Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 40

Dlaczego dobrzy ludzie robią złe rzeczy? (i jak sobie z tym radzą) PowerPoint PPT Presentation


  • 130 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Dlaczego dobrzy ludzie robią złe rzeczy? (i jak sobie z tym radzą). O czym to będzie? Czyli plan prezentacji. Dylematy komplikują ludziom życie, czyli kilka słów o moralności zasad i moralność codzienności.

Download Presentation

Dlaczego dobrzy ludzie robią złe rzeczy? (i jak sobie z tym radzą)

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Dlaczego dobrzy ludzie robi ze rzeczy?(i jak sobie z tym radz)


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

O czym to bdzie? Czyli plan prezentacji

  • Dylematy komplikuj ludziom ycie, czyli kilka sw o moralnoci zasad i moralno codziennoci.

  • Dlaczego Adam chowa si za drzewem, czyli o wstydzie, poczuciu winy i systemie usprawiedliwie

  • O zgniych jabkach w koszyku, czyli dyspozycyjne i sytuacyjne rda zachowa niemoralnych

  • Dlaczego ju nie chc by harcerzem, czyli primum non nocere.

  • Co zrobi, by nie ucieka przed wasnym cieniem, czyli ksztatowanie postawy heroicznej. Siy i cnoty charakteru.

    W tej wersji prezentacji dodaem kilkanacie zda uzupeniajc jej tre o to, co mwiem (a nie znalazo si na slajdach), oraz to, co koniecznie powiedzie powinienem, a nie powiedziaem. [MZ]


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wartoci, normy, dylematy moralne Skd wiemy, co jest dobre?

  • Wartoci pojcia lub przekonania o podanych stanach docelowych lub zachowaniach, ktre wykraczaj poza specyficzne sytuacje, kieruj wyborami i ocen zachowa i zdarze, oraz s uporzdkowane wedug wzgldnej wanoci.

  • Warto moralna zawarty w kulturze najoglniejszy wzr zachowania uznanego za podlegajcy ocenie moralnej.

  • Norma wzgldnie szczegowy wzorzec zachowania sucy do oceny zgodnoci konkretnego czynu z okrelon wartoci moraln.

  • Wikszo ludzi ma zasady moralne gboko zinternalizowane (uwewntrznione), a ich naruszenie powoduje zwykle wewntrzny konflikt psychiczny (poczucie winy)


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wartoci, normy, dylematy moralne Teoria rozwoju moralnego Kohlberga

Wraz z wiekiem, rozwojem poznawczym i postpami socjalizacji, ludzie uzyskuj kolejne poziomy rozwoju moralnego:

Poziom PRZEDKONWENCJONALNY (wiek przedszkolny i modszy wiek szkolny)

  • Posuszestwo i kara (moralno heteronomiczna) w tym stadium ludzie postpuj moralnie, wycznie z powodu strachu przed kar.

  • Instrumentalizm czowiek postpuje moralnie, gdy widzi, e ley to w jego interesie.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wartoci, normy, dylematy moralne Teoria rozwoju moralnego Kohlberga

Poziom KONWENCJONALNY (13 16 lat)

  • Szukanie aprobaty (konformizm interpersonalny) czowiek postpuje moralnie, gdy jest za to nagradzany przez innych ("dobry chopczyk").

  • Zgodno z prawem (prawo i porzdek) czowiek postpuje moralnie, gdy popiera istnienie prawa, ktre nakada odpowiednie normy.

    Poziom POKONWENCJONALNY (powyej 16 lat)

  • Kontrakt spoeczny czowiek postpuje moralnie, gdy widzi, i dane normy s korzystne dla spoeczestwa.

  • Uniwersalne sumienie czowiek ma wiadomo uniwersalnych zasad moralnych, w ktrych istnienie wierzy Kohlberg.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wartoci, normy, dylematy moralne Czego dotycz dylematy moralne?

