Kpss konu anlatimi
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 108

KPSS KONU ANLATIMI PowerPoint PPT Presentation


  • 149 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

KPSS KONU ANLATIMI. REHBERLİK VE ÖZEL EĞİTİM. Murat CİVELEK. Web: http://www.rehberlik.biz.tr Mail: [email protected] 3 . ÜNİTE BÖLÜM-3: KİŞİSEL REHBERLİK. Bölüm Analizi. KPSS’de bu bölümden her yıl ortalama 2-3 soru gelmektedir.

Download Presentation

KPSS KONU ANLATIMI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Kpss konu anlatimi

KPSS KONU ANLATIMI

REHBERLK VE ZEL ETM

Murat CVELEK

Web: http://www.rehberlik.biz.tr

Mail: [email protected]


Kpss konu anlatimi

3. NTE

BLM-3: KSEL REHBERLK


Kpss konu anlatimi

Blm

Analizi

KPSSde bu blmden her yl ortalama 2-3 soru gelmektedir.

Bu blmdeki sorular genellikle bilgi veya rnek verilerek sorulan yar bilgi sorusu eklindedir.


Kpss konu anlatimi

KSEL-SOSYAL REHBERLK

Kiisel-Sosyal rehberlik; rencinin kendini tanmas, anlamas, gl ve zayf ynleriyle kendini kabul etmesi ve gelitirmesi; kendine gvenen, kiiler aras ilikilerde becerikli; kiisel ve sosyal ynden dengeli ve uyumlu bir birey olarak yetimesine ynelik hizmetleri kapsar.

Kiisel rehberlik, eitsel ve mesleki rehberlik dnda kalan rehberlik hizmetleridir.

Kiisel rehberlik, bireyin kendisiyle ilgili, her trl kiisel problemlerinin zmne ynelik yaplan yardm hizmetlerini kapsar.


Kpss konu anlatimi

2012 STS

  • Dersi dinleyip retmenin sorduu sorular bilmesine ramen ekindii iin parmak kaldramayan bir ilkretim rencisine verilmesi gereken rehberlik hizmeti aadakilerden hangisidir?

  • Eitsel

  • Kiisel

  • Mesleki

  • Geliimsel

  • Tamamlayc


Kpss konu anlatimi

2011 KPSS

  • ki yldr niversite snavlarn kazanamyorum. Bu kez nceki yllara gre ok daha programl hazrlanyorum ancak insanlarn Hl kazanamadn m? diye sormalar, kendime olan gvenimi azaltyor. Yine kazanamazsam diye dndmde uykularm kayor. Salm bozuldu. ok istediim hlde mhendis olamayacak mym?

  • Yukardaki ifadeleri syleyen bir rencinin kendine olan gvenini yeniden kazanmas iin verilecek yardm ncelikle rehberliin hangi alanna ynelik olmaldr?

  • Eitsel

  • Mesleki

  • Kiisel-sosyal

  • Sosyal yardm

  • Salk


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

Baarl bir renci olan Selin ilkretim 8. snfa devam etmektedir. Snf retmeni son zamanlarda Selinin baarsnda belirgin bir dme olduunu gzler ve okul rehber retmeniyle grmesini ister. Okul rehber retmeniyle yapt grmede Selin Annem teyzemle konuurken beni evlendireceklerini syledi. Naslsa beni liseye gndermeyecekler. Onun iin kendimi derslere veremiyorum. der.

Rehber retmenin Selinle yapaca grmeler ncelikle rehberliin hangi problem alanna ynelik olmaldr?

A) Eitsel rehberlik

B) Ev ziyareti

C) Mesleki rehberlik

D) Bireyi tanma

E) Kiisel rehberlik


Kpss konu anlatimi

2003 KPSS

  • Aadaki uygulamalardan hangisi, daha ok kiisel rehberlik kapsamnda yer alr?

  • Etkili zaman kullanmn retmek

  • Verimli ders alma yollarn tantmak

  • letiim becerilerini gelitirmek

  • st eitim kurumlar hakknda bilgi vermek

  • Meslekleri tantmak


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK HZMETNN AMALARI

Kiisel-Sosyal geliim alannda bireyin temel amac; yaamay renmesiyani kiisel ve sosyal uyumunu salamas iin sunulan hizmettir.

Eitim sreci iinde kiisel-sosyal rehberliin temel amac daha ayrntl olarak yle ifade edilebilir; bireyin, kendini psiko-sosyal bir varlk olarak anlamas ve kabul etmesine, fiziki ve sosyal evresini gerek boyutlaryla tanyarak kendi yetenek ve potansiyelini bu koullar iinde en iyi ekilde kullanabilmesine yardm etmektir.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK HZMETNDE YAPILAN ETKNLKLER

  • zgven ve zsayg gelitirme

  • Sosyal beceriler kazandrma ve gelitirme

  • Gnlk yaam becerileri, Sosyal ilikileri ve letiim becerileri gelitirme

  • Cinsel roller renme ve kar cinsle yaanlan problemlerin zmne yardmc olma

  • Ailevi problemlerin zmne yardmc olma

  • Olumsuz duygular (kayg, korku) ile ba edebilmesine yardmc olma

  • Salk ve ekonomik sorunlar gidermede yardmc olma

  • Atlganlk becerileri gelitirme

  • Problem zme ve karar verme becerileri gelitirme

  • Kaygyla, fkeyle ba etme ve atma zme becerileri gelitirme

  • Sorumluluk ve grev bilinci gelitirme

  • Oto kontrol becerisi ve Olumlu kimlik geliimi gelitirme

  • Zaman ynetimi becerilerini gelitirme

  • lgi ve yeteneklerini fark etme

  • Baml ve bamszlk ile ilgili sorunlarla ba etmede yardmc olma


Kpss konu anlatimi

SOSYAL BECERLER

  • Sosyal becerileri, kiinin bakalaryla salkl ilikiler kurabilmesi iin gerekli olan becerilerdir.

  • Mesela;atlganlk, empati, atma zme, fkeyle baa kma, ibirlii yapma, kiileraras ilikileri balatma ve srdrme gibi.

  • Sosyal beceriler olarak kabul edilen birtakm beceriler, snf retmenleri tarafndan ders etkinlikleri ierisinde kazandrabilmektedir. zellikle hayat bilgisi ve sosyal bilgiler dersi kapsamnda, bakalarn anlama ve sayg gsterme, paylamann nemi ve gerei, birbirini dinlemenin nemi gibi beceriler kazandrlabilir.


Kpss konu anlatimi

LETM VE LETM BECERLER

  • letiim;bireyler arasnda bilgi, dnce ve duygularn karlkl olarak iletilmesini ve anlamlandrlmasn salayan bir etkileim srecidir.

  • Bireylerin birbirleriyle salkl iletiim kurabilmeleri iin etkin dinleme, edilgin dinleme ve iletiimde ben dili kullanma nemlidir.

  • Etkin dinleme:Bir kimsenin ilettii szl mesajlarn arkasndaki szel olmayan mesajlar da doru olarak anlayabilmesi ve ona anlaldn ifade eden tepkiler vermesidir. Etkin dinleme, dnyaya karsndakinin gzleriyle bakmay ve ona anlaldn ifade etmeyi (empati kurmay) gerektirir.

  • Edilgin (pasif) dinleme:Dinleyici sylenen her eyi sessizce dinler, konumaya herhangi bir katk sunmaz, eletiri ve yorum getirmez. Edilgin dinlemede dinlenildiine dair baz onay tepkilerinin verilmesi gerekir. Kar taraf gerekten dinlediinizi gstermek iin h h,evet, seni anlyorum gibi szl mesajlarla; ba sallama, jestler ve mimiklerle, beden duruu gibi szsz mesajlarla onay tepkilerinin verilmesi gerekir.


Kpss konu anlatimi

  • Ben dili: Bireyin karlat davran ve durum karsnda bireysel tepkisini, kendi duygu ve dncelerini kar taraf tehdit etmeden, sulamadan, eletirmeden ifade etmesidir. Kii kendisini "ben"li cmlelerle anlatt zaman karndakini incitmemi, fakat kendi mesajlarn da vermi olur.

    Ben dili kar taraf savunmaya itmez ve kar tarafta sululuk da hissettirmez, duygunun nedeni anlald iin iletiim salkl olur. Ben iletisi alan kii bakalarn dnmeyi de renir. Yaknlamay salar. Kiiler arasndaki anlamazlklar azaltr ve bireydeki zsaygy gelitirir.

  • Sen dili: Bireyin karlat davran ve durum karsnda bireysel tepkisini, kendi duygu ve dncelerini kar taraf tehdit edici, sulayc, eletirici, emir verici bir ekilde ifade etmesidir.

    Sen dili, sulama ierir ve dier kii doal olarak kendini savunmaya alr. Dolaysyla sonu anlaamama, anlalamama, tartma, kavgaya kadar gidebilir. Sen dili, bireydeki zsaygy zayflatr. Yeniden konuma isteini engelleyicidir. Kiiyi incitir, krar. Kiinin direnmesine, yani savunucu iletiime neden olur.


Kpss konu anlatimi

  • 2007 KPSS:Konuyla ilgili tartmalar srasnda hep bir azdan konumanzdan holanmyorum, nk ne dediinizi anlayamyorum. diyen bir retmen aadakilerden hangisini kullanmaktadr?

  • Yanstma B) Pasif mesaj

  • Aklama D) Tehdit

  • E) Ben dili


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

  • Aadaki sorulardan hangisi bir rencinin duygularndan sz etmesini salamada en etkilidir?

  • Annene kar hissettiin bu duygularn sence kayna nedir?

  • Sen bu durum karsnda neler hissediyorsun?

  • Bu duygularn seni nasl yprattnn farknda msn?

  • Duygularn daha uygun ekilde aklamann yollarn dndn m?

  • Nasl bir hakszla uradn arkadanla tartmay denedin mi?


Kpss konu anlatimi

2008 KPSS

  • Blent retmen son dersinde rencileriyle birlikte dersle ilgili bir deerlendirme yapmtr.

  • Bu deerlendirme srasnda, Blent retmen aadaki ifadelerden hangisini sylerse, kendisini ben diliyle ifade etmi olur?

  • Demek ki, bu dnem dersin sizlere katk getirdiini dnyorsunuz, szlerinizden bu sonuca vardm.

  • nemli olan benim ne dndm deil, sizin ne dndnz, deil mi

  • Benim renciliim dneminde retmenlerimizi byle eletirmeye hi cesaret edemezdik, sizler ok anslsnz.

  • Benim verdiim bilgileri ve bu derste kazandnz deneyimleri kullanrsanz baarl olursunuz.

  • Ders ieriini ok geni tuttuum iin yaptnz eletiriler karsnda hakszla uradm, hayal krkl yayorum.


Kpss konu anlatimi

2011 STS

  • Aadakilerden hangisi sen diline rnek verilebilir?

  • Beni inelemekten zevk alyorsun.

  • Bu gece erken yatacan sylemitin uyumamsn.

  • Ahmet seninle maa gelmek istemiyor.

  • Bir ey yok diyorsun ancak zgn grnyorsun.

  • Beceriksiz olduunu hissetmene neler neden oldu?


