DENETLEYC ve DZENLEYC
Download
1 / 56

DENETLEYICI ve D ZENLEYICI - PowerPoint PPT Presentation


  • 46 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha

Download Presentation

DENETLEYICI ve D ZENLEYICI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


DENETLEYC ve DZENLEYC

SSTEMLER


HDNDNZ M VCUDUMUZDA BR DAKKANDE NE KADAR OLAY MEYDANA GELYOR


Vcudumuzda bir dakika iinde sayamayacamz kadar olay gereklemektedir

Acaba btn bu olaylarn bylesine uyumlu ve kontroll gereklemesini salayan nedir?


  • Duyular alglamak, dnmek, yrmek, konumak gibi birok olay ayn anda gerekleir. Ancak bu kadar ok ve karmak olan bu olaylar birbirinden bamsz ve kontrolsz deildir. Btn bu olaylar sistemlerimiz tarafndan gerekletirilir. Vcudumuzdaki sistemlerin dzenli, birbiriyle uyumlu ve sorunsuz olarak almasn, denetleyici ve dzenleyici sistemimiz salar.


Denetleyici

ve

Dzenleyici Sistem

Sinir Sistemi + Salg Bezleri


SNR SSTEM

  • ve d ortamdan gelen uyartlar alan, deerlendiren, i organlarn dzenli ve uyumlu almasn kontrol eden , uyartlar cevaplandran sisteme sinir sistemi denir.


MERKEZ SNR SSTEM

Vcudumuzun ynetimini ve denetimini merkez sinir sistemi salar.

4 ksmdan oluur.

  • Beyin

  • Beyincik

  • Omurilik Soan

  • Omurilik

Beyin

beyincik

Omurilik soan

omurilik


Beyin

Merkez sinir sistemimizin en gelimi organ olan beynimiz, milyarlarca sinir hcresinden meydana gelir.


Vcudumuzun renme, hafza ve ynetim merkezidir.


Beyin;

Duyu organlarmzdan gelen bilgileri deerlendirir.

Konumalarmzn ve istemli hareketlerimizin gereklemesini salar.

Ackma, susama, uyku ve uyanklk gibi yaam olaylarmz dzenler.

Kan basncmz ve vcut scaklmz ayarlar.

Merkez sinir sistemimizdeki dier organlarn yardmyla organlarmzn ve sistemlerimizin almasn dzenler.


Beyincik

  • Bisiklet srebilmemiz iin dengede durmamz gerekir. Peki vcudumuz dengesini nasl salar?

  • Vcudumuzunhareket ve denge merkezi beyinciktir. Beynimizin arkasnda ve alt tarafnda yer alr. Vcudumuzun dengesi bozulduunda duyu organlarmzdan veya vcudumuzun dier ksmlarndan gelen bilgileri alarak dengemizi salar.


Beyincik vcudumuzun dengesini ayarlamak iin;

Kol ve bacaklarmzdaki kaslarn birbiriyle uyumlu almalar dzenleyerek hareketlerimizin dengeli olmasn salar.

beyincik


Omurilik Soan

Beynimizin vcudumuzdaki dier organlarla nasl iliki kurduunu biliyor musunuz?

Omurilik soan soana benzer bir ekle sahip olduundan byle isimlendirilmitir.

Omurilik

soan


Beyin ile omurilik arasnda yer alr. Bylece beyin ve dier vcut organlar arasndaki balanty salar. Omurilik soan, isteimiz dnda alan i organlarmzn kontrol merkezidir.


Omurilik soan;

  • Solunum, boaltm, dolam gibi istemsiz alan sistemlerin almasn dzenler.

  • steimiz dnda gerekleen, i organlarn hareketlerini ynetir.

  • Kusma, ksrme, haprma, yutma, ineme, metabolizma gibi olaylar dzenler.


Omurilik

Omuriliin merkezi sinir sistemindeki grevini tahmin edebilir misiniz?

Omurilik soanndan balayp, kuyruk sokumuna kadar uzanan ve omurgamz ierisinde yer alan bir sinir kordonudur.

omurilik


Organlardan beyne ve beyinden dier organlara gelen sinirler omurilikten geer.

