Hukukunun temel kavramlari
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 58

İŞ HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI PowerPoint PPT Presentation


  • 263 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

İŞ HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI. İŞÇİ. İşçi, İş Hukukunun temel karakteridir.Çünkü İş Hukukunun ortaya çıkış amacı işçiyi korumaktır.

Download Presentation

İŞ HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Hukukunun temel kavramlari

HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI


Hukukunun temel kavramlari

  • i, Hukukunun temel karakteridir.nk Hukukunun ortaya k amac iiyi korumaktr.

  • Kanununa gre, Bir i szlemesine dayanarak alan gerek kiiye iidenir. szlemesi,igrme,cret ve bamllk unsurlarndan oluan bir szlemedir.

  • Buradan hareketle iiyi iverene baml olarak herhangi bir ite cret karl alan gerek kii olarak tanmlamak mmkndr.


Hukukunun temel kavramlari

Kanununda yer alan ii tanm bir i szlemesine dayanarak alma ve gerek kii olma unsurlarndan oluur.

  • 1-)Bir i szlemesine dayanarak alma

    i niteliinin edinilebilmesi iin alma ilikisinin i szlemesine dayanmas gerektii kanunda aka belirtilmitir.Bu nedenle raklk,istisna,vekalet,adi irket gibi szlemelere dayanarak alan veya bir i yerinde stajyer olarak bulunan kiiler iideildir.Ve ayn ekilde memur ve idari szlemeyle alan szlemeli personel de ii deildir.


Hukukunun temel kavramlari

  • Kukusuz tutuklu,hkml ve askerlik hizmeti yapanlarnda ii olmad aka grlmektedir.Bir meslek konusunda teorik bilgi alm ve bu eitimini uygulama ile tamamlamay amalayan stajyerler de ii niteliinde deildirler.

  • szlemesinin trnn belirli veya belirsiz ya da tam veya ksmi sreli olmasnn nemi yoktur.


Hukukunun temel kavramlari

  • 2-) Gerek kii olma

    i,i szlemesi ile i grme borcu altna girer ve bu edimini bizzat yerine getirir.Yani ii kavramnn doas gerei,iinin gerek kii olmas gerekir.Zaten bu da kanunda aka belirtilmitir.


Veren

VEREN

  • Kanunu ii altran gerek veya tzel kiiyi yahut tzel kiiliiolmayan kurum ve kurulular iveren olarak tanmlamtr.Grld zere Kanunu iverenin tanmn ii kavramna dayandrm ve iveren niteliinin kazanlmas asndan ii altryor olmay yeterli grmtr.verenin gerek veya tzel kii olmasnn bir nemi yoktur.Ayrca tzel kiinin de zel hukuk veya kamu hukuku tzel kiiliine sahip olmas iveren niteliini ortadan kaldrmaz Ticaret irketleri,dernekler,vakflar,sendikalarve kamu kurumlar iveren olarak kabul edilir.

  • Kanuna gre tzel kiilii olmayan kurum ve kurulularda iveren niteliine sahiptir.Bu anlamda tzel kiilii bulunmayan kamukurumlar, adi ortaklklar ve donatma itiraki de iverendir.Adi ortaklkta tm ortaklar iverendir.

  • szlemesine gre iinin temel borlar : i grme borcu,sadakat borcu ve iverenin dzenleme ve talimatlarna uyma borcudur.Buradan hareketle iveren iiden i grme ve sadakat borlarn yerine getirmesini isteyen,talimat verme yetkilerini kullanan kiidir.

  • verenin ii altrd yerin kendi mlkiyetinde olmas gerekmez.Ayrca iverenin Trk vatanda olmas da zorunlu deildir.


Alt veren

ALT VEREN

  • Bir iverenden,iyerinde yrtt mal ve hizmet retimine ilikin yardmc ilerinde veya asl iin bir blmnde iletmenin ve iin gerei ile teknolojik nedenlerle uzmanlk gerektiren ilerde i alan ve bu i iin grevlendirdii iilerini sadece bu i yerinde ald ite altran dier iverene denir.Alt iveren ile i ald iveren arasnda kurulan iliki asl iveren-alt iveren ilikisidir.

  • rnek : Bir binann yapm iini zerine alan A inaat irketinin,bu binann elektrik tesisatnn yapmn B ye ; su tesisatnn yapmn C ye vermesi ve B ile C nin kendi iilerini ayn binada altrmas halinde A asl iverenB ve C alt iverendir.

  • Asl iveren-alt iveren ilikisinin kurulma koullar,alt iverene ait i yerinin bildirimi,alt iverenle kurulacak olan szlemede bulunmas gereken hususlar Alt verenlik Ynetmelii ile dzenlenmitir.

  • Genellikle inaat,nakliye ve iletme ilerinde,temizlik,bakm servis,yemek ve gvenlik gibi alanlarda sz konusudur.


Hukukunun temel kavramlari

  • Asl iveren ile alt iveren arasndaki hukuki ilikinin kayna i szlemesi deil ; genellikle eser,nakliye veya kira szlemesidir.Alt verenlik Ynetmelii,asl iveren ile alt iveren arasnda alt iverenlik szlemesi yapma ykmll getirmitir.Szlemeyazlekilde yaplr.

  • Alt iverenin altrd iiler asl iverene deil ; alt iverene baldrlar.Alt iverenin altrd iilerin i szlemeleri de ancak alt iveren tarafndan feshedilebilir.


Asil veren alt veren l k s n n ko ullari

ASIL VEREN-ALT VEREN LKSNN KOULLARI

  • likinin hukuka uygun olarak kurulabilmesi iin gerekli koullar ynetmeliin 4. maddesinde dzenlenmitir :

  • 1) Asl iverenin iyerinde mal veya hizmet retimi ilerinde alan kendi iileri de bulunmaldr.Bir ii blerek baka iverenlere yaptran ve bu i ile ilgili olarak ii altrmayan kii iveren;bu kiiden i alan kiiler de alt iveren deildir.Bir iverenden ald ii,ii altrmakszn kendisi yapan kii de alt iveren deildir.

