Sa li i ve meslek hastaliklari l.jpg
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 49

İŞÇİ SAĞLIĞI VE MESLEK HASTALIKLARI PowerPoint PPT Presentation


  • 479 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

İŞÇİ SAĞLIĞI VE MESLEK HASTALIKLARI. İş ve sağlık;. İnsanların sağlığı ile yaptıkları iş arasında ilişki bilimsel olarak 18. YY başlarında anlaşılmıştır.

Download Presentation

İŞÇİ SAĞLIĞI VE MESLEK HASTALIKLARI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Sa li i ve meslek hastaliklari l.jpg

İŞÇİ SAĞLIĞI VE MESLEK HASTALIKLARI


Ve sa l k l.jpg

İş ve sağlık;

İnsanların sağlığı ile yaptıkları iş arasında ilişki bilimsel olarak 18. YY başlarında anlaşılmıştır.

1500 lü yıllarda Avusturya’ da karpat dağlarında hekim Agricola madencilerle ilgili olarak yazdığı kitabında yedi defa evlenen kadınlardan bahsetmiştir.

17. YY da bernardino Ramazzini çeşitli işlerde çalışanların sağlık durumlarıyla ilgili ilk meslek hastalıkları kitabını “De Morbis Artricum Diatriba” yazmıştır.


Ramazzini l.jpg

Ramazzini;

Bu kitabı yazmamın nedeni rastlantı ve gözlemdir. Oturduğumuz şehirde evlerden çıkan atıkların toplandığı çukurların her üç yılda bir boşaltılması gerekir. Oturduğum evin çukurunu temizleyip boşaltan kişi okadar hızlı çalışıyordu ki dayanamayıp “neden bu kadar hızlı çalışıyorsun, biraz yavaş çalış yorulma “ dedim. O anda başını yukarı kaldırıp kanlı, kızarmış ve kısık gözlerle bana baktı. “Bu çukurda üç dört saat kalan neden bu kadar hızlı çalıştığımı anlar. Daha fazla burada kalsam kör olacağım. O yüzden işimi bitirip, eve koşup gözlerimi yıkayarak karanlık bir odaya kapanmak istiyorum. Bu cevaptan sonra şehri dolaşırken çok sayıda kör insana rastladım. Sorduğumda hepsinin aynı işi yaptıklarını gördüm.”


I sa l l.jpg

İşçi sağlığı

ILO (Uluslar Arası Çalışma Örgütü) 1919 yılında kurulduğunda işçi sağlığı bu örgütün önemli uğraşlarından olmuş bugüne kadar devam etmiştir. Birleşmiş Milletlerin ihtisas örgütlerinden birisidir.

Çalışma hayatının sosyal, yasal, ekonomik, işletme ve sağlıkla ilgili konularıyla uğraşır. Üye devletlerin katkısıyla çok taraflı sözleşme ve tavsiye kararları ile çalışma hayatını uluslar arası düzeyde düzenler.

İşçi sağlığı konusunda DSÖ’de ILO ile birlikte çalışmaktadır.


T rkiye de l.jpg

Türkiye’de;

İşçi sağlığı alanında en önemli kanun UHK’dır. Bu kanunla;

* 12 yaşından küçük çocukların çalışması,

* 12-16 yaş arasındakilerin 8 satten fazla ve gece 20:00’dan sonra çalışmaları yasaklanmıştır.

* İşçilerin sağlığını koruma, iş emniyeti ve nizamnamesinin çıkarılması öngörülmüştür.

* En önemli hüküm 180. Maddedir.“ Devamlı olarak en az 50 işçi çalıştıran bütün iş sahipleri bir veya daha fazla hekimi koruyucu hizmetleri yapmaları ve hastalananları tedavi etmekleri için çalıştırmakla yükümlüdürler”.


1475 say l kanunu l.jpg

1475 Sayılı İş Kanunu;

İşçi sağlığına ilişkin çeşitli hükümleri kapsar. Bunların içinde ana madde 73. Maddedir.

