Mati na plo a
Download
1 / 46

Mati čna ploča - PowerPoint PPT Presentation


  • 100 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Mati čna ploča. Glavna štampana ploča računara. Nazivi u upotrebi: Motherboard – matična ploča Mainboard – osnovna ploča Planeboard – ravna ploča. Osnovne funkcije:. Osnovne funkcionalne :. Smeštaj komponenti koje se nalaze u računaru Omogućava njihovo električno i logičko povezivanje

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha

Download Presentation

Mati čna ploča

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Matična ploča

Glavna štampana ploča računara.

Nazivi u upotrebi:

Motherboard – matična ploča

Mainboard – osnovna ploča

Planeboard – ravna ploča


Osnovne funkcije:

Osnovne funkcionalne:

Smeštaj komponenti koje se nalaze u računaru

Omogućava njihovo električno i logičko povezivanje

Priključenje komponenti koje nisu u računaru

BIOS

CMOS

Baterija

Čipovi

Magistrale

Interni priključci

Eksterni priključci


BIOS -Basic Input Output System

  • Inicira učitavanje operativnog sistema

  • Omogućava da operativni sistem i korisnički programi komuniciraju sa komponentama računara

  • BIOS program pokreće tzv. power-on self-test (POST), program za samotestiranje(skup dijagnostičkih programa).

    • Za vrijeme 'podizanja' računara (booting) BIOS izvodi puno programskih zahvata kako bi pripremio računar za rad.


Za vrijeme 'podizanja' računara BIOS izvodi sljedeće operacije

  • prvo utvrđuje radi li ispravno video kartica.

  • provjerava radi li se o uključenju računala ili o ponovnom startovanju (reboot) računara. U slučaju reboot-a preskaču se mnoga provjeravanja.

  • Ako se radi o uključivanju računara, BIOS provjerava RAM izvodeći čitaj/piši test na svakoj memorijskoj adresi. Provjerava komunikaciju s tastaturom i mišem. Zatim traži PCI sabirnicu, pa ako postoji, provjerava sve PCI kartice. Ako BIOS nađe neku pogrešku za vrijeme POST-a, onda ispisuje tekst o pogreški ili javlja nizom zvučnih upozorenja.

  • BIOS prikazuje neke detalje o sistemu i to obično uključuje informaciju o: Procesoru, Disketi, tvrdom disku i o CD/DVD uređaju , Memoriji, sistemskom datumu, video prikazu


  • Savremena elektronska tehnologija omogućila je izradu integrisanih komponenti sa velikim brojem elektronskih elemenata. Ovakva integrisana komponenta je poznata pod imenom čip.

  • Ova tehnologija omogućava da se cio procesor izradi u vidu čipa koji se zove MIKROPROCESOR.


Mikroprocesor


  • Procesor definiše tip računara.

  • Procesor sa donje strane poseduje pinove (tanke žičice) koji služe za vezu sa matičnom pločom a na matičnoj ploči se nalazi priključak za procesor u koji se procesor utakne.

  • Različiti modeli procesora poseduju različite rasporede pinova. Matične ploče se izrađuju namjenski za određeni model procesora, pa prema tome i priključak za procesor na matičnoj ploči mora da odgovara rasporedu pinova tog procesora.


CPU - Central Processing Unit Centralna procesorska jedinica

  • Centralna: zato što je centralno mjesto za obradu podataka

  • Procesorska: zato što obrađuje (procesuira) podatke

  • Jedinica: zato što je to jedan čip (jedinica) koji sadrži veliki broj tranzistora

  • Uređaj u računaru u kojem se izvršavaju instrukcije programa i izvode različite operacije nad podacima zove se PROCESOR.

  • Ime je dobio po tome što se u ovom uređaju odvija proces obrade podataka.


OPERATIVNA MEMORIJA

IZLAZ

ULAZ

PROCESOR

Procesor je osnovni element svakog računara.

Izvršava instrukcije sadržane u programima

Instrukcije i podaci se redom učitavaju iz operativne memorije


  • U operativnoj memoriji se nalazi program koji se neposredno izvršava i podaci koji se neposredno koriste tokom izvršavanja programa.