  • 2)Alt iverenin ald i,ya i yerinde yrtlen mal veya hizmet retimine ilikin yardmc i ya da asl iin bir blmnde iletmenin ve iin gerei ile teknolojik nedenlerle uzmanlk gerektiren ilerden olmaldr.


Hukukunun temel kavramlari

  • rnek : Bir fabrikann bilgi ilem nitesi bir alt iverene verilebilirken ; at tamiratn alan ve iilerini altran kii alt iveren deildir.

  • Yardmc iler de(yemek,temizlik)alt iverene verilebilir.

  • letmenin ve iin gerei ile teknolojik nedenlerle uzmanlk gerektiren iler dnda asl i blnerek alt iverene verilemez.

  • Bir i yerinde,iletmenin ve iin gerei ile teknolojik sebeplerle uzmanlk gerektiren bir iin alt iverene verilmesi halinde,alt iverenin uzmanln belgelendirmesi amacyla szleme kapsamndaki ie uygun;i ekipman listesi,i bitirme belgesi,operatr ve teknik eleman sertifikalarnn alt iverenlik szlemesine eklenmesi gerekir.


Hukukunun temel kavramlari

  • 3) Alt iverene verilen i, i yerinde yrtlen mal ve hizmet retimine ilikin bir i olmaldr.rnein;fabrika sahasna duvar yaplmas iini alan iveren alt iveren deildir.

  • 4) Alt iveren,slendii i iin grevlendirdii iilerini sadece o i yerinde ald ite altrmaldr.

  • 5) , asl iverene ait i yerinde yaplmaldr.

  • 6) Alt iveren,daha nce o i yerinde altrlan bir kimse olmamaldr.


Alt veren l k s n n kurulmasina get r len sinirlandirmalar ve muvazaa

ALT VEREN LKSNN KURULMASINA GETRLEN SINIRLANDIRMALAR VE MUVAZAA

kanunu ve Alt verenlik Ynetmelii asl iveren alt iveren ilikisinin muvazaal olarak kurulmasna engel olmak amacyla eitli dzenlemeler getirmitir.

  • yerinde yrtlen mal ve hizmet retimine ilikin asl iin bir blmnde uzmanlk gerektirmeyen ilerin alt i verene verilmesi,

  • Daha nce o i yerinde altrlan kimse ile kurulan alt iverenlik ilikisini,

  • Asl iveren iilerinin alt iveren tarafndan ie alnarak haklar kstlanmak suretiyle altrlmaya devam ettirilmesini,

  • Kamusal ykmllklerden kanmak veya iilerin i szlemesi ,toplu i szlemesi yahut alma mevzuatndan kaynaklanan haklarn kstlamak ya da ortadan kaldrmak gibi taraflarn gerek iradelerini gizlemeye ynelik ilemleri ieren szlemeyi, ynetmelik muvazaal olarak kabul etmitir.


Hukukunun temel kavramlari

  • Alt iveren tarafndan bildirilen ve tescili yaplan iyeri iin ynetmeliin 6. maddesinde belirtilen belgelerde Kanuna aykrlk veya muvazaa kanaatini oluturan delillerin bulunmas halinde,sz konusu belgeler gerekesiyle birlikte incelenmek zere il mdrlnce i tefti grup bakanlna intikal ettirilir.

  • mfettilerince yaplan inceleme sonucunda muvazaann tespitine ilikin gerekeli mfetti raporu il mdrlnce iverenlere tebli edilir.Tebli tarihinden itibaren 6 i gn iinde iverenlerce yetkili i mahkemesine itiraz edilebilir.tiraz zerine verilen kararlar kesindir.Rapora 6 i gn iinde itiraz edilmemi veya mahkeme muvazaann tespitini onam ise tescil ilemi alma ve Kurulu l Mdrlnce iptal edilir.


Asil veren alt veren l k s nde sorumluluk

ASIL VEREN-ALT VEREN LKSNDE SORUMLULUK

  • Kanununa gre szlemelerden doan ykmllklerden asl iveren de alt iverenle birlikte( mteselsilen) sorumludur.rnek : Alt iveren,asl iverene ait ite alan iisine cret demedii takdirde,ii asl iverene de bavurabilir.

  • Asl iverenin,iiye yapt deme iin alt iverene rcu hakk vardr.Hkmde dzenlenen birlikte sorumluluk,hukuki sorumlulukla snrldr.


Veren vek l

VEREN VEKL

  • veren adna hareket eden ve iin,i yerinin ve iletmenin ynetiminde grev alan kimselerdir.rnek : Genel mdr,iyeri mdr,personel mdr


Kanuna g re u unsurlar bulundurmal d r

Kanuna gre u unsurlar bulundurmaldr :

1) veren adna hareket etme:

veren vekilleri iilere tannan hak ve ykmllklere sahiptir.vereni dier iilerden ayran zellik,iverenvekillerininivereni temsil yetkisine sahipolmalardr.veren adna ve hesabna hareket edip,yaptklar hukuki ilemler ile onu alacakl veya borlu klarlar.veren vekilinin yetkisini aarak yapt ilemler ancak iverenin onay ile iveren asndan balayclk kazanr.


Hukukunun temel kavramlari

2) ,iyeri veya iletmenin ynetiminde grev alma :

Her iveren vekilinin sorumluluu kendi ynetim yetkisi ve grev alan ile snrldr.veren vekilinin sorumluluundan sz edebilmek iin,iveren vekilinin grevinin gereini yerine getirebilecek yetkilere sahip olmas gerekir.veren vekilinin sorumluluu hukuki deil,cezai sorumluluktur.


