مسئـولیت پاسخگـویی و کنترلهـای داخلی در بخش عمومی
Download
1 / 14

مسئـولیت پاسخگـویی و کنترلهـای داخلی در بخش عمومی - PowerPoint PPT Presentation


  • 85 Views
  • Uploaded on

مسئـولیت پاسخگـویی و کنترلهـای داخلی در بخش عمومی. استـاد راهنمـا : دکتـــر ناظمــی ارائه کننده : محمـــد برزگـــری درس : حسابداری دولتی آبان 91. مقدمـه.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' مسئـولیت پاسخگـویی و کنترلهـای داخلی در بخش عمومی' - christian-townsend


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

مسئـولیت پاسخگـویی و کنترلهـای داخلی در بخش عمومی

استـاد راهنمـا : دکتـــر ناظمــی

ارائه کننده : محمـــد برزگـــری

درس : حسابداری دولتی

آبان 91


مقدمـه داخلی در بخش عمومی

مؤسسات بزرگ بخش عمومی نظیر دولت و شهرداری‌ها به صورت معمول دو نوع فعالیت تحت عناوین انواع فعالیت‌های غیر بازرگانی و فعالیت‌های از نوع بازرگانی انجام می‌دهند.

تفاوت‌های بنیادی ویژگی‌های محیط فعالیت‌های از نوع غیر بازرگانی با فعالیت‌های از نوع بازرگانی، موجب شکل‌گیری یک نظام خاص حسابداری و گزارشگری مالی برای فعالیت‌های از نوع غیر بازرگانی می‌شود که اهداف آن در مقایسه با اهداف حسابداری و گزارشگری مالی فعالیت‌های از نوع بازرگانی تفاوت در خور ملاحظه‌ای خواهد داشت.

حسابداری و گزارشگری مالی، محیط کنترلی و روش‌های کنترل در بخش عمومی، با تأثیرپذیری از ویژگی‌های محیط فعالیت بنحوی طراحی و به مورد اجراء گذاشته می‌شود که در تحقق و ارتقاء سطح مسئولیت پاسخگویی نقش اساسی ایفا نمایند.

ویژگی‌های کلی کنترل داخلی در بخش عمومی اعم از ساختار کنترل داخلی و اهداف سه گانه کنترل داخلی شامل اثر بخشی و کارائی عملیات، قابلیت اعتماد گزارشدهی مالی و رعایت قواین و مقررات مربوط، با کنترل داخلی واحدهای انتفاعی بخش خصوصی، مشابه می‌باشد، لیکن ویژگی‌های اختصاصی کنترل داخلی سازمان‌های بخش عمومی ساختار کنترل و اهداف کنترل داخلی را در این بخش متفاوت می‌نماید.


هیأت تدوین استاندارهای حسابداری دولتی (GASB)، در بیانیة مفهومی شماره یک خود اعلام نموده است که محیط فعالیت‌های از نوع دولتی (غیر انتفاعی) مؤسسات بزرگ بخش عمومی نظیر دولت و شهرداری‌ها، تحت تأثیر ویژگی‌های مهمی به شرح زیر می‌باشند.

1- ویژگی‌های اصلی (ساختاری و خدماتی) شامل:

الف- شکل نمایندگی دولت و تفکیک یا توزیع قدرت (تفکیک قوا)

ب- سیستم اداره امور حکومت (فدرال یا متمرکز)

ج- رابطه پرداخت‌کنندگان مالیات یا عوارض نسبت به خدمات دریافتی

2- ویژگی‌های کنترلی متأثیر از ساختار دولت شامل:

الف- بودجه به عنوان بیانیه سیاست‌های عمومی و مقاصد مالی و روشی جهت اعمال کنترل

ب- استفاده از سیستم حسابداری حساب‌های مستقل برای اهداف کنترلی

3- سایر ویژگی‌ها شامل:

الف- وجود افتراق بین سازمانها به رغم وجوه تشابه در طراحی

ب- سرمایه گذاری در خور ملاحظه در دارای‌های سرمایه‌ای که درآمد تولید نمی‌کنند.

ج- طبع و ماهیت فرایند سیاسی

ویژگی‌های محیط فعالیت‌های از نوع دولتی


بیانیه مفهومی شماره یک هیأت مشورتی استانداردهای حسابداری دولت فدرال (FASAB)مصوب سال 1993 نیز ویژگی‌های منحصر به فردمحیطی دولت را به شرح خلاصه زیر بیان نموده است.

