Siyaset bilimine giri 5 hafta
Download
1 / 25

Siyaset Bilimine Giriş 5. Hafta - PowerPoint PPT Presentation


  • 444 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Siyaset Bilimine Giriş 5. Hafta. SOSYAL TABAKALAŞMA VE SİYASAL İKTİDAR. Toplumu meydana getiren insanlar arasında hiyerarşik bir farklılaşmanın, “sosyal tabakalaşma” nın varlığı Toplumdan topluma değişik adlarda [kast, zümre, sınıf] görülmesi

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha

Download Presentation

Siyaset Bilimine Giriş 5. Hafta

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Siyaset Bilimine Giriş5. Hafta

SOSYAL TABAKALAŞMA

VE SİYASAL İKTİDAR


  • Toplumu meydana getiren insanlar arasında hiyerarşik bir farklılaşmanın, “sosyal tabakalaşma” nın varlığı

  • Toplumdan topluma değişik adlarda [kast, zümre, sınıf] görülmesi

  • Toplumdaki bireyler arasında gelir, iş, yaşama düzeyi, etkinlik ve saygınlık açılarından bir eşitsizlik


  • Farklılaşmanın temeli, “sosyal sınıf” kavramı ve sınıflar arasındaki ayrılık

  • “Sosyal sınıflar” ve “sınıf çatışması”: Marksist sınıf anlayışı

  • Karl Marks: (1818 - 1883)

  • Sınıf çatışması siyasal çatışmanın ana ekseni


MARXİST SINIF ANLAYIŞI-1

  • “Sınıf” kavramı Marksist doktrinin temel direği

  • Sosyal sınıfın tam bir tanımını vermiyor

  • Komünist Manifesto: “Bütün toplumların tarihi başlangıçtan günümüze kadar sadece iki sınıf arasındaki çatışmanı tarihinden ibaret: “sömüren” ve “sömürülenler”

  • Sanayi toplumlarında üç, dört, yedi, sekiz gruba ayırdığı çalışmaları var


MARXİST SINIF ANLAYIŞI-2

  • Tarih boyunca değişik toplum tiplerini belirleyen değişik üretim biçimleri olmuştur

  • Sosyal sınıflar üretim araçları ile olan ilişkilerine ve durumlarına göre belirlenir

  • Sınıf ayrımının temeli üretim araçlarının “özel mülkiyetine” dayanır


MARXİST SINIF ANLAYIŞI-3

  • Üretim araçlarının mülkiyetine sahip olanlar bir sınıf meydana getirir [köle, toprak, fabrika ve işletme sahipleri]

  • Üretim araçlarının mülkiyetine sahip olmayanlar da bir sınıf oluşturur

  • Proletarya: Kapitalist toplumda emeğini satmak zorunda olan sınıf


MARXİST SINIF ANLAYIŞI-4

  • Sınıf ayrımı için ölçüt “ekonomi” [objektif kriter]

  • Sınıf kavramının oluşmasında “sınıf bilinci” kavramı [sübjektif kriter]

  • Üretim ilişkilerinde oynanan rol, yaşama şartları, ekonomik çıkarlar bakımından aynı durumda olanların bulundukları durumu fark etme bilinci

  • Sınıf bilinci ya ad “bilinçlenme” sınıf kavgasının şekillenmesinde en etkili faktör


MARXİST SINIF ANLAYIŞI-5

  • Kapitalist toplumda mücadele içinde olan iki ana sınıf: “burjuvazi” ile “proletarya”

  • “Ara sınıflar” ve “sosyal tabakalar” da bulunur

  • Marksist Anlayış:”Sosyo-ekonomik gelişme zamanla toplumu iki ana sınıfın kutuplaşmasına götürecektir”. Diğer ara sınıflar bu iki sınıf arasında toplanacak; çatışma bu iki “blok” arasında olacaktır


MARXİST SINIF ANLAYIŞI-6

  • “Hakim sınıf” (egemen sınıf): Toplumlarda mutlaka bir sınıf hakim (egemen) sınıftır [köle, toprak ve fabrika/işletme sahipleri]