Hukukunun temel kavramlari

YER

  • veren tarafndan mal veya hizmet retmek amacyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile iinin birlikte rgtlendii birimdir.Bina,makine,ara-gere gibi maddi ; marka patent gibi maddi olmayan unsurlardan oluur.Bir yerin iyeri olabilmesi iin burada ii altrlyor olmas gerekir.

  • Kanuna gre asl iyeri dnda iyerine bal yerler,eklentiler ve aralarda iyerinin kapsamndadr.


Hukukunun temel kavramlari

1) Asl yeri :Mal ve hizmet retiminin yapld yerdir.Fabrika binas,atlye,lokanta

2) yerine Bal Yerler : verenin iyerinde rettii mal ve hizmet ile nitelik ynnden bal bulunan ilerin grld ve ayn ynetim altnda rgtlenen yerler de iyerinden saylr.Peynir retimi yaplan bir iyeri ile bu peynirlerin ambalajlanmasn salamak iin kurulan teneke kutu imalathanesi

  • in Nitelii Bakmndan Ballk (Amata Birlik) : yerleri arasnda nitelik bakmndan ballk yani teknik ballk bulunmaldr.

  • in Ynetimi Bakmndan Ballk (Ynetimde Birlik): Bu unsur iin anlan yerlerin ayn ynetim altnda rgtlenmesi gerekir.Yani bu yerlerin iverenleri ayn kii olmaldr.in nitelii bakmndan ballk bulunan ve ayn iverene ait olan yerler ayr ynetim altnda rgtlenmi ise iyerine bal yerlerden sz edilemez.


Hukukunun temel kavramlari

3) Eklentiler : Mal ve hizmet retimiyle dorudan ilgili olmayan asl iyeri ile dolayl balants olan alanlardr.Kanunda eklentiler snrl olarak saylmamtr.

Dinlenme,ocuk emzirme,muayene ve bakm,avlu,garaj,otopark,sinema salonu,sauna

4) Aralar : Aracn iyerinin teknik amacna hizmet ediyor olmas gerekir.

Vin,tat aralar ve buldozer gibi i makineleri


Yer ve letme ayrimi

YER VE LETME AYRIMI

  • letme,ekonomik bir amacn gereklemesi iin gerek veya tzel kiiye ait,bir veya birden fazla iyerinin organize edilmesinden oluan bir btndr.Ekonomi ve ticaret hukukunun alanna giren bir konudur. Kanununda iletme kavram tanmlanmamtr.Bununla birlikte Hukukunda da iletme kavramna bavurulmasn gerektiren eitli dzenlemeler vardr.

  • Kanununda iletme kavramna birok hkmde yer verilmitir.rnek : letmenin,iyerinin veya iin gereklerinden kaynaklanan sebepler,i szlemesinin feshinde geerli neden olarak kabul edilmitir.

  • letme kavram iyeri kavramndan daha genitir.letmebir veya birden fazla iyerinin ekonomik amalarlargtlenmesinden oluur.rnein; banka bir iletmedir,ubeleri birer iyeridir.


Yer n n a ilmasi

YERNN AILMASI

  • 3572 sayl yeri Ama ve alma Ruhsatlarna Dair Kanunun 3.maddesi uyarnca,i yeri ama ve alma ruhsatlarnn verilme yetkisi belediye snrlar ierisinde kalan iyerlerinde belediyelere, bu snrlarn dnda kalan iyerlerinde ise il zel idarelerine verilmitir.


Yer n b ld rme

YERN BLDRME

  • Kanunu ile iverenlere iyerlerini bildirme ykmll getirilmitir.Bildirim ykmll srekli ilerin uyguland iyerleri iin ngrlmtr.

  • Kanununun kapsamna giren nitelikte bir iyeri kuran,her ne suretle olursa olsun devralan,alma konusunu ksmen veya tamamen deitiren veya herhangi bir sebeple faaliyetine son veren ve iyerini kapatan iveren,iyerinin unvan ve adresini,altrlan ii saysn,alma konusunu,iin balama veya bitme gnn,kendi adn ve soyadn yahut unvann ,adresini,varsa ,iveren vekili veya vekillerinin ad soyad ve adreslerini 1 ay iinde alma ve Kurumu l Mdrlne bildirmekle ykmldr.Ancak,irketlerin tescil kaytlar,ticaret sicili memurluklarnn gnderecei belgeler zerinden yaplacaktr.


Hukukunun temel kavramlari

  • Alt iveren, kendi i yeri iin 1 aylk sre ierisinde il mdrlne bildirim yapmak zorundadr.

  • verenin bu bildirimi yapmamas,iyerine hkmlerin uygulanmasna engel olmaz.veren tarafndan yaplacak bildirim kurucu deil;bildirici(ihbari)niteliktedir.

  • alma ve Kurumu l Mdrl,iveren tarafndan yaplan bildirim sonrasnda iyeri iin bir dosya aar ve iyerine bir sicil numaras verir.


Yer n n veya b r b l m n n devr

YERNN VEYA BR BLMNN DEVR

  • Bir iyeri sat,miras,devletletirme,zelletirme,ve tzel kiiliklerin,birlemesi,ya da katlma gibi eitli yollarla ve amalarla el deitirebilir. Hukuku asndan nemli olan husus ,iyerinin devrinin iilerin i szlemelerini nasl etkileyecei ve eski-yeni iverenlerin sorumluluunun kapsamnn nasl belirleneceidir.


Hukukunun temel kavramlari

  • yerinin devri halinde ,devir tarihinde iyerinde veya bir blmnde mevcut olan i szlemeleri btn hak ve borlar ile birlikte devralana geer.

  • yerinin devrine ilikin hkmler iyerinin sat gibi kesin devrinin yan sra kira gibi geici ve belirli sreli devrinde de uygulanr.iler devreden iverenden devir srasnda kdem tazminat isteyemezler.

  • Devralan iveren,iinin hizmet sresinin esas alnd haklarda ,iinin devreden iveren yannda ie balad tarihe gre ilem yapmakla ykmldr.