1- اقتدار و حاکمیت

2- تفکیک قوا( کنترل هر یک از قوا توسط قوه دیگر )

3- سیستم حکومت مرکزی: این سیستم  از سه سطح دولت مرکزی، ایالتی و محلی تشکیل می‌شود

4- مسئولیت تأمین امنیت و رفاه عمومی

5- قدرت اخذ مالیات، استقراض و انتشار پول

6- نفوذ گروه‌های سازمان یافته (فرایند سیاسی)

7- سیستم سیاسی در برابر بازارهای رقابتی

8- دارایی‌ها)خدمات مورد انتظار و قابل ارائه توسط دارائی به عموم مردم(

9- مسئولیت در برابر رسانه‌های خبری( دولت مسئولیت ویژه‌ای برای افشای فعالیت‌‌های خود به شهروندان و مالیات دهندگان و پاسخگویی به آنان دارد)

10- اهمیت بودجه

11- نیاز به ساز و کارهای کنترلی ویژه ( انتخابات منظم ، تفکیک قوا و..)


مسئولیت پاسخگویی مشورتی استانداردهای حسابداری دولت فدرال

مفهوم مسئولیت پاسخگویی که سابقه حیاتش همپای حیات نظام‌های سیاسی مردم سالار است، ریشه در فلسفه سیاسی داشته و مفهوم امروزین آن بر ارکانی نظیر پذیرش «حق دانستن حقایق» و «حق پاسخ خواهی» برای مردم، استوار است. در جوامع دارای نظام‌های سیاسی مردم سالار، مردم از طریق انتخابات قدرت قانونی خود را به نمایندگان خویش تفویض می‌نمایند، لیکن حق پاسخ خواهی و دانستن حقایق را برای خود محفوظ می‌‌دارند. در این قبیل جوامع، مقامات منتخب در قبال اعمالی که انجام می‌دهند، در برابر شهروندان مسئولیت پاسخگویی دارند و شهروندان نیز به عنوان صاحبان حق، حقایق را در مورد اعمال مسئولین و بر مبنای حق طبیعی «دانستن و پاسخ‌خواهی» به صورت علنی و مستقیم و یا از طریق نمایندگان قانونی خود، پی‌گیری و مطالبه می‌نمایند. در فرایند مسئولیت پاسخگویی هر دو طرف «پاسخگو» و «پاسخ‌خواه» با استفاده از ابزارهای مناسب، در ایفای این مسئولیت و ارزیابی آن، مشارکت می‌کنند.


ویژگی‌های محیط فعالیت و مسئولیت پاسخگویی

هیأت تدوین استانداردهای حسابداری دولیت، رابطه پرداخت‌کنندگان مالیات و خدمات دریافتی آنان را به عنوان یکی دیگر از  ویژگی‌های ساختای و خدماتی محیط فعالیت‌های غیر بازرگانی، در پیدایش مفهوم مسئولیت پاسخگویی و نقش با اهمیت آن، در سیستم حسابداری و کنترل‌های داخلی به دلایل مشروحه زیر، مؤثر دانسته است :

الف- پرداخت‌کنندگان مالیات به صورت داوطلبانه در تأمین منابع مالی مشارکت نمی‌کنند

ب- مبلغ مالیات پرداختی، به میزان درآمد و ارزش داریی‌های افراد بستگی دارد

ج- هیچ‌گونه رابطه مبادله‌ای بین منابع مالی فراهم شده و خدماتی که ارائه شده است، وجود ندارد.

د- دولت در اغلب موارد، خدمات را به صورت انحصاری ارائه می‌دهد.

هـ- تعیین مقدار و کیفیت مطلوب اغلب خدماتی که دولت ارائه می‌دهد، بسیار مشکل است.

طبع و ماهیت بودجه دارای کاربردهای مالی مهمی به شرح زیر می‌باشد:

الف- بیان سیاست‌های عمومی است

ب- برنامه مالی و بیان مقاصد مالی است

ج- نوعی ابزار کنترل با پشتوانه قانونی است

د- می‌تواند به عنوان مبناییجهت ارزیابی عملکرد مورد استفاده قرار گیرد


 سطوح مسئولیت پاسخگویی پاسخگویی

سطح 1:پاسخگویی در مورد خط مشی‌هائی که اتخاذ گردیده و خط مشی‌هائی که رد شده است. (ارزش)

سطح2 : پاسخگویی برنامه یا پاسخگویی در مورد اجرا و میزان دستیابی به اهداف برنامه‌ها (نتایج یا اثربخشی)

سطح3 : پاسخگویی عملکرد یا پاسخگویی در مورد چگوگی عملکرد (کارائی و صرفه اقتصادی)

سطح 4: پاسخگویی درباره فرایندها، شامل روش‌های اجرائی یا معیارهای اندازه‌گیری برای اجرای وظایف تعیین شده (برنامه ریزی، تخصیص و اداره)

سطح5 : پاسخگویی التزام و مشروعیت مصرف وجوه طبق بودجه مصوب (رعایت)

دو نوع پاسخگویی تحت عناوین «پاسخگویی مالی» و «پاسخگویی عملیاتی» در مورد دولت و سازمان‌های بزرگ بخش عمومی قابل طرح است.

