Higiena przyrz dzania potraw i posi k w w gospodarstwie agroturystycznym
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 51

HIGIENA PRZYRZĄDZANIA POTRAW I POSIŁKÓW W GOSPODARSTWIE AGROTURYSTYCZNYM PowerPoint PPT Presentation


  • 287 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

HIGIENA PRZYRZĄDZANIA POTRAW I POSIŁKÓW W GOSPODARSTWIE AGROTURYSTYCZNYM. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską. Opracowanie: mgr inż. Beata Skirgajłło.

Download Presentation

HIGIENA PRZYRZĄDZANIA POTRAW I POSIŁKÓW W GOSPODARSTWIE AGROTURYSTYCZNYM

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


HIGIENA PRZYRZĄDZANIA POTRAW I POSIŁKÓW W GOSPODARSTWIE AGROTURYSTYCZNYM

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską

Opracowanie:

mgr inż. Beata Skirgajłło


Prowadzenie żywienia dla gości zobowiązuje do spełnienia podstawowych wymogów sanitarno – higienicznych i zapewnienia właściwego bezpieczeństwa i wysokiej jakości zdrowotnej przygotowywanych posiłków i potraw. Szczególnąformą żywienia zbiorowego jest żywienie gości wypoczywających w gospodarstwach agroturystycznych.


Do prawidłowego prowadzenia wyżywienia niezbędne jest posiadanie co najmniej podstawowych wiadomości w zakresie:

  • zasad i planowania żywienia ,

  • organizowania zaopatrzenia, tj. wielkości i struktury potrzebnych surowców,

  • oraz możliwości produkcji żywności,

  • przechowywania żywności,

  • właściwego sporządzania potraw,

  • zabezpieczenia warunków higienicznych dla ochrony przed zakażeniami żywności i zatruciami.


Do gospodarstw agroturystycznych odnoszą się przepisy prawne, m.in.:

  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki z

    13 czerwca 2001 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie (Dz.U. 2001 nr 66, poz. 665) ,

  • Ustawa z 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz.U. 2001 nr 126, poz. 1384),

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 grudnia 2002 r. w sprawie badań lekarskich do celów sanitarno – epidemiologicznych (Dz.U. 2002 nr 234, poz. 1975),


Rozporządzenie Ministra Zdrowia

z 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań higieniczno – sanitarnych w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze (Dz.U. 2004 nr 104, poz. 1096).


W odniesieniu do żywienia gości, w tym wydawania posiłków domowych, właściwa jest ustawa z 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywieniaDz.U. 2001 nr 63, poz. 634(ze zmianamiz 30 października 2003 r. Dz.U. 2003 nr 208, poz. 2020)


W myśl tej ustawy kierujący zakładem produkcyjnym lub wprowadzający do obrotu żywność jest obowiązany stosować prawo obowiązujące w Unii Europejskiej i wdrożyć: - zasady Dobrej Praktyki Higienicznej (GHP), - zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej (GMP) - oraz zasady systemu HACCP, które mają na celu stworzenie warunków do zapewnienia całkowitego bezpieczeństwa zdrowotnego żywności.


DOBRA PRAKTYKA HIGIENICZNAto działania, które muszą być podjętei warunki higieniczne, które muszą być spełniane i kontrolowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu, aby zapewnić bezpieczeństwo żywności.


Dobra Praktyka Higieniczna obejmuje następujące obszary :

  • lokalizację, otoczenie i infrastrukturę gospodarstwa,

  • obiekty i ich układ funkcjonalny, w tym pomieszczenia kuchni i jadalni wraz z wyposażeniem,

  • procesy mycia i dezynfekcji urządzeń i sprzętu,

  • zaopatrzenie w wodę,


Dobra Praktyka Higieniczna obejmuje następujące obszary :

  • usuwanie odpadów i śmieci,

  • zabezpieczenie przed szkodnikami,

  • odpowiedni poziom świadomości i higiena osób uczestniczących w przygotowywaniu wyżywienia i noclegów,

  • prowadzenie dokumentacji.