Hukukunun temel kavramlari

  • yerinin devri halinde,devirden nce domu olan ve devir tarihinde denmesi gereken borlardan devreden ve devralan iveren birlikte(mteselsil)sorumludurlar.Ancak bu ykmllklerden devreden iverenin sorumluluu devir tarihinden itibaren 2 yl ile snrldr.

  • yerinin devri veya herhangi bir surette el deitirmesi halinde ,ilemi olan kdem tazminatlarndan her iki iveren de sorumludur.

  • yerinin devri,szlemenin sona erdirilebilmesi iin hakl sebep tekil etmez.Ancak taraflar ,iyerinin devrinden sonra ortaya kan hakl sebeplere dayanarak fesih haklarn kullanabilirler.


Yer n n kapatilmasi

YERNN KAPATILMASI

  • yerinin kapatlmas,i szlemelerini derhal sona erdirmesini salayan hakl sebep deildir.veren,iilere K.17 uyarnca fesih bildiriminde bulunmak ve yasal haklarn demek suretiyle iyerini kapatabilir.

  • yeri iverenin dnda idare tarafndan da kapatlabilir.yeri Ama ve altrma Ruhsatlarna Dair Kanunda yer alan yasal ltlere aykrlk nedeniyle verilen ruhsatn iptal edilmesi sonucunda i yeri kapatlabilir.

  • yerinin btnyle kapatlarak kesin olarak faaliyete son verilmesi halinde,iveren durumu en az 30 gn nceden ilgili alma ve Kurumu l Mdrlne bildirmek ve iyerinde ilan etmekle ykmldr.


B reysel hukuku

BREYSEL HUKUKU


Kanununun uygulama alani

KANUNUNUN UYGULAMA ALANI

  • K BAKIMINDAN UYGULAMA ALANI

    A)KURAL

    Hukukunun alanna giren kiiler ii,iveren ve iverenvekilleridir.Kural olarak Kanunu, 4.maddede saylan istisnalar dnda kalan tm ii,iveren,ve iveren vekillerine,faaliyet konularna baklmakszn uygulanr.

    B)STSNALARI

    1)Sporcular

    Profesyonel sporcular ile kulpleri arasndaki iliki i szlemesine dayanr.Bu nedenle profesyonel sporcular da ii sfatna sahiptirler.Ancak profesyonel sporcular, Kanununun uygulama alan dnda braklmlardr.


Hukukunun temel kavramlari

2)RehabiliteEdilenler:Rehabilite edilenler,kendi mesleklerini yeniden yapabilmeleri veya yeni bir meslei edinmeleri amacyla altrlabilirler.Fakat almann kayna i szlemesi deildir ve amac tbbi bakm ve mesleki eitimdir.Doal olarak bu kiiler hakknda Kanunu hkmleri uygulanmaz.

3)Dier Kanunlarnn Kapsamna Girenler:Deniz Kanununun ve Basn Kanununun uygulama alan ierisine giren kiiler hakknda Kanununun deil;ilgili Kanunlarn hkmleri uygulanr.Gemi adamlar,gazeteciler vs.


Hukukunun temel kavramlari

  • TR BAKIMINDAN UYGULAMA ALANI

    A)KURAL

    Kanunu,bu Kanunun uygulama alan ierisinde yer alan kiiler ve yerler hakknda i konusuna baklmakszn uygulanr. Kanununun baz hkmlerinin uygulanmas iin trne gre deiir. Kanunun baz hkmleri sanayiden saylan ilerde uygulanr.Tarm ileri Kanununun kapsam dnda braklmtr.

    Bir iin Kanununun uygulanmas bakmndan Sanayi,Ticaret,Tarm ve Orman lerinden Saylan lere likin Ynetmelik ile detayl olarak dzenlenmitir.


Hukukunun temel kavramlari

B)STSNALARI

1) Kanununun Tamamen Kapsam Dnda Kalanlar: Kanununun hibir hkm bu iler hakknda uygulanamaz.

a)Tarm leri : 50 den az ii altrlan tarm ve orman ilerinin yapld iyerlerinde Kanunu hkmleri uygulanmaz. Kanunu tarm ilerini kapsam d brakan hkmne de istisnalar getirmitir;

  • Tarm rnlerinin iletilmesi faaliyetleri kanun kapsam ierisinde yer alr.

  • Tarm aletleri,makine ve paralarnn yapld atlye ve fabrikalarda grlen iler de kanun hkmndedir.

  • Tarm iletmeleri zerinde yaplan her trl yap ileri,kanun kapsamndadr.

  • Halkn yararlanmasna ak veya i yerlerinin eklentisi durumunda olan park ve bahe ileri de kanun kapsamndadr.


Hukukunun temel kavramlari

  • b)Hava Tama leri: Kural olarak Kanunu kapsamnda deildir.Ancak havacln btn yer tesislerinde yrtlen iler hakknda Kanunu hkmleri uygulanr.Hava tama ilerinde uan personel(pilot,hostes..)Kanun kapsam dnda kalrken,havaalannda veya depoda tamir ve bakm ilerinde alanlar hakknda Kanunu hkmleri uygulanr.Hava tama ilerine ilikin zel bir dzenleme bulunmamaktadr.

  • c)Deniz Tama leri: Kanununun uygulama alan dnda kalr.Bu ilere genellikle Deniz Kanunu hkmleri uygulanr.Ancak;

    1) Kylarda veya liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere yaplan ykleme ve boaltma ileri,

    2) DK kapsamna girmeyen ve tarm ilerinden saylmayan,denizlerde alan su rnleri reticileri ile ilgili iler Kanunu kapsamndadr.