Dylematy moralne dotycz m.in. nastpujcych typw sytuacji:

  • jednej wartoci odpowiada kilka norm (np. zachowa si sprawiedliwie moe znaczy dzieli rwno, ale te nagradza wedug zasug)

  • dana czynno moe podlega ocenie w zakresie kilku norm i by oceniana negatywnie wobec czci z nich, a pozytywnie wobec innych

  • norma zawiera okolicznoci wykluczajce jej stosowanie (np. naley mwi prawd, ale mona, a nawet naley okamywa ciko chor osob w stanie depresji co do jej szans na wyzdrowienie)


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wartoci, normy, dylematy moralne Dylemat Heinza (Kohlberg, 1983)

W pewnym miasteczku y czowiek imieniem Heinz, ktry mia bardzo chor on. Heinz ba si, e ona umrze. W ssiednim miasteczku mieszka aptekarz, ktry jako pierwszy na wiecie wynalaz lekarstwo mogce wyleczy chorob. Aptekarz da za sprzeda duej sumy pienidzy, piciokrotnie wikszej ni koszt wyprodukowania leku. Heinz stara si zdoby pienidze, prosi tez aptekarza o sprzeda za nisz cen, jednak ten si nie zgodzi. Zrozpaczony Heinz wama si do apteki i ukrad lekarstwo

Pytania do badanych:

  • Czy Heinz postpi susznie? Dlaczego?

  • Jak powinien by postpi? Dlaczego?


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wartoci, normy, dylematy moralne Dylemat Heinza (Kohlberg, 1983)

  • Posuszestwo i kara: Heinz nie powinien kra, gdy zostanie ukarany przez wadze

  • Instrumentalizm: Heinz powinien ukra, gdy martwi si o swoja on i poczuje si lepiej, jeeli ona wyzdrowieje

  • Szukanie aprobaty: Heinz powinien ukra, poniewa dobrzy mowie dbaj o swoje ony i inni ludzie potpiliby go, gdyby pozwoli swojej onie umrze

  • Zgodno z prawem: Heinz nie powinien ukra, gdy kradzie jest sprzeczna z prawem, a prawa naley przestrzega, nawet jeli przynosi to szkod jednostce


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wartoci, normy, dylematy moralne Dylemat Heinza (Kohlberg, 1983)

  • Kontrakt spoeczny Heinz powinien ukra, gdy spoeczestwo przypisuje wysz warto prawu otrzymania lekarstwa ni prawu uzyskiwania wysokich dochodw. Kady ma prawo do otrzymania lekarstwa, jeli bardzo go potrzebuje niezalenie od prawa zakazujcego kradziey

  • Uniwersalne sumienie Heinz powinien ukra lekarstwo, gdy ycie ludzkie jest waniejsze od wszelkich innych wartoci moralnych czy prawnych, jakie by one nie byy. ycie ludzkie posiada immanentn warto, niezalenie od tego czy jest, czy te nie przez jak konkretn osob uznawane za wartociowe. ycie ony Heinza ma wic warto niezalenie od tego, czy aptekarz przypisuje mu j, czy te nie.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wartoci, normy, dylematy moralne Krytyka teorii Kohlberga

Gwne zastrzeenia do tej teorii:

  • Wtpliwoci metodologiczne i brak potwierdzenia w badaniach empirycznych

  • Zaoenie, i decyzje moralne podejmowane s w wyniku analizy poznawczej, tzn. decyzji wiadomie podjtej na podstawie analizy okrelonych informacji i w oparciu o pewne kryteria

    Nowsze ustalenia psychologii:

  • wybory i decyzje moralne podejmowane s w duej mierze w rezultacie procesw niewiadomych

  • bardzo due znaczenie maj emocje

  • bardzo due znaczenie maj czynniki sytuacyjne

  • ludzie radz sobie z konsekwencjami zych wyborw moralnych stosujc strategie samooszukiwania


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Psychologia pokusy Wstyd i poczucie winy

1A w by bardziej przebiegy ni wszystkie zwierzta ldowe, ktre Pan Bg stworzy. On to rzek do niewiasty: Czy rzeczywicie Bg powiedzia: Nie jedzcie owocw ze wszystkich drzew tego ogrodu?