Kpss konu anlatimi

LETM ENGELLEYC FADELER

  • Emir vermek, hkmetmek (2011 STS:Sz veriyorum kalemini bulacam, imdilik sus istersen)

  • Yarglamak, eletirmek, sulamak (Ne zaman verdiin szde durdun ki)

  • Ahlak dersi vermek (2006 KPSS:Sorumluluklarn yerine getirmen gerektiini biliyor musun?)

  • Uyarmak, tehdit etmek ve gzda vermek (2006 KPSS:devini bir an nce bitirmezsen kt olur)

  • t vermek, zm ve neri getirmek (2011 STS:Kalemini aradnda bulmak istiyorsan kutusuna koymalsn)

  • Teselli etmek (Bover, Aldrma. 2011 STS: Benim kzm aklldr, kalemi kayboldu diye alamaz)

  • Gven vermek, desteklemek, avutmak (Korkmana gerek yok, baaracaksn. Bunlarn hepsi geecek)

  • Ad takmak, alay etmek (2006 KPSS:Bu dersi baarman iin bir frn ekmek yemen lazm)


Kpss konu anlatimi

2011 STS

  • Yarglamadan ve eletirmeden dinleyen bir retmen, rencisinde aadakilerden hangisini en ok gelitirmeyi amalamaktadr?

  • rencinin dncelerini dzene koyarak ifade etmesini kolaylatrma

  • Grme sresini kesintisiz srdrme

  • rencinin fkelenmeden konumasn salama

  • rencinin, dnce hatalarn grmesini salama

  • rencinin, duygularn aklamasn kolaylatrma


Kpss konu anlatimi

LETM ENGELLEYC FADELER

  • Tan ve tehis koymak (yorumlamak ve analiz etmek) (Ben senin neden byle davrandn ok iyi biliyorum)

  • retmek, nutuk ekmek (imdiki genlerin bunu anlamas mmkn deil)

  • nceleme ve soruturma (Ders altn m? , Ne yaptn akam evde?)

  • Sznden dnmek, oyalamak

  • akac davranmak, konuyu saptrmak (Sizin gibi genleri okullarda grmek isteriz)

  • Mantk yoluyla inandrma, tartma (te bu nedenle KPSSde dk puan aldn).


Kpss konu anlatimi

ATIMA ZM

atmalarn ou, insanlar arasndaki iletiim sorunlarndan kaynaklanmaktadr. Salkl bir iletiim iin zellikle etkin dinleme, empatik anlay ve ben dili gereklidir. atmayla baa kabilmede ve zebilmede temel iletiim becerilerinin kazanlm olmas gerekmektedir.

atma zmnde son yllarda akran arabuluculuueitimine de yer verilmektedir. Akran arabuluculuu; atma yaayan kii ya da gruplarn sorunu amak iin tarafsz nc kii yardm ile sorunun zmne ilikin ortaya konan bir iletiim srecidir. atma zme ve arabuluculuk eitimi alan renciler kendilerine yakn ya grubunda bulunan bireylere sorunlarnn zmnde yardmc olacak etkinliklerde bulunur. Eitim alm bir arabulucu atma yaayan taraflar bir araya getirir; bylece her iki tarafta yz yze gelerek karlkl konuabilme ansna sahip olurlar. Arabuluculuk, gnlllk ilkesine gre yrtlen bir sretir.

AKRAN ARABULUCULUU


Kpss konu anlatimi

ATIMA ZM

SORUN ZME SRELER

Crawford ve Bodine gre, atmalar zmek iin bavurulabilecek deiik sorun zme sreci vardr.

Mzakere: Aralarnda anlamazlk olan taraflarn ya bizzat kendilerinin ya da eksikliklerinin bakalarndan yardm almakszn birlikte alarakaralarndaki anlamazl zmek amacyla yz yze geldikleri bir sorun zme srecidir.

Arabuluculuk: Aralarnda anlamazlk olan taraflarn ya bizzat kendilerinin ya da temsilcilerinin arabulucu denilen tarafsz birinin de yardmyla aralarndaki anlamazl zme amacyla yz yze geldikleri bir sorun zme srecidir.

Oy birliiyle karar alma: Aralarnda anlamazlk olan btn taraflarn ya da temsilcilerinin, btn taraflarn destekleyebilecei bir eylem plan oluturarak anlamazl zmek iin ibirlii yaptklar bir grupla sorun zme srecidir.


Kpss konu anlatimi

ATIMA ZM

ATIMA ZME STRATEJLER

  • Johnson ve Johnson, atmada be farkl zm stratejisi belirlemitir. Her biri hayvanla simgelenmitir, hangisinin kullanlaca ise ama ve iliki faktrne balamtr.

  • Ama faktr; atmaya yol aan ama, birey asndan ne lde nem tamaktadr?

  • Kii faktr; atmaya girdii kii ile olan ilikileri ne lde nemlidir?

  • Ayck taktii (alttan alma, yattrma, uyma): Ama (-) / liki (+)

  • Kaplumbaa taktii (kanma ve geri ekilme): Ama (-) / liki (-)

  • Bayku taktii (yzleme, ibirlii yapma): Ama (++) / liki (++)

  • Tilki taktii (uzlama): Ama (+) / liki (+)

  • Kpek bal taktii (g kullanma, zorlama): Ama (+) / liki (-)


Johnson ve johnson at ma zme stratejileri

Johnson ve Johnson atma zme Stratejileri


Kpss konu anlatimi

1. Ayck taktii (alttan alma, yattrma, uyma):Ama (-) / liki (+)

  • Eer ilikiler ok nemli, amalar nemli deilse bu strateji uygulanr.

  • likilerini devam ettirebilmek iin yattrma, alttan alma ve kar tarafa uyma davranlarn benimserler.

  • Oyuncak aylar iin iliki ok nemli, ama pek nemli deildir. Oyuncak aylar bakalar tarafndan kabul edilmeyi ve sevilmeyi isterler. Bu yzden ilikilerin bozulmamas iin atmay yattrmaya alrlar.

  • nsanlarn ilikilere zarar vermeksizin tartamayacaklarn, bir tatszlk kmasn diye atmadan kanlmas gerektiini dnrler. atma devam ederse, birilerinin kalbinin krlacandan ve ilikilerin zarar greceinden ya da bozulacandan korkarlar.

  • likilerini srdrebilmek iin kendi amalarndan vazgeerler. Oyuncak ay sanki amalarmdan vazgeiyorum ve istediin eyi yapmana izin veriyorum; yeter ki beni sev der gibidir.

  • Ayck stratejisi izlendiinde, bir birey dier kiinin karlarn tatmin etmek iin kendi karlarn ihmal eder.

    Slogan: BEN YOKUM SEN VARSIN!


Kpss konu anlatimi

2. Kaplumbaa taktii (kanma ve geri ekilme): Ama (-) / liki (-)

  • Eer amalar ve bakalaryla ilikilerimizi de korumak ok nemli deilse bu strateji uygulanr.

  • atmadan kanmak iin geri ekilirler. atma yaratan sorunlardan ve atma kiilerden kanrlar.

  • atmalar zmeye uramann bo bir aba olduuna inanrlar.

  • atmayla yz yze gelmektense, fiziksel ya da psikolojik olarak geri ekilmenin daha kolay olduuna (kabuuna ekilmek gerektiine) inanr. steklerinden ve ilikilerinden vazgemedir.

  • atmann zerine gitmez, atmay geitirir, erteler ya da geri ekilir.

    Slogan: BEN YOKUM SENDE YOKSUN!


Kpss konu anlatimi

3. Bayku taktii (yzleme, ibirlii yapma):Ama (++) / liki (++)

  • Eer amalar da ilikilerde ok nemliyse bu strateji uygulanr.

  • Baykular hem amalarna hem de ilikilerine ok nem verirler.

  • Bu strateji, kaplumbaa stratejisinin tam zdddr.

  • atmalar, zlmesi gereken sorunlar olarak grrler ve hem kendilerinin hem de dier kiinin amalarna ulaabilecei yani her iki taraf tatmin edecek (her iki tarafn karlarn gzeten) bir zm ararlar. Byle bir zm yolu bulunmadka da tatmin olmazlar.

    Slogan: BEN VARIM SENDE VARSIN!


Kpss konu anlatimi

4. Tilki taktii (uzlama):Ama (+) / liki (+)

  • Eer amalar ve ilikiler normal (orta) dzeyde nemliyse bu strateji uygulanr.

  • Tilkiler hem kendi amalarna hem de ilikilerine orta derecede nem verirler.

  • Tilkiler uzlama ararlar. Kendi amalarnn bir ksmndan vazgeerler ve attklar kiiyi de amalarnn bir ksmndan vazgemeye ikna ederler.

  • Her iki tarafn da bir eyler kazanaca bir zm yolu ararlar. Byle bir zm bulmak iin kendi amalarndan bir para fedakrlk yapmaya raz olurlar.

  • Bu stratejiyi kullanan bir kiinin amac, her iki taraf da ksmen tatmin eden, karlkl olarak kabul edilebilir, uygun baz zmler bulmaktr. Bu strateji, uyma ile rekabetiliin ortasnda bir yere der.

    Slogan: BEN VARIM SENDE VARSIN!


Kpss konu anlatimi

5. Kpek bal taktii (g kullanma, zorlama): Ama (+) / liki (-)

  • Eer amalar ok nemli, ilikiler nemsizse bu strateji uygulanr.

  • Kendi amalar ok nemli, ilikileri ise nemsizdir.

  • Kendi zm nerilerini kabul etmesi iin, att kiiyi zorlar veya ona kar g kullanmay dener.

  • Bu kiiler, ne pahasna olursa olsun amalarna ulamay isterler.

  • Bakalarnn ihtiyalaryla ilgilenmez. Bakalarnn kendisini sevmesi/kabul etmesi onlar iin nemli deildir.

  • atmay, bir kiinin kazanmas, dier kiinin kaybetmesi olarak grrler. Elbette kazanan taraf olmay isterler ve bu uurda ilikilerini feda edebilirler. Kazanmak, kpek balklarna baar ve kendini beenme duygusu verir. Kaybetmek ise zayflk, yetersizlik ve baarszlk duygusu verir.

  • Gzda vererek, g kullanarak, eitli giriimlerle karsndaki kiiyi ezmeye alarak kazanmaya alrlar.

  • Bu stratejiyi kullanan bir kii, dier kiinin zararna da olsa kendi karlarnda srar eder.

    Slogan: BEN VARIM SEN YOKSUN!


Kpss konu anlatimi

atma zme stratejileri arasnda sadecebaykuile simgelenen yzleme ve ibirlii stratejisi ile her iki tarafn da kazanl kaca zmler bulunabilir.

Dier stratejiler kullanldnda taraflardan en azndan biri kaybeder, dieri kazanr ya da her ikisi de kaybeder.

O halde ailede ocuklara zellikle ibirliine ynelik atma zme ynteminin ve bu yntemin gerektirdii becerilerin retilmesi gerekmektedir.


Kpss konu anlatimi

Lise rehber retmeni Aysun Hanm son haftalarda renciler arasnda srtmeler yaandn gzler. Bunun zerine srtme yaayan rencilerle bir alma yapar. alma srasnda rencilerine aadaki emay gsterir ve bir atma durumunda, atma yaanan kiiyle iliki ve atma konusunda kiinin kendi dncelerine verdii neme bal olarak u be taktikten birinin kullanldn syler: ayck, bayku, kaplumbaa, kpek bal ve tilki.

2010/2 KPSS


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

  • Aysun Hanm atma taktiklerini anlattktan sonra herkesin kendisini ve sra arkadan en iyi yanstan bir taktii semesini ve setikleri taktikleri aralarnda paylamalarn ister.

  • emada yer alan ayck taktii (alttan alma), kendi dncesinden vazgeip att kiiyle ilikisini korumaya alma ve karsndakinin istediklerini yapmasna izin verme olarak tanmlandna gre, bu taktii kullanan kimselerde aadaki dncelerden hangisine sahip olmalar en ok beklenir?

  • Sava brakp gitmek, sava baka gne brakmaktr.

  • Gerek, ounluun inandnda deil, bilginin kendisindedir.

  • Kazanlan yerler, kazanacana inanan insanlar tarafndan kazanlmtr.

  • Hibir ey uruna mcadele edecek kadar nemli deildir.

  • Hatr iin i tavuk bile yenir.


Kpss konu anlatimi

ATIMA ZM

KENDN TANIMA (JOHAR) PENCERES

atma zmede iletiim becerileri ok nemlidir. letiim becerilerinin banda bireyin kendisini tanmas gelir. Bireyin kendisini tanmasna ynelik olarak kullanlan tekniklerden birisi de Johari Penceresidir.

Johari modeli, rgtlerde yeler aras iletiim dzeyini lmek amacyla gelitirilmitir ve amac bireyler aras iletiimin yapsn test etmektir. Bu modelde 4 pencere vardr ve her bir pencere bireylerin davran, duygu, ihtiya ve tercihlerine iaret etmektedir. Kiinin hangi pencerede duraca dierleriyle kuraca iletiimi etkilemektedir.


Kpss konu anlatimi

KENDN TANIMA (JOHAR) PENCERES


Kpss konu anlatimi

BREY TANIMA (JOHAR) PENCERELER

  • Ak (arena) pencere:likiler asndan pencerenin en avantajl blgesidir. nk bu blge, birey hakknda hem kendisinin, hem de bakalarnn bildii eyleri ifade eder. Bireyin dncelerinin, duygularnn hem kendisince hem de bakalarnca bilindii penceredir.

  • Karanlk (bilinmeyen) pencere:likilere yansmayan bir blgedir. Ne birey ne de bakalar kiiyi niteleyebilmektedir. artlar yerine geldiinde ortaya kacak ferdi zellikleri ierir.

  • Yar ak (kr) pencere:Bireyin kendisi hakknda bilmedii, bakalarnn bildii hususlar kapsar. Aznn koktuundan haberi olmayan bir insann bu durumu bakalar tarafndan bilinebilir.

  • Yar karanlk (gizli, sakl) pencere:Sadece ferdin bildii, bakalarnn bilmedii bilgiler bulunur. Ferdin kendisine ait srlar blgesidir.


Kpss konu anlatimi

Ferdin yar karanlk (gizli) blgesine nfuz edebildiiniz lde, onu daha iyi tanr ve ynlendirirsiniz. Bu blgenin karanlk ksmlar aydnlanmaya baladnda, daha nce tandnz insandan farkl bir insanla karlaabilirsiniz. ou zaman, herhangi bir insandan beklemediiniz bir davranla karlatnz zaman, armanzn sebebi budur. Fert, yar karanlk (gizli) blgesinin tesiriyle bir davran gstermi, onu ak ve yar ak tarafyla tandnz iin, gsterdii davran beklenmedik olarak nitelemisinizdir. Oysa her davrann bir nedeni vardr. Bu davrann nedeni de yar karanlk (gizli) blgede sakldr.

Johari Penceresinin mesaj udur: Benden ieri girmek ve zellikle yar karanlk (gizli) blgeme doru hareket etmek zorundasnz; yoksa elemanlarnz anlamada bir hayli glklerle karlaacak, onlar anlayamadnz iin beklentilerine cevap veremeyecek, herhangi bir ama dorultusunda motive edecek faktrleri tam tayin edemeyecek ve onlar ynetmekte baarszla urayabileceksiniz


Kpss konu anlatimi

Johari penceresinde pencereler aras ilikileri dzenleyen deiim aralar

  • Alm:nsann i dnyasn dierlerine aklama srecidir.

  • Geri bildirim:Kiinin evresindeki insanlarn, dncelerini, duygularn ve onlardaki bilgiyi renme srecidir.

    Kiiler aras anlaml bir iletiim, ancak kiilerin AIK (arena) olan blmlerinin byklyle mmkn olabilir. Ak blge, alm ve geri bildirimin youn kullanm ile geniletilebilir.

    Bir insann AIK blm ne lde bykse o lde daha zengin iletiim olanaklarna sahiptir. te yandan AIK blm kk olan kii, dierleriyle o lde az iletiim kurabilir.


Kpss konu anlatimi

SALDIRGANLIK VE DDET

1. Akran zorbal:Tahrik edilmeden bir veya daha fazla rencinin kendilerinden daha gsz rencileri kastl ve srekli olarak rahatsz ettii ve kurbann kendisini koruyamayacak durumda olduu bir istismar trdr. Zorba rencilerin kiisel kontrol stratejileri gelitirmeleri adna fke ile baa kma becerisi kazandrmaya ynelik eitim verilebilir.

Akran zorbalnda yaplan olumsuz davranlar genellikle; fiziksel zorbalk (itmek, vurmak) szel zorbalk (korkutmak, hakaret etmek, utandrmak, lakap takmak), dolayl zorbalk (dedikodu yapmak, gruptan dlamak, grmezlikten gelmek) gibi davranlardr.

2. Siber zorbalk:Dier kiilere zarar vermek amacyla, bir kii veya grup tarafndan, elektronik posta (e-mail), cep telefonu, ksa mesaj servisi, karalayc web siteleri gibi bilgi ve iletiim teknolojilerinin kullanmn ieren; kastl ve srekli olarak dmanca davranlar sergilemedir. Yani akran tacizinin elektronik bir formudur.


Kpss konu anlatimi

2009 KPSS

  • Okul mdrlerinin katld bir toplantda iddete sfr tolerans gr benimsenmitir. Bu toplantya katlan Mdr Mehmet Bey, rehber retmenden okuldaki iddet trlerini belirleyip iddetin yaygnln aratrmasn ve alnacak nlemlerle ilgili nerilerde bulunmasn ister. Bunun zerine, okul rehber retmeni zorbalk leini okuldaki rencilere uygular ve lek sonularna gre zorba rencileri saptayarak mdahale programna alr. Ayrca iddet davranlarnn bireysel, ailesel ve okulla ilgili nedenlerine ilikin inceleme sonular ile bu konuda alnacak nlemlere ilikin grlerini ieren kapsaml bir rapor hazrlayp mdre teslim eder.

  • Bu olayda rehberlik ilkelerine uymayan davran aadakilerden hangisidir?

  • Zorbalk leini uygulamak iin okul rehber retmenin daha nceden bir eitim almam olmas

  • Mdrn iddet ieren davranlar renmek istemesi

  • Hazrlanan raporda iddete eilimli rencilerin isimlerine yer verilmemesi

  • lek puanlarna dayanlarak renciler hakknda kesin bir yargya varlmas

  • Raporun iddet davranlarna neden olan bireysel ve ailesel zelliklerle ilgili aklamalar iermesi


Kpss konu anlatimi

2008 KPSS

  • Okul zorbal; bir ya da birden ok rencinin kendilerinden daha gsz rencileri (kurban) kastl ve srekli olarak rahatsz ettii ve kurbann kendisini koruyamayacak durumda olduu bir istismar trdr.

  • Bir rencisinin zorbala maruz kaldn fark eden bir snf rehber retmeninin aada belirtilen davranlardan hangisini yapmas, sorunun rehberlik anlayna uygun ekilde zmne yardmc olur?

  • Zorba ve kurban rencilerin zorbala ilikin tutum ve inanlarnn ne olduunu belirlemek

  • rencilerin zorbalk ieren davranlar fark etmelerini salamak ve zorbalkla ba edebilmek iin belirlenmi kurallar uygulamak

  • Kendini denetleme stratejileri, kiiler aras sorun ve atma zme becerileri gibi konularda rencilere verilecek eitimleri planlamak

  • eitli testler ve test d teknikler kullanarak sorunun kaynan saptamak ve zmnde okul rehber retmeni (psikolojik danman) ve velilerden yardm almak

  • Zorbal byme a davran olarak deerlendirmek ve bir sre sonra kendiliinden ortadan kalkacandan, pekitirmemek iin zorbalk davranlarn grmezlikten gelmek


Kpss konu anlatimi

SALDIRGANLIK VE DDET

3. Akran basks:Kiinin kendi isteinden bamsz, bir ekilde davranmas iin zorlanmasdr.Mesela; markal giyinme, ete yelii, kt madde kullanm, okuldan kama gibi.

Akran basksna urayan ou ergende ciddi zgven eksiklii vardr. Bu gibi sorunlar azaltmak iin atlganlk/zgvenli davranlar gelitirme almalar yaplabilir.

Akran basks, ergenlerin arkadalar tarafndan kabul edilme ve onaylanma gereksinimlerinden, dlanma korkusundan, adam yerine konma, szn dinlettirme ihtiyacndan, sosyalleme becerilerindeki eksiklikten, hayr diyebilme becerisindeki yoksunluktan, ar baskc veya ar izin verici aile tutumlarndan, aile ii iletiim eksikliinden, ilgi ve sevgi eksikliinden, ev ortamnn dengesizlii gibi nedenlerden doar.


Kpss konu anlatimi

ATILGANLIK ETM

Atlganlk; bakalarnn haklarn kk grmeden ve zedelemeden kiinin kendi haklarn korumasdr. Atlganlk, ekingenlik ile saldrganln tam ortasnda yer alr. Atlgan birey; kendinden emin ve dik durur. Konutuu kiiden fazla uzak durmaz, konumas akcdr, ses tonu normaldir ve karsndakiyle gz temas kurar.

Benlik saygs dk, ekingen, saldrgan olan bireylere atlganlk eitimi verilir. Atlganlk eitimiyle, kaygy azaltma, hayr demeyi renme, soru sorabilme, olumlu/olumsuz duygular ifade edebilme, duygular/fikirleri ben cmleleriyle syleyebilme, sohbete balayabilme ve devam ettirebilme, atlganl saldrganlktan ayrabilme gibi durumlar ele alnr.


Kpss konu anlatimi

HMANSTK ETM VE KSEL REHBERLK

Varoluu felsefeye dayanan hmanist (insancl) anlaya gre eitim; bireyin doutan getirdii gizilgleri kefetmesi, ortaya koymas ve gelitirmesi srecidir. Bu tanma gre;eitimden beklenen ama da; bireyin kendini gerekletirmesine yardmdr. Hmanist yaklamn nemli temsilcileri ise Maslow ve Rogersdr.

MASLOW VE HTYALAR HYERARS

Maslow her insann deerli, kendine zg, duyarl ve iyiye ynelik bir zbene sahip olduunu savunur. Olanaklar salandnda, her insann doutan getirdii gizil glerinin farkna varacan ve eninde sonunda kendini gerekletireceini savunur. Maslow, insan gdlerinin evrensel bir hiyerarisinin bulunduunusavunur. Kendini gerekletirme gds, dier ihtiyalar giderilmise ortaya kar.Maslow bu grleriyle rehberliin nihai amac olan kendini gerekletirme yi oluturmutur.


Kpss konu anlatimi

HMANSTK ETM VE KSEL REHBERLK

KARL ROGERS VE HMANST ETM

Hmanist yaklamda Rogersn grleri eitimde daha ok yaygnlk kazanmtr. Rogersn grlerinin temelini benlik kavram oluturur. Benlik, bireyin kendisini, farkllklarn alglamas ve deerlerini hissetmesi srecidir.

Kiinin olumlu benlik bilinci gelitirebilmesi iin koulsuz sevgi/sayg/kabul, saydamlk (itenlik, drstlk) ve empatik anlay temel arttr. Koulsuz sevgi, birey ne yaparsa yapsn, onun sevgiye ve saygya layk olduunu kabul eden anlaytr. Anne-babalar ve retmenler ocuklar anlamal, onlar kendi znel yaantlar iinde ve kendi dnyalarnda bir btn olarak deerlendirmelidir. Anne-babalar ve retmenler ocuklar yarglamamal, cezalandrmamaldr ve ocuklarna empatik bir tavrla yaklamaldrlar.

Rogerse gre salkl bir renme ortam demek; koulsuz sevgi/sayg/kabul, empatik anlay, saydamlk (itenlik ve drstlk), gven, dllendirme ve demokratik bir snf ortam demektir.


Kpss konu anlatimi

HMANSTK ETM VE KSEL REHBERLK

KARL ROGERS VE HMANST ETM

  • Rogers'n Trepatik Eitim Kuram

  • nsan gelime ve kendini gerekletirme (gelitirme) gizil gcne sahiptir. Bireyler evrenin isteklerine ve beklentilerine gre deil, kendilerini gerekletirme eilimlerine gre eitim almaldr. Yani her birey ilgi, yetenek ve zelliklerine gre ve zgr bir ortamda eitim almaldr.

  • Eitimde renmeyi retmek temel alnmaldr.

  • Her insann doutan getirdii bir zbenivardr. Bu zben iyiye ynelik ve gzeldir.

  • Her insann amac mutlu olmaktr. Mutlu olan insan topluma faydal olur.

  • Bireyin mutlu olmas, dnyay kendi alglay biimine gre (fenomenal alan), ilgi ve becerilerine gre yetitirilmesine baldr.

  • Bireyi yalnzca dtan deil iten de anlamak gerekir. Bylece bireyin i dnyasn zmlemeyi de n planda tutmaktadr (Fenomenoloji).


Kpss konu anlatimi

HMANSTK ETM VE KSEL REHBERLK

HMANST ETMN LKELER

  • nsann temel gds kendini gerekletirme ihtiyacndan kaynaklanr. Her birey doutan kendini gerekletirme (gelitirme) gizil gcyle doar.

  • Eitim-retim, renci (birey) merkezli olarak yrtlmelidir.

  • Bireyler evrenin isteklerine ve beklentilerine gre deil, kendilerini gerekletirme eilimlerine gre eitim almaldr.

  • Her birey zgr olarak doar. nsan kendisiyle ilgili kararlar yine kendisi alabilmelidir. Kiiye kendisiyle ilgili seim yapma zgrl (seim teorisi) verilmelidir.

  • Her insann doutan getirdii bir zbeni vardr. Bu zben iyiye yneliktir ve gzeldir.

  • Her bireyin bir fenomenal alan (znel ve farkl bir gerei) vardr. Birey d dnyay kendi fenomenal alanna gre alglar ve bireyin davranlarn, onun znel gerei tayin eder.


Kpss konu anlatimi

HMANSTK ETM VE KSEL REHBERLK

HMANST ETMN LKELER

  • nsann davranlarn tayin eden en nemli gerek, onun kendini alglay biimidir.

  • nsan davranlarn deitirmek iin nce onun znel (fenomen) gereini deitirmek gerekir.

  • nsanlardaki davran bozukluklar, gvensizliin veya engellenmenin sonucudur.

  • Eitim bireyin ruh saln korumal, kiisel geliimini desteklemeli ve bireyin doasna en uygun etkinlikleri yerine getirmelidir.

  • retmen-renci, danan-danman ilikilerinde koulsuz kabul/sayg, saydamlk (itenlik ve drstlk) ve empatik anlay olmaldr.

  • Bireyin motivasyonunda isel motivasyon, dsal motivasyondan (para, not) daha etkilidir.

  • nsan hem reaktif (pasif), hem de aktif bir yaratktr.


Kpss konu anlatimi

2011 KPSS

  • Uzun zamandan beridir gerek hayatn balamak zere olduu izlenimine kaplmtm. Fakat her zaman yolumun zerinde bir engel, ncelikle eriilmesi gereken bir ey, bitmemi bir i, hizmet edilecek zaman, denecek bir bor oldu. Sonra hayat balayacakt. Sonunda anladm ki bu engeller benim hayatmd.

  • Alfred D. Souzann bu szleri, insancl yaklama gre, insan yaamnda aadakilerden hangisinin eksikliine vurgu yapmaktadr?

  • Varolusal biimde yaama

  • ten geldii gibi davranma

  • Problem merkezli olma

  • Bakalaryla youn ilikiler kurma

  • Demokratik karakter yapsna sahip olma


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

Hac Bekta-i Velinin Biz dile ve sze deil, ze ve hle bakarz. znle, gznle, sznle ve iinle ol. sz, insancl yaklama gre aadaki kavramlardan en ok hangisiyle aklanabilir?

A) Tutarllk

B) Empati

C) Kendini gerekletirme

D) Baarl kimlik

E) Psikolojik salamlk


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

nsancl yaklama gre, bireyin iinden ya da evreden gelen her trl uyaran arptmadan alglamasna, bylelikle kendisini anlayp tanmasna yaantlara ak olma, arptarak alglamasna ise yaantlara kapal olma denilmektedir.

Buna gre, aadakilerden hangisini syleyen bir kii yaantlara kapal olarak tanmlanabilir?

A) Canm sklnca arya karm.

B) Ben hibir eyden korkmam.

C) Dier ileri deil de bu ii senin kadar iyi yapamam.

D) Onu grdmde fkeme hkim olmaya alyorum.

E) ok iyi hazrlansam snavda kayglanmayabilirim.


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

nsancl yaklam benimseyen retmenler, rencilerinde aadakilerden hangisini gelitirmeyi amalar?

A) Kendi duygularndan ok, bakalarnn duygularn anlamay

B) Sosyal beklentilere uygun davranmay

C) Mutlu ve baarl olan kiileri model almay

D) Kendi duygu ve davranlarnn sorumluluunu almay

E) gdlerine uygun davranmay


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

  • Rehberliin temelinde demokratik ve insancl anlay bulunur. ilkesini aadakilerden hangisi en doru aklar?

  • Okullarda demokratik ortam salanmal, ynetimsel kararlara rehber retmenler de katlmaldr.

  • Demokraside seimler vardr, rehberlik bireyin kendisi iin en uygun seimler yapmasna yardmc olur.

  • Rehberlik demokrasiye inanan bireyler yetitirmeyi hedefler.

  • Demokraside herkes farkl dncelere sahiptir, rehberlik bunlarn iinden en dorusunu bulmaya yneltir.

  • Demokrasi bireye zgrlkler verir, bunlarn yanl kullanlmamas iin bireyin ynlendirilmesi gerekir.


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

Baz anne babalar toplumun ideal kii kavramn ve nemli deer yarglarn dikkate alarak ocuklar iin bir umu seviyesi saptarlar. ocuklar da bu beklentilere cevap verebilmek iin z tabiatlarn yadsmaya ve bastrmaya alrlar.

nsancl psikologlarn bu durumu aadaki gerekelerden hangisine dayanarak eletirmeleri beklenir?

A) nsann z deiebilir.

B) nsann znde saysz zellikler bulunur.

C) nsanlarn zleri birbirinden farkldr.

D) nsann z aslnda iyidir.

E) nsann zndeki istenmedik zellikler kreltilebilir.


Kpss konu anlatimi

2004 KPSS

  • Rogersn hmanist (insancl) yaklamnda en fazla vurgulanan aadakilerden hangisidir?

  • renci merkezli eitim anlay

  • Program merkeze alan eitim anlay

  • Bilinalt gelitirme

  • Ahlaki geliim

  • Kiiliin ar ularn birletirme


Kpss konu anlatimi

ZSAYGI

  • zsayg: Bireyin ne olduu (benlik imgesi) ile ne olmak istedii (ideal benlik) arasndaki farka ilikin duygulardr.

  • zsayg dzeyi ile akademik baar arasnda pozitif bir iliki vardr. zsayg dtke baar der, baar dtke zsayg der. Tersi de geerlidir.

  • zsaygs yksek bireyler; sosyal ilikilerinde ve okul almalarnda daha atak ve giriimcidir. Risk almaktan kanmazlar ve merakldrlar.

  • zsaygs dk bireyler; ekingen, utanga ve iednktrler. Risk almaktan kanrlar ve duygularn aka ifade edemezler.

  • rencinin dk zsayg gelitirmesinin asl sebebi, yaad baarszlklardan ok, evresinde bulunan ve onun iin nemli olan kiilerin onun baarszlna verdii olumsuz tepkilerdir.


Kpss konu anlatimi

2006 KPSS

  • Bireylerin z sayg duygularndaki eksikliin, aadakilerden en ok hangisinin sonucu olarak ortaya kmas beklenir?

  • Benlik tasarmnn olumsuz geliimi

  • evresel faktrlerin hzl deiimi

  • Zihinsel geliimin yetersiz olmas

  • Fiziksel geliimin hzl olmas

  • Aile ii ilikilerin gl olmas


Kpss konu anlatimi

2002 KPSS

  • Benlik kavram olduka olumsuz olan Ali, src belgesi (ehliyet) almak iin girdii snavda baarsz olmutur.

  • Alinin baarszln aklamak iin aadakilerden hangisini kullanma olasl en yksektir?

  • Bu snavda ok az kii baarl olmutur.

  • Snav komisyonu bana kar objektif deildi.

  • Araba kullanmay hibir zaman renemeyeceim.

  • Bu snavda bu kadar heyecanlanacam beklemiyordum.

  • Dn anssz bir gnmdeydim.


Kpss konu anlatimi

ZSAYGI

  • ZSAYGIYI ARTIRMA YOLLARI

Rogers, retmenlerin rencileri olan ilikilerinde koulsuz kabul/sayg, saydamlk (itenlik, drstlk), empatik bir anlay sergilemeleri zsaygy ykseltici bir ilevi olduunu belirtir.