  • Kada računar izvršava program, tada se iz memorije donose jedna po jedna instrukcija u mikroprocesor i izvršava. Rezultati se iz mikroprocesora vraćaju u memoriju.

  • Operacija uzimanja podataka iz memorije je poznata kao čitanje memorije, a operacija slanja podataka u memoriju kao upis u memoriju.

  • Komunikacija mikroprocesora sa drugim uređajima ostvaruje se posebnim kanalom veza koji zovemo magistralom (bus).


Magistralom se prenose tri vrste informacija:

Prenos podataka

Prenos adrese

Prenos upravljačkih i kontrolnih signala


Prenos podataka

Prenos podatakase vrši iz mikroprocesora i u mikroprocesor.

Na ovaj način se obezbjeđuje komunikacija mikroprocesora sa operativnom i spoljnom memorijom, kao i sa ulaznim i izlaznim uređajima.

Ova dvosmjerna magistrala zove se magistrala podataka (data bus).


Prenos adrese

Prenos adrese iz mikroprocesora i operativnu memoriju ili neki drugi uređaj. Broj bita u adresi određuje broj mogućih adresa, koje čine adresni prostor.

Kanal kojim se prenosi adresa iz mikroprocesora u memoriju zove se adresna magistrala (address bus). To je jednosmjerni kanal od mikroprocesora do memorije ili drugog uređaja koji se pronalazi uz pomoć adrese.


Prenos upravljačkih i kontrolnih signala od mikroprocesora ka uređajima i obrnuto. Broj ovakvih signala može biti različit, od jednog do drugog mikroprocesora i ovo se izražava kao posebna karakteristika mikroprocesora.

Ovaj kanal se zove kontrolna magistrala (control bus)

ROM

RAM

SLOTOVI

MAGISTRALA

PROCESOR


  • Najvažnije karakteristike mikroprocesora jeste njegova brzina. Brzina procesora se definiše generator takta i iskazuje se u [MHz] megahercima ili [GHz] gigahercima (tj. Mjeri se u flopovima. Jedan flop znači jednu matematičku operaciju u sekundi.)

  • Da bi se izvršila neka instrukcija potrebno je pet taktova:

    • jedan da se učita instrukcija

    • jedan da se dekodira

    • jedan da se učita podatak

    • jedan da se izvrši instrukcija

    • jedan da se upiše razultat

  • Brzina mikroprocesora se izražava u milionima instrukcija u sekundi. Na brzinu utiče i interni keš tj. lokalna memorija mikroprocesora. Smisao ove memorije jeste da se premosti veliki jaz između brzine mikroprocesora i operativne memorije.


Cash/keš memorija procesora

  • Služi za brzi pristup podacima koje procesor često koristi

    • Primarna (L1) – uvijek ugrađena u procesor

    • Sekundarna (L2) – bila na matičnoj ploči do pojave Pentium II

    • Tercijalna (L3)

    • Kod procesora Itanium postoji i L4


Osnovne karakteristike medija i uređajaza pohranu podataka:

  • Kapacitet (capacity) - količina podataka koja se može snimiti. Mjeri se megabajtima (MB)

  • Vrijeme pristupa (access time)- vrijeme potrebno da upravljačka jedinica pristupi do memorisanog podatka na mediju. Mjeri se u milisekundama (ms).

  • Brzina prenosa (transfer rate)- količina podataka koja se u jednoj sekundi možeprenijeti s medija u glavnu memoriju i obrnuto. Mjeri se megabajtima u sekundi (MB/s)


  • Da bi računar mogao da rješava neke zadatak, moramo mu saopštiti odgovarajuće programe i podatke.

  • Rad računara se sastoji u automatskom prelasku s jedne operaciju na drugu, sve dok se ne izvrše sve operacije predviđene programom.

  • Uređaj u kome se čuvaju programi i podaci zove se MEMORIJA. Često se kaže da je to operativna ili unutrašnja memorija računara.


Memorija


Prema vrsti, postoje dva osnovna tipa:

  • ROM (Read Only Memory)

    • Sadržaj ove memorije procesor može samo da ‘čita’

    • Čuva podatke i kada je računar isključen.

