Mati na plo a
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 46

Mati čna ploča PowerPoint PPT Presentation


  • 78 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Mati čna ploča. Glavna štampana ploča računara. Nazivi u upotrebi: Motherboard – matična ploča Mainboard – osnovna ploča Planeboard – ravna ploča. Osnovne funkcije:. Osnovne funkcionalne :. Smeštaj komponenti koje se nalaze u računaru Omogućava njihovo električno i logičko povezivanje

Download Presentation

Mati čna ploča

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Mati na plo a

Matična ploča

Glavna štampana ploča računara.

Nazivi u upotrebi:

Motherboard – matična ploča

Mainboard – osnovna ploča

Planeboard – ravna ploča


Mati na plo a

Osnovne funkcije:

Osnovne funkcionalne:

Smeštaj komponenti koje se nalaze u računaru

Omogućava njihovo električno i logičko povezivanje

Priključenje komponenti koje nisu u računaru

BIOS

CMOS

Baterija

Čipovi

Magistrale

Interni priključci

Eksterni priključci


Bios basic input output system

BIOS -Basic Input Output System

  • Inicira učitavanje operativnog sistema

  • Omogućava da operativni sistem i korisnički programi komuniciraju sa komponentama računara

  • BIOS program pokreće tzv. power-on self-test (POST), program za samotestiranje(skup dijagnostičkih programa).

    • Za vrijeme 'podizanja' računara (booting) BIOS izvodi puno programskih zahvata kako bi pripremio računar za rad.


Za vrijeme podizanja ra unara bios izvodi sl j ede e operacije

Za vrijeme 'podizanja' računara BIOS izvodi sljedeće operacije

  • prvo utvrđuje radi li ispravno video kartica.

  • provjerava radi li se o uključenju računala ili o ponovnom startovanju (reboot) računara. U slučaju reboot-a preskaču se mnoga provjeravanja.

  • Ako se radi o uključivanju računara, BIOS provjerava RAM izvodeći čitaj/piši test na svakoj memorijskoj adresi. Provjerava komunikaciju s tastaturom i mišem. Zatim traži PCI sabirnicu, pa ako postoji, provjerava sve PCI kartice. Ako BIOS nađe neku pogrešku za vrijeme POST-a, onda ispisuje tekst o pogreški ili javlja nizom zvučnih upozorenja.

  • BIOS prikazuje neke detalje o sistemu i to obično uključuje informaciju o: Procesoru, Disketi, tvrdom disku i o CD/DVD uređaju , Memoriji, sistemskom datumu, video prikazu


Mati na plo a

  • Savremena elektronska tehnologija omogućila je izradu integrisanih komponenti sa velikim brojem elektronskih elemenata. Ovakva integrisana komponenta je poznata pod imenom čip.

  • Ova tehnologija omogućava da se cio procesor izradi u vidu čipa koji se zove MIKROPROCESOR.


Mikroprocesor

Mikroprocesor


Mati na plo a

  • Procesor definiše tip računara.

  • Procesor sa donje strane poseduje pinove (tanke žičice) koji služe za vezu sa matičnom pločom a na matičnoj ploči se nalazi priključak za procesor u koji se procesor utakne.

  • Različiti modeli procesora poseduju različite rasporede pinova. Matične ploče se izrađuju namjenski za određeni model procesora, pa prema tome i priključak za procesor na matičnoj ploči mora da odgovara rasporedu pinova tog procesora.


Cpu central processing unit centralna procesorska jedinica

CPU - Central Processing Unit Centralna procesorska jedinica

  • Centralna: zato što je centralno mjesto za obradu podataka

  • Procesorska: zato što obrađuje (procesuira) podatke

  • Jedinica: zato što je to jedan čip (jedinica) koji sadrži veliki broj tranzistora

  • Uređaj u računaru u kojem se izvršavaju instrukcije programa i izvode različite operacije nad podacima zove se PROCESOR.

  • Ime je dobio po tome što se u ovom uređaju odvija proces obrade podataka.


Mati na plo a

OPERATIVNA MEMORIJA

IZLAZ

ULAZ

PROCESOR

Procesor je osnovni element svakog računara.

Izvršava instrukcije sadržane u programima

Instrukcije i podaci se redom učitavaju iz operativne memorije


Mati na plo a

  • U operativnoj memoriji se nalazi program koji se neposredno izvršava i podaci koji se neposredno koriste tokom izvršavanja programa.

