Eenzaamheid
Download
1 / 27

Eenzaamheid - PowerPoint PPT Presentation


  • 241 Views
  • Uploaded on

Eenzaamheid. Genetische invloeden en biologische maten. Eeske van Roekel. Stellingen. Eenzaamheid staat gelijk aan veel alleen zijn Waar: zitten Niet waar: staan. Stellingen. Eenzaamheid komt meer voor bij vrouwen Waar: staan Niet waar: zitten. Stellingen.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Eenzaamheid' - dom


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Eenzaamheid

Eenzaamheid

Genetische invloeden en biologische maten

Eeske van Roekel


Stellingen
Stellingen

Eenzaamheid staat gelijk

aan veel alleen zijn

Waar: zitten

Niet waar: staan


Stellingen1
Stellingen

Eenzaamheid komt meer

voor bij vrouwen

Waar: staan

Niet waar: zitten


Stellingen2
Stellingen

Eenzaamheid is voor ongeveer

50% genetisch bepaald

(en dus 50% omgevingsfactoren)

Waar: staan

Niet waar: zitten


Stellingen3
Stellingen

De prevalentie van eenzaamheid

is het hoogst onder ouderen

Waar: zitten

Niet waar: staan


Stellingen4
Stellingen

Sociale pijn activeert dezelfde hersengebieden als fysieke pijn

Waar: staan

Niet waar: zitten


Eenzaamheid1
Eenzaamheid

Wat is eenzaamheid?

  • Eenzaamheid is de onaangename ervaring die zich voordoet wanneer het bestaande sociale netwerk van een persoon ontoereikend is in kwantitatief of kwalitatief opzicht (Peplau & Perlman, 1982)

  • Verschil met:

    • alleen zijn

    • sociale isolatie

  • Komt voor bij alle leeftijden


Eenzaamheid2
Eenzaamheid

Typen eenzaamheid:

  • Emotionele eenzaamheid

    • Ontbreken van hechte, intieme relatie met andere persoon

  • Sociale eenzaamheid

    • Ontstaat door ontbreken van netwerk van sociale relaties


Prevalentie
Prevalentie

Kinderen:

10% is regelmatig eenzaam (basisschool leeftijd)

Adolescentie:

>50% van adolescenten is regelmatig eenzaam,

10%-20% is chronisch eenzaam

Ouderen:

31% is soms eenzaam,

5% vaak eenzaam, 2% altijd

eenzaam


Prevalentie eigen onderzoek
Prevalentie (eigen onderzoek)

Ontwikkeling van eenzaamheid

  • Hoogste eenzaamheid in vroege adolescentie

  • Daling van eenzaamheid gedurende de adolescentie

    Waarom piek in adolescentie??

Figuur 1. Staafdiagram van de gemiddelde eenzaamheid niveaus


Gevolgen van eenzaamheid
Gevolgen van eenzaamheid

  • Fysieke problemen:

  • Slaapproblemen

  • Problemen met immuunsysteem

  • Hart- en vaatziekten

  • Mechanisme:

  • = gerelateerd aan gebruik alcohol, drugs en roken

  • = gerelateerd aan minder sporten, minder ontspanning, slechtere voeding


Eenzaamheid internaliserende problematiek
Eenzaamheid & internaliserende problematiek

Samenhang internaliserende problematiek:

  • Hoge correlatie met depressie:

    • Kenmerk van depressie?

    • Voorspeller voor depressie?

    • Gevolg van depressie?

    • Gemeenschappelijke oorzaak met depressie?

    • Belangrijk: eenzaamheid ≠ depressie

  • Relatie met andere problematiek:

    • (Sociale) angst

    • Schizofrenie


Voorspellers
Voorspellers

Omgeving

  • Belangrijke gebeurtenissen:

    • Overlijden belangrijke persoon in omgeving

    • Verhuizen

    • Overgang nieuwe school / nieuwe baan

    • Op kamers gaan

    • Ziekte

    • Handicaps

  • Sociale steun:

    • Ouders

    • Peers


Voorspellers1
Voorspellers

Individu

  • Psychologisch/persoonlijkheid

    • Zelfvertrouwen

    • Verlegenheid / extraversie

    • Neuroticisme

    • Sociale vaardigheden

  • Biologisch

    • Genen

    • Hersenen


Genen
Genen

  • Evolutietheorie:

