Witam na kapitalnych zaj ciach l.jpg
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 55

WITAM NA KAPITALNYCH ZAJĘCIACH PowerPoint PPT Presentation


  • 1310 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Człowiek – najlepsza inwestycja. WITAM NA KAPITALNYCH ZAJĘCIACH. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Człowiek – najlepsza inwestycja.

Download Presentation

WITAM NA KAPITALNYCH ZAJĘCIACH

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Witam na kapitalnych zaj ciach l.jpg

Człowiek – najlepsza inwestycja

WITAM NA KAPITALNYCH ZAJĘCIACH

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki


Slide2 l.jpg

Człowiek – najlepsza inwestycja

Zajęcia wyrównawcze z fizyki - ćwiczeniaBLOK I: Mechanika (Kinematyka i dynamika. Praca, energia i moc. Zasada zachowania energii. Pole grawitacyjne). Mechaniczne i termodynamiczne właściwości ciał.

Prowadzący - F3:dr Edmund Paweł Golis

Instytut Fizyki

Konsultacje stałe dla studentów: środa 9-12

pokój 008 budynek B1 parter

oraz uzgadniane indywidualnie poprzez e-mail: [email protected]

lub gg 7974708 lub tel: 601 98 88 95, 601 98 88 98

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki


Slide3 l.jpg

Wielkości fizyczne i układ jednostek

  • Jednostkami podstawowymi w Międzynarodowym Układzie Jednostek Miar (SI) są: metr (m), kilogram (kg), sekunda (s), amper (A), kelwin (K), mol (mol) oraz kandela (cd).

  • Jednostkami uzupełniającymi są: radian (rad), steradian (sr).

  • Używamy następujących przedrostków do wyrażania wielokrotności i podwielokrotności jednostek miar:


Slide4 l.jpg

  • Zadanie 1

    Dokonaj analizy wymiarowej równania Clapeyrona (równanie stanu gazu doskonałego).

  • Zadanie 2

    Wyraź wybrane jednostki pochodne za pomocą jednostek podstawowych:


Slide5 l.jpg

Kinematyka. Tor, droga i przemieszczenie

  • Torem ruchu nazywamy krzywą jaką zakreśla wybrany punkt ciała podczas ruchu. Krzywa ta jest parametryzowana czasem.

  • Droga jest długością toru między dwoma punktami określonymi przez wybranie chwil czasowych. Jest więc ona wielkością skalarną. Znaczenie fizyczne pojęcia drogi jest zbliżone do tego, z jakim spotykamy się w życiu codziennym.

  • W odróżnieniu od drogi, przemieszczenie jest wektorem, określonym przez położenia punktów krańcowych. Jeżeli ciało, po pokonaniu pewnej drogi, wraca do punktu startowego, to przemieszczenie jest równe zeru, chociaż droga jest różna od zera.


Slide6 l.jpg

  • Zadanie 3

    Samochód jedzie z miejscowości A do miejscowości B oddalonej o 10 krn, a następnie wraca do miejscowości C oddalonej od A o 4 km. Oblicz drogę przebytą przez samochód oraz jego przemieszczenie. Załóż, że wszystkie miejscowości leżą na jednej prostej.

  • Zadanie 4

    Jaką drogę przebędzie zawodnik po przebiegnięciu 25 okrążeń stadionu? Ile wynosi jego przemieszczenie? Załóż, że długość bieżni na stadionie wynosi 400 m.

  • Zadanie 5

    Zawodnik skaczący wzwyż pokonuje wysokość 2 m. Oblicz minimalną drogę jaką przebędzie jego but, jeżeli odbije się on w odległości 0,8 m przed poprzeczką, a opadnie w odległości 0,6 m za poprzeczką na materac, którego grubość, liczona od podłoża wynosi 0,7 m. Ile wynosi przemieszczenie w tym ruchu? Opisz, jakie przyjąłeś dodatkowe założenia.


Slide7 l.jpg

Prędkość

Prędkość jest wielkością wektorową i wyrażamy ją jako stosunek przemieszczenia do czasu:

Ponieważ przemieszczenie zależy od czasu, więc szczególnego znaczenia nabiera przedział czasowy, dla którego jest ono obliczane. Zdefiniowana za pomocą powyższego wzoru prędkość nosi nazwę prędkości średniej w przedziale czasu r. Dla bardzo małych przedziałów czasowych (tj. w granicy t dążącego do zera) prędkość staje się niezależna od tego przedziału i nosi nazwę prędkości chwilowej:

Jednostką prędkości jest m/s, lecz w praktyce często używaną jednostką jest km/h (kilometr na godzinę).


Slide8 l.jpg

Potoczne pojęcie prędkości

W życiu codziennym pod pojęciem prędkości rozumiemy stosunek drogi do czasu potrzebnego do jej przebycia.

Jest to więc wielkość skalarna i w celu odróżnienia jej od powyżej zdefiniowanego wektora prędkości, w fizyce używane są takie nazwy, jak szybkość czy długość wektora prędkości.

Często prowadzi to do niejasnych sformułowań i zawsze w takim przypadku w obliczeniach należy kierować się zdrowym rozsądkiem, a jednocześnie starać się jednoznacznie sformułować odpowiedź.

Średnia szybkość jest więc stosunkiem całkowitej drogi do czasu zużytego do jej pokonania.


Slide9 l.jpg

  • Zadanie 6

    Z jaką średnią szybkością poruszał się motocyklista, który przebył drogę z miasta A do miasta B w ciągu 4 godzin, oraz drogę powrotną w ciągu 5 godzin? Odległość między miastami wynosi 200 km.