 اهداف کنترل داخلی در بخش عمومی

اهداف عملیاتی: که به استفاده اثر بخش و کارآمد از منابع اقتصادی مربوط می‌شوند.

اهداف گزارشدهی شده مالی: که به تهیه صورت‌های مالی قابل اعتماد مربوط هستند.

اهداف رعایتی: که به رعایت قوانین و مقررات حاکم بر واحدها مربوط هستند.


 فعالیت‌های کنترلی پاسخگویی

فعالیت‌های کنترلی به مجموعه‌ای از خط مشی‌ها، روش‌ها و رویه‌هائی اطلاق می‌شود که مدیریت سازمان‌های عمومی و خصوصی با اعمال آنها از اجرای دستورات صادره و رهنمودهای ارائه شده، اطمینان معقول حاصل می‌نمایدفعالیت‌های کنترلی را بر مبنای رابطه آنها با اهداف سازمان‌ها به سه گروه عملیاتی، گزارشدهی مالی و رعایت قوانین ومقررات تقسیم می‌نمایند.

اطلاعات و ارتباطات

سه عنصر اساسی برای تحقق مسئولیت پاسخگویی

الف- اطلاعات درباره تصمیمات و اعمالی است که افراد یا سازمان‌ها بابت آنها در قبال مردم پاسخگو می‌باشند.

ب- وجود اشخاص یا سازمان‌های بی‌طرف و مستقل خارج از سازمان است که قادرند این اطلاعات را مورد بازرسی و رسیدگی قرار داده و بر اساس آن اقدام مناسب نمایند.

ج-الزام به اقدام بر مبنای این قبیل اطلاعات به منظور رفع نارساییها و بهبود عملکرد و اعطای پاداش برای عملکرد خوب و اعمال تنبیه برای خطاها، عدم کارائی و اثربخشی.


هر حساب مستقل مستلزم تحقق دو شرط لازم و کافی زیر است:

الف: وجود یک واحد مالی مستقل 19، شامل وجوه نقد و سایر دارای‌هایی که طبق مقررات به مقاصد و مصارف معین یا برنامه‌ها، فعالیت‌ها و طرح‌های خاص تخصیص یافته‌اند.

ب: وجود یک واحد حسابداری دو طرفه مستقل 20، که فعالیت‌های مالی مربوط به واحد مالی مستقل در آن ثبت می‌گردند.

گزارشگری مالی فدرال بایداطلاعاتی را در زمینه‌های زیر فراهم نماید:

- منابع مالی چگونه تأمین و مصرف گردیده و آیا تحصیل و مصرف این منابع مالی بر طبق مجوزهای قانونی صورت گرفته است.

- وضعیت و جایگاه منابع بودجه‌ای چگونه است.

- اطلاعات مربوط به مصرف منابع بودجه‌ای چگونه با اطلاعات مربوط به بهای تمام شده خدمات ارتباط پیدا می‌کند و آیا اطلاعات مربوط به وضعیت منابع بودجه‌ای با سایر اطلاعات حسابداری در مورد دارائی‌ها و بدهی‌ها سازگار است.


معیار اندازه‌گیری لازم و کافی زیر است:

دو معیار اندازه گیری شناخته شده از مبانی نظری حسابداری دولتی و همچنین تجزیه و تحلیل ساختار نظام حسابداری کشورهای پیشرفته به شرح زیر قابل استخراج است.

الف- اندازه‌گیری جریان منابع مالی

1- جریان ورودی و خروجی منابع مالی جاری برحسب منبع مالی

2- آیا جمع منابع مالی تحصیل شده تکافوی منابع مالی مصرف شده را می‌نماید.

3- مقایسه منابع و مصارف مالی پیش‌بینی شده با منابع و مصارف واقعی

ب- اندازه‌گیری جریان منابع اقتصادی

اطلاعات مورد نیاز برای ادای مسئولیت پاسخگویی عملیاتی به شرح موارد زیر است:

1-  بهای تمام شده خدماتی که در دوره جاری تولید و ارائه شده است.

2- آیا دولت درآمد کافی برای تأمین بهای تمام شده خدمات را در دوره جاری تحصیل نموده است.