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Psychologia pokusy Wstyd i poczucie winy

7A wtedy otworzyy si im obojgu oczy i poznali, e s nadzy; spletli wic gazki figowe i zrobili sobie przepaski.8Gdy za mczyzna i jego ona usyszeli kroki Pana Boga przechadzajcego si po ogrodzie, w porze kiedy by powiew wiatru, skryli si przed Panem Bogiem wrd drzew ogrodu.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Psychologia pokusy Wstyd i poczucie winy

12Mczyzna odpowiedzia: Niewiasta, ktr postawie przy mnie, daa mi owoc z tego drzewa i zjadem. 13Wtedy Pan Bg rzek do niewiasty: Dlaczego to uczynia? Niewiasta odpowiedziaa: W mnie zwid i zjadam.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Psychologia pokusy Wstyd i poczucie winy

I wstyd i poczucie winy wynikaj z dowiadczenia poraki.

Najczstsze rozrnienie midzy wstydem a poczuciem winy dotyczy tego, w jakim kontekcie s przeywane:

  • Wstyd emocja przeywana w sytuacji, gdy inni ludzie s wiadkami naszej poraki (sfera publiczna)

  • Poczucie winy emocja przeywana w sytuacji, gdy poraka dotyczy standardu osobistego i ma miejsce w sferze prywatnej


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wstyd i poczucie winy Teoria poznawczo-atrybucyjna

normy i zasady

OCENA

SUKCES

PORAKA

PYCHA

WSTYD

AUTOATRYBUCJA

OCENA

DUMA

POCZUCIE

WINY

SZCZEGOWA


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Wstyd i poczucie winy Geneza i znaczenie funkcjonalne wstydu

  • Wstyd jest wynikiem niepowodzenia w stosunku do norm, zasad i celw wtedy, gdy czowiek dokonuje caociowej oceny Ja.

  • Wstydu nie wywouj konkretne sytuacje, ale prowadzi do niego dokonywana przez jednostk interpretacja zdarzenia

  • Fenomenologiczne dowiadczenie wstydu czy si z pragnieniem ukrycia si, zniknicia lub mierci. Stan ten czy si z zakceniem biecego zachowania, spltaniem myli, niemonoci mwienia.

  • Fizycznym objawem wstydu jest skurczenie ciaa.

  • Wstyd uruchamia motywacj do pozbycia si tego stanu (w tym reinterpretacj, rozszczepienie osobowoci, wyparcie)


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Przeywanie przykrych emocji (np. wstydu) tworzy tendencj do zachowania majcego na celu uniknicie przeywania tej emocji

Zamiast zachowywa si przyzwoicie, czsto atwiej jest stosowa strategie samooszukiwania

Mechanizmy odczania moralnego Rola funkcjonalna wstydu i poczucia winy

  • Odczuwanie blu (np. blu zba) jest sygnaem zagroenia dla zdrowia organizmu i zmusza czowieka do obrony przed blem i jego rdem

  • Zamiast leczy zba czasem atwiej uy rodkw przeciwblowych


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Mechanizmy odczania moralnego Dysonans godnociowy

zaspokojenie

potrzeby godnoci

zagroenie

poczucia godnoci

poczucie wasnej wartoci

poszukiwanie

wiarygodnych usprawiedliwie

redukcja

dysonansu godnociowego

standard

osobisty

uczynek

porwnanie

uczynek zgodny ze standardem uczynek zgodny ze standardem

konsonans godnociowy

dysonans godnociowy


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Mechanizmy odczania moralnego Teoria anomii psychologicznej (Kosewski)

  • Ludzie w stanie anomii ceni sobie wartoci i normy z nich wynikajce, podtrzymuj je lecz ich nie przestrzegaj.

