, ona bal olarak idare ederdi.


  • Hkmdarlarn yannda "Yuru" denilen bakanlar kurulu bulunurdu. Yksek devlet memuriyetlerinde, bakumandana "suba", maliye bakanna "ac", saray hcibine"tayangu" veya "bitiki" denirdi.


  • Devlet tekilt:Gazneli Devletinde emir veya sultan, devletin tam hkimidir. Devlet dairelerine dvn denilmektedir. Bu dvnlarn en nemlileri, Dvn- Vezret, Dvn- Arz, Dvn- Rislet veya n ve Dvn- rf idi. Dvn- Vezret, maliye ve genel ynetim ilerine bakard. Bakan vezirdi.


  • 4. Seluklularda deiik topluluklarn ocuklar kk yata alnarak zel olarak yetitirilir ve yeterli olgunlua geldiklerinde askere alnrlard. Bu sisteme gulam sistemi denilirdi.

  • Seluklulardaki bu sistemin Osmanllardaki karl aadakilerden hangisidir?

  • A) TimarB) KapkuluC) Millet

  • D) ltizamE) Sliyane

  • 2008-2


  • 11. asr yazarlarndan Kagarl Mahmud yle demektedir: "Allah, devlet gneini Trklerin burcunda dodurmu, gklerdeki dairelere benzeyen devletleri onun saltanat etrafnda dndrm, Trkleri yeryznn hakimi yapmtr."


  • Soru: Trk-slam Devletlerinde yer alan nemli divanlar yaznz.

  • Cevap: Tura divan,stifa divan, arz divan, art divan, art divan.


  • Soru: stifa Divannn grevi nedir?

  • Cevap: Devlet adam-larnn istifa ettii divandr.


b-Saray Tekilat

  • Sarayda sultann ailesi ve maiyeti otururdu. Saray tekilat ve terifatlk, nceleri Ouz tresine gre yaplrken, sonralar slam hviyet kazand.


  • Sarayda, sultanla dvanlar arasndaki irtibat Hcib'l-hacib denilen Hcib salar; rf meselelerin hallinde kadya da yardmc olurdu. Hcibler, sultann gvendii kiiler arasndan seilirdi.


  • Emr-i Candr: Saray muhafz-larnn ba olup, maiyetindeki hassa birlikleriyle sarayn ve sultann emniyetini salamakla grevliydi. Silahdar, merasim-lerde sultann silahlarn tard ve silahhanedeki muhafzlarn miriydi.


  • Emr-i Alem: Sultann "Rayet-i Devlet" denilen bayran, saltanat sancaklarn tamak ve muhafaza etmekle grevliydi. Emr-i alemin maiyetinde alemdarlar vard. Yasac, bayrak ve nevbet takmn muhafaza ve idare ederdi.


  • Soru: Emir-i Alem

  • Cevap: Herkese hkmeden en gl. Alemin kral.


  • Cmedr: Sultann elbiselerinin muhafzyd. Emr-i meclis, sultann ziyafetlerini hazrlatp, terifatlk yapard. Emr-i enigr, sultann yemeklerini hazrlayan ve sofra hizmetlerini yapan enigirlerin amiriydi.


  • erabdar- has, sultann erbet-lerini hazrlamakla, haftann belirli gnlerinde toplanan mecliste ve yemeklerde hizmetle grevliydi.


  • Serhenk (avu), trenlerde ve sultann seyahatlerinde yol aard. Ayrca, Abdr, Emr-i hur, stadddr, Vekl-i Has, Emr-i ikr, Bazdr ve Nedimler de sarayda vazifeli kiiler arasndayd.


  • c- Hkmet:Byk dvan denilen "dvan- saltanat"ta devletin umumi ileri grlp yrtlrd. Seluklularda byk dvandan baka, devletin mal, asker, adl ve dier ilerine bakan dvanlar da vard.