3-  آیا دولت قسمتی از بهای تمام شده خدمات ارائه شده در دوره جاری را به دوره مالی بعد انتقال داده و یا اینکه از منابع مالی انباشته برای تأمین آن استفاده نموده است .

4-  به رغم مشکل اندازه‌گیری، سایر اطلاعاتی در مورد عملیات از قبیل تعیین میزان کارائی و صرفه اقتصادی خدمات ارائه شده و فزونی منابع این قبیل خدمات بر بهای تمام شده آنها (اثربخشی و نتایج برنامه‌ها)


اهداف قانون لازم و کافی زیر است: نتایج عملکرد دولت مصوبه 1993 آمریکا

الف- بهبود اطمینان عمومی در مورد قابلیت‌های دولت مرکزی، از طریق الزام دستگاه‌های اجرایی به پاسخگویی منظم در مورد تحقق اهداف و نتایج برنامه‌های مصوب.

ب-  انجام اصلاحات ضروری عملکرد از طریق اجرای موردی طرح‌ها و پروژه‌هایی با اهداف تعیین شده، اندازه گیری عملکرد این قبیل برنامه در مقایسه با اهداف تعیین شده و ارائه گزارش لازم درباره پیشرفت‌هائی حاصل شده است.

ج- اصلاح اثربخشی و مسئولیت پاسخگویی برنامه دولت مرکزی از طریق تأکید بر نتایج، کیفیت خدمات و رضایت شهروندان (مشتریان).

د- کمک به مدیران دولت مرکزی به منظور اصلاح و بهبود ارائه خدمات، از طریق الزام آنها به تدوین برنامه برای تحقق اهداف و فراهم نمودن اطلاعات در مورد نتایج برنامه‌ها و کیفیت خدمات.

هـ- بهبود تصمیم‌گیری نمایندگان مردم از طریق تهیه اطلاعات واقعی در مورد تحقق اهداف قانونی و اثربخشی و کارائی مصرف منابع و برنامه‌های دولت مرکزی.

و- بهبود مدیریت داخلی دولت مرکزی.


 مسئولیت پاسخگویی و کنترل‌های مالی وعملیاتی در ایران

در حال حاضر دولت جمهوری اسلامی ایران فاقد یک نظام حسابداری و گزارشگری مالی یکپارچه برای ادای مسئولیت پاسخگویی مالی و عملیاتی دولت به عنوان یک واحد گزارشگر اصلی است. بنابراین دولت برای ایفای مسئولیت پاسخگویی مالی و عملیاتی برنامة توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی سوم و در حال اجرای خود، به لحاظ فقدان یک سیستم حسابداری و گزارشگری مالی مرکزی، با مشکل جدی مواجه می‌باشد و مشابه دولت‌های گذشته قادر به ادای این مسئولیت‌ها، به صورت رسمی و علنی که از طریق گزارشگری مالی صورت می‌گیرد، نخواهد بود. تنها ابزار مسئولیت پاسخگویی مورد استفاده دولت جمهوری اسلامی ایران، صورتحساب عملکرد سالانه بودجه کل کشور می‌باشد که در اجرای قانون محاسبات عمومی کشور مصوب 1366 و قانون تفریق بودجة سال‌های پس از انقلاب مصوب 1365 همه ساله و از سال 1361 تا کنون تنظیم و به دیوان محاسبات کشور تسلیم می‌شود.


برای برون رفت از این وضعیت نامناسب، مواردی به شرح زیر قابل ذکر است:

الف ـ بازنگری در قوانین و مقررات عادی حاکم برنظارت مالی و عملیاتی، براساس مطالعات تطبیقی و استفاده از تجارب مفید کشورهای پیشرفته و ملحوظ نمودن ویژگی‌های خاص ایران .

ب ـ تصویب قوانین و مقررات مناسب و ملزم نمودن مسئولات دستگاه‌های اجرائی به پاسخگویی مالی و عملیاتی و انتشار گزارش‌های مربوط به پاسخگویی مالی و عملیاتی جهت دسترسی عموم به منظور تأمین حقوق شهروندان.

ج ـ طراحی و تدوین و اجرای نظام حسابداری و گزارشگری مالی و روش‌ها و محیط و کنترل مناسب و اعمال نظارت به منظور شفاف‌سازی مسئولیت پاسخگویی مالی و عملیاتی.

د ـ طراحی روش‌های نوین کنترل و نظارت با تأکید بر تغییر جهت نظام و کنترل از داده‌ها “in puts” به ستانده‌ها“out put” و کسب نتایج “out come”  و کاهش کنترل‌های غیرضروری


پـــایــــان نامناسب، مواردی به شرح زیر قابل ذکر است:


ad