Hukukunun temel kavramlari

  • d)El Sanatlar leri: Halclk,dokumaclk,kunduraclk,ilemecilik gibi el emeini gerektiren faaliyetler Kanununun kapsamna girmez.Bu ilere Kanunu hkmlerinin uygulanmamas iin;Anlan ilerin evde grlmesi,bir ailenin yeleri veya nc dereceye kadar hsmlar tarafndan yaplyor olmas,dardan baka birinin katlmamas gerekir.

  • e)Ev leri: Yemek,temizlik,ocuk bakm gibi ev ilerinde Kanunu hkmleri uygulanmaz.Bu ilere Trk Borlar Kanunu hkmleri uygulanr.

    2) Kanununun Ksmen Kapsam Dnda Bulunan ler: Sreksiz ilere Kanunu hkmleri uygulanmaz.Sreksiz ;nitelii bakmndan en ok 30 ign srenilerdir.Bir iin sreksiz i olup olmadnn tespiti,iin ka i gnnde bitebilecek nitelikte olduuna baklarak yaplr.


Hukukunun temel kavramlari

YER BAKIMINDAN UYGULAMA ALANI

  • Kanunu,K.4te yer alan istisnalar dnda kalan btn iyerlerinde uygulanr.

  • Ancak, kiinin alt esnaf ve kk sanatkar iyerleri Kanununun kapsam dnda braklmtr.Hkmde ngrlen kiinin belirlenmesinde sadece iiler deil,iveren de dikkate alnmaldr.

    ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA ALANI

  • Kanununun,iyerleri,iverenler,iveren vekilleri ve iiler hakknda uygulanmas,bu niteliklerin edinilmesi ile balar.Buna gre,i szlemesinin yaplmas ile birlikte,szlemenin taraflarndan biri ii,dieri iveren niteliine sahip olur ve Kanunu hkmleriuygulama alan bulur.

  • veren vekilleri hakknda ise,iverenin bu kii ile i szlemesi yapmas ve ona temsil yetkisi vermesi ile birlikte Kanununun iveren vekillerine ilikin hkmleri uygulanr.

  • yerleri,iverenler,iveren vekilleri ve iiler, K.2de dzenlenen niteliklerini yitirdikleri anda, Kanunu hkmlerinin uygulanmas da sona erer.


S zle mes

SZLEMES

  • TANIMI:Bir tarafn(ii)baml olarak i grmeyi,dier tarafn(iveren)da cret demeyi stlenmesinden oluan szlemedir. Hukukunun temel yap tan oluturur.

  • Bir kii i szlemesinin kurulmasyla birlikte ii,onu altran kii iveren,sfatn kazanm olur.in grld yer ise iyeri haline gelir.


Hukukunun temel kavramlari

  • UNSURLARI

    1)(alma):

  • szlemesinin konusu herhangi bir iin grlmesidir.,kartaraf iin ekonomikdeeriolan her trlfaaliyettir.Su tekil eden veya kamu dzeni yahut ahlak ve adaba aykr olan bir faaliyet i szlemesine konu olamaz.

  • inin grecei i belirli ya da belirsiz bir sre ierisinde yerine getirilebilecek nitelikte olmaldr.in bu zellii i szlemesinin dier i grme szlemelerinden ayrt edilmesini salar.

    2)cret:

  • inin i szlemesinden kaynaklanan i grme borcu karsnda,iverenin demekle ykml olduu karlktr.

  • Para eklinde bir karlk olabilecei gibi,mal eklinde de olabilir(nakdi-ayni) Ancak,asl i karl olan cretin para eklinde denmesi zorunludur.

  • cretin szlemeyle aka kararlatrlmam olmas,szlemenin i szlemesi olma zelliin ortadan kaldrmaz.


Hukukunun temel kavramlari

3)Bamllk:

  • inin iverenin otoritesi altnda i grmesidir.Bamllk unsuru,iiyi iverenin talimatlarna uyma borcu altna sokar.

  • Bir i yerinde alan her ii ile iveren arasnda ayn lde bamllk ilikisinin bulunduu sylenemez.

  • Bamllk unsuru,i szlemesini,vekalet,eser gibi dier i szlemelerinden ayran en nemli zelliktir.

    SZLEMESNN ZELLKLER

  • ZEL HUKUK SZLEMESDR: szlemesi de,szleme yapma ehliyetine sahip olan iki tarafn karlkl ve birbirine uygun serbest iradelerinin birlemesi sonucunda ortaya kan bir zel hukuk szlemesidir.

  • KSEL LK KURAR: szlemesi dier szlemelerden farkl olarak bizzat iinin kiiliini n planda tutar.veren asndan iinin mesleki bilgisi,tecrbesi,tutum ve davranlar gibi kiisel zellikleri olduka nemlidir.


Hukukunun temel kavramlari

  • K TARAFA BOR YKLER: szlemesi ile ii i grme,iveren de cret deme borcu altna girer.

  • DEVAMLI SZLEMEDR: szlemesinde,iin ifas devamllk gsterir. szlemesinin belirli sreli ya da grlen iin sreksiz i olmas,i ediminin devamllk niteliini ortadan kaldrmaz.

  • BAIMLI HUKUK LK KURAR: szlemesi ile ii i grme borcunu iverene baml olarak yerine getirir.

    SZLEMESNNTRLER

  • Kanunu i szlemesinin taraflarn szlemenin trn belirleme konusunda nemli lde serbest brakmtr.

  • Bir i szlemesi birden ok tre uygun debilir.


Hukukunun temel kavramlari

1)SREKL VE SREKSZ SZLEMES

  • Sreksiz iler iin yaplan i szlemelerine sreksiz iszlemeleri;bunun dnda kalan i szlemelerine srekli iszlemeleri denir.

  • Srekli bir i iin 30 i gnnden ksa sreli bir i szlemesi yaplmas halinde,yaplan i szlemesi sreksiz i szlemesi haline gelmez.Bunun gibi srekli bir i iin yaplan i szlemesinin 30 gnden nce sona erdirilmesi de i szlemesinin niteliini deitirmez.