  • Dvan bakan, sultann mutlak vekili olan Shib, Shib-i Dvan ve Hce-i Bzrg de denilen vezirdi. Vezir bir tane olup, almet olarak destr (sark) ve altn divit verilirdi. Vezirin dividi, Devtdr'da olup, ayn zamanda sr ktiplii de yapard.


  • Dvan- arz'a, Arz'l-cey bakanlk ederdi. Emr-i ariz de denilen bu zatn bakan-lndaki tekilat, mill savun-ma hizmetleri ve ordunun ihtiyalarn karlamakla vazifeliydi.


  • Seluklularda, stif dvan, mal ilerle ilgilenir, en nemli yesine Mstevf denirdi. Tura dvan, ferman, berat, menur, mektup dahil, yazmalara tura ekerdi. raf dvan; Mrif-i memlik de denilen mrifin mirliinde genel tefti yapard.


  • ehzadelerin yetimesiyle ilgilenen ata-begler, eyalet merkezlerinde gvenlik hizmetleriyle ilgilenen ve hne (veya ahne) denilen asker valiler, mlk idareden mesul olan miller ve zabta hizmetleriyle "emr-i bi'l ma'rf ve nehy-i ani'l-mnker" (iyilii emredip ktlkten sakndrma) grevini stlenmi olan muhtesipler de hkmet tekilat iinde yer alrd.


Adl Tekilat (Hukuk)

  • Adliye; er' ve rf kaz olmak zere ikiye ayrlrd. er' davalara kadlar bakard. Kd'l-kudt denilen ba kad, Badat'ta bulunur, merkezde mahkeme bakanl yapard.


  • Ba kad, dier kadlar da tefti ederdi. Kadlar, er' davalar, tereke (miras), hayrt ve vakf ilerine bakarlard. Seluklu Trkleri, Hanef mezhebinde olduklarndan, davalar ve meseleler, bu mezhebin hkmlerine gre halledilirdi.


  • Yanl bir karar verilmise, teki kadlar, durumu sultana bildirerek, dzeltme yaplr, hatann nne geilirdi. Kadlarn yetimesine ok dikkat edilirdi.


  • rf mahkemelerin banda, Emr-i dd denilen adalet emri bulunurdu. Bunlar, devlete, kanunlara ve emirlere kar gelenlerin davalarna, siyas sulara bakarlard. Bir nevi olaanst mahkemeler demek olan Dvan- mezalim'e bakanlk ederlerdi.


  • Kazaskerler (Kadaskerler), ordu mensuplarnn davalarna bakard. Dine aykr grlen her harekete muhtesip, annda mdahale ederdi. Adliye mensuplar, bamsz olup, byk dvana ve eyalet dvanlara bal deildiler.


  • Harezmahlar Devletinin adl te-kilt btn Mslman-Trk dev-letlerinde olduu gibi er ve rf kanunlar idi. Memlekette en ok Hanef ve ksmen de fi mez-hebinin hkmleri uygulanrd. eri mahkemelere kadlar bakmaktayd. Orduya mensup olanlarn er meselelerini halletmek iin, kazas-kerler yani ordu kadlar vard.


C-Klasik Osmanl Devlet Tekilat


A-OSMANLILARDA DEVLET ANLAYII

  • Osmanl Devleti, devlet ynetimi alannda Seluklular ve lhanllardan etkilenmitir.Osmanl Devletinde ynetim, slam hukukuna dayanr. Ancak Osmanl devlet anlayn boyutlandran baz dier unsurlar da vardr. Bunlar eski Trk gelenei ve fethedilen yerlerin daha nceki uygulamalardr.


  • Trk slam Devletlerindeki adil ynetim, Trk Cihan Hakimiyeti lks ve kanun stnl anlay ile Osmanl Devletinde de devam ettirilmitir. Bu anlay devlet-i ebed mddet, nizam- alem ve kanunu kadim ile sreklilik kazanmtr.


2009-SZ 2


2- OSMANLI DEVLET MERKEZ TEKLATI


  • Osmanl Devletinde btn tekilat,padiahn mutlak ve ortak olunmaz egemenliini gerekletirmek zere kurulmutu.Yasama,yrtme ve yarg yetkilerini kendisinde toplamt.


