Anlatim b mler
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 20

ANLATIM BİÇİMLERİ PowerPoint PPT Presentation


  • 177 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

ANLATIM BİÇİMLERİ. ANLATIM BİÇİMLERİ.

Download Presentation

ANLATIM BİÇİMLERİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Anlatim b mler

ANLATIM BMLER


Anlatim b mler1

ANLATIM BMLER

  • nsanlar grdklerini, duyduklarn, dndklerini, tasarladklarn bakalarna anlatma gerei duymulardr. Bu aktarmalarda insann belli bir amac vardr. Syleyeceklerimizi amacmza gre ynlendirir, biimlendiririz. Amacmz, syleyeceimiz deitike anlatm biimimiz de deiir.

  • Anlatmdaki amalar yle sralayabiliriz:

  • * Kavramlar tanmlamak

  • * Bir durum ya da karakteri incelemek

  • * Bir dnceyi aydnlatmak

  • * Varlklar belirgin zellikleriyle tantmak

  • * Bir olay aktarmak

  • * Yerlemi duygu, dnce, davran ve kanlar deitirmek

  • * Gzlemlenen varlklar bakalarnn zihninde canlandrmak

  • * Kiileri, tasarlanan olaylar iinde yaatarak duygu ve izlenim kazandrmak


Anlatim b mler

  • Bu amalara bal olarak drt anlatm biimi kullanlr:

  • 1. Aklayc Anlatm

  • 2. Tartmac Anlatm

  • 3. Betimleyici Anlatm

  • 4. ykleyici Anlatm

  • Bu anlatm biimleri ou zaman tek balarna kullanlmaz. Birka bir arada bulunabilir.


Anlatim b mler

  • Betimleyici Anlatm

  • ykleyici Anlatm

  • retici Anlatm

  • Aklayc Anlatm

  • Tartmac Anlatm

  • Kantlayc Anlatm

  • Cosku ve Heyacana Bal (Lirik)Anlatm

  • Destans(Epik Anlatm)

  • Emredici Anlatm

  • Dsel(Fantastik) Anlatm

  • Gelecekten Szeden Anlatm

  • Sylemeye Bal Anlatm(Diyalog)

  • Mizahi Anlatm


1 a iklayici anlatim

1. AIKLAYICI ANLATIM

  • Her trl konuya uygulanabilen bu anlatm biiminde ama bilgi vermek, herhangi bir dnceyi aydnlatmaktr. Bu bakmdan en ok kullanlan anlatm biimidir.

  • Aklayc anlatm, zerinde durulan konuyla ilgili 'Niin?, Nedir?, Nasl?" gibi sorularn yantn vermeye yarar.

  • Bu anlatm biimiyle bir olay anlatlr, bir eyin olu u belirtilir, bir durum, davran nedeniyle ortaya konur, kavramlar tanmlanr, varlklar belirgin nitelikleriyle tantlr, dnceler aydnlatlr.

  • Aklama, bilgi verme amac tad iin ansiklopediler, ders kitaplar, gazeteler, aklamal szlkler, yemek tarifi kitaplar... bu anlatm biimini kullanr. Yine bir dncenin aydnlanmas ama edinildiinde makale, fkra, deneme, eletiri, rportaj... gibi yaz trlerinde bu anlatm biimine dierlerine oranla daha ok yer verilir.

  • Aklamada bir konuyu berraklatrmak, gelitirmek, anlalr duruma sokmak n planda olduu iin sanatl kullanmdan kanlr.

  • Aklayc anlatm biimi uygulanrken tanmlama, karlatrma, rnekleme... gibi dnceyi gelitirme yollar kullanlabilir.


