Temaslilarda t berk loz
Download
1 / 32

TEMASLILARDA TÜBERKÜLOZ - PowerPoint PPT Presentation


  • 201 Views
  • Uploaded on

TEMASLILARDA TÜBERKÜLOZ. Dr. SUHA ÖZKAN Ankara Verem Savaş Dispanseri. Temaslı muayenesinin amacı:. Kaynak (endeks) vakanın bulunması,

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' TEMASLILARDA TÜBERKÜLOZ' - chiquita-arama


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Temaslilarda t berk loz

TEMASLILARDA TÜBERKÜLOZ

Dr. SUHA ÖZKAN

Ankara Verem Savaş Dispanseri


Temaslı muayenesinin amacı:

Kaynak (endeks) vakanın bulunması,

En büyük bulaşma riski altında bulunan yakın temaslıların (özellikle hane içi) muayene edilerek, olası bir bulaşma (enfeksiyon) veya aktif hastalığın erken tespiti,

Gereksinim gösterenlere ilaçla koruma başlanması.

Yüksek TB insidansına sahip lokalize bir topluluğun belirlenmesi ve izlenmesi metodudur. (BTS Guidelines)


Tedavi olmayan bir tüberküloz hastası her yıl yaklaşık 10-15 kişiyi enfekte eder.

(tedavi olmayan dirençli bir hasta da dirençli mikropları bulaştırır)

TB hastası


Temasl muayenesinin nemi
Temaslı muayenesinin önemi

Tüberküloz hastasına tanı konulduğunda:

  • Temaslıların % 41’i enfekte bulunmuş,

  • %6’sında aktif hastalık tespit edilmiştir.

Vidal R, Miravitles M, et al. Increased risk of tuberculosis transmission in families with micrepidemics.Eur Respir J 1997;10:1327-1331


Kuzey Amerika’da 29 bölgede (24 eyalet, 4 büyük şehir ve Puerto Rico) 1999 yılı hastalarının temaslıları:

9199 TB olgusu (Toplam ülke olgularının %51,9’u)

67585 Tespit edilen temaslı (7,3 temaslı)

56100 Yapılan temaslı muayenesi (%83)

561 Bulunan yeni hasta (%1)

13083 Temaslıda latent TB enfeksiyonu (%23)

J. Jereb, S.C. Etkind, et al. Tuberculosis contact investigations:outcomes in selected areas of United States, 1999. Int J Tuberc Lung Dis 7(12):S384-390, 2003 IUATLD


Temasl kimdir
Temaslı kimdir? ve Puerto Rico) 1999 yılı hastalarının temaslıları:

Thorax 2000;55:887-901

  • Yakın temaslı: Aynı ev içinde yaşayan kişiler, kız/erkek arkadaş, kaynak hastanın evine sık ziyaret yapan kişiler. Bazen işteki veya hastane koğuşundaki temaslı da bu grupta değerlendirilir.

  • Rastlantısal temaslı: Mesleki temaslılar, sosyal yaşamda birlikte oldukları kişiler.

Kaynak olgu yayma pozitifse ve temaslılar çocuk yaş grubundaysa veya bağışıklığı azalmış erişkinse, ayrıca kaynak olgunun yakın temaslılarında %10’dan fazlabulaş varsa temaslı muayenesi genişletilmelidir.*

Bulaştırıcı bir hasta ile aynı odada sekiz saatten fazla birlikte olmak anlamlı bir bulaş için yeterlidir.**

*Ormerod LP, Watson JM, et al. Notification of tuberculosis: an updated code of for England and Wales. J R Coll Phys London 1997;31:299-303

**Kenyon TA, Valway SE, et al. Transmission of multidrug-resistant Mycobacterium tuberculosis during a long airplane flight. N Engl J Med 1996;334:933-938


Kaynak olgunun bula t r c l n artt ran durumlar
Kaynak olgunun bulaştırıcılığını arttıran durumlar ve Puerto Rico) 1999 yılı hastalarının temaslıları:

  • Akciğer (özellikle kaviteli) veya larinks TB olması,

  • Balgam yaymasının (+) olması (kaç pozitif olduğu önemli),

  • Öksürük yakınmasının olması,

  • Tedavi altında olmaması.