  • Balangta bey gazi unvanlarn tayan Osmanl hkmdarlar daha sonra hdevendigar, sultan, han, ve padiah unvanlarn da kullanmlardr.


  • I.Murattan itibaren lke hanedann ortak maldr. anlaynn yerini lke padiah ve oullarnndr anlay ald. Bu uygulamayla taht kavgalarnn snrlandrlmas ve merkezi otoritenin korunmas hedeflenmitir.


  • 79. Osmanl Devletinde yaanan taht kavgalarnn aadakilerden hangisine ortam hazrlad savunulamaz?

  • A) Yabanc devletlerin Osmanl i ilerine karmasna

  • B) Merkez otoritenin zayflamasna

  • C) Parlamenter sisteme geilmesine

  • D) Tahta geme usulnn deitirilmesine

  • E) Gl olann tahta gemesine

  • 2007-2


  • 31. Osmanl Devleti ynetiminde, belli dnemlerde geerli olmu ilkelerden bazlar unlardr:

  • lke hanedan yelerinin ortak maldr.

  • Devlet ynetimi hkmdar ile oullarna verilmitir.

  • Ynetim hanedann en yal yesinin hakkdr.

  • Bu ilkeler, aadakilerden hangisi ile ilgili anlay ortaya koymaktadr?

  • Bamszlk B) Adalet C) Egemenlik

  • D) Halklk E) Eitlik

  • 1989-SS


  • ehzadelerin devlet ynetiminde deneyim kazanmalar iin sancaklarda vali olarak grevlendirilirlerdi. Yanlarna tecrbeli devlet adamlarndan hoca grevlendirilirdi. Bu hocalara Lala denirdi.


  • Fatih Kanunnamesi, devletin bekasnn salanmas ve taht kavgalarnn nne geilmesi iin tahta kan hkmdarn gerekli tedbirler almasna izin verdi.


  • XVII.yzyla kadar devam eden bu usl I.Ahmetten itibaren, ekber ve ered (hanedann en byk ve olgun yesinin tahta gemesi) eklinde deitirildi.


B-Saray Tekilat


C-Divan- Hmayun


  • Divann balca iki zellii en st ynetim rgt ve en yksek mahkeme olmasdr.


Kubbealt


  • 63. Aadakilerden hangisi,Osmanllarda devlet ilerinin grld divann bir karar organ olmaktan ok bir danma organ olduunu gsterir?

  • A-Divan grmelerinin belli gnlerde yaplmas

  • B-Divann gerekli grlen yerde toplanmas

  • C-Grld ilerin zelliklerine gre eitli adlar almas.

  • D-Kararlarda son szn padiaha ait olmas.

  • E-Divanda byk davalara baklmas.


  • Padiahn bakanlnda toplanan divanda siyasi, askeri,adli, ekonomik iler grlr,davalara baklrd. Divan, din,dil,rk, cinsiyet, meslek vb. ayrm yaplmakszn herkese akt. Divan- hmayun toplantlarna vezir-i azam, vezirler, kazaskerler, defterdar ve nianc katlrd.


  • Devlet snrlarnn genilemesiyle I.Murat zamannda Rumeli Beylerbeylii kurularak lke ynetim birimlerine ayrld. Bylece lke eyaletlere,eyaletler sancaklara, sancaklar kazalara kazalar ise kylere ayrld. Yldrm Bayeztzamannda da Anadolu Beylerbeylii kuruldu.


  • 54. Osmanl mparatorluunun kta zerinde uzun sre egemenlik kurmu olmas bu imparatorlua,

  • I. stratejik bakmdan nemli konumda olma,

  • II. farkl din ve milletlerden ok sayda kiiyi barndrma,

  • III. merkeziyeti sistemi benimseme

  • zelliklerinden hangilerini kazandrmtr?