  • Zadanie 7

    Łódź płynie z miejscowości A do B, tam i z powrotem, przez 3 godziny. Prędkość łodzi względem wody wynosi 6 m/s; stała prędkość nurtu rzeki wynosi 4 m/s. Oblicz średnią szybkość łodzi względem brzegów. Ile wynosi odległość od A do B?

  • Zadanie 8

    Oblicz z jaką prędkością względem brzegu porusza się łódka płynąca po rzece, której nurt ma stałą prędkość wynoszącą 3 m/s. Prędkość łódki względem wody wynosi

    4 m/s i jest skierowana prostopadłe do brzegów rzeki.


Slide10 l.jpg

Ruch jednostajny prostoliniowy

Ruch jednostajny prostoliniowy jest to taki ruch, w którym wektor prędkości nie zmienia się:

Droga w ruchu jednostajnym wyraża się wzorem

Wykresem długości wektora prędkości jest pozioma linia prosta. Na wykresie tym droga jest równa polu pod wykresem.


Slide11 l.jpg

  • Zadanie 9

    Żaglówka porusza się z prędkością 10 m/s skierowaną na zachód. Po 2 godzinach prędkość żaglówki zmniejsza się do 8 m/s bez zmiany kierunku. Jaką drogę przebędzie żaglówka po 5 godzinach? Zrób wykres prędkości od czasu i zaznacz na nim szukaną drogę. Ile wynosi prędkość średnia i wektor przemieszczenia?

  • Zadanie 10

    W tym samym momencie z lotniska w Krakowie wyleciały do Poznania helikopter i samolot. Helikopter leciał prosto do celu, natomiast samolot miał międzylądowanie w Warszawie. Ile czasu trwało to międzylądowanie, jeżeli obydwa pojazdy doleciały do Poznania w tym samym momencie? Przyjąć prędkość helikoptera 250 km/h, a prędkość samolotu 620 km/h. Droga przez Warszawę wynosi 620 km, a trasa bezpośrednia ma długość 375 km.

  • Zadanie 11

    Turysta udaje się z miejscowości A do odległej o 30 km miejscowości B. Ma do wyboru dwa sposoby przebycia tej drogi. W pierwszym z nich przez połowę drogi jedzie rowerem, a następnie maszeruje piechotą. Drugi sposób polega na jeździe rowerem przez połowę czasu, a następnie marsz. Którym sposobem turysta szybciej dotrze do celu? Jakie są średnie szybkości w obydwu przypadkach? Prędkości marszu i jazdy na rowerze wynoszą odpowiednio: 6 km/h i 24 km/h.


Slide12 l.jpg

Ruch jednostajnie zmienny

  • Przyspieszenie

    Przyspieszenie jest wektorem definiowanym przez stosunek przyrostu prędkości do czasu, w którym ten przyrost nastąpił:

    Jeżeli przyspieszenie nie jest stale, to wzór powyższy definiuje przyspieszenie średnie, a wartość chwilową przyspieszenia określa pochodna prędkości po czasie:

    W ruchu jednostajnym prostoliniowym przyspieszenie jest równe zeru, a w ruchu jednostajnie zmiennym jest ono stałe. W ruchach niejednostajnie zmiennych zarówno wartość, jak i kierunek przyspieszenia mogą ulegać zmianie.


Slide13 l.jpg

Ruch prostoliniowy, jednostajnie zmienny opisują następujące wzory:

gdzie: V0 jest prędkością początkową.

W ruchu przyspieszonym wartość przyspieszenia jest dodatnia, a w ruchu opóźnionym - ujemna.


Slide14 l.jpg

  • Zadanie 12

    Wyprowadzić wzory na ruch jednostajnie zmienny korzystając z wykresów przyspieszenia i prędkości od czasu.

  • Zadanie 13

    Samochód jadący z prędkością 54 km/h zatrzymuje się po 3 sekundach od chwili rozpoczęcia hamowania. Ile wynosi droga hamowania? Z jakim opóźnieniem poruszał się samochód?


Slide15 l.jpg

Swobodny spadek ciał w polu grawitacyjnym; rzut pionowy

W polu grawitacyjnym wszystkie ciała puszczone swobodnie (przy zaniedbaniu oporów ruchu) poruszają się ruchem jednostajnie zmiennym z przyspieszeniem grawitacyjnym g=9,81 m/s2. Ze względu na ruch obrotowy oraz spłaszczenie Ziemi na biegunach, przyspieszenie to zmienia się od wartości 9,78 na równiku do 9,83 m/s2 na biegunach.

Czas swobodnego spadku ciała z wysokości h obliczamy ze wzoru:


Slide16 l.jpg

Po wyrzuceniu ciała do góry, początkowo porusza się ono ruchem opóźnionym,

a następnie ruchem jednostajnie przyspieszonym.

W punkcie maksymałnej wysokości (punkt B na rysunku) prędkość ciała wynosi zero i możemy zapisać:

gdzie tw jest czasem wznoszenia.


Slide17 l.jpg

Maksymalna wysokość, jaką osiągnie ciało wynosi:

Czas spadku jest równy czasowi wznoszenia, a wartość prędkości końcowej w

momencie upadku wynosi V0.

Puszczając z tej samej wysokości różne ciała, np. kamień, kartkę papieru czy ptasie

piórko, obserwujemy, że spadają one w różny sposób. Jest to spowodowane oporem

powietrza.

Wystarczy jednak powtórzyć eksperyment w rurze próżniowej aby przekonać się,

że w próżni wszystkie ciała spadają tak samo.


Slide18 l.jpg

  • Zadanie 14

    Ania rzuca piką do góry i przed złapaniem jej trzy razy klaszcze w dłonie. