ETL ZELLKLERE SAHP HASTALARA YAKLAIM
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 78

ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERE SAHİP HASTALARA YAKLAŞIM PowerPoint PPT Presentation


  • 285 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERE SAHİP HASTALARA YAKLAŞIM. * Acil durumların tümü strese neden olur (veya stres yaratır) * Hasta ve yaralı korkmuş olacağından, başkalarının el ve vücut hareketleri ile davranışlarını yanlış yorumlamaya açıktır

Download Presentation

ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERE SAHİP HASTALARA YAKLAŞIM

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


ETL ZELLKLERE SAHP HASTALARA YAKLAIM


* Acil durumlarn tm strese neden olur (veya stres yaratr)

*Hasta ve yaral korkmu olacandan, bakalarnn el ve vcut hareketleri ile davranlarn yanl yorumlamaya aktr

* Hastann/yaralnn ncelikle sakinletirilmesi ve gvenli ellerde olduu izleniminin verilmesi nemlidir

* O nedenle, paramedik iletiim kurma becerisine sahip olmak zorundadr

* Hasta kadar paramedik de durumsal stres iindedir. Ancak, paramediin grevi stresini kontrol altna alarak karsndakini rahatlatmaktr

* Uyumsuz kiilere yaklamda, zel iletiim sorunlar yaanabileceinden paramedik bu durumlarda da nasl davranmas gerektiini bilmelidir


ETKL LETM N


Karnzdaki kii (hasta, hasta yakn, arkadanz ve herkes) ile gz temas kurun ve bunu srdrn. Hastaya, ilgi alannzdaki tek ey olduu hissini verin.

Hi kimseyi hor grmeyin ve gereksiz vglerden kann

ok yksek ya da alak sesle, hkmeder tavrla konumayn

Yava, anlayabilecei dzeyde, ak ve net konuun

Sorularnz yantlamalar iin zaman tanyn.

Korku ve ar nedeniyle hastalar/yaknlar doru dnemeyebilirler ve en basit sorular yantlarken bile zamana gereksinim duyabilirler


Her zaman doruyu syleyin

Sylemeniz gereken ey ho olmasa da doruyu syleyin.

Doru olmayan eyler sylendiinde:

Hastann size olan inanc sarslr

Sizin kendinize olan gveniniz azalr

Hastaya her zaman doruyu sylemeyebilirsiniz. Ancak hasta veya ailesi kendileriyle ilgili soru sorduklarnda doru cevap verin. Ak bir soru drst bir cevab hak eder.

Vcut dilinizin farknda olun. Hastalar sizin hareketlerinizi yanl yorumlayabilirler.


Szsz iletiim bazen ok nemlidir

zellikle, korkutucu bir grnm sergilemeyin

Profesyonelce davrann: sakin olun.

Hastann rahatlamasn/gevemesini salayn.

Yatarak m oturarak m rahat ? ok mu scak m m ? Yannda bir yaknn m istiyor ?


Hastaya ismi ile hitap edin; Ali bey, Aye hanm vs.

Bu ekilde konutuunuzda hasta (ve kim olursa olsun herkes) kendisini nemsediinizi, ona deer verdiinizi dnr. Bu ise, daha balangta iletiimi kolaylatrr. Hibir zaman amca, teyze, ufaklk gibi szler kullanmayn

letiim kurmakta zorlandnz kiiyle konuurken, yzne bakn, szleriniz basit ve anlalr olsun, birden fazla anlam(ima) iermesin

Sorunuzu yantlamas iin hastaya zaman tanyn ve hastay dinleyin, dinlediinizi gsterin


YALI (GERYATRK) HASTALARA YAKLAIM


Yal(65 ya zeri) hastalarn sar olduu veya sizi anlayamayaca varsaymyla yaklamayn

Yal hastalarn ounda sanlann aksine duyma ve dnme sorunlar yoktur, genlere gre manevi adan daha hassas ve krlgan olabilirler

O nedenle, yal hastalara barmadan, sakin ve yava yaklalmaldr


ok iyi yk alabilirsiniz. Ancak sorularnz, yantlamalar iin zaman tanyn

Hibir zaman yallarla ocukla konuur gibi konumayn

Konfzyon, anksiete, grme, duyma, bunama, yalla bal hafza bozukluu belirtileri olup olmadn aratrn

Unutkanlnn nedeninin; yallk m, nceki geirilmi hastalk m yoksa arlma nedeni mi olduunu mutlaka aratrn ki yanl tan koymayn


Kemik ve kas yaplar zayfladndan ani ve hzl hareketlerden kanlmaldr; aksi halde krklara neden olunabilir

Yal hastalarn elerinin de yardma gereksinimi vardr.