Omurilik, vcudumuzun refleks ynetim merkezidir.

omurilik


Omurilik;

Beyinle dier organlarn arasndaki bilgi iletimini salar.

Refleks davranlarmz gerekletirir.

Yzme,dans etme,bisiklet kullanma gibi alkanlk haline gelmi hareketleri denetler.


  • Omuriliimiz, omurgamz oluturan kemiklerin ierisinde bulunur.


  • Sinir sistemimiz, vcudumuzu a gibi saran milyarlarca sinirden meydana gelir. Bu sinirleri, resimde grlen binlerce sinir hcresi (nron) oluturur.


REFLEKS NEDR?


  • Elimizi yanan bir muma dedirdiimizde hemen geri ekeriz. Gnlk hayatmzda byle dnmeden ve hzl bir ekilde gerekletirdiimiz baka olaylar da vardr. Bunlar neler olabilir ?


  • ekilde grld gibi elimizi yanan bir muma yaklatrdmzda derimizdeki ac hissini alan sinirler bunu omurilie iletir. Omurilik, kaslarmzn hemen kaslarak elimizin ekilmesini salar. Kontrolmz dnda gerekleen bu hareket elimizin zarar grmesini engeller.


  • Vcudumuzun dardan gelen k, ses gibi bir uyarya ani ve hzl bir hareketle tepki gstermesine refleks denir.


  • Dnmeden gerekletirdiimiz davranlardr. Bebeklerin meme emmesi, gz kapann krplmas, yksek sesten rkmek, haprmak, yutkunmak gibi hareketler birer refleks hareketidir.


  • Refleksler, srekli ve hzl bir biimde gerekleir ve bu sayede vcudumuzun kendini savunmasn salar. Refleks hareketlerimiz omurilik tarafndan gerekletirilmesine ramen beynimiz tarafndan kontrol edilir.


  • Araba ve bisiklet srmek, rg rmek, dans etmek, yzmek, limon grnce azmzn sulanmas gibi hareketler de reflekstir. Bu hareketleri ise tekrarlayarak reniriz. Bunlar bir kez rendikten sonra bir daha unutmaz ve dnmeden gerekletiririz.


EVRESEL SNR SSTEM

  • Merkez sinir sistemi dnda yer alan milyonlarca sinir, evresel sinir sistemini oluturur. evresel sinir sistemi, merkez sinir sistemi ile organlar arasndaki iletiimi salar.


  • evresel sinir sistemi, uyarlar alarak beyne ve omurilie gtren, buralarda oluan tepkileri doku, organ ya da salg bezlerine getiren sistemin tmdr.


Peki bu iletiim nasl gerekleir ?

  • Sinirler beyin ve omurilikten karak deri, gzler, kaslar, diler ve kemiklerin ii dhil olmak zere vcudumuzun her yerine dalr. Sinirleri, telefon kablolarna benzetebiliriz. Telefon kablolar gibi sinirler de bilgi tayarak vcudumuzda iletiimi salar.


  • Sinirler, vcudumuzdan ve evreden aldklar bilgileri elektrik mesajlar eklinde, beynimize iletir. Beynimiz gelen bilgiyi deerlendirerek bir cevap oluturur. Beyin oluturduu cevab gerekli yap ve organlara yine sinirler araclyla iletir.


  • Sinirlerin bilgi tama zellii sayesinde, evremizde ve vcudumuzda meydana gelen deiimler hakknda hzl bir ekilde bilgi ediniriz. Bylece vcudumuzun farkl ksmlar dzenli ve birbiriyle uyum iinde alr.


  • evremizde veya vcudumuzun iinde bizim tepki vermemizi salayan etkiler olur. rnein; papatya ok gzel kokar, bizpapatyann kokusunu nasl alrz? Papatyann kokusu bizi etkiler ve burnumuz bu kokuyu alarak tepki vermi olur. Buna benzer birok rnek verebiliriz.


  • evremizde ve vcudumuzun iinde tepki vermemizi salayan fiziksel, kimyasal, biyolojik etkilere uyartdenir.


  • Bu fiziksel, kimyasal ve biyolojik uyarlar (ses, k, koku gibi ) duyu organlarmzda bulunan duyu hcrelerimiz alr ve sinir hcrelerimize iletir. Bu uyar sinir hcrelerimizde deiiklie urar. Bu deiiklie biz uyart mesaj diyoruz.


