GORU
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 27

GORU ĆE TEME U ASTROFIZICI PowerPoint PPT Presentation


  • 75 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

GORU ĆE TEME U ASTROFIZICI. Bojan Arbutina Katedra za astronomiju Matematičkog fakulteta Univerziteta u Beogradu a rbo @ math.rs. nerešeni problemi u astrofizici

Download Presentation

GORU ĆE TEME U ASTROFIZICI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Goru e teme u astrofizici

GORUĆE TEME

U ASTROFIZICI

Bojan Arbutina

Katedra za astronomiju Matematičkog fakulteta

Univerziteta u Beogradu

[email protected]


Goru e teme u astrofizici

  • nerešeni problemi u astrofizici

  • gama bljeskovi, asimetrične supernove, gravitacioni kolaps, maksimalna masa neutronske zvezde (Openhajmer-Volkovljeva granica)...

  • poreklo rotacije nebeskih tela, poreklo inercije...

  • “...gurnuti krupne konceptualne probleme pod tepih i nastaviti sa računanjem!”

  • problem Sunčevih neutrina

  • Seiffert et al. “Interpretation of the Extragalactic Radio Background” (arXiv: 0901.0559v1)

  • 5 odabranih!


Goru e teme u astrofizici

Supernove Ia


Goru e teme u astrofizici

  • SN Ia: nemaju linije H (Si II, l = 615.0 nm), standardne sveće, M= -19

  • SN 1006, Tiho Brahe, Kepler

  • termonuklearna eksplozija belog patuljak U TDS (1D)

  • sudar (DD od eng. Double Degenerate)?


Goru e teme u astrofizici

  • projekat SPY (ESO Supernovae Ia Progenitors surveY (RalphNapiwotzki et al. 2001, 2003; Gijs Nelemans et al. 2005)

  • Nearby Supernova Factory (RichardScalzo et al. 2010, arXiv: 1003.2217v3):SN 2007if

  • Marat Gilfanov & Akos Bogdan, 2010, Nature, 463, 924 “An upper limit on the contribution of accreting whitedwarfs to the type Ia supernova rate”

  • 1D <5% u galaksijama ranog spektralnog tipa!


Goru e teme u astrofizici

Kosmičko zračenje

visokih energija

vrlo


Goru e teme u astrofizici

  • kosmičko zračenje - otkrioVictor Hess 1912, kada je primetio da se elektroskop u balonu mnogo brže razelektriše nego na Zemlji. Ovu pojavu je pripisao nepoznatom “kosmičkom zračenju”. Za ovo otkriće dobio je Nobelovu nagradu 1936.

  • Sunčevo “zračenje”, galaktičko (ostaci supernovih – udarni talasi, amplifikacija magnetnog polja, ubrzanje čestica, sinhrotronsko zračenje)

  • kosmičko zračenje visokih energija – vangalaktičko?


Goru e teme u astrofizici

  • “Oh-My-God particle” (aluzija na “God particle”), E~1020 eV

  • GZK-granica (Greisen–Zatsepin–Kuzmin) – interakcija sa mikrotalasnim pozadinskim zračenjem (Cosmic Microwave Background, CMBR), d < 50 Mpc

  • Zevatroni (Zev)

  • AGN, raspad tamne materije?

SI prefiksi


Goru e teme u astrofizici

  • Fly’s Eye

  • Akeno Giant Air Shower Array (Agasa) – 11 “događaja” za 10 god.

  • High Resolution Fly's Eye Experiment (HiRes)

  • Pierre Auger Observatory – korelacija sa AGN

  • Fermi Gamma-ray Space Telescope (lansiran 11. juna 2008. godine)


Goru e teme u astrofizici

Gravitacioni talasi

Gravitacioni talasi


Goru e teme u astrofizici

  • Opšta teorija relativnosti – analogno slučaju ubrzanih naelektrisanih tela koja emituju elektromagnetne

  • talase, ubrzana masivna tela emituju gravitacione talase

  • dvojni pulsar PSR B1913+16 – otkrili Russell Hulse & Joseph Taylor, Jr. 1974 godine. Za ovo otkriće dobili su i Nobelovu nagradu 1993.