1. Lokalizacja, otoczenie i infrastruktura gospodarstwa

W odniesieniu do lokalizacji należy pamiętać o kilku rzeczach:

  • oddzielenie żywopłotem części mieszkalnej od części gospodarczej,

  • wyłożenie odpowiednim materiałem (np. kamieniem, drewnem) ścieżek i dróg dojazdowych i wewnętrznych, aby nie tworzyły się zastoiny wody i błota,

  • uszczelnienie drzwi i okienw pomieszczeniach, gdzie bezpośrednio przygotowuje się posiłki (np. siatki),

  • przygotowanie zamykanych pojemników na odpadywwydzielonych miejscach (poza pomieszczeniami, gdzie jest przygotowywana i gromadzonażywność),

  • ład i czystość w całym gospodarstwie.


2. Obiekty i ich układ funkcjonalny, w tym pomieszczenia kuchni i jadalni wraz z wyposażeniem

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

  • przygotowanie w kuchni prawidłowego ciągu technologicznego

  • wydzielenie obok kuchni pomieszczenia do mycia i obierania warzyw,

  • zapewnienie odpowiedniej wentylacji pomieszczeń (okap nad kuchnią),

  • podłogi gładkie, łatwo zmywalne, nie śliskie,

  • sufity białe, łatwe do utrzymania w czystości, ściany do połowy wyłożone glazurą,

  • drzwi gładkie, o powierzchni łatwo zmywalnej,

  • blaty stołów i szafek z materiału trwałego, gładkiego,

  • oświetlenie naturalne i sztuczne, dobrze oświetlone stanowiska, gdzie wykonywane jest krojenie, mielenie itp.,

  • odpowiednie wyposażenie w sprzęt (lodówki, zamrażarki),

  • deski, noże, naczynia - wydzielone dla: ryb, mięsa, nabiału.


3. Proces mycia i dezynfekcji urządzeń i sprzętu

  • właściwe sposoby mycia (odpowiedni sprzęt, środki myjące i dezynfekujące),

  • wyparzania naczyń, dokładnego płukania,

  • przechowywana w wydzielonych szafkach, w oryginalnych opakowaniach, odpowiednio oznakowane, łącznie z instrukcją stosowania, środki myjące i dezynfekujące.

Należy chronić żywność przed zanieczyszczeniami przestrzegając:


4. Zaopatrzenie w wodę pitną

  • należy obowiązkowo badać wodę (posiadać aktualne zaświadczenie).

5. Usuwanie odpadów i śmieci

  • należy systematycznie usuwać odpady i śmieci,

  • gromadzić w odpowiednich wyznaczonych do tego miejscach,

  • segregować i składować w zamykanych (najlepiej w plastikowych) pojemnikach,

  • pojemniki odpowiednio oznakować i utrzymywać w odpowiednim stanie higienicznym, często myć i dezynfekować.


6. Zabezpieczenie przed szkodnikami

Chroniąc pomieszczenia przed szkodnikami należy:

  • zamontować w oknach, otworach wentylacyjnych siatkichroniące przed gryzoniami, owadami, ptakami, ssakami),

  • zastosować lampy z lepem wabiącymowady,

  • nie dopuszczać do pomieszczeń kuchenno-jadalnych zwierzęta domowe (koty, psy),

  • systematyczne czyścić pułapki na gryzoniei owady oraz lampy owadobójcze.


7. Odpowiedni poziom świadomości i higiena osób uczestniczących w przygotowywaniu wyżywienia i noclegów

  • posiadać dobry stan zdrowia, aktualne badania lekarskie,

  • podczas przygotowywania posiłków nie palić, kasłać, czyścić nosa, żuć gumy, itp.,

  • nosić czysty fartuch, nakrycie głowy,

  • przestrzegać czystość rąk: czyste, krótko obcięte, nie malowane paznokcie,

  • myć ręce: przed rozpoczęciem pracy, po wyjściu z toalety, przy zmianie czynności (obróbka warzyw a następnie mięsa),

  • zabezpieczać skaleczenia i zranienia opatrunkiem,

  • nie nosić biżuterii, zegarków, ozdób we włosach.