Uzun yllar evli olduu sevdii einin ambulansla gtrlmesi korkutucu ve endie verici olacandan birka dakikanz ayrarak, neyi niin yaptnz konusunda ailesini bilgilendirin


OCUK HASTALARA YAKLAIM


ocuklar hastalandklarnda ve yaralandklarnda ok fazla korkarlar

Tandk yzler ya da eyalar korkularn azaltabilir

O nedenle; zellikle okul ncesi (hatta okul) andaki ocuklarn sevdii ve istedii oyunca vb objeyi almasna izin verin. ocuun yannda ebeveynlerinden birinin olmas iinizi her zaman kolaylatrr ancak yaplan ilemlerden etkilenen biri olmamasna zen gsterin


Yalanlarn ve aldatmalarn farkna abuk vardklar iin, ocua her zaman doruyu syleyin

ocua, yaplan ilemlerin ne olduu, niin yapld srekli anlatlrsa ibirlii yapabilir, bu ise tedavinizi kolaylatrr

Eer, tedavi arya neden olacaksa (ine, krn desteklenmesi gibi durumlarda) ocuk nceden bilmelidir ki, sorun yaamayn

Arnn uzun srmeyecei, yaplan ilemle kendisini daha sonra daha iyi hissedecei, aklanmaldr.


ocuun mahremiyetine, en az erikin kiide olduu kadar saygl olun. Giysilerinin karlmas gerektiinde nedenini syleyerek birlikte karmaya aln

Mmkn olduunca gz hizasnda olacak ekilde oturun ve gz temasn kaybetmeyin

Sesinizin tonu nemlidir; profesyonelce ve arkadaa olmaldr. Sert veya ocuk gibi konumayn

Yardmc olmak zere orada bulunduunuzu ocua hissettirin


SAIR VE DLSZ HASTALARA YAKLAIM


Sar ve dilsiz olmann zeka dzeyi ile ilgisi olmadn unutmayn.

Bazlar okuyup-yazabilir, dudak okuyabilirler, hatta anlalmas zor bile olsa konuabilirler

O nedenle,

Okur-yazar olanla, yazarak anlaabilirsiniz


Dudak okuyabilenin yzne bakarak (dudak hareketlerinizi grebilecek ekilde), konuursanz sizi anlayabilir

Basit cmlelerle, yava, anlalr ve net konuun

Bouna barmayn, sizi duyamaz


Baz iaret dillerini renebilirseniz size ok yardm olur

Yannzda mutlaka yazacak kalem ve bloknot bulundurun

Ksa cmleler kurun ve okunakl yazn


GRME ZRL HASTALARA YAKLAIM


Grme zrllerin ounda duyma ve dokunma duyular ok hassas ve keskindir

Sarlarda olduu gibi bu kiiler de normal zekaya sahiptir. Ancak olan biteni gremedikleri iin endieli olurlar. O nedenle,


* Yapacanz her ilemi ayrntsyla aklayn

(kolunuzdaki kirlenmi yaray ykayp kapatacam ve kolunuzun hareketini nlemek zere haval atel dediimiz malzeme ile destekleyeceim gibi)

* Uygun olduunda hasta ile fiziksel temas srdrmek amacyla elinizi hastann eline ya da omzuna koyun

* Yrmesi gerektiinde, paramedik hastann koluna girerek itmeden, ynlendirmelidir

* Bastonu varsa alarak, elinin altnda olmasn salayn


Grme zrllerin gren gz olan kpeklere zel muamele gerekir. Hastaneye gtrlemiyorsa; paramadik, kpein bakmn salayacak birine teslim edilmesinden sorumludur


TRKE BLMEYEN HASTALARA YAKLAIM


Yurtdndan gelen yabanclar ile yurt iinde baz blgelerde yresel dilin konuulmas nedeniyle Trke bilmeyen ve Trkeyi hi anlamayan kiilerle her zaman karlamak mmkndr. Bu durumda

Hayati tehlike oluturan durum varsa,dzeltilir.

evreden edinilen bilgiye gre tedavi ynlendirilir (ilk deerlendirme aamas)

kinci deerlendirme yapmak zere yk almak iin tercme yapabilecek birini bulmaya aln


Bunlarn dnda siz yardmc olabilecek ipular:

Tp dilini kullanmaktan kann ki anlamanz kolaylasn

Uygun hareketlerle veya vcudun ilgili blmlerini gstererek, grsel ipular ile daha kolay anlaabilirsiniz

Dnyada en yaygn konuulan bir yabanc dili renmeye aln

altnz blgede yaygn olarak kullanlan yresel dili renin


TUTARSIZ/AKIN HASTALARA YAKLAIM


Confuse (konfze): akn, kafas kark,her eyi birbirine kartran,bir dedii dierini tutmayan, tutarsz davranan

Gnlk yaamda; acil durum ile youn stres, normal insanlarn da konfze olmalarna neden olabilir.