  • A) Yalnz I B) Yalnz II C) I ve II

  • D) II ve III E) I, II ve III 2004


3-OSMANLI ORDUSU

  • Kurulu yllarnda Osmanl Beyliinin dzenli askeri birlikleri yoktu. Gerektiinde, gazilerden oluan ve tamam atl olan airet kuvvetleri, alperenler ve gazi aknclarn tellallar vastasyla bir yerde toplanmas salanr ve sefere klr. Snrlarn genilemesiyle birlikte bu kuvvetlerin yetersiz olduu grld ve devaml savaa hazr, yaya ve atl bir kuvvetin kurulmasna karar verildi.


  • Osmanl Ordusunun Balca Blmleri:

  • A-Kara ordusu


1-Yaya ve msellemler

  • Orhan Bey zamannda Yaya ve Msellemler adyla ilk ordu tekilat oluturuldu. Bu askerlerin yaya olanlarna yaya, atl olanlarna msellem ad verilirdi. Sava zamanlarnda iki ake alrlar dier zamanlarda kendilerine verilen iftlikleri ekerlerdi.


2-KAPIKULU OCAKLARI

I.Murat zamannda penik olan denilen harp esirlerinin says artnca,bu insanlardan daimi ve dzenli ordunun kurulmasnda yararlanmak dncesi domutur. Zaten daha nceki Trk slam devletlerinde de benzeri uygulamalar vard.Bylelikle Kapkulu Ocaklar oluturuldu.


  • Kapkulu Ocaklar oluturulduktan sonra,bu ocaklara srekli bir kaynak olmak zere, devirme usul ihdas edildi. Bylelikle kapkulu ocaklar hem bir askeri birliin hem de genelde ynetim mekanizmasnn nemli bir kolu olan sistemin kayna haline geldi. Kapkulu askerlerinin blmleri unlard:


2010-LYS


a-Yaya Kapkulu Ocaklar

  • Acemi Oca:Btn kapkulu ocaklarnn nefer ihtiyacn karlard.

  • Yenieriler:Kapkulu askerinin esas unsuruydu. Savata ve barta padiah korumakla grevliydiler. ayda bir ulufe denen maa alrlard.


  • Cebeci Oca:Silahlarn tamiri,tanmas ve datlmasnda grev alrlard.

  • Topu Oca:Toplarn imali ve kullanlmasndan sorumlu idi.


Yenieri


  • Yenieri sokakta bir Yahudiyi yakalayp grtlana sarlm:

  • Meer Meryem Anay siz Yahudiler ldrmsnz.!Senden Onun intikamn alacam! demi.

  • Korkudan dizlerinin ba zlen Yahudi:

  • Kulun klen olaym, ldrlen Meryem Ana deil, sa Peygamberdi! diye kekelemi.

  • Olsun demi yenieri , o da bizim hak peygamberimizdir!.

  • Yahudi Aman aam,aradan bin sene geti!. diye mrur-u zamandan sz edecek olmu;ama yenierinin niyeti kt:

  • Zarar yok,demi,ben imdi duyuyorum,imdi intikam alacam!


Yenieri Aas 10-B-10-A


Osmanl ordusu sefere giderken


SORU: Devirme sistemi nedir?

  • Cevap: Osmanl Devletinde her hristiyann olunun ocuu alnmak artyla saraya alnrd.


  • Soru: kma kelimesini bir cmle ile aklaynz.

  • Cevap: Saraydaki bekar erkekler.


  • Ulufe: Kazaklara verilen ad.


  • Ulufe: Burjuva snf ile ibirlii yapan kii.

  • ilere verilen maa

  • iftbozan: Yenieri Ocan kaldrma dncesi


  • Ulufe: Korkulan eyler. Denizlerdeki korkulan eyler gibi.

  • Ulufe: Yalan szler,batl inan, rnein corafi keiflerden nceki zamanlarda, denizlerdeki canavar inanc.


b-Atl Kapkulu Ocaklar

Alt Blk Halk ( Kapkulu Sipahileri):Atl idiler. Yenieriler gibi ayn grevi stlenmilerdir. I.Murat dneminde Sipah,Silahtar olmak zere iki blkten oluuyordu.


  • Soru: Osmanllarda ordu tekilatn yaznz.

  • Cevap: Kapkulu Sipahileri: a-Sol yetimler b-Sa yetimler c-Sol gadalar (Sol tfekiler) d-Sa flemeyiciler (Sa tfekiler)


"Bilgi olmayan yerde cehalet ilim olur."

GEORGE B. SHAW


3-EYALET ASKERLER

  • a-Tmarl Sipahiler

  • Eyalet kuvvetlerinin en kalabalk snfn tmarl sipahi denilen toprakl svariler tekil ederdi. Osmanllardan nceki slam-Trk devletlerinde bulunan iktanndevam olan ve I.Murad zamannda tekilatlandrlan tmar sisteminin iki yn vard.


  • Sistem bir ynyle topran ilenmesini salarken dier ynyle de devletin atl ihtiyacnn teminine hizmet ederdi.


Tmarl Sipahi


  • Tmar sistemine gre,sipahilere devlete ka grev stlenmek kouluyla tahsis edilen ve adna dirlik denilen gelirler,aslnda devlete ait eitli vergilerden oluuyordu.Sipahi,ald dirlikle hem geimini salar hem de devlete kar grevini yerine getirirdi..


  • Devlete ait topraklar tasarruf eden ve kendilerine sahib-i arz da denilen tmar sahipleri,tasarruf ettikleri yerin yllk gelirine gre yeme,ime,silah ve at gibi her trl ihtiyalar kendilerine ait olmak zere atl askerler yetitirmek zorundaydlar. Bu askerlere cebel denirdi


  • Soru: Cebel nedir?

  • Cevap: Balk paras


  • 82. Aadakilerden hangisinin, timar sisteminin zelliklerinden biri olduu savunulamaz?

  • A) Kylnn ikyet hakknn olmas

  • B) Kylnn, dirlik sahibinin mal saylmas

  • C) Kylnn vergi ykmllnn olmas

  • D) Kylnn retimini artrmas iin dirlik sahibinin nlemler almas

  • E) Kylnn topra kullanma hakkn miras brakabilmesi 2008-2


  • 34. Aadakilerden hangisi Osmanllarda tmar sahibi nin yetkilerinden biri deildir?

  • A-Cebel yetitirme

  • B-Vergi toplama

  • C-Topran iletilmesini salama

  • D-Kyly yarglama

  • E-Asker toplama

  • 1990-YS


  • Tmarl sipahilerin yllk gelirleri hizmet kdemlerine gre 1000-19.999 ake arasnda olurdu. Sipahi bu gelirin her 3000 akesi iin bir cebelbeslemek zorunda idi.Yllk geliri 20.000-99.999 ake arasnda olan dirlie zeamet denirdi.


  • Zeamet sahipleri gelirlerinin her 5000 akesi iin yine bir cebelbesleyip tehiz etmekle ykmlydler. Bu sistemde topran mlkiyeti devlete,ekip bimesi iftiye,vergilerini toplamakta tmarl sipahiye aitti.


  • Tmarl sipahiler eyaletlere gre tertiplenirdi. Beylerbeyi, eyaletin en yksek rtbeli komutanyd. Onun emri altnda sancak beyleri, subalar,alaybeyleri vard. Sefer iin toplanmak gerektiinde eri src denilen grevlilerin denetiminde eyalet bayra altnda toplanlrd.


BEYLERBEY


Bir iin yaplmasn istiyorsanz, o ii megul bir insana verinChurcill


b-Yardmc Kuvvetler

1-nc Kuvvetler

  • Bunlar aknc,deli gibi hafif svari ve azepgibi hafif piyade birliklerin-den oluuyordu. Aknclar gen, gl ve yiit kiilerden seilirdi. Aknclarher trl ihtiyalarn kendileri temin ederler,genellikle dmandan aldklar ganimetlerle geinirler,buna mukabil vergi demezlerdi.