Oprócz przeszkolenia z minimum sanitarnego osoby powinny:


8. Prowadzenie dokumentacji

Każde gospodarstwo agroturystyczne powinno posiadać odpowiednią dokumentację:

  • książkę kontroli sanitarnej,

  • wyniki badań wody,

  • zaświadczenie o badaniu mięsa(jeżeli z własnego uboju albo od sąsiada),

  • zaświadczenia o odbytym przeszkoleniu z minimum sanitarnego,

  • wstępne i okresowe badania lekarskie.


DOBRA PRAKTYKA PRODUKCYJNAto działania, które muszą być podjętei warunki, które muszą być spełniane,aby produkcja żywności odbywała się w sposób zapewniający właściwą jakość zdrowotną żywności, zgodnie z jejprzeznaczeniem .


Przygotowanieposiłkówwymagazwracaniaszczególnejuwaginanastępującekwestiemającebezpośredniwpływnaichbezpieczeństwozdrowotne :

  • jakość wyjściowa surowca ,

  • selekcja surowców i ich prawidłowe przechowywanie(zwłaszcza jaj kurzych – produkt wysokiego ryzyka),

  • prowadzenie prawidłowej obróbki wstępnej surowców (mycie, obieranie, czyszczenie, rozmrażanie),

  • prowadzenie prawidłowej obróbki zasadniczej: rozdrabnianie, obróbka termiczna, mieszanie, ubijanie; przestrzeganie właściwych parametrów procesu technologicznego (temperatura, czas),


  • właściwe prowadzenie procesów technologicznych i zabiegów kulinarnych, zapobieganie stratom odżywczym żywności,

  • prawidłowe przechowywanie gotowych potraw (temperatura, czas),

  • porcjowanie i serwowanie posiłków,

  • przechowywanie próbek żywności.


1. Jakość wyjściowa surowca

Od rodzaju surowca zależy jakość, a tym samym i bezpieczeństwo wyprodukowanego przez nas posiłku:

  • surowce i wszelkie składniki używane w żywieniu zbiorowym powinny pochodzić od znanego i wiarygodnego dostawcy,

  • nie należy przechowywać i gromadzić nadmiernych ilości produktów, lecz dokonywać systematycznych zakupów uzupełniających.


2. Selekcja surowców i ich prawidłowe przechowywanie (zwłaszcza jaj kurzych – produkt wysokiego ryzyka)

  • utrzymywać odpowiednią temperaturę i wilgotność,

  • unikać gromadzenia i przechowywania nadmiernych ilości,

  • zapobiegać przedostawaniu się szkodników do pomieszczeń magazynowych,

  • chronić je przed zanieczyszczeniem, zepsuciem i uszkodzeniem,

  • pamiętać o nadrzędnej zasadzie, iż żywność w stanie surowym, w szczególności mięso, drób, produkty zawierające surowe jaja, ryby nie wolno przechowywać wspólnie z produktami przetworzonymi;produkty te powinny być przechowywane w oddzielnych komorach chłodniczych,

  • posiadać odpowiednie, zawsze sprawne urządzenia do chłodzenia i zamrażania żywności,

  • kolejność wykorzystywania surowców (zasada FI-FO (pierwszy na wejściu – pierwszy na wyjściu).


Jaja kurze – produkt wysokiego ryzyka

  • skorupki jaj pasteryzować przed użyciem,

  • jaja gotować co najmniej 2 minuty

  • nie przechowywać rozbitych jaj

  • w żadnym razie potraw na bazie świeżych jaj - sosów, deserów, nie przetrzymywać w temperaturze pokojowej, tylko w chłodniach

  • pilnować, aby personel mył ręce przed i po kontakcie ze świeżymi jajami lub świeżym drobiem

  • każde pęknięte jajo nie nadaje się do wykorzystania w potrawach, należy je jak najszybciej usunąć.


3. Prowadzenie prawidłowej obróbki wstępnej surowców (mycie, obieranie, czyszczenie, rozmrażanie)

Obróbkawstępna, a szczególnie płukanie wstępne, ma na celu usunięcie wszelkich powierzchniowych zanieczyszczeń fizycznych, mikrobiologicznych oraz częściowo chemicznych, w tym celu należy:

  • myć surowce względnie szybko i stosować zimną wodę,

  • warzywa korzeniowe i ziemniaki należą do surowców silnie zanieczyszczonych, dlatego należy myć je szczotką pod bieżącą wodą,

  • warzywa liściaste myć w dużych naczyniach, a później dokładnie wypłukać pod bieżącą wodą,

  • mięso myć pod bieżącą wodą, w przypadku drobiu wypłukać dokładnie jamę ciała,

  • w przypadku mięs rozmrażanych bardzo istotne jest ich osuszenie.