Anlatim b mler

  • Milyonlarca kii kitap okuyor, mzik dinliyor, tiyatroya sinemaya gidiyor. Neden? Belli ki kendisini amak istiyor insan. Gerek anlamda insan olmak istiyor. Ayr bir birey olmakla yetinmiyor; bireysel yaamnn kopmuluundan kurtulmaya, bireyciliinin btn snrlaryla onu yoksun brakt ama yine de onu sezip zledii bir dostlua, daha anlaml bir dnyaya gemek iin abalyor.

  • Bu paragrafta insanlarn kitap okuma, mzik dinleme, sinema ve tiyatroya gitme nedenleri aklayc anlatm biimiyle veriliyor. Yazara gre bunlarn nedeni "insann kendini ama istei, daha anlaml bir dnyada yaama arzusu" dur.


2 tarti maci anlatim

2. TARTIMACI ANLATIM

  • Bu anlatm biimi, herhangi bir dnceyi savunmak, okuyucuyu ya da dinleyiciyi bu dnceye inandrmak amacyla kullanlr.

  • Aslnda tartmac anlatm, aklayc anlatmn biim deitirmi eklidir. Bu anlatm biimini aklamadan ayran yn, okuyucunun ya da dinleyicinin yerlemi kanlarn, dnce ve davranlarn deitirmeye ynelmesi, savunulan dncenin doruluunu kantlamaya almasdr.

  • Tartmac anlatm biiminin uygulanabilmesi iin ne srlen nermenin tartmaya, delillerle kantlanmaya uygun olmas gerekir. Herkesin zerinde anlat bir dnce bu yolla ilenmez. Ancak byle bir dnce yerlemi anlaylara aykr bir taraf bulunduu zaman tartmac anlatmla ilenebilir.

  • Tartma, ok yaygn olarak kullanlan bir anlatm biimidir. rnein deneme, fkra, makale, sylei ve eletirilerde, roman ve yklerde; konuma ve konferanslarda ksaca gr ayrln gidermek iin yaplacak her trl anlatmda yer alr.

  • Tartmac anlatm biimini uygularken, dnceyi gelitirme yollarndan tank gsterme, kantlama, rneklendirme... kullanlabilir.


Anlatim b mler

  • Gnmzde yaygn bir yanl vardr: Bilimin kesin olduu inanc; ada yaayn, ada uygarln deimez temeli olan bilimsel kesinlik. Oysa srekli bir deiikliktir bilimi var edip ayakta tutan. Bilim bilgi retir; bilimsel dorulardr bunlar. Ancak bilim sonsuz bir yenilenme iindedir. Bilimde ne srlen her doru, yanl olduu henz kesinlikle belgelenmemi olan dorudur. Birtakm koutlardan tr doru saylan bilgilerdir bunlar.

  • Bu paragrafta yazar, mantk yoluyla bilimsel dorularn, henz yanll belgelenmemi dorular olduunu, her bilginin deiebileceini kantlamaya alyor.

  • 2. Kimi air ve yazarlar, yazdklarn anlayabilmek iin okurlarn aba harcamasn, zorlanmasn isterler. Bence bu, kendini beenmiliktir. Yazdklarm anlayabilmek iin okur zorlanacana, onlar anlatabilmek iin ben zorlanmalym. Bence okur bir kitab, bir yazy okurken, salt anlamak iin deil, okuyup anladktan sonra birtakm sonular karabilmek iin aba harcamaldr.

  • Bu paragrafta da yazar, "bir yazar, anlatacan ak seik anlatmal", dncesini kabul ettirme abasndadr. nandrc, etkileyici olmak iin tartmac anlatm biimini kullanmtr.


3 bet mley c anlatim

3. BETMLEYC ANLATIM

  • Betimleme, varlklar szcklerle grnr klmadr. Betimlemede varlklarn duyu organlar ile alglanan nitelikleri belirtilecei gibi bu niteliklerin i dnyamzda uyandrd izlenimleri de yanstabilir

  • Bu anlatm biiminde ama, varl belirgin nitelikleriyle tantmak, varlk hakkndaki izlenimlerimizi belirtmektir.