2011-LYS


  • Yine eyalet askeri statsndeki azepler ise nc piyade birliklerindendi. Balangta hafif oku olarak orduya katlan azepler, daha sonraki dnemlerde nc piyade kuvveti olarak savamlardr.


B-DENZ KUVVETLER(DONANMA)

  • Osmanl Devletinde denizcilik faaliyetleri Karesioullarnn Osmanl Devletine katlmas ile balamtr. 1350lerde Marmara Aydnck (Edincik) ssnn kurulmas ilk admdr. I.Bayezitzamannda Geliboluda ilk tersane almtr.


BARBOROS HAYRETTN PAA


GELBOLU TERSANES


KALYON


  • Osmanl donanmasnn ilk ciddi atmas Mehmet elebi zamannda oldu. al Bey kumandasndaki Osmanl donanmas 1415te Venediklilere yenildi. Donanma II.Murat zamannda Karadenizde Trabzon mparatorluunu tehdit edecek bir duruma ulamtr.


  • Soru: Tersane

  • Cevap: Kat ve kitaplarn basld yer.


  • TANZMAT DNEM OSMANLI DEVLET TEKLATI


  • D-DEVLET YNETMNDE DEMELER

  • Osmanl Devlet tekilatnda, gerek ynetim alannda,gerekse askeri alanda baz deiiklikler olmutur. Bu deiikliklerin bir ksm merkez tekilatnda bir ksm da tara tekilatnda olmutur.Bilhassa tmar tekilatnn bozulmas sistemle alakal birok alan etkilemitir. u nemli sonular dourmutur :


  • Devlet,kapkulunu oaltmak zorunda kald.Bu idari,askeri ve mali sistemin ileyiinin zedelenmesine ve kapkulu kaynann eitlenmesine sebep oldu.

  • Saylar oalan kapkullarna ulufeyetitirmek gleti ve merkezi hazinenin yk artt.

  • Eyaletlerdeki tmarl sipahi ile kapkulu birbirlerine kar denge unsuru idiler. Birincisi ortadan kalknca,teki devlete hkmeder hale gelmitir.


  • Kapkulunun says artnca,zellikle devirme kaynakl olmayanlar,reaya arasnda meslek icra etmeye balamlar ve yeni bunalmlar yaratmlardr.

  • Reaya asker olmaya zenince topra brakm,retim azalmtr.

  • Bu gelimeleri,XVI.yzyln sonlarnda btn Akdeniz dnyasnda olduu gibi,Osmanl lkesinde de hzl bir nfus art ve Avrupadaki gelimeler de yakndan etkilemitir.Bylece Osmanl Devleti,btn XVII.yzyl boyunca yava,fakat srekli bir deiim srecine girmi ve temel sistemleri yeni artlarla karlamtr.


  • 1-XVIII. Yzyldaki Deimeler

  • a-Merkez Tekilat

  • XVII.yzyln balarndan itibaren Osmanl veraset usulnde belirli bir kural getirilmi olmas (ekber ve ered=En yal ve olgun hanedan yesinin tahta geii),padiahla geite rekabeti ortadan kaldrm ve padiahlarn yetime biimleri de deitirilmitir.Sancaa kma usul kaldrlmtr.(En son III.Mehmet sancaa kmtr.)Saray eitiminin ardndan tahta ailenin en yal yesinin gemesi,zamanla devlet ilerinin btnyle sadrazamlara braklmas sonucunu dourmutur.

1603--1617


  • XVIII.yzyldan itibaren Divan toplantlar Bab- Alide toplanmaya balamtr.

  • Diplomasinin n plana kmas ile Kalemiyenem kazanmaya balamtr.Reislkttablk nem kazanmaya balarken nianc nemini kaybetmeye balayacaktr.


14- Osmanllarda Devlet Ynetiminde 18.yzylda merkez tekilatnda ne gibi deiiklikler meydana gelmitir?

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................


