End str yel atiklar
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 45

ENDÜSTRİYEL ATIKLAR PowerPoint PPT Presentation


  • 200 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

ENDÜSTRİYEL ATIKLAR. Dr Peri Arbak Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD. KONU PLANI. 1- TARİHÇE 2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI 3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM 4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ 5- ÖNLEM VE ÖNERİLER. 1-TARİHÇE.

Download Presentation

ENDÜSTRİYEL ATIKLAR

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


End str yel atiklar

ENDÜSTRİYEL ATIKLAR

Dr Peri Arbak

Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD


Konu plani

KONU PLANI

1- TARİHÇE

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ

5- ÖNLEM VE ÖNERİLER


1 tar h e

1-TARİHÇE

  • Meuse Vadisi Felaketi(Belçika/1930)

    • Birkaç bin insan ağır hastalanmış, 60 kişi ölmüş

    • Üç gün boyunca tüm ülkeyi endüstri duman ve sisinin ‘çorbamsı’ karışımı sarmış

    • Yaşlı kurbanlardanefes azalması, boğuk seslilik, kalıcı öksürük, irin benzeri kitle atılımı ile sonlanan köpüklü balgam çıkarma, bulantı ve kusma gözlendi

    • Ölümler akut kalp hastalığı?

      Roholm K. The Journal of Industrial Hygiene and Toxicology. 1937


1 tar h e1

1-TARİHÇE

  • Donora Felaketi (Pennsylvania, 1948)

    • Yaklaşık 6000 birey (bölgedekilerin %42’si) kirliliğe bağlı solunumsal sorun yaşamış

    • Göz, burun, boğaz irritasyonu, göğüs ağrısı, nefes azalması, şiddetli başağrıları, bulantı ve kusma

    • Çinko arıtma tesislerinden çıkan asidler (örn. sülfürik asid) ve kömür yakan buharlı lokomotiflerin sisi sorumlu

      Helfand WH. Am J Publ Health 2001


1 tar h e2

1-TARİHÇE

Donora’da Ölüm

Boğazımda bir sis hissettim

Ölümün donuk eli yüzümü okşuyor

Bir tutam gri sis örgüsünün beni boğduğu

Korkunç bir düşmanla cebelleştim

Öldüğümden beri gözlerimde şimdi;

Kasvetli, sevimsiz çıplak tepeler

yükseliyor aptalca

Derine sinmiş esaretin iziyle,

Ve hala insanlar yaşıyor, yaşıyor

zehirli gecelerde…

John P. Clark


1 tar h e3

1-TARİHÇE

  • Fosil yakıt tüketimi sisle birlikte 1952 yılında 4 günlük sürede en azından 4000 ölüm ve çok sayıda hastalığı yol açtı (Londra)

  • Duman ve sülfür dioksid oranları şehir merkezinde normalin 10 katına ulaştı

Quarterly Journal of the Royal MeteorologicalSociety.2006


Konu plani1

KONU PLANI

1- TARİHÇE

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ

5- ÖNLEM VE ÖNERİLER


2 end str yel atik tanim ve kapsami

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

  • Emisyonlar doğal veya insan yapımı süreçler sonucunda havaya salınan gaz ve partiküllerdir

  • Emisyonlar; sera gazları (iklim değişiklikleri yapar) ile hava kalitesi emisyonları olmak üzere sınıflandırılır