Temas yakınlığına bağlı olarak enfeksiyon riski ve Puerto Rico) 1999 yılı hastalarının temaslıları:

Hans L. Rieder. Epidemiologic Basis of Tubeculosis Control, IUATLD, 1999. S:23


Temas durumuna g re bula ma
Temas durumuna göre bulaşma ve Puerto Rico) 1999 yılı hastalarının temaslıları:

  • Ev içi temasta %20

  • Yakın arkadaşlıkta %3,7

  • İş arkadaşlığında %0,3

Van Geuns HA, etal. Results of contact examination in Rotterdam 1967-1969. IUAT Bull 1975; 50: 107


Kaynak hastanın bakteriyolojik durumu ve temas yakınlığına göre çocuklardaki enfeksiyon,

Yakın

Enfekte oranı

Yakın

Rastlantısal

Rastlantısal

Yayma (+)

Yayma (-)

Hans L. Rieder. Epidemiologic Basis of Tubeculosis Control, IUATLD, 1999. S:23


Kaynak Hastanın Bakteriyolojik Durumuna Göre Yakın Temaslılarda (15 yaş altı çocuklar) Tüberküloz Enfeksiyonu

y+/k+

y-/k+

Enfekte oranı

y-/k-

y+/k+

y+/k+

y-/k-

y-/k+

y-/k-

y-/k+

Hans L. Rieder. Epidemiologic Basis of Tubeculosis Control, IUATLD, 1999. S:21


Centers for disease control and prevention cdc nin temasl muayenesine yakla m
Centers for Disease Control and Prevention (CDC)’nin temaslı muayenesine yaklaşımı

Akciğer veya larinks tüberkülozlu hastanın 9 temaslısı tanımlanmalıdır. Bu temaslılardan:

  • % 25-30’u enfektedir.

  • % 1’i aktif hastalık geçirmektedir.

  • Yeni enfekte olan temaslılardan % 10’u hastalanacaktır (ilk iki yıl içinde %5, daha sonraki bir zamanda %5).

  • HIV(+) olan enfekte temaslıların her yıl için %7-10’u hastalanacaktır.

Centers for Disease Control and Prevention. Core Curriculum on Tuberculosis: What the Clinician Should Know. CDC atlanta, GA; 2000


  • ABD’de yakın temaslılarda TB hastalığının insidansı 700/100 000 tahmin edilmektedir.

  • Bu rakam normal populasyondan 100 kat daha fazladır*.

  • Temaslıların tam olarak tanımlanması ve muayeneleri yüksek öneme sahiptir.

  • Yapılan bir çalışmada**; yakın temaslıların %8’inin, ev dışı temaslılardan 1/3’ünün, çalışanlarda işteki temaslılardan ise %89’unun kontrol edilmediği bulunmuştur.

*Institute of Medicine. Ending Neglect: Washington. DC: National Academy Press, 2000: 101.

**Marks SM, et al. Am j Respir Crit Care Med 2000;162:2033-38


ABD’de 2002 yılında TB insidansı: Yüzbinde 5,2 700/100 000 tahmin edilmektedir.

  • TB olgu bulma ve tedavide yaygın çabalar

  • HIV enfeksiyonundan etkili korunma ve tedavisi

  • Halk sağlığı kurumlarının yeniden yapılanması

  • Temaslı muayenelerinin yaygın ve etkili yapılması

Aktif TB hastalarının erken bulunması ve tedavisi

Latent enfeksiyonlu temaslıların bulunması, koruyucu tedavi

Hans L.Rieder, INT J TUBERC LUNG DIS, 2003


Y ksek insidansl lkelerde t berk loz hastalar n n temasl lar
Yüksek insidanslı ülkelerde tüberküloz hastalarının temaslıları

  • Temaslı saptanması ve muayenesi önemli bir aktivitedir.