    • Vermogen van mens zich eenzaam te voelen is functioneel in de evolutie  erfelijk

  • Schatting erfelijkheid in gedragsgenetische studies: 48-55%



Werking genen1
Werking genen

Voorbeeld: Serotonine transporter gen (5-HTTLPR)

  • 2 allelen: kort allel en lang allel

  • Genotypes: kort-kort, kort-lang of lang-lang

  • Dragen van tenminste 1 kort allel = risico

    Werking:


Onderzoek genen 2
Onderzoek genen (2)

5-HTTLPR genotype

  • Direct effect van 5-HTTLPR op ontwikkeling van eenzaamheid

  • Dragers van korte allel blijven stabiel in eenzaamheid, terwijl adolescenten met het l-l genotype dalen in eenzaamheid

Figuur 1. De ontwikkeling van eenzaamheid voor de verschillende genotypes


Onderzoek genen 3
Onderzoek genen (3)

5-HTTLPR genotype x steun

  • Bij adolescenten met een kort allel: hoge steun van moeder gerelateerd aan lagere eenzaamheid op baseline

Figuur 3. Interactie tussen 5-HTTLPR genotype en steun van moeder


Werking genen2
Werking genen

  • Oxytocine

    • Neuropeptide in hersenen

      • Nasaal toedienen (neusspray, tijdelijke effecten)

      • Genetische variant (A allel = risico = minder oxytocine)

    • Meer oxytocine 

      • Meer vertrouwen in anderen

      • Vermindert angst

      • Meer ‘verzorgend’ gedrag

      • Betere hechting


Hersenen
Hersenen

Waarom zijn deze genen

gerelateerd aan eenzaamheid?

5-HTTLPR is belangrijk in

regulatie van negatieve emoties:

  • Mensen met kort allel: hogere activatie in de amygdala na het zien van bedreigende stimuli (Heinz et al, 2004)

  • Mensen met kort allel: verminderde koppeling tussen amygdala en perigenual anterior cingulate cortex (pACC) (Pezawas et al., 2005)


Hersenen1
Hersenen

Onderzocht door middel van:


Hersenen 2
Hersenen (2)

Onderzoek sociale exclusie:

  • Deelnemer speelt cyberball met 2 virtuele spelers

  • Na aantal beurten sociale exclusie (spel werkt niet) en openlijke sociale exclusie (niet mee mogen doen zonder uitleg)

Hand deelnemer


Hersenen 3
Hersenen (3)

Onderzoek sociale exclusie (Eisenberger et al., 2003):

  • Tijdens sociale exclusie: anterior cingulate cortex (ACC) actief

  • Bij openlijke sociale exclusie: ook (rechter ventrale) prefrontale cortex (RVPFC) actief

  • Zelfde gebieden als bij fysieke pijn: sociale pijn = fysieke pijn?

    • Evolutietheorie!


Hersenen 4
Hersenen (4)

  • Studie naar verschil verwerken sociale stimuli tussen eenzame en niet-eenzame mensen (Cacioppo et al, 2009)

  • Voor plezierige stimuli: eenzame mensen worden minder beloond door sociale stimuli (lagere activatie ventraal striatum bij plaatjes van mensen)

  • Bij onplezierige stimuli: bij eenzame mensen grotere activatie van visuele cortex bij plaatjes van mensen  meer aandacht voor ‘lijden’ van anderen

    Samengevat: eenzaamheid voor deel ‘veroorzaakt’ door wat mensen verwachten van en denken over andere mensen


Interventies
Interventies

  • Eenzaamheid niet in DSM, maar: relationele problemen verdienen klinische aandacht (veel problemen hangen samen met chronische eenzaamheid)

  • Weinig onderzoek naar gedaan, type interventie afhankelijk van idee over oorzaak:

    • Versterken sociale relaties / sociale steun (buddy projecten)

    • Aanleren sociale vaardigheden

    • Aanleren/aanpassen (depressogene) cognities / attributiestijl

  • Meta-analyse: CGT enige dat effectief is


Bedankt voor jullie aandacht!

Veel mensen zijn eenzaam, geloof me daar is niets tegen, het mag,

maar kom je ze tegen, zeg dan op z'n minst even: dag

Toon Hermans