4. Prowadzenie prawidłowej obróbki zasadniczej: rozdrabnianie, obróbka termiczna, mieszanie, ubijanie; przestrzeganie właściwych parametrów procesu technologicznego (temperatura, czas)

  • warzywa i owoce należy gotować w możliwie małej ilości wody, przy czym wrzucać je do wrzątku i nie przedłużać czasu gotowania ponad niezbędne minimum,

  • gotować warzywa i owoce w naczyniach przykrytych,

  • tłuszcze nie mogą być poddawane długiej obróbce termicznej, gdyż powoduje to unieczynnienie występujących w nich witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A i D) i wytworzenie związków szkodliwych dla zdrowia ,

  • obróbka termiczna produktów białkowo – węglowodanowych lub białkowo – tłuszczowych nie powinna być zbyt drastyczna, gdyż sprzyja to powstawaniu złożonych związków szkodliwych dla zdrowia.


5. Właściwe prowadzenie procesów technologicznychi zabiegów kulinarnych, zapobieganie stratom odżywczym żywności

W celu maksymalnego ograniczenia strat składników odżywczych, należy stosować się do następujących czynności:

  • warzywa i owoce należy szybko płukać w zimnej wodzie i nie moczyć,

  • potrawy z warzyw powinny być spożywane bezpośrednio po przygotowaniu,

  • surówki powinny być przyrządzane na krótko przed spożyciem,

  • mrożonki warzywne, owocowe oraz potrawy mrożone z udziałem mięsa lub ciasta należy poddawać obróbce termicznej bez uprzedniego rozmrażania,

  • mleko, jeśli zachodzi potrzeba (o ile nie jest sterylizowane), należy zagotować i po szybkim schłodzeniu zawsze przechowywać w lodówce,


5. Właściwe prowadzenie procesów technologicznychi zabiegów kulinarnych, zapobieganie stratom odżywczym żywności

  • świeże mięso przeznaczone do smażenia należy kłaść na dobrze rozgrzany tłuszcz,

  • mięso pieczone należy porcjować po lekkim schłodzeniu,

  • jaja nie powinny być spożywane w stanie surowym, ponieważ na ich skorupkach znajdują się bakterie z grupy salmonella, które są najczęstszą przyczyną zatruć pokarmowych,

  • tłuszcze, jak większość produktów, zwłaszcza pochodzenia zwierzęcego, zawsze powinny być przechowywane w lodówce,

  • suche produkty pochodzenia roślinnego (mąka, kasze, ryż) powinny być przechowywane w przewiewnych i suchych pomieszczeniach,

  • sprzęt i naczynia kontaktujące się z żywnością nie powinny zawierać jonów miedzi lub żelaza oraz innych składników, które mogą się utleniać.


6. Prawidłowe przechowywanie gotowych potraw (temperatura, czas)

  • bezpośrednio po przygotowaniu potraw należy je schłodzić tak szybko, jak tylko to jest możliwe,

  • temperatura wewnątrz potrawy powinna być obniżona z 60oC do 10oC w czasie nie dłuższym niż 2 godziny,

  • schłodzoną potrawę należy przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 4oC,

  • okres przechowywania schłodzonej potrawy nie powinien być dłuższy niż 5 dni, włączając w ten czas zarówno dzień obróbki cieplnej jak i dzień konsumpcji.


7. Porcjowanie i serwowanie posiłków

  • należy używać odpowiednio czysty sprzęt i naczynia,

  • proces porcjowania powinien zajmować minimalny czas, nie przekraczający 30 minut dla każdego schłodzonego produktu,

  • potrawy utrzymywane w podgrzewaczach muszą być zużyte w czasie do 2 godzin,

  • żywność nie wykorzystana przez konsumenta powinna być usunięta - wycofana z obrotu (poddana procesowi utylizacji), a żywność rozmrożona i ogrzana nie może być powtórnie schłodzona lub zamrożona i przechowywana.