  • Temaslıda TB enfeksiyonunun saptanması müdahale ile sonlandırılmalıdır.

  • Yayma (+) TB’li hasta ile aynı evde oturan 5 yaş altı sağlıklı çocuklara, aktif hastalık ekarte edildikten sonra koruyucu ilaç tedavisi verilmelidir.

    • Kolay tespit edilen temaslılardır.

    • Enfekte olduklarında aktif hastalık gelişme olasılığı yüksektir.

    • Bu yaşlarda ilaç direnci geliştirme olasılığı düşüktür.

    • Tedaviye uyumları yüksektir (kaynak olguyla beraber tedavi).

  • Aktif hastalık bulunanlar tedavi edilir.

Hans L.Rieder, INT J TUBERC LUNG DIS,2003 7(12):S333-S336



Temasl muayenesinde zaman
Temaslı muayenesinde zaman Society, Thorax 2000;55:887-901

  • Tüberküloz hastasına tanı konulur konulmaz, temaslılarının ilk muayeneleri zaman geçirilmeden yapılmalıdır.

  • Tanı konulduğu günden 3 ay öncesine kadar olan temas durumları da incelenmelidir.

  • Temaslıların üçer ay ara ile tekrar muayenelerinin yapılması gereklidir.

  • Temaslı muayenelerinin en önemli unsuru eğitimdir. Hasta yakınlarına hastalık, bulaşma yolları, korunma, belirtiler konusunda eğitimler verilmelidir.


TEMASLI MUAYENESİ Society, Thorax 2000;55:887-901

Semptom sorgulama

Tüberkülin Cilt Testi

Akciğer grafisi

Bakteriyolojik muayene

Türkiye’de Tüberkülozun Kontrolü Başvuru Kitabı

Aktif TB hastası

  • Yayma(+) temaslısı

  • Aktif hasta değil

  • Semptom yok

  • 35 yaş altı (?)

  • Semptom yok

  • Muayene sonuçları normal

Tedavi

Kontrol muayeneleri

İlaçla Koruma tedavisi

  • Normal bulgular

  • Eğitilmiş temaslı


TB hastası bulma etkinliklerinin karşılaştırılması Society, Thorax 2000;55:887-901

Türkiye’de Verem Hastalığının Seyri Üzerine Bir Araştırma, SSYB Yayını No:84/2


Verem sava dispanserleri verileri

2002 Society, Thorax 2000;55:887-901

16376

19028

74272

1318

1,77

0,05

0,015

2003

17193

19890

86833

1327

1,53

0,04

0,015

Verem Savaş Dispanserleri verileri

Kayıtlı yeni hasta

Kayıtlı toplam hasta

Temaslı muayenesi

Temaslıdan bulunan yeni hasta

HASTA BULMA HIZI (%)

Temaslı muayenesi

Org. Topluluk taraması

Rapor başvurusu

Sağlık Bakanlığı Verem Savaşı Daire Başkanlığı


Bölgelere göre Türkiye’de temaslı muayeneleri-1999 Society, Thorax 2000;55:887-901

Bölge Hasta Temaslı Kontrol

Güneydoğu Anadolu 2022 9055 3469

Doğu Anadolu 1259 4501 2469

İç Anadolu 1332 5046 3667

Akdeniz 1691 6327 4252

Karadeniz 2901 10305 6695

Ege 2638 8682 6888

Marmara 7164 23604 16962


T rkiye de ortalama hane halk b y kl

Ağrı 7,64 Society, Thorax 2000;55:887-901

Bitlis 7,79

Hakkari 7,91

Mardin 7,72

Muş 8,19

Siirt 7,48

Van 7,53

Şırnak 8,25

Ankara 3,82

Antalya 3,98

Balıkesir 3,47

Bursa 3,91

İstanbul 3,85

İzmir 3,58

Muğla 3,47

Tekirdağ 3,79

Türkiye’de Ortalama Hane Halkı Büyüklüğü

Türkiye Geneli: 4,50 kişi Kentsel:4,18 Kırsal:5,19

DİE 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI


Yayma ac tb olgularin 15 ya zer temaslilari tak p sonu lari
YAYMA (+) AC TB OLGULARIN 15 YAŞ ÜZERİ TEMASLILARI TAKİP SONUÇLARI