  • Bu ayrmn yaplmasnn temel sebebi,sreksiz i szlemelerine Kanununun baz hkmlerinin uygulanmamasdr.

    2)BELRL VE BELRSZ SZLEMES

  • szlemesinin taraflar,yaptklar i szlemesinin belirli bir sre iin hkm ifade edeceini ak veya rtl olarak kararlatrmlarsa,bu i szlemesi Belirli Sreli Szlemesidir. ilikisinin bir sreye bal olarak yaplmad halde szleme,BelirsizSreli Szlemesidir.


Hukukunun temel kavramlari

  • szlemeleri kural olarak belirsiz srelidir.

  • Belirli sreli i szlemesi ancak belirli sreli ilerde veya belli bir iin tamamlanmas ya da belirli bir olgunun ortaya kmas gibi objektif koullara bal olarak yaplabilir.Ayrca szleme sresi keyfi olarak belirlenmemelidir.

  • Kanundan doan belirli sreli i szlemesi yapma zorunluluu olan haller vardr.

  • Belirli sreli i szlemesi ve belirsiz sreli i szlemesi ayrmnn nemi, Kanununun baz hkmlerinin uygulanmasnda ortaya kar.

  • Belirsiz sreli i szlemeleri hibir ekle tabi deil iken;belirli sreli olan i szlemelerinin yazl ekilde yaplmas zorunludur.Belirli sreli i szlemelerinde ii kdem tazminat alamazken;belirsiz sreli de kdem tazminat hakk doar.

  • kanunu,belirli sreli i szlemelerinin,esasl bir neden olmadka,birden fazla st ste(zincirleme)yaplamayacan hkm altna almtr.Aksi halde szleme balangtan itibaren belirsiz sreli kabul edilir.


Hukukunun temel kavramlari

3)TAM VE KISM SREL SZLEMES:

  • szlemeleri genellikle,kanunda belirtilen haftalk ve gnlk alma srelerinin tamamn bir iverene baml olarak geirmek zere yaplr.Buna Tam Sreli Szlemesi denir.

  • inin normal haftalk alma sresinin,tam sreli i szlemesiyle alan emsal iiye gre nemli lde az belirlenmesi durumunda szleme Ksmi Sreli Szlemesidir.Genellikle renciler,kadnlar ve emekliler tarafndan tercih edilir.

  • Kanuna likin alma Sreleri Ynet. Gre, iyerinde tam sreli i szlemesi ile yaplan emsal almann te ikisioranna kadar yaplan alma ksmi sreli almadr.

  • Ksmi sreli i szlemesi ile altrlan ii,ayrm hakl klan bir neden olmadka, salt i szlemesinin ksmi sreli olmasndan dolay tam sreli emsal iiye gre farkl ileme tabi tutulamaz.rnein;iyerindeki en ar iler zellikle ksmi sre ile alan iiye yaptrlamaz.Aksi takdirde ii, drt aya kadar creti tutarndaki ayrmclk tazminatndan baka yoksun brakld haklarn da isteyebilir.


Hukukunun temel kavramlari

  • Emsal i;iyerinde ayn veya benzeri ite tam sreli altrlan iidir.

  • Bir ii ksmi sreli i szlemeleri ile birden ok iyerinde alabilir.inin tm i yerlerindeki alma sresinin Kanununda ngrlen en ok alma srelerini amamas gerekir.

  • Ksmi sreli i szlemelerini dzenleyen tek hkm K.13tr.

    4)ARI ZERNE ALIMAYA DAYALI SZLEMES:

  • inin yapmay stlendii i ile ilgili olarak kendisine gerek duyulmas halinde i grme ediminin yerine getirileceinin kararlatrld i ilikisidir.

  • inin alaca sre ve alma zaman iveren tarafndan belirlenir ve ii iveren tarafndan arldnda i grme edimini yerine getirir.Otel,lokanta,elence..

  • Nitelii bakmndan ksmi sreli bir i szlemesidir.Esnek alma yntemleri arasnda yer alr.

  • Bu szlemelerin yazl olmas gerekir.

  • inin hafta,ay veya yl gibi zaman dilimi ierisinde ne kadar alacan taraflar i szlemesine koyacaklar hkm ile belirler.Belirtilmemi ise haftalk alma sresi 20 saat olarak kararlatrlm saylr.

  • veren iiye ary, aksi kararlatrlmadka en az drt gn nce yapmak zorundadr.


5 deneme s rel s zle mes

5)DENEME SREL SZLEMES:

  • Taraflarn,szlemeyi srdrp srdrmeme kararn sakl tuttuklar bir balang sresini ieren szlemelerdir.

  • Bir i szlemesinin deneme sreli i szlemesi nitelii kazanabilmesi iin bunun taraflarca aka kararlatrlm olmas gerekir.

  • Deneme sresi iinin fiilen ie balamas ile birlikte balar. Kanunu deneme sresini emredici olarak snrlandrmtr.Srekli i szlemelerinde deneme sresi en ok 2 aydr,bu sre toplu i szlemeleri ile 4 aya kadar uzatlabilir.

  • Deneme sresi ierisinde taraflar i szlemesini herhangi bir neden gsterme ykmll olmadan, bildirimsiz ve tazminatsz olarak feshedebilirler.Deneme sresinden sonra,szleme ancak genel hkmlere gre sona erdirilebilir.

  • Deneme sresinin dolmasndan sonra devam eden i szlemesi fiilen iinin ie balad tarihten itibaren hkm ve sonularn dourur.


Hukukunun temel kavramlari

6)TAKIM SZLEMES LE OLUTURULAN SZLEMELER:

  • Birden ok kiinin oluturduu bir takm temsilen bu iilerden birinin,takm klavuzu sfatyla iverenle yapt szlemelerdir.Mzik,inaat,ykleme-boaltma,mevsimlik iler..