Goru e teme u astrofizici

  • direktna detekcija (Joseph Weber 1970-tih?)

  • amplituda

  • frekvencija = 2x orbitalna frekvencija

  • masa “cvrkuta” (eng. chirp)

  • nekoliko projekata je u toku: LIGO (Laser Interferometer Gravitational-wave Observatory),GEO600, TAMA300 i VIRGO, ili u pripremi (LIGO2, LISA – Laser InterferometerSpace Antenna).

  • dvojne neutronske zvezde (gama bljeskovi), crne rupe (~1 kHz)?


Goru e teme u astrofizici

LIGO

Virgo

LISA

(planirana za 2018,Lisa Pathfinder - jun 2011. god)


Goru e teme u astrofizici

Rejonizacija


Goru e teme u astrofizici

  • Veliki prasak (Big Bang), pre oko 13.7 milijardi godina!

  • Plankova era

  • prva tri minuta

  • primordijalna nukleo-sinteza

  • rekombinacija ~ 380 000 god. (z ~1100) - CMBR

  • “Mračni srednji vek” (Dark Ages)

  • “Renesansa”, formiranje strukture, prve zvezde, prve galaksije

  • rejonizacija!


Goru e teme u astrofizici

  • Kada se odigrala?

  • QSO: Ly-a šuma, Gunn-Petersonov efekat – kraj rejonizacije

  • Sloan Digital Sky Survey (SDSS): z~6

  • Wilkinson Microwave AnisotropyProbe (WMAP) – anizotropije CMBR (sekundarne, nakon rekombinacije, usled rasejanja na slob. e-): 11<z<30 (korekcija: 7<z<11)

  • HI, l=21 cm (LOFAR, SKA)

  • Šta su izvori?

  • AGN, QSO, kakva je funkcija raspodele, da li ih ima dovoljno?

  • prve zvezde (Pop III, super-masivne, super-luminozne), hipernove (ili pair instability SN)?


Goru e teme u astrofizici

Tamna materija

i tamna energija


Goru e teme u astrofizici

  • deo istog problema?

  • tamna materija (dark matter) – prvi dokazi: rotacione krive spiralnih galaksija

  • nagovestio Fritz Zwicky 1934. (“nedostajuća masa” u jatima galaksija), najzaslužnijaza otkriće Vera Rubin (1970-tih)

  • vrela, topla ili hladna (HDM, WDM, CDM)

  • neutrini, MACHO, crne rupe, braon patuljci

  • nebarionska: axions, WIMPs, …

  • MOND!

  • VIRGOHI21, M/L~1000, dark galaxy; ultra-slabi sateliti Mlečnog puta otkriveni 2007 (Keck)

  • gravitaciona sočiva, sudari galaksija


Goru e teme u astrofizici

Bullet cluster, 1E 0657-556

(HST, Chandra)

vreo gas + tamna materija


Goru e teme u astrofizici

de Sitter-ov univerzum

  • tamna energija = kosmološka konstanta?

  • Fridmanove jednačine (Fridmanovi modeli, 1920-tih)

  • Hablova posmatranja – širenje svemira, Ho, qo>0

  • High-z Supernova Team(Adam Riess et al. 1998), Supernova Cosmology Project(Saul Perlmutter et al. 1999), Boomerang (1990-tih) – ubrzanje svemira, qo<0

  • energija vakuuma, negativni pritisak

  • EL / Evac ~ 10-120 ?

  • skalarno polje (kvintesencija, fantomska energija)


Goru e teme u astrofizici

  • WMAP, SDSS (primarne anizotropije CMBR, barionske akustične oscilacije(BAO) - raspodela galaksija)

  • Supernova Legacy Survey (Gemini, VLT, Keck), Higher-z Supernova Team (HST)

  • LCDM-model

  • Kowalski et al. (2008) – “Union”

  • Amanullah et al.(arXiv: 1004.1711v1) – “Union2”


Goru e teme u astrofizici

LISA

SNAP(planiran pre 2020)

Plank(lansiran 14. maja 2009)

  • Plank, SNAP, LSST, Pan-STARRS…


Goru e teme u astrofizici

HVALA NA PAŽNJI !


  • Login