  • Anomia psychologiczna nie polega na braku przekona o tym co suszne i wartociowe, lecz na istnieniu obok nich innych przekona usprawiedliwie ktre neutralizuj oddziaywanie tych pierwszych na zachowania czowieka.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Mechanizmy odczania moralnego 2 rodzaje usprawiedliwie

  • Wewntrzne, psychologiczne racjonalizacje zwykle maj form wyszukanej, wielostopniowej konstrukcji. Czowiek musi uzgodni sam ze sob tez, e to co zrobi pozostaje w zgodzie z jego standardami osobistymi. Nie da si tego zrobi wprost (bo uczynek jest sprzeczny), ale mona znale dodatkowe okolicznoci wykluczajce odpowiedzialno sprawcy, albo inne normy ktre mona zastosowa do oceny postpku

  • Zewntrzne, spoeczne usprawiedliwienia zwykle opieraj si na prostej ocenie inni tak robi. Ludzie szukaj przykadu lub aprobaty (choby milczcej) ze strony innych. System spoecznie uzgodnionych usprawiedliwie moe si utrwala w danej grupie czy podkulturze.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Mechanizmy odczania moralnego Jak postpi le i czu si dobrze

Czowiek postpujc niemoralnie moe (i bardzo czsto ma na to ochot) utrzyma poczucie godnoci selektywnie odczajc si moralnie od swego postpowania i stosuje nastpujce mechanizmy poznawczego przeksztacania:

  • przedefiniowanie niemoralnego zachowania na zachowanie suszne bd usprawiedliwione (nie kradn, tylko zdobywam rodki na potrzeby mojej rodziny)

  • minimalizowanie poczucia winy poprzez stosowanie dyfuzji odpowiedzialnoci (robi to, czego oczekuje ode mnie moja rodzina)

  • zmiana oceny poznawczej skutkw niemoralnego postpku poprzez ignorowanie tych skutkw, ich znieksztacanie lub minimalizowanie (dla tego okradzionego te par zotych to adna strata)

  • dehumanizacja ofiar zachowania lub obarczenie ich win za dan sytuacj (on sam si o to prosi)


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Mechanizmy odczania moralnego Jak przeciwdziaa anomii w organizacji

Mona i naley przeciwdziaa tworzeniu si kultury usprawiedliwie poprzez:

  • Wspieranie zachowa godnociowych i uzyskiwania poczucia wasnej wartoci ludzi w organizacji

  • Zapobieganie powstawaniu sytuacji upokorze i pokusy

  • Zapobieganie procesowi rozprzestrzeniania si anomii w organizacji (zwaszcza jako zy przykad z gry)

  • Przerywa proces konstruowania i spoecznego uzgadniania usprawiedliwie:

    • znajd jednego sprawiedliwego usuwajc bezwyjtkow akceptacj

    • pozbaw racjonalizacje i usprawiedliwienia wiarygodnoci

  • Nie liczy na skuteczno stosowania kar kontrola zewntrzna nie likwiduje anomii, tylko czyni j niewidoczn


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

O zgniych jabkach w skrzynce Stanfordzki Eksperyment Wizienny

Dobr uczestnikw eksperymentu

  • ogoszenie w lokalnej gazecie, w ktrym poszukiwano ochotnikw do wzicia udziau w badaniu psychologicznych efektw uwizienia

  • spord 70 ochotnikw na podstawie wywiadw diagnostycznych i testw osobowoci wyeliminowano kandydatw z kryminaln przeszoci, problemami narkotykowymi, psychologicznymi lub fizycznymi

  • spord kandydatw wybrano 24 osoby, ktre podzielono losowo na winiw i stranikw

  • ostatecznie udzia brao dziewiciu stranikw i dziewiciu winiw stranicy pracowali w systemie trzech omiogodzinnych zmian, podczas gdy w kadej z cel byo po trzech winiw.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