http://www.mtpc.org/cleanenergy/important/envemissions.htm


2 end str yel atik tanim ve kapsami1

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

SERA GAZLARI

KARBONDİOKSİD

NİTRÖZ OKSİD

HALOKARBONLAR VE SÜLFÜR HEKZAFLUORİD

METAN


2 end str yel atik tanim ve kapsami2

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

Sera gazlarının sektörlere göre dağılımı


2 end str yel atik tanim ve kapsami3

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

OZON

Hava kalitesi emisyonları

KARBONMONOKSİD

PARTİKÜLLER

SÜLFÜR DİOKSİD

NİTROJEN OKSİDLER

UÇUCU ORGANİK BİLEŞİKLER


2 end str yel atik tanim ve kapsami4

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

HAVA KALİTESİ EMİSYONLARININ SEKTÖREL DAĞILIMI


Konu plani2

KONU PLANI

1- TARİHÇE

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ

5- ÖNLEM VE ÖNERİLER


3 d nyada ve t rk ye de durum

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

ABD’DE SERA VE HAVA KALİTESİ GAZLARI 2000 SONRASI VERİLERİ

http://www.mtpc.org/cleanenergy/important/envemissions.htm


3 d nyada ve t rk ye de durum1

milyon ton/yıl

milyon ton/yıl

SEKTÖRLER

Metal

Gıda ve İçecek

Kimya

İnşaat

Kağıt, Matbaa

Ağaç Ürünleri

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

KAYNAK: UNEP - http://vitalgraphics.net/waste/html_file/20-21_manufacture.html


3 d nyada ve t rk ye de durum t rk ye de sanay atiklari y net m sorunlari panel 2006 caner zanbak

GELİŞMİŞ ÜLKELER

Çevre Duyarlılığı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER

1990

1995

1970

1975

1980

1985

2000

YILLAR

GELİŞMİŞ ÜLKELER

Atıksu Arıtma, Atık Bertaraf/Geri Kazanım Tesisleri + Altyapı Hizmetleri + Eğitim + Denetim + Teşvikler

Küm. Çevre Yatırımları

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER

1990

1995

1970

1975

1980

1985

2000

YILLAR

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM(TÜRKİYE’DE SANAYİ ATIKLARI YÖNETİM SORUNLARI PANELİ/2006, CANER ZANBAK)


3 d nyada ve t rk ye de durum2

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 2006 TASLAK RAPORU


3 d nyada ve t rk ye de durum3

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

Endüstriyel proseslerden kaynaklanan CH4 emisyonları

SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 2006 TASLAK RAPORU


3 d nyada ve t rk ye de durum4

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

Endüstriyel proseslerden kaynaklanan N2O emisyonları

SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 2006 TASLAK RAPORU


3 d nyada ve t rk ye de durum5

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

Endüstriyel proseslerden kaynaklanan NOx emisyonları

SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 2006 TASLAK RAPORU


3 d nyada ve t rk ye de durum6

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

Endüstriyel proseslerden kaynaklanan CO emisyonları

SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 2006 TASLAK RAPORU


3 d nyada ve t rk ye de durum7

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

Endüstriyel proseslerden kaynaklanan SO2 emisyonları

SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 2006 TASLAK RAPORU


3 d nyada ve t rk ye de durum8

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

Endüstriyel proseslerden kaynaklanan NMVOC emisyonları

SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 2006 TASLAK RAPORU


3 d nyada ve t rk ye de durum9

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

Kalkan O. Hava Kirliliği. 2001, www.bsm.gov.tr/makale/makale.asp?sayi=20013


3 d nyada ve t rk ye de durum10

Endüstri

Partiküller

SO²

GüçSantralları

3.940.000

1.430.000

DemirÇelik

3.330.000

Çimento

2.270.000

32.000

Şeker

290.000

49.000

Metal

5.200

30.000

Gübre

14.000

30.000

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

  • Türkiye'de Kirletici Potansiyeli Olan Endüstrilerden Atmosfere Bırakılan Yıllık S02 ve Partiküler Madde (ton/yıl) (Kalkan O. Hava Kirliliği 2001)


3 d nyada ve t rk ye de durum11

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

TÜRKİYE’DE GÜÇ

SANTRALLERİNDEN BIRAKILAN

KİRLETİCİ MİKTARLARI

Kalkan O. Hava Kirliliği. 2001


3 d nyada ve t rk ye de durum12

Termal Etki

380.000 Kcal/sn

SO² emisyonu

45.000 ton/yıl

Nox emisyonu

26.000ton/yıl

CO emisyonu

750ton/yıl

Katı Parçacıklar

3.500ton/yıl

Hidrokarbonlar

250ton/yıl

Küller

5.600ton/yıl

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

  • 100 MW Gücünde Termik Santralların Kirletici Etkileri, Kalkan O, Hava Kirliliği, 2001


Konu plani3

KONU PLANI

1- TARİHÇE

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ

5- ÖNLEM VE ÖNERİLER


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ

Karboksihemoglobin oluşturur

Karbonmonoksid

Akciğer gelişimini etkilerler

Ozon

Sülfür dioksid

PM

Nitrojen dioksid

Solunum yolu

hastalıklarını artırır

Astım alevlenmelerini artırırlar

Akciğer fonksiyonlarını

azaltırlar

ATS, Am J Respir Med, 1996


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler1

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ

Erişkinlerde solunumsal,

kardiyovasküler

hospitalizasyonu artırır,

Kardiyovasküler mortaliteyi artırır,

Akciğer kanserlerini artırır

PM

Dockery DW, Environ Health Perspect. 2001

Pope CA, JAMA 2002

Hava

kirliliği

Sağlık kaynaklarının kullanımını artırır,

Okuldan geri kalmayı artırır

McConnell R, Lancet. 2002


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler ozon

Çocuklarda;