“Her işveren, işyerinde işçilerin sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlüdür.

İşçilerde işçi sağlığı ve iş güvenliği hakkındaki usul ve şartlara uymakla yükümlüdürler.

İş kanunu çalışma saatlerini, dinlenme sürelerini, ağır ve tehlikeli işleri, işçilerin kontrol muayenelerini düzenleyici yükümler getirir. Tüzüklerin çıkarılmasını öngörür.


Kanunu le lgili t z kler l.jpg

İş Kanunu İle İlgili Tüzükler

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulları hakkında kanun

Ağır ve tehlikeli işler tüzüğü

Yapı işlerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğü

İş süreleri tüzüğü

Fazla saatlerde çalışma tüzüğü

Sakatların istihdamı hakkında tüzük v.b.


I sa l n n ama lar l.jpg

İşçi sağlığının amaçları

1950 yılında ILO ve DSÖ karma komisyonunda alınan tavsiye kararında

1. Çalışanların sağlık kapasitelerine en yüksek düzeye çıkarmak

2. Çalışmanın olumsuz koşulları nedeniyle sağlığın bozulmasını önlemek

3. Her işçiyi fiziksel ve ruhsal yeteneklerine uygun işlerde çalıştırmak

4. Yapılan iş ile işçi arasında uyum sağlayarak, asgari yorgunlukla optimal randıman elde etmek


I sa l nda temel strateji korumad r l.jpg

İşçi sağlığında temel strateji korumadır

Ağırlık özgül koruma ile erken teşhis aşamalarına verilmelidir.

Uygulanacak yöntemler 2 gruba ayrılır:

1. Çevrenin kontrolü

2. Çalışanların kontrolü


Evrenin kontrol l.jpg

Çevrenin Kontrolü

Atmosferin devamlı kontrolü ile toksik madde konsantrasyonunu izleme

Ortamın fizik koşullarının incelenmesi

Zararlı maddeyi değiştirmek

Fabrikasyon tekniğini değiştirmek

Havalandırma

Islak çalışma

İşyerinin genel temizliği


Al anlar n kontrol l.jpg

Çalışanların Kontrolü

İşe giriş muayenesi

Periyodik muayeneler

Eğitim

Kişisel koruyucu kullanmak


E giri muayeneleri l.jpg

İşe Giriş Muayeneleri

İşe girecek kişinin bünyesinin o iş için yeterli olup olmadığı ve iş nedeniyle sağlığının bozulup bozulmayacağı, iş ile işçi arasında uyumun sağlanması amaçlanır.

Her iş için yapılması arzulanırken mevzuatımız hangi hallerde zorunlu olduğunu belirlemiş ve kısıtlamıştır. Hangi işlerin ağır ve tehlikeli işler tüzüğünün arkasındaki cetvelde belirlenmiştir.


Periyodik muayeneler l.jpg

Periyodik Muayeneler

Çalışmakta olan işçilerin sağlık durumlarının belirlenmesi, iş ile işçi arasındaki uyumun gözlenmesi, hastalıkların erken teşhisi amaçlanır

Mevzuta göre;

Ağır ve tehlikeli işlerde çalışan işçilerin periyodik muayenesi mecburidir.

13-18 yaş arası çocuk işçiler en az altı ayda bir muayene edilmelidirler.

Kurşunla çalışan işçiler 3 ayda bir, cıva ile çalışan işçiler 3 ayda bir, arsenik ve organik fosforlu işlerde çalışan işçiler 6 ayda bir muayene edilmelidirler.


E d n muayeneleri l.jpg

İşe Dönüş Muayeneleri

Sağlık nedeni ile 3 haftadan uzun süren uzaklaşmalar sonunda işçiler tekrar işbaşı yaparken muayene edilmelidir. Sağlık durumları müsait değilse iş değişikliği imkanları aranır.