  • RAM (Random Access Memory)

    • Memorija sa direktnim pristupom- operativna memorija

    • Procesoru omogućeno i čitanje i upis podataka

    • Svoju funkciju vrši samo kada je računar uključen tj. svi podaci se brišu kad se isključi računar.


ROM (Read Only Memory)

  • Memorija za čitanje, tj. memorija u koju se podaci moguupisivati samo jedanput i čitati onoliko puta kolikoželimo

  • služi za smještanje podataka koji su uvijek jednaki i nepromijenjeni

  • malog je kapaciteta (npr. 128kB)

  • podatke upisuje proizvođačračunara


RAM (Random Access Memory)

  • upisno-ispisna memorija, tj. memorija u koju se podacimogu upisivati i iz nje čitati onoliko puta koliko želimo

  • U RAM memoriji se nalaze programi koji se neposredno izvršavaju, kao i podaci nad kojima se vrši obrada.

  • kapacitet se najčešće kreće u granicama od 64 do 512MB

  • vrijeme pristupa memoriji 5-10s


Može biti

  • DIPP (Dual Inline Pin Package)

  • SIPP (Single Inline Pin Package)

  • SIMM (Single Inline Memory Module)


Prema funkciji može biti:

  • Main (glavna)

  • Cash

  • Video -VRAM (Video RAM)

  • Buffer


  • Main (glavna) - Memorija sa kojom je procesor u stalnoj komunikaciji. Prema načinu rada postoje: dinamička i statička

  • Cash - Nalazi se u/uz procesor i povezana je sa njim direktnom i brzom komunikacijom

  • Video - Koristi se za generisanje video prikaza. Procesor šalje podatke, video kartica ih interpretira i prosljeđuje monitoru. Ima dva dodatna ulaza: prema glavnoj memoriji i monitoru, što značajno povećava brzinu rada

  • Buffer - Međumemorija za privremeni smještaj podataka dok se proces ne završi. Resterećuje glavnu memoriju i oslobađa procesor


Osnovne karakteristike memorija:

  • Vrsta (tip) memorije

  • Radni takt (MHz)

  • Brzina pristupa (ns)

  • Kapacitet (MB ili GB ili TB) - kapacitet memorije zavisi o količini memorijskogprostora koju može adresirati procesor ugrađenu računar.


Za predstavljanje standardnih znakova: slova, brojeva i specijalnih znakova u kompjuteru služe tzv. BROJNI SISTEMI ili KODOVI.

Kapacitet memorije


ASCII cod

Za predstavljanje binarnih znakova 0 i 1 u standardne znakove koriste se različiti sistemi a najpoznatiji su ASCII cod (aski kod) (American Standard Code for Information Interchange – Američki standardni kod za izmjenu informacija.)

ASCII cod sadrži 128 standardnih i 128 grafičkih znakova ukupni 256.

Np. U ASCII kodu A=01000001

B=01000010

C=01000011


BIT i BAJT

Najmanja jedinica memorije je BIT i u njoj imamo jedan binarni znak 0 ili 1. Niz od 8 bita (binary digit) zove se BAJT (byte) .

1 BAJT = 8 BIT-a

Kapacitet memorije izražavamo u broju bajtova.

Kapacitet memorije na PC računarima može

640 KB, 1 MB, 4 MB, 8 MB, 16 MB, 32MB, 64 MB, 128 MB, 256 MB, 1GB …


Mjere kapaciteta

kilobajt (KB) hiljadu 103

megabajt (MB) milion 106

gigabajt (GB) bilion 109

terabajt (TB) trilion 1012


Mašinski jezik je kodkoji se koristi za predstavljanje programskih instrukcija.


HDD (Hard Disk Drive)

  • prvi HDD je napravio IBM i bio je kapaciteta 5MB

  • prvi PC HDD je bio kapaciteta 10MB po ceni od preko 100$ poMB, dok današnji HDD su kapaciteta preko 100GB po ceni od 1centa po MB

  • savremeni hard-diskovi su kapaciteta

    od 160GB do 1000GB

    80GB, 120GB 160GB, 200GB,

    250GB, 320GB, 500GB,

    640GB, 1000GB


Način rada – magnetne glave

ljudska kosa

zrnce prašine

magnetni disk

razmak između

glave i ploče

Magnetne glave lebde iznad ploča na vazdušnom jastuku dok se ploče okreću konstantnom brzinom od 7200 obrtaja u minuti (rpm) i tako upisuju i čitaju podatke. Zbog svoje osjetljivosti na spoljašnje uslove disk je zatvoren u metalno kućište. 