  • Uyart mesaj sinir hcrelerimizde ilerler ve son olarak merkezi sinir sistemimize gelir.Merkezi sinir sisteminde beyin tarafndan uyart mesajna cevap verilir.


  • Ve bu cevap, yine vcudumuzdaki sinirler araclyla ilgili kaslara, organlara, salg bezlerine iletilir. Bylece organlar, kaslar veya salg bezleri tarafndan uyarya kar tepkiverilir.


Uyar

Uyart mesaj

Cevap

Tepki


RNEK

  • Uyar:Buruna ty demesiyle burundaki duyu hcreleri uyarlr.


Duyu hcreleri ald uyary sinirlere iletir.


  • Uyart mesaj:Uyar sinir hcrelerinden geerken uyart mesajna dnr ve sinirler,uyart mesajn beyne iletir.


  • Beyin uyart mesajna cevap verir ve bu cevaba yine sinirler araclyla buruna gnderilir.


TEPK:Beyinden gelen cevaba tepki verilir ve burun kanr.


SALGI BEZLERMZ


  • Vcudumuzun doku ve organlar arasndaki ileyii denetlemek ve dzenlemek sadece sinir sistemimizin grevi deildir. Organ ve sistemlerimizin almasnn denetlenmesi ve dzenlemesi genellikle sinir sistemimiz ile i salg bezlerimizin birlikte almas sonucunda gerekleir.


  • i salg bezlerimiz, denetleme ve dzenleme grevlerini hormon ad verilen zel salglar reterek yerine getirir. i salg bezlerinin rettii hormonlar grevini dzenleyecekleri organlara, kan yoluyla tanr.


  • salg bezlerimiz, denetleyici ve dzenleyici grevlerini yava, uzun srede ve srekli gerekletirirken sinir sistemimiz, ok hzl ve ksa sreli bir ekilde alr. Her bir hormon, farkl organlar tarafndan retilir ve farkl etkilere sahiptir.


  • ekildeki sinir sisteminde yer alan organlardan hangisinin grevi aada yanl verilmitir?

  • 1 Duyu organlarmzdan gelen bilgileri deerlendirir.

    B) 2 Refleks davranlarn gerekletirir.

    C) 3 Vcut dengesinin ayarlanmasnda etkilidir.

    D) 4 Konuma ve istemli hareketleri

    gerekletirir.

1

4

3

2


  • Dnmeden ani yaplan hareketler sinir sisteminin hangi ksm tarafndan denetlenir?

    A) Beyin

    B) Omurilik soan

    C) Beyincik

    D) Omurilik


  • Duyu, hareket ve zeka merkezleri ile grevli olan organ aadakilerden hangisidir?A) beyincik

    B) beyin

    C) omurilik

    D) omurilik soan


  • Hangisi organlarmzn almasn dzenler?A) kaslar

    B) beyincik

    C) duyu cisimcii

    D) hormon bezleri


  • Aada boluk braklan yerlere uygun kelimeleri yerletirin.(omurilik soan, nron, beyincik, beyin, omurilik)A) Sinir hcresine. denir.B) Refleks merkezimiz.dir.C) Denge merkezimiz.dir.D) Vcudumuzun renme,hafza ve ynetim merkezimiz... dirE) Nefes alma, yutma, ksrme, ineme, haprma ve kusma gibi davranlar dzenler.


  • Aadaki hormonlardan hangisi hipofiz bezi tarafndan salglanr?A) Tiroksin

    B) BymeC) Adrenalin

    D) Glukagon


  • Merkezi sinir sistemi organlarnn ve salg bezlerinin altnda verilen ifadelerde yaptklar grevler belirtilmitir. Buna gre uygun olanlar noktal alanda belirtiniz.

    Tiroit bezi .

    Bbrekst bezi

    Pankreas

    Omurilik.

    Beyin

    a)renme hafza-ynetim merkezi

    b)Kan ekerini ayarlar

    c)Kimyasal olaylar dzenler

    d)Korku annda metabolizmay hzlandrr

    e)Refleks hareketlerin ynetim merkezi


  • Login