8. Przechowywanie próbek żywności

  • zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie pobierania i przechowywania próbek żywności, każdy zakład żywienia zbiorowego zamkniętego ma obowiązek pobierania i przechowywania próbek z każdej partii żywności,

  • próbki żywności przechowuje się przez 48 godzin, licząc od chwili ich pobierania, w miejscu wydzielonym wyłącznie do tego celu oraz w warunkach zapewniających utrzymanie temperatury stałej nie niższej niż 0oC i nie wyższej niż +4oC,

  • próbki żywności stanowią dowód w przypadku zatrucia pokarmowego;dzięki próbkom łatwo dotrzeć do żywności, która spowodowała zatrucie; próbki żywności to zabezpieczenie dla każdego producenta przed nie uzasadnionym oskarżeniem ze strony konsumenta.


ZASADY SYSTEMU HACCP

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską


ZASADY SYSTEMU HACCP

HACCP = Hazard Analysis and Critical Control Points

Analiza Zagrożeń i Krytyczne Punkty Kontroli

HACCP to metoda zapewnienia bezpieczeństważywności, która opiera się przede wszystkim na zapobieganiu zagrożeniom. Polega ona na zidentyfikowaniu miejsc, w których mogą pojawićsię niebezpieczeństwai odpowiednim zareagowaniu, jeśli zagrożenie nastąpi.


System HACCP:

  • polega na identyfikacji występujących zagrożeń żywności (biologicznych, chemicznych, fizycznych) oraz określeniu metod ich uniknięcia,

  • ma charakter prewencyjny, przenosi ciężar kontroli z końcowego produktu na poszczególne fazy całego procesu produkcji i dystrybucji,

  • ma być stosowany na wszystkich etapach tzw. „łańcucha żywnościowego” - od gospodarstwa rolnego do stołu konsumenta (produkcja, transport, magazynowanie, dystrybucja, handel i gastronomia), z wyłączeniem jedynie podstawowej produkcji rolniczej.


Istnieje siedem zasad systemu HACCP:

  • Przeprowadzenie analizy zagrożeń (biologicznych, chemicznych, fizycznych).

  • Ustalenie krytycznych punktów kontrolnych.

  • Ustalenie limitów krytycznych dla każdego z punktów kontrolnych.

  • Ustalenie procedur monitorowania krytycznych punktów kontrolnych.

  • Ustalenie dla każdego krytycznego punktu kontrolnego działań korygujących.

  • Ustalenie procedur okresowej weryfikacji działania całego systemu.

  • Ustalenie sposobu sporządzania i przechowywania dokumentacji związanej z funkcjonowaniem systemu.


Korzyści wynikające z wdrażania zasad systemu HACCP w zakładach żywienia zbiorowego:

  • wczesne wykrywanie niezgodności,

  • wprowadzanie szybkich i bezpiecznych zmian,

  • zmniejszenie liczby zatruć i zakażeń pokarmowych,

  • łatwiejsze i pełniejsze rozwiązywanie problemów dotyczących bezpieczeństwa żywności,

  • poprawa organizacji i efektywności pracy – zwiększenie przewidywalności działań,

  • dostarczanie produktu o wysokiej jakości, bezpiecznej dla konsumenta,

  • zwiększenie zaufania konsumentów.


ŻYWIENIE TURYSTÓW W GOSPODARSTWIEAGROTURYSTYCZNYM SPORZĄDZANIE POSIŁKÓW

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską


Nasze pożywienie powinno składać się z 6 podstawowych grup produktów spożywczych

  • I grupa:

    produktu zbożowe, pieczywo, mąki, kasze, makarony

    oraz rośliny strączkowe i ziemniaki

  • II grupa:

    warzywa i owoce

  • III grupa:

    mleko, przetwory mleczne, sery

  • IV grupa:

    mięso, wędliny, drób, ryby, jaja

  • V grupa:

    tłuszcze – masło, margaryna, oleje, tłuszcze zwierzęce

  • VI grupa:

    cukier, słodycze, dżemy, marmolady, miód, itp.


Urozmaicenie posiłków zależy od umiejętności planowania jadłospisów, czyli prawidłowego doboru produktów pod względem wartości odżywczej, smaku, zapachu i kolorystyki.