  • Betimleme, anlatcnn amacna gre iki gruba ayrlabilir:

  • A) zlenimsel (Sanatl) Betimleme

  • B) Aklayc Betimleme


A zlen msel bet mleme

A) ZLENMSEL BETMLEME

  • Yazar, grdklerini duygularnn, dncelerinin etkisiyle betimler. Bu bakmdan kiisel kan ve beenileri n plandadr. Yazarn amac, varlklarn kendisinde brakt kiisel izlenimleri duyurmak, bakalarnn zihninde de ayn izlenimleri yaratmaktr. Bundan dolay roman, yk gibi sanatsal trlerde bu anlatm biimi arlk kazanr.

  • Bu anlatm trnde yazar, varln nitelikleri arasnda seme yaparak en belirleyici olanlar verir. Bunlar ise zerinde brakt etkiye gre grme, iitme, tatma, dokunma ve koklama duyularndan birine ya da birkana dierlerinden daha ok yer vererek anlatr.

  • Bu anlatm trnde yazar, varln nitelikleri arasnda seme yaparak en belirleyici olanlar verir. Bunlar ise zerinde brakt etkiye gre grme, iitme, tatma, dokunma ve koklama duyularndan birine ya da birkana dierlerinden daha ok yer vererek anlatr.


B a iklayici bet mleme

B) AIKLAYICI BETMLEME

  • Bu betimlemede yazar nesnel bir bak asyla varla ait nitelikleri sralar. Burada ama, varl tantmak, okura bilgi vermektir. Yazarn varlklar karsndaki kan ve beenileri yer almayacandan dolay bu betimleme yalnz grneni belirleyen bir fotoraftan farkszdr.

  • Aklayc betimleme daha ok ders kitaplarnda kullanlr (Corafya kitaplarnda...).

  • RNEK

  • Akdeniz Blgesinin ats, Toros dalar tarafndan oluturulmaktadr. Dalar baz yerlerde denize ok sokulur, kayalk ve az girintili kntl bir ky zerine dikine inerler. Baz yerlerde ise ky izgisi ile da sralar arasna Adana Ovas gibi geni dzlkler girer.


Anlatim b mler

  • Betimleme bir yaz tr deil, anlatm biimidir. Ancak betimledii varlklara gre baz gruplara ayrlmaktadr:

  • 1. Kii Betimlemeleri

  • 2. Hayvan Betimlemeler

  • 3. Cansz Varlk (eya) Betimlemeleri

  • 4. Doa Betimlemeleri


Anlatim b mler

  • zellikleri:1.Betimlemeler aklayc ve sanatsal betimleme olmak zere ikiye ayrlr.2.Kiinin i dnyasn anlatan betimlemelere tahlil(ruhsal portre) denir.3.Kiinin d grnn anlatan betimlemelere fiziksel (simgesel) betimleme denir.4.Roman, hikye, tiyatro, gezi yazs, iir gibi trlerde kullanlr.5.Kelimenin yan ve mecaz anlamlarna yer verilebilir.


Anlatim b mler

  • Sanatsal (zlenimsel) Betimleme:1.zlenim kazandrmak amacyla yazlr.2.Deiik duyulara seslenen zel ayrntlar zerinde durulur.3.Ayrntlar subjektif olarak verilir.4.Ama sanat yapmaktr.

  • Aklayc Betimleme:1.Bilgi vermek amacyla yazlr.2.Genel ayrntlar zerinde durulur.3. Ayrntlar objektif (olduu gibi)olarak verilir.4.Ama sanat yapmak iin deil, bir konu hakknda bilgi vermektir.5. Deiik duyulara seslenen zel ayrntlar zerinde durulmaz.6.Betimlenecek varla kiisel duygu ve dnceler katlmaz.