magnetna glava čita i zapisuje podatke

razmak glave od ploče je mikroskopska, cca 25 nm (ljudska kosa ≈ 100 000 nm)


Logička organizacija snimljenih podataka

Sektor

Trag

Cilindar


Tragovi

koncentrične kružnice (>10 000)

podijeljene u sektore (>1 000)

Sektori

najmanje adresibilne jedinice (512 byte-a)

prije: jednak broj sektora u svim tragovima

danas: različit broj

Cilindar

tragovi koji se nalaze tačno jedan ispod drugog na različitim pločama čini cilindar.


  • Postoji mogućnost da na disku bude više sektora nego raspoloživih adresa

  • Klaster(cluster)– najmanji adresibilni prostor sastavljen od više susjednih sektora iste staze

  • Veličine klastera su 2048, 4096,8192, 16384 i 32768 B zavisno od veličine diska (broj sektora po klasteru (4:64))


Povezivanje hard diska


  • Svaki operativni sistem ima definisan maxsimalan broj adresa kojima može pristupiti

  • FAT (File Allocation Table)– tabela sa raspoloživim adresama

    • FAT16 – do 216 adresa=65.536(DOS do Win95)

    • FAT32 – do 232 adresa=4.294.967.296 (Win98 i noviji)

    • NTFS (New Technology File System) - Razvijen za Windows NT,2000,XP, Vista, Win 7. Sistem ima sposobnost samooporavljanja. Ima mogućnost šifrovanja naziva datoteka i foldera


  • Da bi se omogućilo čuvanje velikih količina podataka i programa uvodi se posebna memorija koja se zove SPOLJNA MEMORIJA.


Eksterni HDD

Osim diskova koji se nalaze u kućištu računara postoje i eksterni diskovi koji se priključuju na USB port.


Flopy disk (FDD)

Unutar flopy diskete  nalazi se kružni dio metalne plastike na koji se zapisuju i čitaju podaci pomoću flopy uređaja. Kod flopy diskete podaci se zapisuju u stazama i sektorima. Unutar FDD-a se nalaze glave za čitanje i pisanje podataka, te druga malo veća pomoću koje se brišu podaci, takođe postoji i motor koji miče te glave.

za disketne jedinice rezervisana su slovaA: i B:.


3,5” diskete – 1,4 MB

5,25” diskete – 1,2 MB

ZIP – diskete 100, 250, 750 MB

JAZ – kasete 1 i 2 GB


CD (compact disk),DVD (digital video device)

CD

DVD

logička organizacija podataka u vidu spirala

jeftina proizvodnja

Upis podataka:

laserski snop se usmjerava na površinu diska

sloj za snimanje se zagrijava i mijenja hemijsku strukturu

stvaraju se udubljenja, jame, rupe (pit)


Čitanje podataka:

laserski snop, slabijeg intenziteta nego kod upisa, usmjerava se na površinu diska od koje se reflektira

kada naiđe na neko udubljenje reflektira se daleko slabijim intenzitetom nego s okolnih površina.

različiti intenzitet reflektiranog snopa interpretira se kao logička nula i jedinica


CD (Compact Disk)

  • CD-ROM (Read-Only Memory)

  • CD-R (Recordable) - sloj za upis podataka trajno mijenja hemijsku strukturu i fizikalna svojstva

  • CD-RW (Re-Writable) -sloj za upis podataka – ima dva stanja (kristalno i amorfno) što mogućuje ponovno upisivanje podataka

  • podaci samo s jedne strane

  • kapacitet - 650MB (74 min), 700MB (80 min)

  • brzina prenosa podataka

    > 40X (1X=150 KB/s)

  • DVD (Digital Video device/Versatile Disk)

    • DVD-ROM (Read-Only Memory)

    • DVD-R (Recordable)

    • DVD-RW (Re-Writable)

  • pojavio se 1997. godine

  • fizički iste veličine i debljine kao i CD

  • kapacitet – 4.7 GB


  • ad
  • Login