Akciğer fonksiyonlarında azalma,

Solunum yolu semptomlarında artma,

Astım alevlenmelerinde artış,

Hospitalizasyonda ve acile başvuruda artış,

Okuldan geri kalma

Kinney PL, Environ Health Perspect. 1996

Thurston GD, Am J Respir Crit Care Med. 1997

Tolbert PE, Am J Epidemiol. 2000

Gilliland FD, Epidemiology. 2001

Erişkinlerde;

Havayolu inflamasyonu ve hiperreaktiviteye yol açar,

Solunum fonksiyonlarını azaltır,

Solunum yolu semptomlarını artırır

Aeroallerjen maruziyetine duyarlılığı artırır

Molfino NA, Lancet. 1991

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-OZON


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler ozon1

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-OZON

Ozonun solunum sistemini etkileme yolları:

  • Bronş epiteli hücrelerinden inflamatuar mediatörlerin

    (IL-6, IL-8, GM-CSF,fibronektin) salınımını artırmak yoluyla

    havayolu inflamasyonunu düzenler

    Bayram H, J Allergy Clin Immunol 2001

    Devlin RB, Am J Respir Cell Mol Biol 1991

    Balmes JR, Respir Rep Health Eff Inst 1997

  • O3 hücre içi reaktif oksijen türlerinde (ROS) acil ve

    doza bağlı bir artışa ve gene epitelyal hücre geçirgenliğinde

    artışa yol açar. Bu da inhale allerjenlerin ve toksinlerin

    girişini kolaylaştırır

    Kelly FJ, Am J Respir Crit Care Med 1996


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler ozon2

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-OZON

  • Bir hayvan çalışmasında O3 un mukosilier temizliği azalttığı anlaşılmıştır

    Schlesinger RB, J Toxicol Environ Health 1987

  • Bronşiyal C liflerini stimüleeder

    Beckett WS, J Appl Physiol 1985

  • O3 maruziyeti hayvanlarda ve insanlarda inhale antijenlere yanıtları artırır

    Jorres R, Am J Respir Crit Care Med 1996


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler pm

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-PM

PM hava kirliliği;

  • Solunum ve kardiovasküler hastalıklardan dolayı oluşan mortalite artışına,

  • Allerjilerin, astımın artışına,

  • Kronik bronşitin artışına,

  • Solunum yolu infeksiyonlarının artışına,

  • Hastane başvurularının artışına yol açar


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler pm1

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-PM

  • Seaton ve ark partiküllerin özellikle de ultrafine- çok küçük partiküllerin

    • pulmoner interstisyuma penetre olabildiğini,

    • interstisyel inflamasyona ve önemli oksidatif hasara yol açabildiğini ilk kez öne süren araştırmacı

      Seaton A, Lancet 1995


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler pm2

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-PM

PM’nin akciğer üstüne hasar yapma mekanizmaları:

1. İnhale kirleticilerle makrofaj fonksiyonlarının ve akciğer

savunmasının bozulması

Becker S, J Toxicol Environ Health 1999

2. Endotelyal hasar ödeme yol açarak gaz difüzyonunu

bozar ve hipoksik strese neden olur

3. Hava kirliliği artmış kalp hızı ve azalmış kalp hızı

değişkenliği ile ilişkili  ağır aritmi ve mortalite

Pope CA, Am J Respir Crit Care Med 1999

Peters A, Am J Epidemiol 1999

Pope CA, Am Heart J 1999


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler pm3

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-PM

4.Oksidanlar kan pıhtılaşması düzeyini artırabilir ve kırmızı kan

hücrelerinin yapışma özelliklerini değiştirebilir  iskemik hasar

riskini artırır. Hava kirliliğiyle fibrinojen artışı bağlantısı gösterilmiş

Peters A, Lancet 1997) (Pekkanen J, Occup Environ Med 2000

5. Hava kirliliği sistemik reaksiyona yol açar ve bu da artmış CRP

düzeyiyle gösterilmiştir

Peters A, Eur Heart J 2001

6. PM maruziyetine bağlı oksidatif stresle oluşan Endotelin-1 gibi

vazokonstriktörlerin;