  • Bu teknii uygulayan yazarn amac, okuyucunun grmedii bir grnty, olay, yeri, okuyucunun kafasnda canlandrmaktr. Yazar zellikle grme duyusundan yararlanarak okuyucunun hayalinde szcklerle sanki resim yapar. Betimleme zetle, okuyucuya izlenim kazandrmaktr.

  • Bu yntemde be duyudan ve hareket esinden yararlanlr. Hareket esi ykleme ynteminin de esidir. Betimlemelerdeki hareketler birbirinden kopuktur. Neden-sonu ilikisiyle birbirine balanp bir olaya yol amaz.

  • Betimleme paragraflarnda sadece bir zel konu ve onun ayrntlar vardr. Ana dnce sz konusu deildir.

  • Bir betimlemede olay da varsa, o anlatm yntemi ykleme saylr. Hareketlilik varsa; ancak olay yoksa o zaman anlatm yntemi betimleme olarak kalr.


Anlatim b mler

  • rnek: Kyde iki gnden beri olaanst zamanlara z-g bir hal var. Bayram m? Hayr; nk hi kimse yeni giysilerini giymemi. Biri mi evleniyor? O da deil. Yalnz herkes iini gcn brakm, unun bunun evinde, hemen hemen gizli diyebileceimiz birtakm toplantlar da... Sonra genel bir avarelik, bir kendinden gei, gzlerde hi grmediim prltlar...

  • Konu: Kyn olaanst bir an

  • Bu betimleme, bir yk havasnda; ancak bir olay yok. Bir ana dnce yok. Hareketli anlatm ykleme iin yetmiyor ve anlatm betimleme aamasnda kalyor.

  • rnek: Mehtap, kk koyu prl prl aydnlatyor. Deni-zin l dalgalar bandan geenleri kyya anlatyor. Hafif bir meltem, gecenin scakln bastrmak iin tm soluunu harcyor. kimiz de susuyoruz. Konumak yasak sanki... Zaten konutuumuz an bu sihirli by bozulacak. dnyalarmz doann grkemiyle bir olmu. Suskunluumuzun grlts yetiyor bize.

  • Konu: Mehtapl bir gecede koy, deniz ve hissettikleri


Anlatim b mler

  • rnek: Kr kr bir yz... Altm yln izgileri... Askerlikten kalma bir kurun yaras izi... ukura kam akr gzler... Dnyann kahrna dayanmaya alan, gelecekten umudu kalmam bir adam.

  • Konu: 80 yandaki bir adamn fiziki ve ruhsal portresi


Anlatim b mler

  • zlenimsel Betimleme: Maarann aznda byk aabeyim elinde kazma, ortanca krek, kk olan da snk bir gaz lambas ile beklerdi. Maarann ii uzun bir dehlize benzer, etrafta birtakm acayip eyler varm gibi grnr, durmadan tepeden damla damlar su szar, yer daima slak olurdu. Ben maarann kaps nnde, bir ayam ierde, bir ayam darda beklerdim. Gne aalardaki eriklerin zerine ldard.

  • Aklayc Betimleme: "...Akdeniz Blgesi'nin atsn Toros Dalar oluturur. Dalar baz yerlerde denize ok sokulur; kayalk ve az girintili kntl bir ky zerinde dikine inerler. Baz yerlerde ise ky izgisi ile da snrlar arasna Adana Ovas gibi geni dzlkler girer. Bu blge zelliini kendine komu olan lk denizden alr. Fakat denizin etkisi yzey ekillerine ve ykseltiye gre deiir..."