1) Koulsuz sayg: Her insan; madd durumu, fiziksel zellikleri, baarlar baarszlklar, davranlar ne olursa olsun, sadece insan olduu iin sayg gsterilmeye layktr. Sayg duyan kimse, sayd insana kendisi olma hakk tanr. Onu olduu gibi kabullenir ve bireyin kendisini olduu gibi kabul etmesini de yardm eder. Sayg, sadece retmen-renci ilikilerinin deil, insani ilikilerin ve iyi iletiimin temelidir.

2) Koulsuz kabul: Karmzdaki kiiyi olumlu ve olumsuz yanlaryla kabul edebilmektir. Dini, rk, cinsiyeti ne olursa olsun tm insanlar olduu gibi kabul etmektir.Bu da n yargsz olmak demektir.


Kpss konu anlatimi

2011 KPSS

  • Yetmi iki millete bir gzle bakmayan, halka mderris olsa da, Hakka asidir.

  • Yunus Emrenin bu sz, insancl yaklama gre, retmen-renci iletiiminde aadakilerden hangisinin nemine rnek verilebilir?

  • Empati

  • Koulsuz kabul

  • Tarafszlk

  • Badam

  • Kendini gerekletirme


Kpss konu anlatimi

2011 KPSS

  • Babasyla srekli atma yaadndan yaknmaya balayan bir renciye, aadakilerden hangisi sorulursa insancl yaklama gre bireye sayg ilkesine aykr davranlm olur?

  • Babanla hangi konularda atma yayorsun?

  • Babanla yaadn atmay zmek iin neler yapabilirsin?

  • Babanla atma yaadn zamanlarda ona kar hangi duygular hissediyorsun?

  • Babana duyduun krgnl aklamann yollar neler olabilir?

  • Babann sylediklerini abartyor olabilir misin?


Kpss konu anlatimi

2011 KPSS

  • Bir bireyin hatalarndan dolay ar derecede sululuk duymamas, kendinden utanmamas, hatalarn fark edip bunlar kiiliinin bir paras saymas, aadaki kavramlardan hangisiyle en iyi aklanabilir?

  • Otantik olma

  • Kendini kabul

  • zyeterlik

  • deal benlik

  • ten denetimli olma


Kpss konu anlatimi

2010/2 KPSS

nsancl yaklamn kavramlarndan biri olan kendini kabul ile ilgili en yakndan ilikili zellik aadakilerden hangisidir?

A) Demokratik deerlere sahip olma

B) Engellenmeye dayankllk

C) Eletiriye hogr

D) Belirsizlie dayankllk

E) tepilerini kontrol edebilme


Kpss konu anlatimi

2008 KPSS

  • Bir ark sznde geen Hatasz kul olmaz, hatamla sev beni. szleri insancl (hmanistik) kuramn hangi kavramyla ilikilendirilebilir?

  • Saydamlk

  • zerklik

  • Psikolojik salamlk

  • Empati

  • Koulsuz kabul


Kpss konu anlatimi

2008 KPSS

Biyoloji uzman Pnar Hanm 38 yandadr. Bulunduu tp fakltesinde olduka retken bir retim eleman olarak bilinen Pnar Hanm, Emekli olduumda alanma nemli katklar yapm biri olarak hatrlanmak istiyorum. demektedir.

Pnar Hanm, bu ifadesiyle aadaki ihtiyalardan hangisine ncelik vermektedir?

A) Sayg - saygnlk

B) Kendini gerekletirme

C) Gvenlik

D) Bilme - anlama

E) Ait olma - sevgi


Kpss konu anlatimi

ZSAYGI

3) Saydamlk (itenlik, drstlk): Bireyin, o an yaad duygu neyse bunu karsndakiyle paylamasdr. retmen-renci ilikileri asndan ise retmenin gerek duygularn yapmacklktan uzak, doal ve drst bir biimde ortaya koymasdr. retmen, renciyi sulamadan, zsaygsn zedelemeden duygularn ifade etmelidir. Saydamlk, ii-d, z-sz bir olmaktr. Mesela;retmenin bu davrannzda dolay ok krgnm demesi saydamlktr.

4) Empatik anlay: Empati; bir kiinin tarafszln kaybetmeden, kendisini bir bakasnn yerine koyarak, onun duygu ve dncelerini anlamaya almas ve bunu kardakine ifade etmesidir. Her insan, dnyay kendine zg gerei ile alglar (fenomenal alan). Bu nedenle olaylarn, birey tarafndan nasl alglandn bilmek, onu anlama adna nemlidir. Bir kiinin fenomenal alanndan dnyaya bakmak, o kiiyle empati kurmak demektir. Mesela;snava hazrlanan bir renciye nnde nemli bir snav olduu iin kayglanyorsun demek empatidir.


Kpss konu anlatimi

2013 KPSS

  • Ailem beni hi anlamyor, kendimi ok yalnz hissediyorum. diyen bir renciye retmeni aadakilerden hangisini sylerse empatik bir tepki vermi olur?

  • Sence ailen seni neden anlamyor olabilir?

  • Sen yanl dnyor olabilir misin?

  • ocukluundan bahsedebilir misin?

  • Bunu onlara sylemelisin.

  • Ailenin sana daha yakn davranmasn istiyorsun.


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

KPSSye hazrlanan Filiz ile arkada Nilgn arasnda yle bir konuma geer:

Filiz: ok altm hlde denemelerden hl istediim puanlar alamyorum.

Nilgn: Yeterince almyor olabilir misin? (I)

Filiz: Aslnda ok alyorum ancak snav srasnda hibir ey hatrlamyorum.

Nilgn: Seni anlamadm sanma ama sen hep byle syler, sonular aklandnda da yksek puanlar alrsn. (II)

Filiz: Beni anlamak yerine yattrmak istiyorsun. (III)

Nilgn: Seni ok iyi anlyorum. (IV)

Bence kendine de fazla yklenme. (V)

Bu diyalogdaki ifadelerden hangilerinde etkili bir empatik tepki verilmitir?

A) Yalnz I

B) Yalnz II

C) Yalnz III

D) II ve IV

E) IV ve V


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

Rahmetli dedemden hatra kalan kol saatimi kaybettim, moralim ok bozuk. diyen bir renciye verilebilecek aadaki yantlardan hangisi etkili bir empatik tepkiye rnektir?

A) Dedenle arandaki nemli bir ba kaybetmi gibisin.

B) Bence bunu kendini derslere vererek unutabilirsin.

C) Panie kaplmadan nce saati iyice aramalsn.

D) Saati nerede, nasl kaybettiini dnsen iyi olur.

E) Saatin olmaynca vakti bilemeyeceine zlyorsun.


Kpss konu anlatimi

2010 KPSS

Babam bana, annem ise aabeyime dkndr. Annem aabeyime hayrandr. Onunla ok gururlanr; oysa benim hibir baarma nem vermez. Sanki benim varlmn farknda deil.

Yukardaki szleri syleyen bir renci, o anda zellikle aadakilerden hangisini ifade etmeye almaktadr?

A) Babasnn sevgisinden duyduu mutluluu

B) Evlat ayrmndan duyduu honutsuzluu

C) Aabeyine duyduu kskanl

D) Evde kendini yalnz ve terk edilmi hissettiini

E) Annesinden ilgi ve efkat grme isteini


Kpss konu anlatimi

2010/2 KPSS

zlem Hanm ile kz Tuba arasnda yle bir konuma geer:

Tuba: Okuldan nefret ediyorum. Keke okula gitmek zorunda olmasaydm.

zlem: retmenini seviyordun. Ne oldu?

Tuba: Tamam ama her dersten dev veriyor.

Yapmamz gereken tm devlerden nefret ediyorum.

Bu durumda zlem Hanm aadakilerden hangisini sylerse empati tanmna en uygun tepkiyi vermi olur?

A) Bunlar niye yapmak zorunda olduunu anlamyorsun.

B) retmeninle bu konuyu konumamn bir yarar olur mu?

C) ok devin var ve bu seni yldryor.

D) devlerini yetitiremediin iin oynayacak vaktin kalmyor.

E) Sanrm devlerini yetitiremiyorsun, sana yardm edebilirim.


Kpss konu anlatimi

2010/2 KPSS

  • retmenin nerisiyle Ayla, tarih dersinden not ykseltme snavna girer. Beklediinin ok altnda bir puan alan Ayla, srasnda alamaya balar. retmeni, Aylaya ders bitiminde yanna gelmesini syler. Ayla, retmeninin yanna giderken ban ne eer ve yz kzarr.

  • Bu durumda tarih retmeni aadakilerden hangisini sylerse Ayla anlald duygusunu yaar?

  • Hem ok zldn hem de beni hayal krklna urattn iin utanyorsun.

  • Snava girmeni nermekle seni aldattm dnyorsun.

  • Beklediin notu alamadn iin hem kendine hem bana fkelisin.

  • Senin yerinde olsam alamak yerine bundan sonra daha ok alrm.

  • zgnm, sana bir ans verdim fakat kullanamadn.


Kpss konu anlatimi

2009 KPSS

  • Babam borlar nedeniyle bunalma girdi, dn de evi terk etti. Babamn bana bir ey gelirse biz ne yapacaz? diyerek alayan bir rencisine, snf rehber retmeni aadakilerden hangisini sylerse empati kurmu olur?

  • Her ey yaknda dzelir bak grrsn, umutlarn kaybetme.

  • zntn anlyorum, keke elimden bir ey gelse.

  • Bu zor gnnzde baban sizi terk etmemeliydi. Ancak yaknda eve dneceine inanyorum.

  • Baban yannzda olmasa da sizleri ok sevdiinden eminim. Keke evi terk etmek zorunda kalmasayd.

  • Baban iin endieleniyor, ne yapacan bilemiyorsun. Kendini aresiz hissediyorsun.


Kpss konu anlatimi

2005 KPSS

  • Aadaki retmen ifadelerinden hangisi kendini amaya (self-disclosure) rnektir?

  • Yl sonu geldi, imdi tatil ve elence zamandr.

  • Snavda dikkatli olun, ok zor sorular soracam.

  • renciyken yl sonunda ben de sizin gibi hissederdim.

  • Her eye kar bu kadar ilgisiz olmanza anlam veremiyorum.

  • Bu devler yaplacak. Hibir bahane istemem.


Kpss konu anlatimi

2004 KPSS

  • rencileriyle ilikilerinde insancl (hmanist) yaklamn saydamlk ilkesine bal kalan Ayenur retmenin, durumuna en uygun olan konuma tarz hangisidir?

  • Dersle ilgili baka sormak istediiniz var m?

  • Derste srekli skldnzdan sz ediyorsunuz. Niin?

  • Bu davrannz beni ok duygulandrd.

  • Ders bitti. Evinize giderken trafie dikkat edin.

  • Tm derslerinizde bu kadar baarsz msnz?


Kpss konu anlatimi

2004 KPSS

  • Rehberliin "itenlik ve drstlk" ilkesini benimsemi bir retmenden beklenecek bir davran aadakilerden hangisi deildir?

  • Gerektiinde rencilerini uyarmas

  • Rol yapmaktan kanmas

  • Davranlarnda saydam ve iten olmas

  • Hatal davranlar iin zr dilemesi

  • rencilerinin tm davranlarn onaylamas


Kpss konu anlatimi

2001 KPSS

  • retmenin rencinin sylediklerini adeta onunla birlikte yaayarak hissetmesi eklinde tanmlanabilecek olan kavram aadakilerden hangisidir?

  • Antipati

  • Koulsuz kabul

  • Empati

  • Saydamlk

  • Sayg


Kpss konu anlatimi

ZSAYGI

Empatik yaklamn dnda, sempati ve zdeim kurma da iletiim de ska kullanlr. retmen veya danman, sempati ile dinlediinde kendi bak asn kaybederek karsndaki gibi hisseder; karsndakinin duygu ve dncelerini yaar. Sempati baka bir birey ile duyguda olma anlamna gelir.

retmen veya danman, karsndakiyle zdeim kurduunda ise, kendi benlik snrlarn kaldrarak kendini onunla bir ve ayn kabul eder. Onun kiilik zelliklerini ve davranlarn iselletirerek onun gibi davranr.


Kpss konu anlatimi

2009 KPSS

  • Aadaki grlerden hangisi rehberlik ilkelerine uygundur?

  • Gnll olmalarn beklemek yerine, rehberlik yardm almalar iin ocuklar ikna etmek gerekebilir.

  • renciye acmak ya da sempati duymak empati kurulmasn engelleyebilir.

  • Kararszlk yaamalar durumunda seenekleri snrlayarak rencilerin doru kararlar vermeleri salanabilir.

  • Bir okulda okul rehber retmeni yoksa deneyimli bir snf rehber retmeni rehberlik hizmetlerini yrtebilir.

  • Okul rehber retmeni bir rencinin retmeniyle yaad sorunlar zebilmesi iin rencisi adna retmeniyle grebilir.


Kpss konu anlatimi

ZSAYGI

  • retmenlerin kiilik zelliklerinin (koulsuz kabul/sayg, saydamlk, empatik) yan sra, retmenlerin rencileriyle olan iletiimlerindeki szel ve szel olmayan mesajlar da rencilerin zsaygs zerinde etkilidir.

  • SZEL MESAJLAR: retmenler, rencilerine onlara deer verdiklerini gsteren, moral verici szckler kullanabildikleri gibi, onlar kk drc, aalayc, alayc, yarglayc szcklerde kullanabilirler.

  • zsayg gelitirici dil: letiim srecinde karsndakini aalamayan, onun kendisini deersiz hissetmesine yol amayan ego btnln ve zgvenini zedelemeyen mesajlara dayal iletiim eklidir. Mesela; kilolu bir insana "ikosun" demek yerine, "toplu grnyorsun" demek zsayg gelitiricidir.

  • zsayg zedeleyici dil:zsayg gelitirici dilin tam tersidir. Yani bireyin zellikleriyle ilgili aalayc, incitici vb. ifadeler kullanmaktr. Mesela; ok tembelsin, ikosun, ba belalsn demek gibi.


Kpss konu anlatimi

ZSAYGI

SZEL OLMAYAN MESAJLAR: retmen rencilere, yz ve beden ifadeleri, jest ve mimikler, gz temas, ba hareketleri, giyim kuam, bedensel temas gibi yollarla eitli mesajlar verir. retmenin szel mesajlaryla szel olmayan mesajlar tutarl olmaldr.


Kpss konu anlatimi

2002 KPSS

  • Birisiyle konuurken "sskalamsn" yerine "incelmisin"; "ikosun" yerine, "toplu grnyorsun" demek hangi tr iletiim diline rnektir?

  • Sen dili

  • Biz dili

  • Ben dili

  • z sayg zedeleyici dil

  • z sayg gelitirici dil


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

Kendini gerekletirme srecinde var olan bireylerin kendilerini anlayarak evresiyle uyumlu bir sre geirebilmesi, kiisel sorunlarnn ve gnlk yaamda karlat problemlerin stesinden gelebilmesi iin duyusal ynn arlkl olduu,sadece PDR ve Psikoloji mezunu gibi uzmanlar tarafndan sunulan hizmetlerdir.

Danman-danan/dananlar arasnda yz yze, karlkl sayg, gven, samimiyet ve itenlik esaslarna dayal bir hizmettir. Psikolojik danma hizmeti, bireysel ve grupsal olmak zere iki trl verilir.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

PSKOLOJK DANIMA KURAMLARI: PSKO-ANALTK

Kurucusu; Freud, temsilcileri; Adler, Jung, Horney, Erikson, Sullivan

lk psikoterapi kuramdr. Bu kurama gre insan doas gerei kt ve ykcdr. nk insan doutan cinsellik ve saldrganlk drtleriyle dnyaya gelmektedir ve insan davranlarn da bu gdler belirlemektedir.

Kiilik id, ego ve sperego olmak zere eden oluur. nsann tm duygu, dnce ve davranlar, birbirine baml olarak alan bu kiilik esi arasndaki etkileimin bir sonucudur. Psikolojik salk id, ego ve sperego arasnda kurulan bir dengedir. Amata bu dengeyi kurmaya yardmc olmak olmaldr.

Davranlarn kaynann altnda bireyin gemi yaantlar (zellikle 0-6 ya aras yaantlar) yatar. Bireyin sorunlarnn sebebi, bilindna itilen bastrlm duygulardr. Bu nedenle bu yaklamda ama; bilin dn bilinli hale getirerek bireyin kiilik yapsn gelitirmek ve egoyu glendirerek kiiliin gereklilik ilkesine uygun davranmasn salamaktr.

Yntemleri: Hipnoz, rya analizi, serbest arm, dil srmesi, transferans


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

HMANSTK (DANIANDAN HIZ ALAN) KURAM

Temsilcileri; Rogers, Maslow

Gestalt ve varoluu yaklamlardan etkilenmilerdir. Davran ve psiko-analitik yaklama da kardrlar.

Birey esizdir ve saygy hak eden bir varlktr. Her insann doutan getirdii bir zbenivardr. Bu zben iyiye yneliktir ve gzeldir. Eer birey daha sonra kt olmusa bunun temel nedeni evresinin ona deer vermemesi sonucu zsaygsnn dm olmasdr.

Her birey kendini gerekletirme gizil gcyle dnyaya gelir. nsan davranlarn yneten en gl gd de, kendini gerekletirme gdsdr. Birey olumlu benlik algsyla kendini gerekletirebilir. Bireyin sorunlarnn sebebi ise olumsuz benlik algsdr. Maslow, olanaklar salandnda, her insann eninde sonunda kendini gerekletireceini savunur.

Her birey zgr olarak doar. nsan kendisiyle ilgili kararlar yine kendisi alabilmelidir. Kiiye kendisiyle ilgili seim yapma zgrl (seim teorisi) verilmelidir.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

HMANSTK (DANIANDAN HIZ ALAN) KURAM

Her bireyin bir fenomenal alan (znel bir gerei) vardr. Birey d dnyay kendi fenomenal alanna gre alglar ve bireyin davranlarn, onun znel gerei tayin eder. nsan davranlarn tayin eden en nemli gerek, onun kendini alglay biimidir. nsan davranlarn deitirmek iin nce onun znel gereini deitirmek gerekir.

nsanlardaki davran bozukluklar, gvensizliin veya engellenmenin sonucudur. nsan yalnzca, d belirtilere gre anlamak olanakszdr; bireyin i dnyasna da nfuz etmek gerekir. Yani insan anlamak iin onun iyapsn (iebak metoduyla) bilmek gerekir. Bu yaklama gre ama insan anlamak olmaldr.

Rogers'in psikoterapi anlayna gre; danana koulsuz sayg gstermek gerekir. Psikoterapist dananna empatik anlay gstermek zorundadr. Psikoterapist samimi ve iten olmaldr. Hmanist danma gemile ilgilenmez, nemli olan imdi ve gelecektir.

Yntemleri; Teraptik beceriler (empati, effaflk, saydamlk, kendini ama, samimiyet, koulsuz kabul/sayg), iebak, bireyin zsayg dzeyini ykseltmek


Kpss konu anlatimi

2011 STS

  • nsancl yaklama gre "varolusal biimde yaama" anlayn aadakilerden hangisi en iyi aklar?

  • Gemite olup biteni ya da gelecekte olacaklar ok dnmek yerine, an yaamay isteme

  • inden geleni yapmak yerine, bakalarnn deneyip uygun bulduklar kurallar benimseme

  • Btn eksik ve kusurlu yanlarn grme ve bunlar kiiliinin bir paras sayma

  • Bakalarnn telkin, reklam ve propagandalarnn etkisinde kalmadan zgrce kararlar verebilme

  • Merasimden, etiketten holanmak yerine, iinden geldii gibi davranp sadelie nem verme


Kpss konu anlatimi

2008 KPSS

  • rencilerin kimi davranlar, hem onlarn geliimlerini olumsuz etkileyebilir hem de retmeni rahatsz edebilir. retmen, bu davranlara ilikin duygu ve dncelerini rencilerine iletebilir. Ancak bunu yaparken, rencilerin hazrbulunuluuna dikkat etmeli ve incitici bir dil kullanmaktan kanmaldr.

  • retmenin bu tutumu, danandan hz alan yaklamn hangi kavramyla ilikilendirilebilir?

  • Saydamlk

  • Empati

  • Koulsuz kabul

  • Sayg

  • zerklik


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

  • FENOMENOLOJK KURAM

Temsilcileri; Kelly, Snygg, Combs

Fenomen; kiinin kendini ve d dnyay kendine zg bir biimde alglayan kiinin znel yaantsna verilen isimdir.

Fenomenolojik yaklama gre, bireyin davrann biimlendiren en nemli etken, onun kendini ve evreyi o andaki anlamlandr biimi baka bir deyile bireyin o andaki fenomenidir. Bu kurama gre bir davrann en doru ekilde anlamlandrlmas davran ortaya koyan birey tarafndan yaplr ve bu deerlendirmeye fenomonolojik ya da grngsel deerlendirme denilmektedir.

Dardan gzlenen davranlar, gzleyen bireylere gre farkl anlamlar tayabilir. O davran anlayabilmek iin o davran yapan bireye, davrann ne anlama geldiini sormak, bireyin i dnyasna girmek gerekir. Yani bu danma kuramna gre her duruma ve davrana bireyin bak asndan bakmak gerekmektedir. nk her bireyin srekli deien bir alg alan ve fenomenolojik dnyas vardr. Bireyin bu fenomenolojik evresindeki btn alglamalar onun fenomenolojik benliini oluturur.


Kpss konu anlatimi

2002 KPSS

  • Aadaki yaklamlardan hangisi, nsan yalnzca, d belirtilere bakarak anlamak olanakszdr; bireyin i dnyasna da nfuz etmek gerekir. grn savunur?

  • Sosyal renme yaklam

  • Fenomenolojik yaklam

  • Aklc-duygusal yaklam

  • Bilisel yaklam

  • Davran yaklam


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

DAVRANIILIK KURAMI

Kurucusu; Watson, temsilcileri; Skinner, Pavlov, Bandura

Daha ok psikoanalitik kurama tepki olarak gelitirilen davranlk; zihnin incelenmesini tmyle reddederek organizmann gzlenebilen davranlaryla ilgilenilmesi gerektiini savunmu ve iebak yntemini reddetmitir. Bu yaklam insann doutan baz refleksler dnda hibir ey getirmedii grn savunur. Btn (kazanlan olumlu/olumsuz) davranlar renilmitir. Kiilik de tamamen renmeler sonucunda oluur. renmede evrenin etkisi byktr. Yani insanlar, ne iyi ne de kt olarak doarlar. yiyi de kty de yaantlaryla renirler.

Bireyin sorunlarnn sebebi ise atmalar ve olumsuz renmeleridir. Olumsuz renmelerde yaplacak ey, istenmedik davranlarn ortadan kaldrlarak bireye olumlu davranlarn kazandrlmasdr. Davrann kazandrlmasnda renme kuramlarndan yararlanlr.

Kulland yntemler: Sistemik duyarszlatrma, biimlendirme, tarma (maruz brakma), atlganlk eitimi, model alma/gsterme, kandrma, edimsel koullandrma, eik yntemi gibi yntemler kullanlr.


Kpss konu anlatimi

Davran yaklama gre, psikolojik sorunlar atma durumlarndan kaynaklanmaktadr. Bu duruma bir rnek olarak Fatma retmenin lks bir tatil kynde yaz tatilini geirmek istemesi (yaklama), ancak bunun iin yksek bir fatura demekten korkmas (kanma) verilebilir. Fatma retmenin yaad atmay aadaki yaklama - kanma grafii gstermektedir.

2009 KPSS

  • Bu grafie gre, aadaki sonulardan hangisine ulalabilir?

  • Fatma retmen tatile gitmeyi ne kadar ok isterse (yaklama), tatil faturasn da o kadar az dnr (kanma).

  • Fatura deme korkusu (kanma) arttka Fatma retmen tatile gitmekten (yaklama) vazgeer.

  • Tatil faturasn dnme (kanma) bir noktaya kadar tatile gitme isteini (yaklama) azaltr ancak daha sonra artrr.

  • Tatil zaman yaklatnda tatil faturasn dnme (kanma), tatile gitme isteinden (yaklama) daha hzl sner.

  • Tatile ok varsa Fatma retmen tatil planlar yapar (yaklama) ancak tatil faturasn pek dnmez (kanma).


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

VAROLUU YAKLAIM

Temsilcileri; Irvin Yalom, Rollo May, Rank, Soren Kierkegaard, Viktor Frankl

nsanda varolu zden nce gelir. Yani insan nce var olur sonra kendi zn kendi yaratr. nsan bilinli bir znedir; yani var olduunun bilincindedir. Bu sayede insan, kendine dnmekte ve zne kendi karar vermektedir.

Evrende kendi varln kendi yaratan tek varlk, insandr. nsan, kendi deerlerini kendi tayin eder ve kendi yolunu kendisi izer. zn, yaamn var eden yine insann ta kendisidir. Bu ise, insann zgr olduunu gsterir. Ancak, insan kendi sorumluluunu stlenebildii lde zgr olabilmektedir. nsan bu sorumluluk nedeniyle bunalm, kayg ve sknt duyar. Domu olduumuzu ve bir gn leceimizi biliriz. lmn kanlmazl yokluk ve hilik duygularn yaratr. Bu duygu ise insan, doyumlu ve anlaml yaayp yaamad konusunda kayglandrr. Bu rahatsz edici duygulardan kurtulmak iin insann, kendi varlna sahip karak sorumluluklarn stlenmesi gerekir. Varoluu psikolojik danmann amac ise; olaylarn iinde kiinin nasl varlk gsterdiini anlamaya alarak, onun sorumluluunu stlenmesine, zgr varoluunu gerekletirmesine yardmc olmaktr.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

VAROLUU YAKLAIM

nsan davranlar doadaki dier fiziksel olaylar gibi deerlendirilemez, incelenemez, kategorilere ayrtrlamaz. nsan paralara ayrarak incelemek, onun varolu btnln bozar. nsan davranlar bu balamda aklanamaz, ancak anlalabilir. nsann btncl olarak anlalabilmesi iin tm yarglardan ve n fikirlerden uzak olmak gerekir. nsan anlamak iin onun iyapsn bilmek gerekir. Bunun iin i gzlem yntemi kullanlmaldr. Bu yaklama gre ama insan anlamak olmaldr.

Bu danma kuramnda en ok bugn zerinde durulmaktadr. Gemi gemite kalmtr, gelecek gelmemitir. Onun iin imdiyi yaamak gerekir (imdi ve burada ilkesi).Eer kii gemii ya da gelecei yaamakta, gemiin pimanlklar, gelecein kayglar ile uramaktaysa problemler ierisinde bulunmaktadr.

Kulland yntemler: Danann imdi ve burada ilkesini benimseyerek bireyin farkndalk kazandrlmas, seimlerinin sorumluluunu stlenmesine ve zgr varoluunu gerekletirmesine destek olunur.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

BLSEL KURAM

Temsilcisi; Aaron Beck

Bilisel yaklama gre, bireylerinin ruh salnn bozulmasnn nedeni, otomatik olarak gelitirdikleri olumsuz dncelerdir. Danma srecinde ama, danann otomatik olarak gelitirdii bu olumsuz dnceler emasna ulamak, danann olumsuz dncelerini tanmasna yardmc olmak ve bundan sonra da bu dncelerini deitirerek emay yeniden oluturmaktr.

Bilisel kuram, olaylarn kendinden ok alglanma ve yorumlanma tarzna nem verir. Bireyin yaad sorunlar, olaylarn kendisinden deil, o olaylar alglama ve deerlendirme biiminden kaynaklanr. nsann psikolojik sorunlarnn, kendi yaants ve gelecei ile ilgili mantk d, gerek d, alg, inan ve yorumlardan kaynakland savunulur. Bilisel terapide hem terapist hem de hasta aktif olarak terapi srecine katlrlar.Ksacas bilisel terapi (kuram), olumsuz dnce ve uyumsuz inanlar tanmay ve deitirmeyi vurgulayan igr odakl bir terapidir.

Kulland yntemler: Ev devleri, atlganlk eitimi, sosyal beceri eitimi, davrannn provas, maruz brakma, Bibliyoterapi, Sineterapi (film), model alma.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

GESTALT (BTNCL) KURAM

Temsilcileri; Koffka, Khler, Wertheimer, Perls

Btn onu oluturan paralarn toplamndan farkldr.Paralar ayr ayr incelediimizde btne ulalamaz ve btn grlemez. Davranlarmz da basit elerin birleiminden oluur. Davranlar btn ve karmak olaylardr. Bu yaantlar ve davranlar fiziksel, ruhsal ve evresel gibi birok faktrn belli biimlerde veya oranlarda rgtlenmesinden/birlemesinden oluan btnlerdir. O halde birey btn olarak deerlendirilmelidir. Bireyde bir problem varsa bireyi etkileyen tm unsurlar (aile, sosyal evre, gemi, kiilik) dikkate alnmaldr.

Perls, insann yaamna bir btn olarak balad, fakat byrken, geliirken baz paralar ile balantlarn zayflad veya koptuu (yani btnln bozulduu), psikolojik danmann amacnn da bu paralanml btnle dntrmek olduunu savunmaktadr.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

GESTALT (BTNCL) KURAM

Perlse gre; imdi ve buradadnda hibir ey var olamaz. imdi ve burada olma, durumunun farknda olma, duyumlar tam olarak alma, duygulanma ve btnleme, yaarken ve davranta bulunurken olup bitenlerin farknda olma demektir. Gemi bitmi gelecek ise henz eriilmemitir. renilmesi en zor ey, ann var olduudur. Ya insanlar gemile ilgili yas tutar ya da gelecee ynelik sonsuz planlar yaparlar. Andan uzaklatka kayg yaanr. imdi ile gelecek arasndaki boluk kayg yaratr.

Terapistin grevi imdi ve burada y yaatmaktr. Fakat gemile ilgili bitirilmemi iler (bunlar ifade edilmemi duygular olarak fke, kin, gceniklik gibi olumsuz duygulardr), u an yaamamza engeldir. nk bir duygu aka ifade edilerek yaanmam olsa da zeminde varln srdrr ve yle ya da byle kiinin gnlk davranlarna yansr. Bitirilmemi iler sululua neden olur. Bu sululuk ile an yaayamayz. fade edilmemi duygular bu terapide eitli tekniklerle ifade bulur. Terapide gemile ilgili bitirilmemi ilerin farkndal kazanlmaldr. Yani gemite eksik kalan ileri bugne getirme ve tamamlama yaplmaldr.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

GESTALT (BTNCL) KURAM

Gestalt yaklamnn amac, danann giderek davranlarnn daha ok sorumluluunu almasn salamaktr. Danmann amac, danann duygularn tanmasna ve bunu engelleyici durumlarn farkna varmasna yardmc olmaktr. Farknda olma arttka kii znel gerei ile yz yze gelmekte ve o gne kadar yadsd kiilik paralar ile btnleebilmektedir. nsann kendileri ile btnleebilmesi imdi ve burada olup bitene younlamasyla mmkndr.

Gestalt yaklamnda vcut dilinin yani szel olmayan mesajlarn/tepkilerin byk nemi vardr. Szel olmayan tepkiler, danmana nemli bir bilgi kaynadr. Szel olmayan tepkiler danann kontrolnde olmad derin duygular ifade eder. Danann duruu, hareketleri, sesi, duraklamalar gerek yky anlatr. Bu nedenle danman dikkatini sadece sylenenlere vermemelidir.

Kulland yntemler: Rol oynama (bo sandalye teknii), farkndalk kazandrma, duygularn syle, yzleme, diyalog oyunlar, bir srrm var, ryalarn analizi, yanstmay oynama, tersine evirme


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

SEM TEORS (GEREKLK TERAPS)

Temsilcisi; Glasserdir.

Gereklik terapisinde temel varsaym, herkesin kendi yaamn kendisinin kontrol edebilecei ve bu nedenle davranlarmzn sorumluluunu da tamamz gerektii grne dayanmaktadr. Gereklik terapisinin temel amac ise; bireylerin yaamlarn etkili bir ekilde kontrol etmelerine yardmc olmaktr.

Bu terapi anlayna gre, dananlarn problemlerinin ou yaamlarndaki nemli insanlardan en az biriyle doyurucu ve baarl bir iliki kuramamalarndan ya da dier insanlara yaknlap onlara balanamamalarndan kaynaklanmaktadr. Terapisin grevi ise danan hayatnda gereksinim duyduklar insanlarla ilikileri konusunda ynlendirme ve nasl daha etkili ilikileri kurabileceklerini retmektir.