  • KKY’ni alevlendirdiğini, iskemik kalp hastalığınıartırdığını, infarkt

    yayılımını artırdığını ve

  • endotel disfonksiyonu olandurumlardaki -diabet, ateroskleroz ve böbrek hastalıkları- hastalarıetkilediğini göstermişler

    Bouthillier L, Am J Pathol 1998


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler so 2

4-ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-SO2

Baxter, 2000; Nemery, 2001; NIOSH 1981; Wellburn, 1994


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler so 21

4-ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-SO2

  • Kısa dönemli maruziyet;

    • mukozal inflamasyon ve irritasyon, öksürük, solunum güçlüğü ve göğüste sıkışma hissi yapar

  • Astımlı bireyler;

    • 0.2-0.5 ppm gibi düşük düzeylere duyarlı

      Baxter 2000

  • Önceden kalp ve akciğer hastalıkları bulunanlarda;

    • tekrarlanan veya uzamış düşük düzey maruziyet mortaliteyi artırır (1-5 ppm)

      **Kolinerjik aracılıklı nöral mekanizma sorumlu

      tutulmaktadır

      D’Amato G, European Respiratory Society Journals Ltd, 2002


4 end str yel atiklarin solunum s stem st ndek etk ler no 2

4-ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ-NO2

  • Nitrojen dioksid düzeylerinin artması ile solunum yolu semptomları, astım alevlenmeleri bağlantılı bulunmuş

    Hajat S, Thorax. 1999

    Lipsett M, Environ Health Perspect. 1997

  • Havayollarında oksidatif hasar yapar ve permeabilitesini artırır

    Kelly FJ, Am J Respir Crit Care Med 1996

  • Bronş epitelinde kalıcı nötrofilik inflamasyon yapar

    Blomberg A, Am J Respir Crit Care Med 1999

  • Allerjenlere ve metakoline karşı artmış aşırı cevaplılık ve bronkokonstriksiyon yapar

    Tunnicliffe WS, Lancet 1994

    Strand V, Am J Respir Crit Care Med 1997


Konu plani4

KONU PLANI

1- TARİHÇE

2- ENDÜSTRİYEL ATIK TANIM VE KAPSAMI

3- DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DURUM

4- ENDÜSTRİYEL ATIKLARIN SOLUNUM SİSTEMİ ÜSTÜNDEKİ ETKİLERİ

5- ÖNLEM VE ÖNERİLER


5 nlem ve ner ler

5- ÖNLEM VE ÖNERİLER

  • Sera gazlarının zararlı etkilerinin engellenmesi amacıyla BM İklim Değişiklikleri Konvansiyonu-1992 ve Kyoto Protokolu-1997 yürürlükte

  • Kyoto protokolu 2008-2012 döneminde sera etkisi olan gazların emisyonunu %5 indirmeyi hedeflemiş (1990 dönemine)

  • ABD, Avustralya ve Türkiye imzalamamış


5 nlem ve ner ler1

5- ÖNLEM VE ÖNERİLER

  • Türkiye’nin AB 2003 İlerleme Raporu’na göre;

    • hava kalitesi konusunda mevzuatını AB ile uyumlu hale getirmesi ve

    • hava kalitesi gözlem sistemini geliştirmesi gerekiyor

  • Endüstriyel kirlilik için;

    • daha fazla çaba harcaması gerekiyor ve

    • 2006 sonuna kadar hukuki düzenlemeler yapmalı


5 nlem ve ner ler2

5- ÖNLEM VE ÖNERİLER

  • Endüstriyel kirlilik başlıca;

    • yanlış yer seçimi ve

    • atık gazların yeterli önlem alınmadan salınmasıyla ilgili

  • Temel endüstriyel kirlilik kaynağı;

    • tesislerdeki yakıt kullanımı

  • Endüstrilerin kirletme kaynağı;

    • genelde yakıt miktarına bağlı

  • Bacaları;

    • alçak endüstriyel işletmeler lokal kirlilik,

    • yüksekendüstriyel işletmeler uzak kirlilik

      Kalkan O. Hava Kirliliği 2001


  • Login