  • İstanbul’da 6 VSD, retrospektif

  • 1997-2000 yılları arası1570 yayma (+) hasta temaslıları

  • Toplam temaslı 6188

  • 15 yaş üzeri temaslı 4114 (%66.5)

  • En az bir kez kontrole gelen 3310 (80.5)

  • Ortalama 2.2 (1-4) yıl izlenmiş

  • Kontrol edilenlerde 222 yeni hasta bulunmuş

  • İlk yıl içinde hastalanma oranı %4.15 (171/4114)

  • 63 hasta 0-30 günde, 41’i 30-120 günde, 31’i 120-180 günde, 87’si 180 günden sonra saptanmış

  • 15-34 yaş insidans yoğunluğu %3.6 , 35 yaş üzeri %1.2

Toraks Derneği 5. Yıllık Kongresi Sözel sunum. 2002


T rkiye de temasl muayeneleri ve de erlendirmeler
Türkiye’de temaslı muayeneleri ve değerlendirmeler: SONUÇLARI

BİLDİRİMLER

  • Türkiye’de hastaların yaklaşık 2/3’üne hastanelerde tanı konularak tedavileri başladığından bu hastaların bildirimlerinin hemen ve eksiksiz yapılması gereklidir.

  • Bildirim yapmanın yanı sıra, hasta ve yakınlarına dispansere başvurmaları konusunda eğitim verilmelidir.

    VEREM SAVAŞ DİSPANSERİ

  • Bildirimi yapılmış olan veya kendi tespit ettiği hastanın öncelikle hane içi tüm temaslılarını kaydetmeli.

  • Bu temaslıların muayenelerini hızla ve eksiksiz yapmalı.

  • İmkanları ölçüsünde daha uzak temaslıların muayenesi için çaba göstermeli.

  • Temaslıların ikinci ve üçüncü kontrollerini de yapmalı.


T rkiye de temasl muayenesinin faydalar
Türkiye’de temaslı muayenesinin faydaları: SONUÇLARI

  • Erken hasta bulma tedavi kaynak

    bulaşma

  • Yeni enfeksiyon saptama koruyucu tedavi

  • Ailenin Tb konusunda bilgilenmesi

  • Ailenin ve hastanın VSD’ye güven kazanması


Tesp tler
TESPİTLER SONUÇLARI

  • Bildirimler yeterli ve düzenli değil (%18-60).

  • Hasta ve temaslı eğitimi yetersiz.

  • Eksik ve yanlış bildirim (emek, zaman kaybı, kayıt dışılık).

  • Dispanserde temas sorgulaması ve kaydı yetersiz.

  • Hedeflenen temaslılardan muayene oranı yetersiz (%70).

  • Temaslıların kontrol muayeneleri çok eksik (%13-31).

  • VSD’lerde kadro yetersizlikleri arttı.

  • Dispanser çalışanlarının eğitimi ve bilgi düzeyi?

  • Dispanser çalışanlarının motivasyonu (performans?)

  • Bilimsel ve geçerli TB kontrol programının olmaması.

  • VE HALA SINIRLI SAYIDA İNSANIN MÜCADELEYE DEVAM AZMİ !


TÜBERKÜLOZ KONTROLÜ SONUÇLARI

  • Hastaların erken bulunması (%70 tanı hedefi)

  • Etkili küratif tedavi (%85 KÜR hedefi)

DGTS

Verem Savaş Dispanseri


ad