DKKAT: Konfzyonun tbbi tedavi gerektirecek bir hastalk ya da yaralanma belirtisi olup olmadn ayrt etmeniz ok nemlidir. Zira bu durumlarda vereceiniz acil bakm ve yaklam deiir.


Bu hastalarla iletiim kurarken;

Kiinin zekasnda bir sorun olmadn, geici bir sorunla kar karya olduunuzu unutmayn

Yava ve anlalr konuun. Hastann sylediklerinizi anladndan emin olun.

Sorunuza cevap vermesi iin zaman tanyn

Baz zel ilemlerin birden fazla anlatlmas gerekebilir; iletiim iin aba harcamanz gereken bir durumdur.


ZEKA ZRL HASTALARA YAKLAIM


Zeka zrl (geri zekal, mental retarde) : zeka yann fiziksel geliiminden daha geri olduu durumlardr.

rnek : 15 yandaki bir gencin, vcut geliimi yana uygun olduu halde, davranlarnn ve konumasnn 3 yandaki ocuk dzeyinde olmasdr

Kaltsal hastalklarda da zeka gerilii olabilir: mongolizm vb


Genellikle rkek, korkmu hastalardr

letiim kurmak ok zor olabilir, ailesinden destek alabilirsiniz

Yava konuun ve cevap verebilmesi iin zaman tanyn

Fiziksel zrllk zeka zrllkle ayn deildir. Fiziksel zrl kiiler ok zeki olabilirler.


DAVRANISAL ACLLER


Hastann duygu, dnce ve davranlarnn nemli sorun oluturduu acil durumlardr

En nemli davransal aciller: saldrganlk ve uyumsuzluktur

Hastann ibirlii yapamad durumlar saldrgan davranla kartrlmamaldr


Davransal acillere (saldrganla veya uyumsuzlua) neden olabilen sorunlar:

* Dil bilmeme

* Alglama bozukluklar

* Zeka gerilii

* Eitimsizlik

* Duygusal tepkiler

* Nrolojik hastalklara bal bilisel ilev bozukluklar

* Madde (alkol, uyuturucu, ila) etkisi

* Psikiyatrik hastalklar (paranoya, depresyon, intihara eilim, manik atak, panik atak vs)

* Kiilik bozukluklar


UYUMSUZ / SALDIRGAN HASTAYA YAKLAIM


Saldrgan hasta: evresindekiler iin tehlike oluturan hastalar

Uyumsuz hasta : ele avuca smayan, iletiim kurulamayan hastalar


Her iki hasta grubu da tedavide gecikmeye yol aar. Anlatlan iletiim kurma yntemleri uyumsuz davran deitirmede etkisizdir. Bu tip hastalarla sanldndan sk karlalmaktadr.

DKKAT: baz insanlarn, stres karsnda normal reaksiyon olarak uyumsuz davranlar sergileyebileceklerini unutmayn


Bu gibi hastalarla ibirlii kurmak iin genel ilkeler :

Hastann anlattklarn dinlemek, gerekirse basit bir muayene yapmak

Zaman ayrmak, sabrl olmak

Yarglayc olmamak

Tan, tedavi ve bekleme nedenleri hakknda aklamalar yapmak

Durumun daha ktlemesine neden oluyorsa yaknlarn uzaklatrmak

Hastann gvenini salamak iin doruyu sylemek


SALDIRGANLIA NEDEN OLABLECEK HASTALIKLAR


* Alkol, uyuturucu, ila zehirlenmeleri

* Psikiyatrik hastalklar (izofreni, mani, paranoya, kiilik bozukluu vb)

* Beyin hastalklar (sara, bunama vb)

* Beyin zedelenmesine neden olan kazalar

* Beyni etkileyen bedensel hastalklar (karacier, bbrek hastalklar gibi)

* Metabolik bozukluklar

- Diabetik koma

- nslin oku

- Troid hastalklar

* Nrolojik hastalklar

* Organik beyin sendromu


PARANOYA: Hasta, hep phe iindedir; dier kiilerin kendisini ldrmek, yaralamak istediklerine inanabilirMAN:Hasta ar ajite(manik) olabilir. Deli gibi etrafta dolar, hzl konuur ama cmlelerin hi birini bitiremez veya dnceyi tamamlayamazDEPRESYON:Hasta hibir ey yapmak istemez, hareket etmez, iletiim kurmaz ve sorular yantlamazntihar (suicid) giriimi:Hasta kendini ldreceini syleyebilir. Daha ncede intihar giriimi olmu olabilir