O zgniych jabkach w skrzynce Stanfordzki Eksperyment Wizienny

Wprowadzanie w role winiw i stranikw

  • Upokarzanie winiw kady wizie by aresztowany przez policj na oczach ssiadw i skuty, a po przywiezieniu do wizienia przeszukany, rozebrany do naga, a nastpnie odwszawiony

  • Etykietowanie winiowie zostali ubrani w dugie koszule z numerami, a na gowy woono im poczochy (zamiast strzyenia); stranicy zostali ubrani w mundury khaki oraz wyposaeni w paki i odblaskowe okulary

  • Wchodzenie w role w kolejnych dniach stranicy staj si coraz bardziej sadystyczni, a winiowie coraz bardziej ulegli i depresyjni


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

O zgniych jabkach w skrzynce Stanfordzki Eksperyment Wizienny

Przebieg eksperymentu

  • Stranicy od pierwszej nocy wymylaj i stosuj coraz bardziej sadystyczne sposoby upokarzania winiw nocne apele, pompki

  • Winiowie podejmuj prb buntu, ktr stranicy tumi siowe wtargnicie do celi, rozebranie do naga, zabranie ek

  • Stranicy prbuj zniszczy solidarno winiw (cela uprzywilejowanych); jednoczenie w obliczu zagroenia buntem sami si jednocz

  • Eskalacja kontroli i agresji (zakaz oprniania kubw z odchodami, gaszenie wiate itd.)

  • Ju po 36 h od pocztku eksperymentu 1. wizie 8612 zacz zachowywa si jak chory, mie niepohamowane napady paczu i agresji i musia zosta zwolniony


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

O zgniych jabkach w skrzynce Stanfordzki Eksperyment Wizienny

  • W role wchodz te inni rodzice odwiedzajcy winiw, zewntrzni konsultanci i sam Zimbardo

  • Pogoski o planach ucieczki i wielkie przygotowania

  • Frustracja stranikw i Zimbardo i dalsze zwikszenie przeladowa

  • Zaamanie si winia 819

  • Winiowie na polecenie stranika skanduj "Wizie nr 819 jest zym winiem. Przez to co zrobi wizie nr 819, w mojej celi jest baagan, panie Wadzo."

  • Komisja zwolnie bezsilno i podlego winiw, metamorfoza konsultanta

  • 5. dzie: strajk godowy winia 416 i odmowa pomocy ze strony pozostaych winiw

  • 6. dzie: wizyta Christiny Maslach i koniec eksperymentu


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

O zgniych jabkach w skrzynce Rola czynnikw sytuacyjnych

  • Wpyw czynnikw sytuacyjnych na zachowanie czowieka oraz ich wiksze znaczenie ni indywidualne cechy ludzi i ich wartoci jest bezsporny

  • Nie chodzi o to, by dostarcza w ten sposb usprawiedliwie, ale by rozumie mechanizmy i mc efektywnie na te mechanizmy wpywa

  • Jeli przyczyn niemoralnych zachowa s w duej mierze cechy sytuacji (skrzynka), to zamiast na tropieniu odstpcw (zgniych jabek) przyjrzyjmy si temu, jakie cechy ma nasza organizacja i jakie sytuacje tworzy


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

O zgniych jabkach w skrzynce Rola czynnikw dyspozycyjnych

  • Czynniki dyspozycyjne, czyli cechy indywidualne ludzi, te maj znaczenie. Rzeczywiste zachowania ludzi nie wynikaj ani tylko z ich cech, ani tylko wpywu okolicznoci, ale s rezultatem interakcji tych czynnikw.

  • Wiksze znaczenie ni cechy indywidualne takie jak posiadany przez czowieka system wartoci, maj cechy charakteru wpywajce na spjno zachowania z tyme systemem wartoci.