Dobór produktów dla każdego posiłku powinien być wcześniej dobrze przemyślany i dlatego dbając o prawidłowość żywienia wczasowiczów korzystnie jest zaplanować jadłospis.


Pierwszą sprawą przy układaniu jadłospisu jest określenie liczby przygotowywanych posiłków w ciągu dnia.

  • Żywienie turystów może przybierać różne formy:

  • pełne wyżywienie – śniadanie, obiad, kolacja;

  • niepełne wyżywienie:

    • tylko śniadanie,

    • tylko obiad,

    • tylko obiadokolacja,

    • śniadanie i obiadokolacja;

  • samodzielne wyżywienie – wczasowicze otrzymują do dyspozycji kompletnie urządzoną i wyposażoną kuchnię i samodzielnie przygotowują posiłki.


Przy układaniu jadłospisu należy przestrzegać kilku zasad:

  • Planować jadłospis na okres od 7 do 10 dni. Jest to wskazane ze względu na racjonalną gospodarkę produktami oraz organizację pracy związaną z dokonywaniem zakupów i przyrządzaniem posiłków, pozwala uniknąć błędy, np. powtarzania tych samych potraw czy niewłaściwych zestawień.

  • Planować jadłospisy w zależności od potrzeb organizmu. Każdy jadłospis powinien być odpowiednio dostosowany do wieku, płci i stanu fizjologicznego organizmu. Dla dzieci np. wskazane jest planowanie większej ilości posiłków zawierających przede wszystkim produkty białkowe, a także wapń i żelazo.


Przy układaniu jadłospisu należy przestrzegać kilku zasad:

  • W planowaniu jadłospisów należy uwzględnić porę roku oraz sezonowość produktów. Owoce i warzywa w okresie pełni dojrzałości zbiorczej zawierają więcej witamin niż o innej porze. Im większy asortyment produktów, tym większa możliwość zaopatrzenia organizmu we wszystkie składniki odżywcze.

  • Jadłospis powinien być urozmaicony pod względem doboru produktów. Stosowanie różnych produktów umożliwia równomierne dostarczenie wszystkich niezbędnych składników odżywczych i zachowanie równowagi między nimi.


Przy układaniu jadłospisu należy przestrzegać kilku zasad:

  • Uwzględniać różną technikę sporządzania potraw, czyli dbać o urozmaicanie posiłków pod względem sposobu ich przyrządzania, jak gotowanie, duszenie, pieczenie i smażenie. Za wyjątkiem gotowania nie powinny się one w ciągu dnia powtórzyć. Techniki kulinarne należy także dobierać w zależności od pory roku, np. w lecie starać się stosować gotowanie lub pieczenie, zimą – smażenie lub duszenie.

  • Jadłospis powinien być urozmaicony pod względem kolorystycznym, smakowym oraz zapachowym, a potrawy powinny być estetycznie podane. Przyrządzanie potraw nawet z tego samego produktu, ale w innym zestawie, z innymi dodatkami, wykonane inną techniką, zapobiega monotonii.


Przy układaniu jadłospisu należy przestrzegać kilku zasad:

  • Dostosować jadłospis do możliwości finansowych. Szczupłym budżetem należy umiejętnie gospodarować, tzn. wybierać z poszczególnych grup produkty o niższym koszcie, pamiętając o zmienności produktów. Istnieje zasada, że zmiany dokonuje się w obrębie tej samej grupy produktów spożywczych, np.

    • kapustę można zastąpić kalafiorem,

    • mleko – serem,

    • masło – śmietaną,

    • makaron – kaszą,

    • mięso – rybami, wędlinami, drobiem.


Przy układaniu jadłospisu należy przestrzegać kilku zasad:

  • Dostosować jadłospis do możliwości techniczno – organizacyjnych w swojej kuchni.

  • Podawać posiłki regularnie, a przerwy między nimi nie powinny przekraczać 5 godzin. Pierwszy posiłek należy spożyć dostatecznie wcześnie, a ostatni przynajmniej na 2 godziny przez spaniem.


Pierwsze śniadanie

  • Spożywamy po długiej przerwie nocnej, dlatego powinno dostarczać odpowiednią ilość energii, tj. około 1/3 całodziennego zapotrzebowania oraz wszystkich niezbędnych składników pokarmowych.