SALDIRGANLIK OLASILIINI ARTIRAN NEDENLER


Erkek olma

15-24 ya

Yoksulluk ve eitimsizlik

Aile ve evre desteinin olmamas

Gemiinde saldrganlk yks

ocuklukta iddete maruz kalmas

Madde bamll

zmlenemeyen nemli yaam sorunlar

Kalabalklar ve galeyan ortamlar


SALDIRGANLIIN PULARI

Duru : koltuk kenarnda gergin oturu

Konuma : yksek sesle, eletirel ve tehdit edici

Hareketler : yerinde durama, kolay uyarlma

Dier : sval kollar, gz temasndan kanma, kendisine hitap edildiinde arkasn dnme, evrede bulunan krlm eyalar


SALDIRGAN KYE YAKLAIM


Mmkn olduunca ortama yalnz girmemek

Kii silahl ise, mutlaka polisten yardm istemek

evredeki bulunabilecek dier tehlikeli nesnelerin varln dikkatli gzlemle aratrmak (bak, demir/tahta sopa vs)

Yumruk ve tekme mesafesine girmemek

k yolunu/kapsn daima arkanzda tutmak; k yolu ile aranzda hasta olmamal

Kiiye arkanz dnmemek

Kendinizi tantp, neden orada bulunduunuzu aklamak


Doruyu sylemek, yalan sylememek

Sakin olup, acele etmemek

Snr ve kural koymak

Kararl ve kesin mesajlar vermek

Yarglamamak, tartmamak, etiketlememek

Ona dardan nasl grndn sylemek


HASTALIKLARDAN KAYNAKLANAN SALDIRGANLIA YAKLAIM


Yannda iki veya ila bulduunuz kiiye hemen bir sarho daha yaklam yerine (aznda koku olsun ya da olmasn) baka nedenler olabileceini hep aklnzn bir kesinde bulundurmay unutmayn

Bilin dzeyi bozulmu saldrgan hastann bu durumuna yol aan hastalnn tespiti iin acil bakm verilerek en ksa zamanda hastaneye ulatrlmas gerekir


Diyabetliler hipoglisemik veya hiperglisemik ok nedeniyle anormal davranlar sergileyebilir

Tiroid hastalnda ajitasyondan ar letarjiye kadar deiebilen anormallikler grlebilir

Bu gibi metabolik hastalklar iyi bir yk ile belirlenebilir ve uygun acil bakm hayat kurtarabilir (rnek:hipoglisemik ok)

Organik beyin sendromunda ilk nce kiilik deiimi grlr.ounlukla, fonksiyonlarn yava yava kaybetmi yallardr.

Bazen birka hafta nce kaza nedeniyle beyin sarsnts geirmi kiilerde de anormal davranlar grlebilir


Hastalk nedeniyle saldrganlaan kii ayn zamanda yaralanm olabilir. Gerekli acil bakm verilmelidir

Polisten yardm isteyin

Fiziksel mdahale gerekebilir. Bu, iyi planlanmal ve mmkn olduunca fazla saydaki kiiyle gerekletirilmelidir

Fiziksel mdahale sonucunda kiinin balanmas gerekebilir


SALDIRGAN HASTANIN BALANMASI


lkemizde henz saldrganlk olaylarnda, gelitirilmi ve standardize kstlayclarn kullanlmas sz konusu deil.

zgrln kstlanmas anlamna gelen balama ile ilgili olarak polise yetki verilmitir, ancak salk personeli ile ilgili bir yasa yoktur. O nedenle, hastay balarken mutlaka doktor onay aln

Kelepe, metal ve deri kstlayclar yerine araf ya da bez kstlayclar tercih edilmelidir

Hasta belinden, el ve ayak bileklerinden dolam engellenmeyecek ekilde balanmaldr, sk sk nabz kontrol yaplmaldr

Hasta teskin edilmeye allmaldr

Hasta sol yan yatrlrsa, solunum sknts olmaz ve aspirasyon nlenmi olur.


Dier bir etkisiz hale getirme yntemi :

Sedyeye yz st yatrarak balamak

Kepe sedyeye yz st yatrlan hastann stne ikinci bir kepe sedye kapatlarak ar saldrgan hasta hareketsiz hale getirilebilir.

Tm yaplanlar ve gerekeleri kayda geirilir


SALDIRGANIN KURBANLARINA YAKLAIM


Olay yerindeki su kantlarn korumak ve polise teslim etmek

Kendinizi tantmak ve amacnz aklamak

Yaralarna bakm vermek

Salk kuruluuna nakletmek

Hastay dinlemek ve sorularla bunaltmamak


Tartmamak, yarglamamak

fkeyi da vurmasna izin vermek, bu fkeyi kiisel alglamamak

Tedaviyi reddediyorsa, ikna etmek

Ajite ise yattrmak


  • Login