Yeri al ma ko ullar n n kontrol l.jpg

İşyeri Çalışma Koşullarının Kontrolü

İşyeri hekiminin görevli olduğu işyeri ortamını iyi tanıması, işyerlerini denetlemesi, izlemesi, sağlığa zararlı bir durum olup olmadığını incelemesi ve gerekli önlemleri aldırması görevidir. (işyeri hekimlerinin çalışma şartları ile görev ve yetkileri hakkında yönetmelik)


Sa l k e itimi l.jpg

Sağlık Eğitimi

Yönetmeliğe göre

İşyeri hekimi işçilerin kişisel hijyen, beslenme, kişisel koruyucuların kullanımı, genel hijyen konularında eğitimleriyle uğraşır.

İşyeri hekimi, işçilerin çalışma şartlarının düzenlenmesinde yerine göre, boş zamanların olumlu biçimde değerlendirilmesi imkanını sağlayacak çalışmalar yapar. Bu arada dinlenme kampları, spor ve öteki konularda çalışmalara katılır.


Lk yard m l.jpg

İlk yardım

Bir işyerinde hekimden beklenilen görevlerin en önemlilerinden biri il yardım hizmetlerinin en iyi şekilde organize edilmesi ve çalıştırılmasıdır.

Yönetmeliğe göre

Madde 4/2 ilk yardım ve kurtarma işlerinin teşkilatlanması ve bununla ilgili personelin yetiştirilmesi.


Ve i i sa l n n uyumu l.jpg

İş ve işçi sağlığının uyumu

İşyeri hekimi bunu sağlamak için yönetmelikle görevlendirilmiştir.

İşyerinde ve işkolunda uygulanan işlemleri ve teknolojik şartları inceleyerek bunların işyeri sağlık şartlarına uygunluk konularında çalışma

Her iş postasının gerektirdiği fiziki ve ruhi yetenekler ile işçilerin kişisel niteliklerinin tespiti, buna göre uygun işlerde çalıştırılmalarının sağlanması

İş değişimlerinde danışmanlık yapılması


Di er i ler l.jpg

Diğer işler

İnceleme araştırma

Kayıt ve istatistik

Çeşitli sağlık konularında danışmanlık


Meslek hastaliklari l.jpg

MESLEK HASTALIKLARI

Belirli mesleki koşulların zamanla, tekrarlayıcı ve devamlı etkileri sonucu oluşan hastalıklardır.

Meslek Hastalıklarının Özellikleri:

Kendine özgü klinik bir tablo

İyi belirlenmiş hastalık etkeni (fiziksel, biyolojik, kimyasal v.b.)

Hastalık etkeni veya metabolitinin biyolojik ortamda bulunuşu (kan, idrar v.b.)

Hastalığın deneysel olarak oluşturulabilmesi

En önemli özellik hastalığın o meslek grubunda insidansının yüksek olmasıdır.


Meslek hastal klar listeleri l.jpg

Meslek Hastalıkları Listeleri

Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü’nde 5 grupta gösterilmiştir.

Kimyasal maddelerle olan MH

Mesleki cilt hastalıkları

Pnömokonyozlar ve solunum sistemi hastalıkları

Mesleki bulaşıcı hastalıklar

Fiziksel etkenlerle olan meslek hastalıkları


Liste hastal k hakk nda 3 nitelik g sterir l.jpg

Liste hastalık hakkında 3 nitelik gösterir

Hastalığın başlıca semptomları Örneğin kuşun zehirlenmesinde extansör kasların felci, bruton çizgisi, karın kolikleri

Hastalık yapabilecek başlıca işler Örneğin kurşun zehirlenmesi, akümülatör işçileri

Yükümlülük süresi; meslek hastalığına sebep olduğu düşünülen işten fiilen ayrılan bir işçinin ayrıldığı tarih ile hastalığın meydana çıkabileceği en uzun süre

Kurşun zehirlenmelerinde yükümlülük süresi 3 yıldır. Yükümlülük süresi hukuksal sorumluluk bakımından önemlidir. Yükümlülük süresinin uzatılması S.S. Yüksek Sağlık kurulunun yetkisine bırakılmıştır.