  • Burjuvazi, sanayi toplumlarında hakim sınıftır; ekonomik bakımdan topluma hakimdir

  • “Ekonomik üstünlük” aynı zamanda “politik üstünlüğü” de sağlar

  • Siyasal iktidar daima hakim sınıfların elindedir

  • Lenin: “Devlet, hakim sınıfın ‘icra komitesi’”


MARXİST SINIF ANLAYIŞI-7

  • Geleceğin hakim sınıfı “proletarya” olacaktır

  • Proletarya, tarihin normal akışını hızlandırarak bir devrimle devlet mekanizmasına (siyasal iktidar) el koyarak diktatörlüğünü kuracak

  • Proletarya diktatörlüğü ile burjuvazi tasfiye edilerek ve zamanla (süresi belirli değil) nihai hedef olan “tek sınıflı topluma” ya da “sınıfsız topluma” geçilecek


SOSYAL TABAKALAŞMANIN BOYUTLARI: SINIF VE STATÜ

  • Sosyal sınıfların nasıl belirleneceği sorusu

  • Max Weber: Marx’tan sonra en önemli yaklaşım

  • Weber: Toplumdaki hiyerarşik tabakalaşma “sınıf” ve “statü” (konum) olarak ikiye ayrılır

  • Weber de sınıf kriterinde ekonomik ölçüyü temel ölçü kabul eder

  • Üretim araçları mülkiyetine sahip olup olmama onun sınıfını belirleyen başlıca faktör


  • Weber: sosyal kademelenme sadece sınıf esasına dayanmaz. Sınıf farklılaşmasının yanında statü farklılaşması da vardır

  • Statü: bireyin toplumda saygı, itibar ve prestij bakımından sağladığı yeri ifade eder

  • Sosyal statünün belirlenmesinde meslek, eğitim, kültür, yaşam tarzı daha çok rol oynar, servet ve gelir gibi ekonomik faktörlerden çok

  • Sosyal sınıfların yanında “statü grupları” yer alır

  • Belli bir statü grubuna dahil olanlar genel olarak aynı sosyal sınıfta yer alır


Sosyal Sınıfların Kesin Belirlenişini Güçleştiren Faktörler

  • Sosyal sınıfların genel niteliklerini saptamanın zorluğu

  • Kesin çizgilerle insanları sınıflara ayırmak için tam objektif kriter yok

  • Hindistan’da dinsel temellere dayalı kast sistemi

  • Fransa’da ihtilal öncesi; aristokrasi, din adamları (ruhban sınıfı), avam (halk) sosyal durumları, hak ve ayrıcalıkları hukuk kuralları ile belirli idi


  • Günümüzde sosyal sınıflar, hukukun tanımadığı fiili gruplar

  • Örgütlü değil bütün olarak; siyasal partiler bir sınıfın temsilcisi olduğunu iddia edebilir; ancak bir sınıfın bütün olarak örgütlenmesinden farklı

  • Sosyal sınıflar tamamen kapalı gruplar değildir; geçişkenlik mümkün zor olsa da


  • Çağdaş toplumlarda sosyal sınıflar arasında hareketlilik vardır; sosyal akıcılık

  • Sosyal akıcılığın ölçüsü ve hızı değişik faktörlere bağlı olarak (fırsat eşitliği, eğitim olanakları, gelir dağılımında sosyal adalet ilkelerinin tanınması vb.) toplumdan topluma değişir


  • Sosyal sınıflar var toplum içinde; genel bir tanımının yapılması ve kesin çizgilerin belirlenmesi zor olsa da

  • Ekonomik faktör bu gerçeğin temelinde yatar

  • Ekonomik kriter yanında statü ve saygınlık da sosyal tabakalaşmada rol oynar


  • Sosyal sınıflar; aynı sosyo-ekonomik şartları paylaşan, aralarında eşitsizlik bulunan gruplar olarak nitelenebilir

  • Sosyal sınıfların yapıları, nitelikleri, ayrımları sosyoloji dersinin konusu

  • Siyaset bilimi, sosyal sınıfların iktidar ilişkileri bakımından oynadıkları politik rolle ilgilenir