  • Kada računar izvršava program, tada se iz memorije donose jedna po jedna instrukcija u mikroprocesor i izvršava. Rezultati se iz mikroprocesora vraćaju u memoriju.

  • Operacija uzimanja podataka iz memorije je poznata kao čitanje memorije, a operacija slanja podataka u memoriju kao upis u memoriju.

  • Komunikacija mikroprocesora sa drugim uređajima ostvaruje se posebnim kanalom veza koji zovemo magistralom (bus).


Magistralom se prenose tri vrste informacija

Magistralom se prenose tri vrste informacija:

Prenos podataka

Prenos adrese

Prenos upravljačkih i kontrolnih signala


Prenos podataka

Prenos podataka

Prenos podatakase vrši iz mikroprocesora i u mikroprocesor.

Na ovaj način se obezbjeđuje komunikacija mikroprocesora sa operativnom i spoljnom memorijom, kao i sa ulaznim i izlaznim uređajima.

Ova dvosmjerna magistrala zove se magistrala podataka (data bus).


Prenos adrese

Prenos adrese

Prenos adrese iz mikroprocesora i operativnu memoriju ili neki drugi uređaj. Broj bita u adresi određuje broj mogućih adresa, koje čine adresni prostor.

Kanal kojim se prenosi adresa iz mikroprocesora u memoriju zove se adresna magistrala (address bus). To je jednosmjerni kanal od mikroprocesora do memorije ili drugog uređaja koji se pronalazi uz pomoć adrese.


Mati na plo a

Prenos upravljačkih i kontrolnih signala od mikroprocesora ka uređajima i obrnuto. Broj ovakvih signala može biti različit, od jednog do drugog mikroprocesora i ovo se izražava kao posebna karakteristika mikroprocesora.

Ovaj kanal se zove kontrolna magistrala (control bus)

ROM

RAM

SLOTOVI

MAGISTRALA

PROCESOR


Mati na plo a

  • Najvažnije karakteristike mikroprocesora jeste njegova brzina. Brzina procesora se definiše generator takta i iskazuje se u [MHz] megahercima ili [GHz] gigahercima (tj. Mjeri se u flopovima. Jedan flop znači jednu matematičku operaciju u sekundi.)

  • Da bi se izvršila neka instrukcija potrebno je pet taktova:

    • jedan da se učita instrukcija

    • jedan da se dekodira

    • jedan da se učita podatak

    • jedan da se izvrši instrukcija

    • jedan da se upiše razultat

  • Brzina mikroprocesora se izražava u milionima instrukcija u sekundi. Na brzinu utiče i interni keš tj. lokalna memorija mikroprocesora. Smisao ove memorije jeste da se premosti veliki jaz između brzine mikroprocesora i operativne memorije.


Cash ke memorija procesora

Cash/keš memorija procesora

  • Služi za brzi pristup podacima koje procesor često koristi

    • Primarna (L1) – uvijek ugrađena u procesor

    • Sekundarna (L2) – bila na matičnoj ploči do pojave Pentium II

    • Tercijalna (L3)

    • Kod procesora Itanium postoji i L4


Osnovne karakteristike medija i ure aja za pohranu podataka

Osnovne karakteristike medija i uređajaza pohranu podataka:

  • Kapacitet (capacity) - količina podataka koja se može snimiti. Mjeri se megabajtima (MB)

  • Vrijeme pristupa (access time)- vrijeme potrebno da upravljačka jedinica pristupi do memorisanog podatka na mediju. Mjeri se u milisekundama (ms).

  • Brzina prenosa (transfer rate)- količina podataka koja se u jednoj sekundi možeprenijeti s medija u glavnu memoriju i obrnuto. Mjeri se megabajtima u sekundi (MB/s)


Mati na plo a

  • Da bi računar mogao da rješava neke zadatak, moramo mu saopštiti odgovarajuće programe i podatke.

  • Rad računara se sastoji u automatskom prelasku s jedne operaciju na drugu, sve dok se ne izvrše sve operacije predviđene programom.

  • Uređaj u kome se čuvaju programi i podaci zove se MEMORIJA. Često se kaže da je to operativna ili unutrašnja memorija računara.


Memorija

Memorija


Prema vrsti postoje dva osnovna tipa

Prema vrsti, postoje dva osnovna tipa:

  • ROM (Read Only Memory)

    • Sadržaj ove memorije procesor može samo da ‘čita’

    • Čuva podatke i kada je računar isključen.

  • RAM (Random Access Memory)

    • Memorija sa direktnim pristupom- operativna memorija

    • Procesoru omogućeno i čitanje i upis podataka

    • Svoju funkciju vrši samo kada je računar uključen tj. svi podaci se brišu kad se isključi računar.