  • Na śniadanie powinno być obowiązkowo spożywane:

  • mleko i jego przetwory,

  • soki warzywne, a także nektary i soki owocowe to źródło cennych składników mineralnych i witaminy.

  • Do napojów powinno spożywać się kanapki z urozmaiconego asortymentowo pieczywa z masłem (dla dzieci) lub dobrą margaryną (dla młodzieży i dorosłych).

  • Pieczywo powinno być spożywane z dodatkiem produktów wysokobiałkowych pochodzenia zwierzęcego (wędliny, sery, jaja, różnego rodzaju past) oraz warzywno – owocowych (pomidor, ogórek, szczypiorek, rzodkiewka, jabłko, śliwki, morele, itp).


Drugie śniadanie

  • Zalecane jest dla osób wykonujących pracę związaną z wysiłkiem fizycznym, a także u dzieci i młodzieży uczącej się oraz ludzi starszych. Drugie śniadanie jest z reguły mniej obfitsze niż pierwsze, a jego wartość energetyczna powinna wynieść 5 – 10%.

  • Drugie śniadanie powinno składać się z:

  • kanapki z dodatkiem białkowym i owocowo – warzywnym

  • oraz napoju.


Obiad

  • Jest głównym, bardzo ważnym posiłkiem, tradycyjnie u nas najbardziej obfitym i kalorycznym. W racjonalnym żywieniu na obiad przeznacza się ponad 1/3 całodziennego zapotrzebowania energetycznego.

  • Obiad składa się zazwyczaj z:

  • zupy,

  • drugiego dania, w skład którego wchodzi potrawa z mięsa, ryb lub jaj, dodatku w postaci ziemniaków, makaronów, klusek czy kasz oraz porcji warzyw gotowanych lub surowych

  • deseru, np. kompotu, kisielu, budyniu, galaretki, kremu.


Podwieczorek

Na podwieczorek przeznacza się tylko 5 – 10% dziennego zapotrzebowania energetycznego.

Podwieczorek jest zazwyczaj lekkim posiłkiem węglowodanowym.

Może składać się z owoców lub przetworów owocowych, kisielu, budyniu, musów, galaretek. Często podaje się również napoje mleczne: koktajle mleczno – owocowe lub mleczno – warzywne. Lubianym dodatkiem są domowe wypieki, rogaliki, bułeczki drożdżowe i lekkie ciasta z owocami i galaretką.


Kolacja

Kolacja jest ostatnim posiłkiem w ciągu dnia. Powinna być posiłkiem lekkim, spożywanym co najmniej na 2 godziny przed snem.

Na kolację przewiduje się mniej niż 1/3 dziennego zapotrzebowania energetycznego.

Kolacja powinna składać się z gorącego napoju, pieczywa mieszanego z dodatkiem białkowym i owocowo – warzywnym. Szczególnie zalecane są lekkie posiłki gotowane, np. ryż z jabłkami, zapiekanki z makaronu, omlety oraz różnego rodzaju sałatki z sera lub wędlin z warzywami.

Na kolację można też, w zależności od upodobań, spożywać dodatkowo napoje mleczne, a także owoce w postaci surowej.


Główne zasady racjonalnego żywienia to:

  • dbanie o urozmaicenie posiłków wykorzystując produkty ze wszystkich grup,

  • unikanie spożywania produktów wysokoprzetworzonych: białe pieczywo i cukier,

  • zastępowanie potraw smażonych – gotowanymi i opiekanymi,

  • spożywanie produktów bogatych w skrobię i błonnik,

  • spożywanie dużej ilości warzyw i owoców,

  • spożywanie chudego mięsa,

  • unikanie zbyt dużych ilości tłuszczu i cholesterolu,

  • ograniczenie spożycia cukru, ciastek i słodyczy,

  • unikanie zbyt dużych ilości soli, chipsów, orzeszków solonych,

  • utrzymywanie właściwej wagi ciała.


DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!

Kontakt:mgr inż. Beata [email protected] Ośrodek Doradztwa Rolniczegoul. Wałbrzyska 25/27, 58-100 Świdnica


  • Login