15- Osmanllarda Devlet Ynetiminde 18.yzyldaTara Tekilatnda meydana gelen deimeleri yaznz.

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................

...............................................................................


  • b-Tara Tekilat

  • Eyaletler ve sancaklar ,arpalk usul denen bir yolla,yksek dereceli grevlilere gelir kayna olarak tevcih edilmeye balanmtr. Bunun sonucunda, eyalet ve sancaklara atanan beylerbeyi veya sancak beyleri yerlerine gitmeyip bir vekil grevlendirdiinden, makamn gerek sahibi ile fiili sahibi farkllam ve tarada yaygn bir vekalet uygulamas grlmeye balamtr.Bu vekil grevliye msellim veya mtesellim ad verilmeye balamtr.


  • Vekiller ilk nce kap halkndan seilirken zamanla ayan ve eraftan kimseler seilmeye balam, bu da daha sonra ayanlarn iyice glenmelerine ve nfuzlu bir zmre olmalarna yol amtr. Tmar usul nemi-ni kaybedince ayanlar iltizam topraklarn da almaya balamlar ve bylece hem ynetici,hem de vergi toplamaya yetkili kiiler konumuna gelmilerdir.


  • Tmar sistemi zayflaynca,eyalet ve sancaklarda ynetici konumundaki paalar,ileri bu kez kendi kaplarnda topladklar ve adna sarca sekban, levenddenilen askerlere grdrmeye baladlar. Sava dnda bo kalan bu askerler problemler karmaya baladlar. Celali isyanlarn knda etkileri olmutur.

  • Tmar sistemi bozulunca reaya da topran terk etmeye balamtr. Bunlara iftbozan denmitir.

  • Tmar sistemi nemini yitirince reayaya yeni vergiler konulmaya balamtr.


2-Tanzimat Dneminde Yaplan Dzenlemeler x

-ltizam usul kaldrld.

-Hazine gelirlerinin toplanmas iin muhassllklar kuruldu.

-Sancak merkezlerinde Muhassla yardmc olmak amacyla Muhassllk Meclisleri kuruldu.


  • 2-XIX.Yzyldaki Deimeler

  • 1774ten sonra girilen srete,Osmanl Devleti,klasik kurumlarnn fonksiyonlarndaki deimenin yaratt skntlar,byk boyutlu bir organizasyona girmeden zemediini anlamaya balad.O yzden,XVIII.yzyln sonu ile XIX.yzyln banda bu skntnn en ok duyulduu bir dnemde Padiah III.Selim zamannda , Bat rnekli daha radikal bir takm dzenlemelere giriildi.


  • a-Merkez Tekilat

  • II.Mahmut dneminde sadrazam konanda (Bab- Ali) toplanan Divan- Hmayuna son verilmi ve Heyet-i Vkela (Bakanlar Kurulu)ya geilmitir. Sadrazam yerine Bavekalet tabiri kullanlmtr.

  • Yenieri Ocann kaldrlmasndan sonra askerlik ilerini dzenlemek amacyla Dar- ura-i Askeri,mlkiye ilerini planlamak iin Dar- ura-i Bab- Ali, 1838ylnda da Meclis-i Vala-i Ahkam- Adliye adyla adli konularla ilgili meclisler dzenlenmitir.


  • Soru: Bab- Ali nedir?

  • Cevap:Alinin yeri.

  • Cevap: nce Baba Alidir.Halk arasnda sylene sylene ksalmtr.Bab- Ali olmutur.

  • Cevap: Kap Ali


  • Tanzimat Fermanndan sonra devlet ilerini grmek amacyla eitli alanlarda yeni meclisler oluturulmutur.

  • Bavekalet tekrar sadrazamla dntrlmtr.


  • 1876 ylnda ilan edilen Merutiyetle Anayasal ynetime geilmi,temsilcilerini halkn setii Meclis-i Mebusan , temsilcilerini padiahn setii Meclis-i Ayan oluturulmutur. Bylece padiahn yetkileri kstlanm,halk ynetime katlmtr.