Rom read only memory

ROM (Read Only Memory)

  • Memorija za čitanje, tj. memorija u koju se podaci moguupisivati samo jedanput i čitati onoliko puta kolikoželimo

  • služi za smještanje podataka koji su uvijek jednaki i nepromijenjeni

  • malog je kapaciteta (npr. 128kB)

  • podatke upisuje proizvođačračunara


Ram random access memory

RAM (Random Access Memory)

  • upisno-ispisna memorija, tj. memorija u koju se podacimogu upisivati i iz nje čitati onoliko puta koliko želimo

  • U RAM memoriji se nalaze programi koji se neposredno izvršavaju, kao i podaci nad kojima se vrši obrada.

  • kapacitet se najčešće kreće u granicama od 64 do 512MB

  • vrijeme pristupa memoriji 5-10s


Mo e biti

Može biti

  • DIPP (Dual Inline Pin Package)

  • SIPP (Single Inline Pin Package)

  • SIMM (Single Inline Memory Module)


Prema funkciji mo e biti

Prema funkciji može biti:

  • Main (glavna)

  • Cash

  • Video -VRAM (Video RAM)

  • Buffer


Mati na plo a

  • Main (glavna) - Memorija sa kojom je procesor u stalnoj komunikaciji. Prema načinu rada postoje: dinamička i statička

  • Cash - Nalazi se u/uz procesor i povezana je sa njim direktnom i brzom komunikacijom

  • Video - Koristi se za generisanje video prikaza. Procesor šalje podatke, video kartica ih interpretira i prosljeđuje monitoru. Ima dva dodatna ulaza: prema glavnoj memoriji i monitoru, što značajno povećava brzinu rada

  • Buffer - Međumemorija za privremeni smještaj podataka dok se proces ne završi. Resterećuje glavnu memoriju i oslobađa procesor


Osnovne karakteristike memorija

Osnovne karakteristike memorija:

  • Vrsta (tip) memorije

  • Radni takt (MHz)

  • Brzina pristupa (ns)

  • Kapacitet (MB ili GB ili TB) - kapacitet memorije zavisi o količini memorijskogprostora koju može adresirati procesor ugrađenu računar.


Kapacitet memorije

Za predstavljanje standardnih znakova: slova, brojeva i specijalnih znakova u kompjuteru služe tzv. BROJNI SISTEMI ili KODOVI.

Kapacitet memorije


Ascii cod

ASCII cod

Za predstavljanje binarnih znakova 0 i 1 u standardne znakove koriste se različiti sistemi a najpoznatiji su ASCII cod (aski kod) (American Standard Code for Information Interchange – Američki standardni kod za izmjenu informacija.)

ASCII cod sadrži 128 standardnih i 128 grafičkih znakova ukupni 256.

Np. U ASCII kodu A=01000001

B=01000010

C=01000011


Bit i bajt

BIT i BAJT

Najmanja jedinica memorije je BIT i u njoj imamo jedan binarni znak 0 ili 1. Niz od 8 bita (binary digit) zove se BAJT (byte) .

1 BAJT = 8 BIT-a

Kapacitet memorije izražavamo u broju bajtova.

Kapacitet memorije na PC računarima može

640 KB, 1 MB, 4 MB, 8 MB, 16 MB, 32MB, 64 MB, 128 MB, 256 MB, 1GB …


Mjere kapaciteta

Mjere kapaciteta

kilobajt (KB) hiljadu 103

megabajt (MB) milion 106

gigabajt (GB) bilion 109

terabajt (TB) trilion 1012


Mati na plo a

Mašinski jezik je kodkoji se koristi za predstavljanje programskih instrukcija.


Hdd hard disk drive

HDD (Hard Disk Drive)

  • prvi HDD je napravio IBM i bio je kapaciteta 5MB

  • prvi PC HDD je bio kapaciteta 10MB po ceni od preko 100$ poMB, dok današnji HDD su kapaciteta preko 100GB po ceni od 1centa po MB

  • savremeni hard-diskovi su kapaciteta

    od 160GB do 1000GB

    80GB, 120GB 160GB, 200GB,

    250GB, 320GB, 500GB,

    640GB, 1000GB


Na in rada magnetne glave

Način rada – magnetne glave

ljudska kosa

zrnce prašine

magnetni disk

razmak između

glave i ploče

Magnetne glave lebde iznad ploča na vazdušnom jastuku dok se ploče okreću konstantnom brzinom od 7200 obrtaja u minuti (rpm) i tako upisuju i čitaju podatke. Zbog svoje osjetljivosti na spoljašnje uslove disk je zatvoren u metalno kućište. 