  • Takm szlemesinin,oluturulacak i szlemeleri iin hangi sre kararlatrlm olursa olsun,yazl yaplmas gerekir.Szlemede her iinin kimlii ve alaca cret ayr ayr gsterilir.

    SZLEMESNN DEVR

  • Szlemenin btnyle bir baka iveren tarafndan stlenilmesidir.lm veya iyerinin devri ile i szlemesinde iverenin deimesi deil,i szlemesinin devri ile iveren tarafnn deimesi sz konusudur.

  • Trk Borlar Kanununa gre i szlemesi,ancak iinin yazl onay alnmak suretiyle,srekli olarak baka bir iverene devredilebilir.

  • Devir ilemi sonucunda i szlemesi sona ermemekte ancak iveren taraf deimektedir.


S zle mes n n yapilmasi

SZLEMESNN YAPILMASI

SZLEMES YAPMA EHLYET

  • szlemesi yapacak taraflarn ayrt etme(temyiz)gcne sahip(mmeyyiz,sezgin) ve 18 yan doldurmu(reit,ergin)olmalar,ayrca kstl bulunmamalar zorunludur.

  • Snrl ehliyetsizkkler(18 yan doldurmam) ancak veli veya vasilerinin izni ile i szlemesinin taraf olabilirler.

  • Sezgin kn ana veya babas ile yapaca i szlemesi bir kayymn katlmas veya hakimin onayna baldr.

  • Ayrt etme gcne sahip olmayan kiilerin kanuni temsilcilerinin onaylarn almak suretiyle dahi geerli bir i szlemesi yapabilmeleri mmkn deildir.

  • Evli bir kadnn,bir meslek ve sanatla uramas kocasnn ak veya rtl iznine baldr.

  • veren tzel kii ise,szleme tzel kiinin yetkili organ tarafndan yaplr.

  • veren vekilleri, iveren adna i szlemesi yapabilirler.


S zle mes zg rl

SZLEMESZGRL

  • szlemesi iin,szleme yapma zgrl geerlidir.Kural olarak iveren ve iiler diledikleri kii ile diledikleri ierik ve ekilde szleme yapabilirler.

    SZLEMESNN ZGRLNNSINIRLARI

  • Szleme zgrl, Kanuna hakim olan iiyi koruma ilkesi gereince nemli lde snrlandrlmtr.

  • Toplu i szlemeleri ile de taraflarn szleme yapma zgrlkleri snrlandrlabilir.

  • szlemesi ile ii yararna olmak kaydyla,toplu i szlemesi hkmlerinin aksi kararlatrlabilir.

  • Emredici hkmlerle iverenlerin baz durumlarda i szlemesi yapmalar yasaklanm ve iverenler baz hallerde de i szlemesi yapmakla ykml klnmlardr.


A s zle mesi yapma yasaklar

a) Szlemesi Yapma Yasaklar

  • Anayasann 50.maddesine gre;Kimse yana,cinsiyetine,ve gcne uymayan ilerde altrlamaz.Kkler ve kadnlar ile bedeni ve ruhi yetersizlii olanlar alma koullar bakmndan zel olarak korunurlar.

    1)Kk iler le Szlemesi Yapma Yasaklar

  • Hukukunda i szlemesi yaplabilmesi iin belirli yan stnde olmama koulu yoktur. Kanuna gre gen ii ve ocuk ii ayrm;

  • Gen ii ,15 yan tamamlam,ancak 18 yan tamamlamam kiidir.

  • ocuk ii, 14 yan bitirmi,15 yan doldurmam ve ilkretimini tamamlamam kiidir.


Ya k kl ne ba l i s zle mesi yapma yasaklar

Ya kklne bal i szlemesi yapma yasaklar:

  • 15 yan doldurmam ocuklarn altrlmas yasaktr.

  • 18 yandan kk ocuklar bar,kabare,dans salonlar,kahve,gazino ve hamamlarda altrlamazlar.

  • Maden ocaklar ile kablo demesi,kanalizasyon ve tnel inaat gibi yer veya su altnda allacak ilerde 18 yan doldurmam erkek ve her yataki kadnlarn altrlmas yasaktr.

  • Sanayiye ait ilerde 18 yan doldurmam ocuk ve gen iilerin gece altrlmas yasaktr.

    2)Kadnlar le Szlemesi Yapma Yasaklar

  • Kk iiler ile i szlemesi yapma yasaklarna ilikin hkmler kadn iiler iin de geerlidir.

  • 18 yan doldurmu kadn iilerin gece postalarnda altrlmasna ilikin usul ve esaslar ynetmelikte dzenlenmitir.


3 sa l k durumu ve mesleki e itimi elveri li olmayan iler ile s zle mesi yapma yasaklar

3)Salk Durumu ve Mesleki Eitimi Elverili Olmayan iler ile Szlemesi Yapma Yasaklar

  • Tehlikeli ve ok tehlikeli snfta yer alan iyerlerinde alacaklar,yapacaklar ie uygun olduklarn belirten salk raporu olmadan ie balatlamaz.

  • Mesleki eitim alma zorunluluu bulunan tehlikeli ve ok tehlikeli snfta yer alan ilerde,yapaca ile ilgili mesleki eitim aldn belgelemeyenler altrlamaz.

    4)Yabanc iler le Szlemesi Yapma Yasaklar

  • Trk Hukukunda yabanclarn i szlemesi yapma zgrl Yabanclarn alma zinleri Hakknda Kanun ile dzenlenmitir.

  • 4817 sayl Kanuna gre,Trkiyenin taraf olduu ikili ya da ok tarafl szlemelerde aksi ngrlmedike,yabanclarn Trkiyede baml veya bamsz almaya balamadan nce alma ve Sosyal Gvenlik Bakanlndan izin almalar gerekir.

  • Sreli alma izni: Yabancnn ikamet izninin sresi ile i szlemesinin veya iin sresine gre,belirli bir iyeri veya iletmede ve belirli bir meslekte almak ve en ok 1 yl geerli olmak zere verilir.Bu sre 3-6 yla kadar uzatlabilir.