  • 1912den sonra Meclis ,yeni siyasi partilerin faaliyete gemesiyle ,parti hkmetlerine sahne olacaktr.


b-Tara Tekilat

  • 1-Tanzimat ncesinde Yaplan Dzenlemeler

  • XVIII. Yzylda kaza,bu fonksiyonunu giderek yitirmi ve kadnn idari yarg denetimi azalmtr.

  • Eyaletlerde ortaya kan boluu doldurmak amacyla 1834 ylnda Redif birlikleri kurulmutur.

  • 1836da Anadoluda ve Rumelide Mirlikler oluturuldu. Eyalet valilerine mirnvan verilerek redif birlikleri bunlara balanm ve mirler hem idari hem de askeri yetkiler stlenmilerdir.


  • Mirliklere bal olarak feriklikler kurulmutur.

  • 1833-1836 yllar arasnda mahalle ve kylerde muhtarlk tekilat kurulmutur. Bylece ayanlarn grevlerini muhtarlar alm ve ayanln kaldrlmas iin nemli bir adm atlmtr.


- 1842de mlki idarede sancan altnda kaza ihdas edildi. Kazaya tayin edilen Kaza mdr seimle belirlenecekti.

- Sancakidaresinin bana da Kaymakam atand.

- Eyalette Byk Meclisoluturuldu.Bunun ad 1849da Eyalet Meclisi adn ald.

- Sancaklarda oluturulan Kk Mecliste Sancak Meclisiadn ald.


3-Vilayet Nizamnamesi le Yaplan Dzenlemeler

  • 1864 ylnda hazrlanan Vilayet Nizamnamesi ile tara ynetiminde yeni dzenlemeler yapld. Bu dzenlemeye gre, tara ynetim birimleri vilayet,liva(sancak),kaza,kydiye birimlere ayrld.1871de ky ile kaza arasna nahiye yeni birynetim birimi olarak girdi.


  • Sancak ynetiminde kaymakam yerine mutasarrf grevlendirilirken, kaza mdrl kaldrld. Kaymakam,kazayneticisi zellii kazand. Nahiyenin bana ise,seimle nahiye mdrgetirilmesi ngrld. 1849daki Eyalet Meclisi,Vilayet dare Meclisi,Sancak Meclisi de Liva dare Meclisi adn ald. Ayrca Vilayet Umum Meclisi oluturuldu.


4-Meruti dare le Yaplan Dzenlemeler

1876 ylnda ilan edilen Merutiyetle Anayasal ynetime geilmi,temsilcilerini halkn setii Meclis-i Mebusan,temsilcilerini padiahn setii Meclis-i Ayan oluturulmutur. Bylece padiahn yetkileri kstlanm,halk ynetime katlmtr.


CUMHURYET DNEM DEVLET TEKLATINDA GELMELER

  • -Amasya Genelgesi ,Erzurum ve Sivas Kongrelerinde milli iradeden bahsedilmekte ve milli egemenlik hedeflenmektedir.

  • - Meclis-i Mebusann kapatlmas zerine Milli iradenin gereklemesi adna Ankarada TBMM ald.

  • 20 Ocak 1921de Tekilat- Esasiye Kanunu ile Anayasa kabul edildi. 1921 Anayasas hakimiyetin kaytsz artsz millette olduunu ifade ediyordu.


  • 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet ilan edildi.

  • 20 Nisan 1924 tarihinde yeni anayasa kabul edildi. Bu anayasa ile gler ayrlna doru admlar atld.

  • 1928 ylnda karlan kanunla Devletin dini slamdr maddesi anayasadan karld.

  • 1937 ylnda Atatrk ilkeleri anayasaya girdi.

  • 1945ten sonra ok partili hayata geildi.1946 ylnda ilk ok partili seim yapld.

  • Kadnlara 1930 ylnda Belediye,1933 ylnda Muhtarlk, 1934 ylnda da milletvekili seme ve seilme hakk verildi.


  • Login