Maruziyet s resi l.jpg

Maruziyet süresi

Zararlı etkenin başlamasıyla hastalık belirtilerinin ortaya çıkması için gereken en az süre olarak tarif edilir.

Pnömokonyozun meslek hastalığı sayılabilmesi için pnömokonyoz yapacak yoğunluk ve nitelikte toz bulunan yer altı veya yerüstü işlerinde toplam olarak enaz 3 yıl çalışmış olması gerekmektedir. Ağır kilinik, radyolojik labaratuvar bulguları ile hızlı seyreden olgularda bu süre kısaltılabilir.

Gürültü zararlarının mesleki sayılabilmesi için gürültülü işte enaz 2 yıl, gürültü şiddeti 85 dB nin üzerinde enaz 30 gün çalışmış olması gerekir.


Mesleki hastal klardan korunma y ntemleri l.jpg

Mesleki hastalıklardan korunma yöntemleri

A) Tıbbi yöntemler;

Tıbbi resmi muayeneler

Sağlık eğitimi

İlk yardım


Slide25 l.jpg

B)Teknik yöntemler

Çevrenin kontrolü

İkame

Ayırma

Kapatma

Havalandırma

Yaş yöntem uygulaması

Kişisel koruyucuların kullanımı


Evrenin kontrol26 l.jpg

Çevrenin kontrolü

Eşik sınır değer (ESD) veya zaman ağırlık/ortalama

İşyeri havasında var olup günde 8 saat veya haftada 40 saat çalışma süresi içinde maruz kalındığında tüm işçilerin sağlığına zarar vermediği kabul edilen değerlerdir. Değişik zamanlarda yapılan ölçümlerde bunların ortalama değerlerinin belirlenen sınır değeri aşmaması gerekir.


Evrenin kontrol27 l.jpg

Çevrenin kontrolü

Müsaade edilen azami konsantrasyon (MAK değer)

Atmosfer kirleticilerinin günde 8 saat maruz kalmak suretiyle uzun süre çalışan işçilerin sağlıklarına zarar etkisi olmadığı kabul edilen en yüksek konsantrasyona denir. MAK değer akut toksik etkisi olan maddeler için kullanılır. Bunlar kesin değerler olup çalışma gününün hiçbir saatinde aşılmaması gerekir.


Kame substitution l.jpg

İkame (Substitution)

Endüstriyel işlemlerde sağlık için zararlı olan maddeleri, zararsız yada daha az zararlı bir madde ile

Yada tehlikeli operasyonların tehlikesiz operasyonlarla değiştirilmesi işlemi

Benzen yerine toluen

Metil alkol yerine etil alkol


Ay rma l.jpg

Ayırma

İşyerinde mevcut zararlı bir etkenin veya meydana gelmesi muhtemel bir tehlikenin işyerlerinden uzak tutulması

Patlayıcı maddeler, radyasyon

Mesafe bırakılarak yada duvar veya başka bir engelle ayrılması


Kapatma l.jpg

Kapatma

Kapatma toksik materyalin veya zararlı prosesin çalışma çevresinden fizikman ayrılması sureti ile çevre havasının toksik materyalden korunmasıdır.

Gaz rafineleri, kimya sanayi vb.

Kapalı sistemlerde bilinmeyen kaçakların bulunabileceği daima göz önünde bulundurulmalıdır.


Havaland rma l.jpg

Havalandırma

İki amaçla yapılır

Çalışma çevresini aşırı sıcak, soğuk, kuruluk ve nemden korumak

İşlemler sonucunda oluşan zararlı maddelerin işçiler tarafından solunmasını önlemek.

Lokal aspirasyon

Genel havalandırma


Ya y ntem l.jpg

Yaş yöntem

Yapılan işin sonucu olarak meydana gelen gelmesi beklenen tozun su kullanarak işyeri havasında kalmasını veya havaya karışmasını önlemek için kullanılan yöntem.