  • Nie wchodzc w szczegy i nadmierne psychologizowanie powiem, e wan cech jest sia charakteru

  • Osoby o duej sile charakteru odznaczaj si:

    • konsekwencj i determinacj w dziaaniu

    • mniejsz podatnoci na wpywy sytuacyjne, mniejszym nasileniem konformizmu, wiksz niezalenoci

  • Si charakteru mona zarwno wzmacnia, jak i osabia


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Sia charakteru, jej rola i ksztatowanie Kilka ustale psychologii

  • Ludzie o wysokiej, ale niepewnej samoocenie, czciej wyjaniaj swoje poraki czynnikami zewntrznymi (sukcesy uwaaj za wynik swoich wasnych stara), czciej stosuj strategie samooszukiwania.

  • Ludzie o niskim poczuciu wasnej wartoci szukaj przynalenoci do grupy, ktra nada im tosamo grupow i przez to poczucie siy (jestem kibicem Lecha*), czyli nie byle kim!)

  • Ludzie o niskim poczuciu wasnej wartoci czciej podejmuj prby zwikszania poczucia osobistej siy kosztem innych ludzi: porwnujc si z nimi, zdobywajc nad nimi wadz, upokarzajc.

  • Szczeglnie trudne (i zdarzajce si w ZHR, jak w kadej organizacji) s przypadki osb, ktre we wasnym przekonaniu s silne i chc przewodzi innym, ale w istocie rzeczy ich potrzeba wadzy ma charakter neurotyczny i suy ograniczeniu lku i poczucia wasnej saboci.

    *) Arki, Wisy, lska, Legii itd.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Sia charakteru, jej rola i ksztatowanie Banalno za i banalno heroizmu

Kopot z Eichmanem polega na tym, e ludzi takich jak on byo bardzo wielu, a nie byli oni sadystami, ani osobnikami perwersyjnymi, byli natomiast i wci s okropnie i przeraajco normalni (Hanna Arendt)

Banalno za ma wiele wsplnego z banalnoci heroizmu. Nie ma specjalnych wewntrznych atrybutw patologii czy dobroci zawartych w ludzkiej psychice lub ludzkim genomie. Oba te stany pojawiaj si w okrelonych sytuacjach i w okrelonych momentach, kiedy siy sytuacyjne odgrywaj dominujc rol, skaniajc jednostk do przekroczenia linii decyzyjnej od bezczynnoci do dziaania (Philip Zimbardo)


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Sia charakteru, jej rola i ksztatowanie Postawa heroiczna

Dziaanie heroiczne wedug Zimbardo ma nastpujce cechy:

  • Musi to by dziaanie podejmowane dobrowolnie

  • Musi wiza si ono z ryzykiem lub potencjalnym powiceniem

  • Musi by dziaaniem w subie innego czowieka, innych ludzi, lub spoeczestwa jako caoci

  • Nie moe wiza si z uzyskiwaniem zewntrznych korzyci przewidywanych w czasie jego podejmowania


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Sia charakteru, jej rola i ksztatowanie i harcerski system wychowawczy

Psychologicznym mechanizmem odpowiedzialnym za ksztatowanie si i utrwalanie strategii samooszukiwania s powtarzajce si sytuacje upokorze (dysonansu godnociowego), podobnie przeywanego w dwch rodzajach zdarze:

  • gdy kto odczuwa wstyd w rezultacie oceny wasnego dziaania, jako sprzecznego ze standardem osobistym (w skrcie: grzechu)

  • gdy kto odczuwa wstyd oceniajc swoje zachowanie jako sabo i ulego wobec innych osb, wbrew wasnej woli i ocenie moralnej