4 yk ley c anlatim zell kler

4. YKLEYC ANLATIM ZELLKLER

  • 1.Olay, kii, mekn ve zaman ortak eleridir.2.Olaylar birinci ahsn azndan anlatlabilir.(Anlatc olay kahramanlarndan biridir)3.Sanat metinleri ykleyici anlatmla yazlr.4.Olaylar ilahi bak asyla anlatlabilir.5.Olaylar 3.ahsn azndan anlatlabilir.(Olan biten bir kamera sessizliiyle izlenip anlatlr6. Kii, mekn ve zaman olay ve olay rgsn oluturmak iin kullanlan gelerdir.7.ykleyici anlatm hikye, roman, an, sylei, grme(mlakat) gibi metin trlerinde kullanlr.8.ykleyici anlatmda bir olayn olmas arttr.9.Yaanm olaylarda olay zinciri, kurgulanm olaylarda olay rgs vardr.10. 3.ahs anlatmda anlatc her eyi bilir.11. ykleyici anlatm sanat metinlerinde ve retici metinlerde kullanlr.12.Sanat metinlerinde anlatc kurmaca kii ykleyici metinlerde ise gerek bir kiidir.13.Kelimeler daha ok mecaz ve yan anlamda kullanlr.


Anlatim b mler

  • Bu teknikte yazarn amac, okuyucuyu bir olay iinde yaatmaktr. Bu teknie hikye etme de denir. Olay ak vardr. Olaylar birbiri zerine geliir ve zaman durmadan geer. Genellikle haber kipleriyle ekimlenmi yklemler kullanlr. ... geldi, ... anlatm, ... maviydi v.b.

  • Bu teknikle yazlm bir parann en nemli iki zellii: Zaman aknn olmas ve parann bir ykden veya romandan alnm izlenimi vermesidir.

  • ykleme yntemi roman ve yk gibi olay esasl trlerde kullanlr. Bu teknik dnce yazlarnda pek grlmez.

  • Bir durumdan baka bir duruma geii, hareketli bir yaam kesitini bir olaya bal olarak anlatma yntemidir. yklemelerde ama, okuyucuyu olaylarn iinde yaatmaktr. Yani okuru, yknn kahramanlarndan biriyle zdeletirerek kendini onun yerine koyarak (empati ile) bir gr benimsetmektir.

  • Olay, yknn belirleyici zelliidir. Olaysz hibir anlatm yk saylamaz. Olay; insanlarn bandan geen, az rastlanan, merak esi uyandran giri, gelime (dm) ve zm blmleri bulunan anlatmlardr. Gnlk konumalarmzda "Bak ne oldu..." diye balayan tm anlatmlar, gldrc fkralar, anekdotlar birer ykdr.

  • yklerin hemen tamam konumalarn arasnda anlatlr ve bir rnek nitelii kazanr. Bu nedenle ana dnce bulunurken: "Bu yk, hangi iddiay (sav) inandrc klmaya yarayan rnek olabilir?" sorusuna yant aranr.


Anlatim b mler

  • rnek:Yatan altnda yeil, tahtadan bir sandk duruyordu. Onu atm. Az daha sevincimden haykracaktm. Annemin bir hafta nce stanbul'dan gnderdii hediyeler iinde kan kaa prl prl parlyordu. Hemen kaptm. Tosun'un yanna kotum. Karnna srtmek istedim. Rahat durmuyordu. Galiba actyor, dedim. Gm gibi parlayan bu gzel kaann dilerine baktm. ok keskin ok sivriydi. Biraz kreltmek iin duvarn talarna srtmeye baladm. Dileri bozulunca, tekrar denedim. Atlarn hibiri durmuyordu. Kzdm. On adm ilerideki emeye kotum.

  • rnek:Ayakkabc, iskemlesine oturdu. Hasan da merakla karsna geti. aarak elenerek seyrediyordu. Tamirci, kartona benzeyen kaln deriyi iki taraf keskin incecik, sapsz bayla kesti. Azna bir avu ivi doldurdu. Sonra bunlar azndan karp ayakkablarn altna abuk abuk mhlad. Deri paralarn pis bir suya koyup slatt. Mundar anaktaki macuna parman daldrp tabanlara srd. Hasan bunlarn hepsine dikkatle bakyordu. Susuyor ve bakyordu.


  • Login