Direkt yöntem: Su püskürtmek suretiyle çevre havasına yayılmış tozun yok edilmesi

Toz kaynağı olması muhtemel materyal ve makinanın üstüne su püskürtmek suretiyle toz kaynağı olacak noktayı yaş tutarak toz meydana gelmesinin önlemek

Endüstride toz olarak kullanılan bazı maddelerin hamur haline getirilerek kullanılması. Örnek kurşunlu boyalar.


Ki isel koruyucu ara lar l.jpg

Kişisel Koruyucu Araçlar

Baş koruyucuları; baretler, bereler (saç koruyucu), kulak koruyucu

Göz ve yüz koruyucuları; Gözlükler, başlık ve yüz maskeleri (radyasyon vb.)

Solunum sistemi koruyucuları;

Solunum maskeleri.

Süzgeçli maskeler.

Filtreli toz maskeleri

Süzgeçli gaz maskeleri


Le ilgili hastal klar l.jpg

İşle ilgili hastalıklar;

Meslek hastalığında çalışma koşulları hastalığın ortaya çıkışında doğrudan etkili olurken işle ilgili hastalıklarda ortaya çıkışı kolaylaştırıcı veya gelişmesini hızlandırıcı etki gösterirler.

Koroner kalp hastalıkları

Kimyasal faktörler

Stresorlar

Fiziksel aktivite

Sıcak soğuk

Gece çalışması


Le lgili hastal klar l.jpg

İşle İlgili Hastalıklar;

Kronik nonspesifik solunum hastalıkları

K. Bronşit

Broşial astma

Kas iskelet bozuklukları

Sırt ağrıları

Osteoartrozis


Kazalar l.jpg

KAZALAR

İş kazaları tanımı Sosyal Sigortalar Kanunu’ nun 11. Maddesine göre yapılmıştır.

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada

İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısı ile

Sigortalının, işveren tarafından görev ile başka yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda

Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda

Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirildiği zamanlarda oluşan kazalar iş kazası sayılır.


End stride toz sorunu pn mokonyozlar l.jpg

Endüstride toz sorunu (pnömokonyozlar)

Dünyada en sık görülen meslek hastalıklarının başında gelir. ILO tarafından AC de biriken tozlara karşı doku reaksiyonu olarak tanımlanmıştır.

Toza karşı savunma mekanizması iki tanedir.

Hava yollarını savunma fonksiyonu

Solunum ünitelerinin savunma fonksiyonu (respirasyon)


Hava yollar savunma mekanizmas l.jpg

Hava yolları savunma mekanizması;

Solunum yollarının müküs örtüsü,

Silier faaliyet,

Bronşların solunumla genişlemesi, daralması,

Bronşiollerin peristaltik hareketleri,

Öksürük refleksi


Solunum havas yla s r klenen partik ller l.jpg

Solunum havasıyla sürüklenen partiküller

5 mikrondan büyük olanlar burun ve sonraki solunum yollarında tutulur küçükler alveollere kadar gelirler.

Solunum ünitelerine gelenlerin bir kısmı

Solunum havası ile dışarı atılır

Sıvılarda erir

Alveoler fagositler tarafından yakalanır

Yada serbet kalırlar


Erimeyen ve fagosite edilen fakat at lamayan partik ller l.jpg

Erimeyen ve fagosite edilen fakat atılamayan partiküller;

AC dokusuna penetre olur, alveoller arası septumlara girerler.

Sitotoksik olanlar büyük ölçüde lenf bezlerine taşınır. Zararsız madde olarak depolanır (selim Pnömokonyoz)

Partiküller depo edildikleri yerlerde doku reaksiyonuna neden olurlarsa slikozis oluşur.