    Podobiestwo (niekiedy pozorne, ale odczuwane jako rzeczywiste) tych sytuacji polega na tym, e czowiek odczuwa negatywne stany emocjonalne spowodowane czym, czego w jego przekonaniu nie mona zmieni. Im wiksze poczucie bezradnoci, lku i wstydu, tym wiksza gotowo do stosowania rnych sposobw wyjanienia tej sytuacji w sposb nie zagraajcy poczuciu wasnej wartoci racjonalizacji, usprawiedliwiania si, samooszukiwania.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Sia charakteru, jej rola i ksztatowanie i harcerski system wychowawczy

Mwic o sposobach przeciwdziaania tworzeniu si kultury usprawiedliwie, wspomniaem m.in. o dwch obszarach:

  • Wspieranie zachowa godnociowych i uzyskiwania poczucia wasnej wartoci ludzi w organizacji

  • Zapobieganie powstawaniu sytuacji upokorze i pokusy

    Tak si skada, e te wanie obszary maj te bardzo due znaczenie w ksztatowaniu (osabianiu i wzmacnianiu) siy charakteru. Dodam jeszcze trzy obszary dziaa:

  • Zapobieganie pojawianiu si zych przykadw, czyli sytuacji w ktrych harcerz bierze udzia, lub jest wiadkiem czynienia czego zego, co jest faszywie usprawiedliwiane

  • Okazywanie zaufania

  • Dawanie mu okazji do sprawdzenia si przed samym sob (harc, prba) i budowania opartego na wasnym dowiadczeniu poczucia wasnej wartoci (pokonaem sabo! daem rad!).


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Sia charakteru, jej rola i ksztatowanie Specyfika organizacji ideowo-wychowawczych

  • Duo od siebie wymagamy, wic duo mamy okazji do poraek, a zatem powodw do wstydu i szukania usprawiedliwie. Z punktu widzenia mechanizmw tworzenia si systemw samooszukiwania jestemy grup ryzyka

  • W ZHR zapewne wicej ni gdzie indziej jest ludzi dajcych innym dobry przykad swym zachowaniem i wicej jest sytuacji, ktre daj okazje do utwierdzania si w swoich zasadach moralnych oraz do zwikszania siy charakteru. To super! Wykorzystujmy to.

  • Z drugiej za strony niezwykle silne s negatywne konsekwencje kadej sytuacji zego przykadu osobistego pyncego ze strony osb uznawanych za autorytety moralne i kadej sytuacji naraenia na upokorzenie, jaka ma miejsce w takiej organizacji.

  • Gdy osoba ideowa (a zwaszcza moda i nie posiadajca wystarczajco silnego charakteru) przeyje zawd i rozczarowanie dotyczce osb uznawanych za autorytety, atwo ulega zudzeniu, e wiat i ludzie s li i faszywi. Biada tym, co gorsz maluczkich!


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Harcerski system wychowawczy i kilka niebezpieczestw

Wspomniaem jeszcze o kilku obszarach problemw zwizanych z dziaalnoci wychowawcz ZHR, ktre warto by rozway. To tylko hasa, ktre wymagaj rozwinicia, ale pozostawiam je do ew. zastanowienia:

  • Wychowanie do karnoci i posuszestwa, czy wolnoci i odpowiedzialnoci?

  • Rwnanie szeregw, czy wspieranie odmiecw? Konformizm czy niezaleno?

  • Tosamo grupowa czy tosamo indywidualna? Grupa jako rdo siy dla sabeuszy.

  • Patriotyzm wojenny, moralno codzienna


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Harcerski system wychowawczy i zaufanie w wychowaniu

Skoro skaut zrozumie co to znaczy honor i gdy zosta ju przyjty do druyny, druynowy musi mu cakowicie zaufa. Musicie mu dowie swoim zachowaniem, e uwaacie go za jednostk odpowiedzialn. Wcie na jakie zadanie, chwilowe czy dugotrwae i powinnicie wierzy, e wywie si z tego jak najlepiej. Nie sprawdzajcie jak je wykonuje. Niech robi jak chce, jeli trzeba niech staje na gowie, wy ze swej strony zostawcie go w spokoju i wierzcie, e zrobi co w jego mocy. Zaufanie powinno by podstaw moralnego wychowania.

