Worstelen met grenzen en onzekerheid reflecties over consumptie
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 26

Worstelen met grenzen en onzekerheid. Reflecties over consumptie PowerPoint PPT Presentation


  • 100 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Worstelen met grenzen en onzekerheid. Reflecties over consumptie. Of hebben klimaatopwarming en drugsproblemen soms meer met elkaar gemeen dan we denken…? Dr. Dirk Geldof Referaat VAD 20 november 2009. Een bijsluiter vooraf: deze lezing gaat niet over drugs.

Download Presentation

Worstelen met grenzen en onzekerheid. Reflecties over consumptie

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Worstelen met grenzen en onzekerheid. Reflecties over consumptie

Of hebben klimaatopwarming en drugsproblemen

soms meer met elkaar gemeen

dan we denken…?

Dr. Dirk Geldof

Referaat VAD 20 november 2009

www.dirkgeldof.be


Een bijsluiter vooraf: deze lezing gaat niet over drugs

  • Wel over onzekerheid en consumptiedruk in onze risicomaatschappij

  • En over een samenleving die steeds moeilijker kan omgaan met grenzen

  • … of zijn er dan toch parallellen?

www.dirkgeldof.be


Opbouw

  • 1. Waarom was consumptie nog nooit zo belangrijk? En waarom hebben we nooit genoeg?

  • 2. Op welke grenzen stuiten we?

  • 3. Worstelen met grenzen: over de positieve aspecten van grenzen en over gedragsverandering

  • Besluit


Hyperconsumptie heerst in de 21ste eeuw

Consumptie neemt toe, jaar na jaar

We leven in een ongekende overvloed

We hebben alles...

Behalve genoeg…

Niets went zo gemakkelijk als luxe

1. Ik consumeer, dus ik ben

www.dirkgeldof.be


Steeds meer consumptie van diensten

Toerisme, horeca, cultuur en wellness als groeisectoren

Beleveniseconomie wint aan belang: consumptie draait om ervaringen

Been there, done that

Kicken op kicks…

Extreme sporten en (nieuwe) drugs als voorhoede: op zoek naar altijd nieuwe kicks

We hebben alles, behalve genoeg…

Consumptie draait niet meer alleen om goederen

www.dirkgeldof.be


Zoeken naar nieuwe doelgroepen… Of consu-mensjes in logoland: kinderen en jongeren als doelgroep van agressieve marketing

www.dirkgeldof.be


Consumptie draait steeds meer om distinctie

We worden dus alsmaar rijker, maar ook onzekerder

Groeiende statusangst

Peer group pressure

Voor de middenklasse zowel als voor jongeren- en andere subculturen

Status te koop? Of je bent wat je koopt

www.dirkgeldof.be


Beelden van een geïnflateerde levensstijl

Hebzucht als basiswaarde

Het huidige kapitalisme vraagt om expansie en nieuwe behoeften

Onze economie steunt op het irrationele toegeven aan verlangens.

Op alle gebieden….?

Een grenze(n)loos wereldbeeld:veel is niet genoeg

www.dirkgeldof.be


Ecologische grenzen

Ecologische voetafdruk en klimaatopwarming

Persoonlijke grenzen

meer consumptie maakt niet langer gelukkiger (voor de doorsnee burger)

Sociale grenzen

Als consumptie dé manier van integratie wordt, zijn mensen in armoede extra uitgesloten

2. Onze overconsumptie stuit op grenzen…

www.dirkgeldof.be


Eerste grens: onze onhoudbare ecologische voetafdruk

  • Onze ecologische voetafdruk is te groot

  • Eerlijk-aarde-aandeel = 1,8 hectare per persoon

  • Gemiddelde ecologische voetafdruk wereldwijd = 2,2 hectare per persoon

  • Voetafdruk van iedere Belg = 5,6 hectare per persoon

  • We leven alsof we meer dan drie planeten hebben

www.dirkgeldof.be


Opwarming van de aarde: temperatuur-evolutie en scenario’s IPCC

www.dirkgeldof.be


We weten dat we

onze uitstoot van broeikasgassen en onze voetafdruk dringend moeten beperken

het debat over onze energieverslaving moeten aangaan

anders maken we onze aarde en onze toekomst kapot

opnieuw moeten leren leven met grenzen als een voorwaarde om de toekomst van onze planeet te vrijwaren

Een onwelkome waarheid: dringend nood aan de erkenning van onze ecologische grenzen

www.dirkgeldof.be


Kennis leidt niet tot gedragsverandering.Of…niet (meer) kunnen leven met grenzen

Waarom wint onze zucht naar luxe en genot het toch van deze klimaatinzichten…?