magnetna glava čita i zapisuje podatke

razmak glave od ploče je mikroskopska, cca 25 nm (ljudska kosa ≈ 100 000 nm)


Logi ka organizacija snimljenih podataka

Logička organizacija snimljenih podataka

Sektor

Trag

Cilindar


Mati na plo a

Tragovi

koncentrične kružnice (>10 000)

podijeljene u sektore (>1 000)

Sektori

najmanje adresibilne jedinice (512 byte-a)

prije: jednak broj sektora u svim tragovima

danas: različit broj

Cilindar

tragovi koji se nalaze tačno jedan ispod drugog na različitim pločama čini cilindar.


Mati na plo a

  • Postoji mogućnost da na disku bude više sektora nego raspoloživih adresa

  • Klaster(cluster)– najmanji adresibilni prostor sastavljen od više susjednih sektora iste staze

  • Veličine klastera su 2048, 4096,8192, 16384 i 32768 B zavisno od veličine diska (broj sektora po klasteru (4:64))


Povezivanje h ard diska

Povezivanje hard diska


Mati na plo a

  • Svaki operativni sistem ima definisan maxsimalan broj adresa kojima može pristupiti

  • FAT (File Allocation Table)– tabela sa raspoloživim adresama

    • FAT16 – do 216 adresa=65.536(DOS do Win95)

    • FAT32 – do 232 adresa=4.294.967.296 (Win98 i noviji)

    • NTFS (New Technology File System) - Razvijen za Windows NT,2000,XP, Vista, Win 7. Sistem ima sposobnost samooporavljanja. Ima mogućnost šifrovanja naziva datoteka i foldera


Mati na plo a

  • Da bi se omogućilo čuvanje velikih količina podataka i programa uvodi se posebna memorija koja se zove SPOLJNA MEMORIJA.


Eksterni hdd

Eksterni HDD

Osim diskova koji se nalaze u kućištu računara postoje i eksterni diskovi koji se priključuju na USB port.


Flop y disk fdd

Flopy disk (FDD)

Unutar flopy diskete  nalazi se kružni dio metalne plastike na koji se zapisuju i čitaju podaci pomoću flopy uređaja. Kod flopy diskete podaci se zapisuju u stazama i sektorima. Unutar FDD-a se nalaze glave za čitanje i pisanje podataka, te druga malo veća pomoću koje se brišu podaci, takođe postoji i motor koji miče te glave.

za disketne jedinice rezervisana su slovaA: i B:.


Mati na plo a

3,5” diskete – 1,4 MB

5,25” diskete – 1,2 MB

ZIP – diskete 100, 250, 750 MB

JAZ – kasete 1 i 2 GB


Cd compact disk dvd digital video device

CD (compact disk),DVD (digital video device)

CD

DVD

logička organizacija podataka u vidu spirala

jeftina proizvodnja

Upis podataka:

laserski snop se usmjerava na površinu diska

sloj za snimanje se zagrijava i mijenja hemijsku strukturu

stvaraju se udubljenja, jame, rupe (pit)


Mati na plo a

Čitanje podataka:

laserski snop, slabijeg intenziteta nego kod upisa, usmjerava se na površinu diska od koje se reflektira

kada naiđe na neko udubljenje reflektira se daleko slabijim intenzitetom nego s okolnih površina.

različiti intenzitet reflektiranog snopa interpretira se kao logička nula i jedinica


Mati na plo a

CD (Compact Disk)

  • CD-ROM (Read-Only Memory)

  • CD-R (Recordable) - sloj za upis podataka trajno mijenja hemijsku strukturu i fizikalna svojstva

  • CD-RW (Re-Writable) -sloj za upis podataka – ima dva stanja (kristalno i amorfno) što mogućuje ponovno upisivanje podataka

  • podaci samo s jedne strane

  • kapacitet - 650MB (74 min), 700MB (80 min)

  • brzina prenosa podataka

    > 40X (1X=150 KB/s)

  • DVD (Digital Video device/Versatile Disk)

    • DVD-ROM (Read-Only Memory)

    • DVD-R (Recordable)

    • DVD-RW (Re-Writable)

  • pojavio se 1997. godine

  • fizički iste veličine i debljine kao i CD

  • kapacitet – 4.7 GB


  • Login