Hukukunun temel kavramlari

  • Sresiz alma izni: Trkiyede en az 8 yl kanuni ve kesintisiz ikamet eden veya toplam 6 yllk kanuni almas olan yabanclara sresiz alma izni verilebilir.

  • Bamsz alma izni: Trkiyede en az 5 yl kanuni ve kesintisiz olarak ikamet etmi olmalar kouluyla Bakanlka bamsz alma izni verilebilir.

    b) Szlemesi Yapma Zorunluluu

    1)Engelli ve Eski Hkml altrma Zorunluluu

  • verenler,50 veya daha fazla ii altrdklar zel sektr iyerlerinde yzde engelli,kamu iyerlerinde ise yzde drt engelli ve yzde iki eski hkml iiyi veya ilgili kanunda saylan terr olaylarnn sebep ve tesiri sonucu mamul saylmayacak ekilde yaralananlar meslek,beden ve ruhsal durumlarna uygun ilerde altrmakla ykmldr.

  • Yer alt ve su alt ilerinde engelli ii altrlamaz.

  • yerinin iisi iken engelli hale gelenlere ncelik tannr.

  • Kanunu iverenlerin altrmak zorunda olduklar engelliler iin sosyal sigorta prim destei salamtr.


2 engelli hale gelmek suretiyle ten ayr lm olan ilerle yeniden s zle mesi yapma zorunlulu u

2)Engelli Hale Gelmek Suretiyle ten Ayrlm Olan ilerle Yeniden Szlemesi Yapma Zorunluluu

  • inin, iyerinden engelli hale gelmesi sonucunda ayrlm olmas,

  • inin engelliliinin ortadan kalkm olmas,

  • yerinde bo yer bulunmas koullaryla iveren engelli hale gelen iiyle szleme yapmak zorundadr.

  • Aranan koullar bulunduu halde iveren i szlemesi yapma ykmlln yerine getirmezse,ie alnma isteinde bulunan eski iiye 6 aylk cret tutarnda tazminat denir.

    3)Toplu ten karlm Olan ilerle Yeniden Szlemesi Yapma Zorunluluu

  • veren toplu i karmann kesinlemesinden itibaren 6 ay iinde ayn nitelikteki i iin yeniden ii almak istedii takdirde nitelikleri uygun olanlar ncelikle ie armak zorundadr.


4 askerlik veya kanuni bir dev nedeniyle ten ayr lan ilerle s zle mesi yapma zorunlulu u

4) Askerlik veya Kanuni Bir dev Nedeniyle ten Ayrlan ilerle Szlemesi Yapma Zorunluluu

  • inin herhangi bir askeri veya dier kanuni dev dolaysyla iten ayrlm olmas,

  • inin devinin sona ermesinden balayarak 2 ay iinde eski iyerine bavurmas,

  • yerinde bo yer bulunmas koullaryla i szlemesi yaplmas zorunludur,

    5) Sal ve Gvenlii in Belirli Nitelikteki Kiilerle Szlemesi Yapma Zorunluluu

  • Kanun gerei iveren,alanlar arasndan i gvenlii uzman,iyeri hekimi ve dier salk personeli grevlendirmekle ykml klnmtr.


C s zle mesinin eri ini belirleme zg rl n n s n rlar

c) Szlemesinin eriini Belirleme zgrlnn Snrlar

  • szlemesinin taraflarnn szlemenin ieriini belirleme zgrlkleri snrsz deildir.

  • szlemelerinde kanunlarn emredici hkmlerine aykr dzenlemeler yer alamaz.Buradaki aykrlk kanunlarn mutlak emredici hkmlerine aykrlktr.

  • szlemesinin yapld srada konusunun imkansz olmamas gerekir.

  • szlemesinin ierii genel ahlak kurallarna aykr olmamaldr.

  • Hukukuna ilikin yasal dzenlemelerde dorudan i szlemesinin ieriine belirleme zgrln snrlayan hkmler de vardr.

  • Toplu i szlemeleri de taraflarn i szlemesinin ieriini belirleme zgrln snrlar.


D s zle mesinin eklini belirleme zg rl n n s n rlar

d) Szlemesinin eklini Belirleme zgrlnn Snrlar

  • Sresi 1 yl veya daha uzun sreli i szlemeleri,

  • ar zerine almaya dayal i szlemeleri,

  • Takm szlemesi ile oluturulacak i szlemeleri,

  • dn i ilikisi yazl ekilde yaplmaldr.

  • Kanununda ngrlen ekil koulu geerlilik kouludur ve bu szlemeler yazl olarak yaplmadklar takdirde geerli deildirler.Ayrca,kanunda ngrlen yazl ekil adi ekildir.Bu nedenle szlemenin resmi bir makam tarafndan dzenlenmesi ve onaylanmas gerekmez.

  • Toplu i szlemelerine konulacak hkm ile kanun gerei ekil kouluna tabi olmayan i szlemeleri iin de,ekil koulu ngrlebilir.


E s zle mesini sona erdirme zg rl n n s n rlar

e) Szlemesini Sona Erdirme zgrlnn Snrlar

  • Szleme zgrl,taraflara yaptklar szlemeyi sona erdirme konusunda zgrlk salar.

  • inin iine keyfi olarak son verilememesi,ksaca i gvencesi,iiyi koruma ilkesinin gereidir.

  • Taraflar belirli ya da belirsiz sreli i szlemelerini anlama yolu ile her zaman sona erdirebilme hakkna sahiptirler.

  • Toplu i szlemelerinde bildirim sreleri arttrlabilir,hakl nedenle fesih ncesinde disiplin kurulu karar gerekli hale getirilebilir


Hazirlayan

HAZIRLAYAN

  • CENNET YAVUZ

  • SALIK DARES / 36130983

    TEEKKRLER


  • Login