Spelen hier ontkenning, gewenning, onverschilligheid voor gevolgen, afhankelijkheid…?

Of… kan de drughulpverlening inzichten leveren om te komen tot een groter draagvlak voor een echte aanpak van het klimaatbeleid…;-)


We willen overal en altijd kunnen consumeren

In de 21ste eeuw is de wereld een markt

Steeds harder werken om meer te kunnen consumeren, en vice versa

Tweede grens: mensen botsen op hun fysieke grenzen

www.dirkgeldof.be


Onze consumptie vreet tijd (meer dan we denken)

  • ‘Cycle of work and spend’ (Juliet Schor)

    • Veel tijd nodig om het geld te verdienen

    • Veel tijd nog om het te kunnen uitgeven

    • Veel compensatie-consumptie

      • Zoeken naar bevrediging

      • Coping met stress

      • Zoeken naar ontsnapping

www.dirkgeldof.be


Hoewel we in het Westen voortdurend rijker zijn geworden, werden we geen spat gelukkiger

(Richard Layard)

Op ons welvaartsniveau geldt het verband tussen economische groei en geluk eigenlijk niet meer

(Mark Elchardus)

Maakt meer consumptie ons gelukkiger?

www.dirkgeldof.be


We botsen ook op de druk van te veel keuze uit bijna dezelfde producten en diensten

Meer keuze maakt mensen niet langer gelukkiger

Het gewicht van de overdaad in onze meerkeuzemaatschappij

Hoe die stress compenseren?

Wat is de reële keuzevrijheid?

De stress van het exces groeit

www.dirkgeldof.be


Ik consumeer dus ik ben

Zeer sterke sociale druk tot consumptie: auto’s, vakanties, gsm’s, laptops, kleding…

Wie het niet kan betalen moet maar lenen

Een consumptieve normaliteit sluit uit wie niet kan consumeren

Zijn er andere beelden van het goede leven denkbaar?

Gebaseerd op andere waarden, op erkenning van grenzen

Kunnen & durven we dat debat opnieuw aan?

Een derde grens: wat is het beeld van ‘het normale leven’?

www.dirkgeldof.be


Behoeften zijn oneindig voor economisten.

Is dat zo?

En is dat houdbaar?

Of moeten we – temidden van de materiële overvloed in Europa in de 21ste eeuw – opnieuw leren leven met grenzen…?

3. (Beter) leren leven met schaarste?

www.dirkgeldof.be


Onze negatieve kijk op grenzen

  • We staan vandaag negatief tegenover grenzen

    • Grenzen beperken onze vrijheid

    • Grenzen willen we verleggen, overwinnen, aftasten, soms overschrijden


Juiste begrenzing schept ruimte om te genieten

Maakt het gewone speciaal

Ne quidnimis

Van niets te veel

Geen ascese, wel levenskunst

Voorbij het onverzadigbare

Genieten vraagt grenzen

www.dirkgeldof.be


Maar… ethisch verantwoord consumeren is geen zaak van ons als burgers alleen

Marktvoorwaarden en sociale druk sturen mee de keuzes van consumenten

Beleid moet duurzame keuzes actief sturen en ondersteunen

Structurele beleidskeuzes (wat is toelaatbaar/wat niet)

Vanuit een positieve benadering van grenzen

Anders consumeren: een appel aan burger en consument, maar ook aan bedrijven en beleid

www.dirkgeldof.be


… en ons klimaat bedreigt…

Afkicken van onze energie- en consumptieverslaving

Een herontdekken van maat

Herwaarderen van genieten binnen grenzen

Een mensbeeld dat opnieuw rijker is dan de huidige consu-mens

Maar… hoe gedragsverandering initiëren…?

Nu meer consumptie ons niet langer gelukkiger maakt

www.dirkgeldof.be


Transitiemanagement: niet alleen in het klimaatbeleid…?

  • Een draagvlak creëren om grenzen te respecteren

    • Alternatieven mogelijk maken

    • Engagement creëren

    • Voorbeelden stellen

    • Ont- en aanmoediging

  • Of kunnen aanzetten tot klimaatbeleid de drughulpverlening inspireren?

    • Bron: Peter Tom Jones, 2009. Terra Reversa)


Ondertussen blijven we worstelen met grenzen

  • Zoeken naar een positievere invulling van vrijheid

  • Die ons minder afhankelijk maakt van consumptie

  • Tot slot

    • Deze lezing ging niet over drugs…

    • Maar biedt als spiegel hopelijk wél inspiratie

www.dirkgeldof.be


Meer lezen?

  • Uitgeverij Houtekiet

    • Gratis downloadbaar op www.dirkgeldof.be

  • Uitgeverij Acco (20 euro)

www.dirkgeldof.be


  • Login