(Robert Baden-Powell, Wskazwki dla skautmistrzw)


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Harcerski system wychowawczy i zaufanie w wychowaniu

  • Zaufanie oznacza okazywanie wiary w drugiego czowieka i w to, e on da sobie rad. wiadomo, e kto (nie tylko Pan Bg) we mnie wierzy, daje si do dziaania i zwiksza szans na to, e mi si uda. Czasem dziaa jak samospeniajca si przepowiednia.

  • Ufajc komu, w pewien sposb bardziej za niego odpowiadamy, a zatem bardziej zaley nam na tym, by mu si udao, i chtniej udzielamy mu wsparcia. Okazywanie zaufania zmienia ufajcych.

  • Ufajc komu dajemy mu te prawo do bdu i poraki. Oznacza to, e zgadzamy si na to, e bd moe si zdarzy. I nie robimy z bdu tragedii. Jestemy za gotowi na to, by komu pomc w ew. zrozumieniu bdu i jego naprawieniu.

  • Nie wykorzystujemy czyjego bdu jako okazji do krytykowania i upokarzania, ale jako okazj do uczenia si radzenia sobie z porakami. Pomoc harcerzom (instruktorom) w konstruktywnym poradzeniu sobie z konsekwencjami ich bdw przyniesie lepszy owoc, ni wszelkie pouczanie i moralizowanie.


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Psychologia pozytywnaCnoty i siy charakteru

  • W psychologii pozytywnej za najistotniejsze przesanki dobrego ycia uwaa si korzystne cechy osobowoci, nazywane cnotami

  • Rni autorzy tworz rne katalogi cnt

  • Posiadane przez osob cnoty tworz jej charakter

  • Sia psychiczna za to oglna zdolno do skutecznego radzenia sobie w obliczu wyzwa i trudnoci, ktra wynika z posiadanych cnt

  • Seligman i Peterson wprowadzili specyficzne rozrnienie:

    • Sia psychiczna to najbardziej podstawowa korzystna cecha osobowoci

    • Cnota to wizka pokrewnych znaczeniowo si psychicznych


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Psychologia pozytywna Cnoty i siy charakteru

Cnoty i siy charakteru wedug Seligmana i Petersona:

  • Czowieczestwo: dobro, mio

  • Powcigliwo: skromno, samokontrola, rozwaga

  • Mdro: twrczo, ciekawo, ch uczenia si, inteligencja spoeczna, mdro, racjonalno

  • Odwaga: witalno, zaradno, koherencja

  • Sprawiedliwo: lojalno, zespoowo, przywdczo

  • Transcendencja: nadzieja, wdziczno, wybaczenie, podziw dla pikna, duchowo, poczucie humoru


Dlaczego dobrzy ludzie robi z e rzeczy i jak sobie z tym radz

Sowo na zakoczenie

W dniu 21 marca 09 czytano w Kociele nastpujce Sowa:

Jezus powiedzia do niektrych, co ufali sobie, e s sprawiedliwi, a innymi gardzili, t przypowie: Dwch ludzi przyszo do wityni, eby si modli, jeden faryzeusz a drugi celnik. Faryzeusz stan i tak w duszy si modli: Boe, dzikuj Ci, e nie jestem jak inni ludzie, zdziercy, oszuci, cudzoonicy, albo jak i ten celnik. Zachowuj post dwa razy w tygodniu, daj dziesicin ze wszystkiego, co nabywam. Natomiast celnik sta z daleka i nie mia nawet oczu wznie ku niebu, lecz bi si w piersi i mwi: Boe, miej lito dla mnie, grzesznika. Powiadam wam: Ten odszed do domu usprawiedliwiony, nie tamten. Kady bowiem, kto si wywysza, bdzie poniony, a kto si unia, bdzie wywyszony. (k 18,9-14)


  • Login