  • Bu konuda Marksist doktrin üzerinden gitmek iyi bir örnek


Sınıf ve İktidar İlişkisi: Marksist Teorinin Değerlendirilmesi

  • 19. yüzyılın ortalarında kapitalist toplumlardaki şartlar bakımından Marksın yapmış olduğu tahliller ve teorisi gerçeklere uygun

  • Dönemin siyasi çatışması sınıf çatışması niteliği taşıyor

  • Ancak o döneme ait tahliller tarihin tüm dönemleri için geçerli olamaz


  • Öngörü; burjuvazi ile proletarya arasındaki uçurum gittikçe büyüyecek, orta sınıflar zamanla eriyecek, proleterleşecek, tam bir sınıf kutuplaşmasına doğru gidilecek

  • Bu gelişme modeli sanayi toplumlarında doğrulanmadı

  • Burjuvazi ile proletarya arasındaki uçurum öngörüldüğü gibi genişlemedi


  • Üretimin artması, genel yaşam düzeyinin yükselmesi, işçilerin milli gelirden daha çok pay alması sonucunda iki sınıf arasında mesafe önemli ölçüde daralmış durumda

  • Orta sınıflar erimek yerine daha çok büyümekte

  • Orta sınıfları meydana getiren bazı gruplar (küçük üretici, zanaatkar, küçük esnaf) azalmış, bu kesimlerin çoğu büyük işletmelerde ücretli işçi ve memur durumuna geçmiştir

  • “Yeni orta sınıflar” ortaya çıkmıştır (beyaz yakalı büro işçileri, teknisyenler, yöneticiler, çeşitli hizmet sektöründe çalışanlar); geniş bir sınıf meydana getirirler


  • Ana sınıflar (burjuvazi ile proletarya) içinde önemli değişiklikler meydana geldi

  • Burjuvazi, eski homojenliğini ve kapalılığını kaybetti, sosyal akıcılık ve büyük servetlerin bölünmesi ile

  • İşçi sınıfında da sınıf bilincinin zayıflaması, bazı işçilerin burjuvalaşması söz konusu; ekonomik ve teknolojik gelişmeye paralel olarak ve ihtisaslaşma sonucu


  • Siyasal değişmeler de önemli;

  • “Genel oy” ilkesi ile işçilerin siyasal haklara kavuşması

  • 19.yüzyılda proletarya oy hakkı mücadelesi vermekte idi

  • 20. yüzyılda özellikle sosyal refah devleti döneminde işçi sınıfı siyasal iktidar üzerinde etkili olma imkanını elde etti

  • İşçilerin kurdukları/destekledikleri partiler iktidara geldi


  • Burjuvazi günümüz toplumlarında “hakim sınıf” durumunda mı?

  • Devlet hayatında önemli ölçüde etkili olmaya devam ettiği açık

  • Çoğulcu toplum anlayışı ve kararların alındığı demokratik siyasal mekanizmalar “hakim sınıfın” öngörülen anlamını kaybettiğini gösterir

  • Bugün, siyasal iktidar sınıf yapısına şekil vermekte olduğu söylenebilir; sosyal devlet politikası güden rejimler için


  • Sınıflar arası farklılaşma büsbütün ortadan kalktığı söylenemez

  • Sınıf çatışması eski şiddetini kaybetmiş, yumuşamıştır

  • Sınıf mücadelesi demokratik nitelik almıştır; bunun yolu da sandıktan geçer

  • Sanayileşme yolunda bulunan toplumlarda çatışma daha keskindir

  • İşçi sınıfı örgütlenmiş, siyasal ağırlıklarını koymuş ve iktidar hakim sınıfın tekelinde olmaktan çıkmış


  • Politika sürecinde etkili olan milliyet,ırk, din, bölge, kültür ve ideoloji sınıflar ve iktidar ilişkilerinde etkili olan diğer faktörler ekonomik faktörün yanında

  • Siyaset ve iktidar mücadelesi tek boyutlu olmamıştır

  • İktidar mücadelesini katı kalıplara göre açıklamak gerçekçi olmaz


ad
  • Login