Pn mokonyozlar hastal k yapan tozlar n kimyasal yap lar na g re ikiye ayr l r l.jpg

Pnömokonyozlar hastalık yapan tozların kimyasal yapılarına göre ikiye ayrılır;

İnorganik tozlar: silikozis, kömür işçisi pnömokonyozu, asbestozis, siderozis, aliminozis, vb

Organik tozlar: Bissinozis, Bagossozis, farmers lung vb. isimler alırlar.

Klinik ve patolojik tablo

Tozun kimyasal özelliğine

Büyüklüğüne

Yoğunluğuna

Maruziyet süresine

Kişisel hassasiyete

Kişinin AC lerinin sağlık durumuna göre değişir.


Tozun kimyasal zellikleri l.jpg

Tozun kimyasal özellikleri

İnert tozlar: doku reaksiyonuna neden olmazlar. Demir oksit, mağnezyum oksit.

Toksik tozlar: kurşun, krom, kadmiyum, mangan. MSS, Hemopoetik Sistem, KC, böbrek üzerine etki

Allerjik tozlar

Kanserojen tozlar: asbest, arsenik, berilyum, kromat ve nikel tozları

Radyoaktif tozlar: uranyum, toryum, sezyum, radyum

Fibrojenik tozlar: silikozis ve asbestozis gibi pnömokonyoz oluşturan tozlardır.


Pn mokonyoz tan s l.jpg

Pnömokonyoz Tanısı;

Meslek hikayesi

Radyoloji

Lenf ve AC biyopsileri

Solunum fonksiyon testleri ile konur.

Maluliyetin saptanmasında SFT en önemli labaratuvar bulgudur.


Korunma l.jpg

Korunma

İşi tozsuz şekle çevirmek veya en az toz çıkaran işlemi uygulamak

Tozlu operasyonları kapalı sistem içine sokmak, su ve hava perdeleri ile çevre havaya karışmayı önlemek

Uygun aspirasyon sistemi ve genel havalandırma desteği

Çalışma tabanını ıslatmak, sulu delme, ıslak çalışma

Etken madde konsantrasyonunu sık sık izlemek

Kişisel koruyucular

İşe giriş ve periodik muayeneleri.


Silikozis l.jpg

Silikozis

Ağır fibrozisle seyreder. Genellikle orta yoğunlukta silis tozlarına uzun süre maruziyetle AC üst loblarında 5 mm den küçük fibrotik nodüller oluşur. Bazen birleşerek progresif masif fibrozis oluşturur.

Kumtaşı, granit vb malzeme ile yapılan işlerde

Seramik ve porselen sanayinde

Maden ocakları, tünel işleri

Dökümhane, optik malzeme üretimi


Klinik l.jpg

Klinik

Kroniktir. Erken fazlar genellikle asemptomatiktir.

AC filminde basit nodüler infiltrasyon

İlerleme ile en sık semptom efor dispnesi

Öksürük ve balgam

KOAH geliştiğinde wheezing

Klinikte hızlı bozulma TBC düşündürür. TBC oluşumunda predispozan tek pnömokonyozdur.


Fizik bulgular l.jpg

Fizik bulgular;

Komplike olmayanda bulgular nonspesifik

Fizik bulgu varsa

konjestif kalp yetmezliği,

kronik bronşit,

amfizeme bağlıdır.

İlerlemiş olgularda fibrotik veya obstruktif AC hastalığına ait bulgular vardır.

Siyanoz görülebilir.


Radyolojik g r n m l.jpg

Radyolojik görünüm

AC üst zonlarda 1-3 mm çapında yuvarlak birbirinden ayrı nodüller

İlerledikçe opasite sayı ve çapta artış

Hiler adenopati ve yumurta kabuğu şeklinde kalsifikasyon görülebilir.

İleri vakalarda üst loblardaki nodüller birleşerek progresif masif fibrozis oluşur. Üst loblarda büzülme ve hiler çekilmeye bağlı olarak amfizem oluşur

Bazen kalsifiye diffuz plevral fibrozis görülebilir.


  • Login