Glasser, bizler gemiin rnleri olsak da gemiimizi deitiremeyeceimizi ifade eder. Gemite yaplan hatalar imdiyle ilgili deildir. Bu balamda gemile uramak yararszdr. nemli olan u andr.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

SEM TEORS (GEREKLK TERAPS)

Glassere insanlar doutan bir takm ihtiyalarla doarlar ve bu ihtiyalar insanlar hayatlar boyunca ynlendirir ve davranlarn etkilerler. Bu ihtiyalar; hayatta kalma ve retme, ait olma (sevme-sevilme, deerli olma), gl olma, zgr olma ve elenme ihtiyacdr. Birey bir problem yayorsa bu temel ihtiyatan biri ya da bir kann karlanmamtr. Terapistin grevi dananlarn hangi gereksinimlerinin tam olarak karlanmadn belirlenmesine ve bu gereksinimin nasl giderilecei noktasnda danana yardmc olmaktr. Bu kuramda terapist bir retmen gibi ilevde bulunur. Bu kuram ilala tedaviyi kesin olarak reddeder.

nsanlarn olumsuz davranlarnn kayna baarsz kimliktir. Danmann amac, danann yanl ve mantksz dncelerini deitirerek, kendisi hakknda oluturduu baarsz kimliinden kurtulmasna yardmc olmaktr. nsann asl amac baarl bir kimlik kazanmaktr.

Kulland yntemler: Yzletirme, sorumluluk eitimi, gerekleri kabul etme terapisi, biimlendirme, YDP, hnerli sorgulama, rol oynama, kendini ama, yapc tartma, anlama (kontrat)


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

TRAKSAKSYONEL ANALZ KURAM

Temsilcisi; Eric Bernedir.

Transaksiyon;iki kiinin belli benlik durumlar arasnda gerekleen, bir uyarc ve bir tepkiden oluan iletiim birimidir. ad verilmektedir. Transaksiyonel analiz bu iletiim ilikisini zmlemektir. nk bu yaklama gre, bireysel sorunlarn temel sebebi iletiim problemleridir.

Ben yiyim Sen yisin:Her insann deerli ve kymetli bir varlk olduu olgusunu yerletirmek ve vurgulamak amacyla kullanlan Ben iyiyim, yeterliyim Sen iyisin, yeterlisin ifadesi Transaksiyonel Analizin amacn da tanmlamaktadr. Transaksiyonel Analistler insanlar, deiim, geliim ve salkl etkileim kurabilme kapasitesine sahip, temel olarak iyi bireyler olarak kabul ederler.

Okanma:Eric Berne her insann, hayatta kalabilmek ve baarl olabilmek iin, bireyler aras tannmann bir paras olan okanmaya ihtiya duyduunu gzlemlemitir. Bireylerin, olumlu ve olumsuz okanmalar hangi ekillerde alp-verdiinin anlalabilmesi ile kiiler aras salksz ilgi/okama kalplarnn deitirilmesi, bu kuramn zerinde durduu konulardandr.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

TRAKSAKSYONEL ANALZ KURAM

Benlik (Ego) Durumu: Eric Berneye gre, insann kiiliinde temel benlik (ego) durumu vardr. Bireyler, her biri farkl bir duygu, dnce ve davran sistemine karlk gelen bu benlik durumu zerinden etkileim kurarlar.

ocuk ego durumu: Kiiliin geliimi bakmndan balang dnemlerine zg tepki biimlerinin egemen olduu ilkel ynn temsil eder.

Yetikin ego durumu: Kiiliin olgular, verileri, gerekleri deerlendirerek tepki veren yndr. Bir bilgisayar gibi alr; ilemlerinde duyguya yer yoktur.

Ana-baba ego durumu: Deer sistemi ile inanlar temsil eder. Kiiliin bu yn bakalarn koruyucu ve gelitirici bir tutum olabildii gibi eletirici ve denetleyici de olabilir.

ki kii iletiimdeyken birbirlerine ayn ego durumlaryla ile tepki verdiklerinde buna tamamlayc iletiimdenir. Danmann amac, insanlarn iletiimde bulunduklar srada hangi ego durumlar ile tepki vermekte olduklarnn farknda varmalarna yardmc olmaktr.

Kulland yntemler: Didaktik yntem, bo sandalye teknii, rol oynama


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

AKILCI-DUYGUSAL YAKLAIM

Temsilcisi; Ellistir.

Ellis bilisel terapilerin babas saylr. Hmanistik ve davran kuram uzlatrmtr. Aklc-duygusal yaklamnn dayand temel varsaym, insann doutan mantkl davranma gc vardr ama mantksz dncelere ynelme eilimi de mevcuttur.

Duygu ve dncenin ilevleri birbirinden bamsz deildir. Duygu dncenin nyargl, kiisel ve mantksz yndr. Dncenin duygu ile birlikte olmas demek; dncenin baz duygulara yol amas ya da bir duygunun temelinde baz dnce ve inanlarn bulunmas demektir.

Ellise gre insanlar yanl akl yrtme ve aklc olmayan inanlarndan dolay depresif, kaygl, skntl olmakta ve benzeri sorunlar yaamaktadr. Yani aklc-duygusal yaklama gre psikolojik sal bozan balca neden, aklc olmayan (mantksz) dncelerdir. Ellise gre davran bozukluklarnn kayna ocuklukta renilen bir takm yanl ve akld inanlarn yaratt kaygdan baka bir ey deildir.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

AKILCI-DUYGUSAL YAKLAIM

  • Ellise gre, psikolojik sal bozan bu mantksz dnceler toplumun benimsedii deerlerden kaynaklanm olup kk yalarda anne-babalar tarafndan ocuklarna alanmaktadr. Bu mantksz dncelerden bazlar aadaki gibidir;

  • Birey, evresindeki herkes tarafndan beenilmeli ve sevilmelidir.

  • Bireyin kendini yararl ve deerli biri olarak alglamas iin yeterli ve baarl olmas gerekir.

  • Baz insanlar ktdr ve kusurludur. Bunlar cezalandrlmaldr.

  • Mutsuzluun kayna kiinin dnda cereyan eden olaylardr. Kiinin bunun zerinde hibir denetimi yoktur.

  • Kayglarn nedeni tehlikeli olaylardr. Bunlarn ortaya kma olasl her zaman engellenmelidir.

  • Bugnk davranlarn belirleyicisi her zaman gemi yaantlar ve olaylardr.

  • Bu mantksz dncelerin ortak zellikleri olarak ar ular dayanak alma (her zaman, herkes), yanl genellemelere gitme, sorumluluu d etmenlere (kader, kt insanlar, doal afetler) ykleme vb. saylabilir.


Kpss konu anlatimi

KSEL REHBERLK VE PSKOLOJK DANIMA

AKILCI-DUYGUSAL YAKLAIM

Ellise gre bir olay ya da durum bal bana kayg uyandran bir uyarc deildir. Onu alglama biimi nemlidir. Ellis bunu A-B-C ls olarak aklamaktadr. Bu aklamaya gre bir uyarc (A) bir kimsede rahatsz edici bir duygusal tepkiye (C) yol aabilir. Ayn uyarc baka bir kimsede ya ho bir duygu yaratabilir ya da hibir duygusal tepkiye yol amayabilir. Burada uyarcnn yle ya da byle bir tepkiye yol amasn belirleyen faktr, bir uyarc ile karlaan bireyin dnce yaps, olay alglama ve yorumlama biimi (B) dir.

Ellise gre danma hizmetinin amac, danan mantksz/yanl dnceleri ile yzletirip bunlar fark etmesi, bunlarn mantksz olduunu anlamas ve bu mantksz dnceleri terk etmesi iin ikna etmektir.

Kulland yntemler: ABCDE teknii, ev devleri, rol oynama, hayal kurma, yorum retme, tartma, telkin


Kpss konu anlatimi

PSKOLOJK DANIMA TEKNKLER

Rapport kurma:Psikolojik danma srecinde danman ile danann samimi ilikiler kurmas ve bu ilikiyi srdrmesidir. Bu iliki teraptik bir ilikidir. Bu yakn iliki karlkl saygya, anlaya ve gvene dayal ve itenliin olduu bir ilikidir. Eletirme, yarglama, rol yapma, otoriter bir tutum yoktur.

Yanstma:Danann ifade ettii duygularn aynen veya benzerinin danman tarafndan tekrar edilmesidir. Danmann, danan kiinin kendi cmlelerini ona sunarak problemini fark etmesi ve zmlemesi amacyla yaplan bir konumadr (tekniktir). Yanstma, kardaki kiiye empati kurdurmay amalar.

Mesela:Danan ve danman arasndaki u konuma

- Danan: Annem beni hi anlamyor.

- Danman: Annenin seni hi anlamadn sylyorsun.


Kpss konu anlatimi

PSKOLOJK DANIMA TEKNKLER

Soru sorma:Psikolojik danma srecinde danman danan iyi duyamad, sylediini tam anlayamad, danann bir dncesi, duygusu ve davran hakknda daha ayrntl bilgi sahibi olmak istedii zaman veya uzun sren bir sessizlii bozmak iin danana soru sorabilir (Mesela:Sence niye bu kadar streslisin?). Psikolojik danman sk soru sormamal ve ak ulu sorular sormaldr.

Yorumlama:Danmann danann ifade ettii duygu, dnce ve olaylar arasnda balant kurarak danann tutumlarna aklk getirmesi ve danana davranlarnn arkasnda yatan duygusal nedenlerini gstermesidir.

Yzletirme:Psikolojik danma srecinde danmann, danann szleri arasndaki tutarszlklar veya szleri ile davranlar arasndaki elikileri gstererek onun bunlar fark etmesini salamasdr. gr kazandrr.


Kpss konu anlatimi

PSKOLOJK DANIMA TEKNKLER

Aklama:Danann ifade ettii duygu ve dnceleri danmann daha ak ve anlalr hale getirmesidir (Mesela:Sylediklerinden anladm u; snfta baz arkadalarnla problemin var ve bu seni ok rahatsz ediyor).

Onaylama:Danmann danann dncelerini anladn belirtecek geribildirimlerde (ba sallayarak, evet, h h diyerek) bulunmasdr.

Kendini ama:Danmann danana kar zaman zaman kendi duygu ve yaantlaryla ilgili paylamda bulunmasdr. Yani danmann kendi yaantsndan eitli rnekler vererek kendini amasdr. Ancak, bu sk sk yaplrsa, danann danman bir model olarak alma tehlikesi vardr.

tenlik:Danmann danana kar tutarl davranmas ve saydam/drst olmasdr.


Kpss konu anlatimi

PSKOLOJK DANIMA TEKNKLER

eriin vurgulanmas:Danmann danann danma srasnda belirttii konuya tekrardan vurgu yapmasdr yani yeniden dikkat ekmesidir.

Bilgi verme:Psikolojik danma oturumlarnda bazen danann belli bir olgu hakknda bilgiye gereksinimi olabilir. Danana bilgi vermektir.

imdi ve burada:Danana yaadklar, sorunlar ile ilgili o andaki duygu ve dncelerini sorma tekniidir.

Destekleme ve cesaretlendirme:Danan duygu ve dncelerini incelemeye, kendini tanmaya, deiik davran tarzlarn denemeye veya alnacak bir karar gerekeli olarak tevik etmektir. Cesaretlendirme ise; danana, kendini tanma, anlama ve ynetme konusundaki giriimlerinin, ald kararlarnn yerinde olduunu sylemek ve bu yolla davranmaya tevik etmek, cesaret vermek, yreklendirmek olarak nitelendirilir.


  • Login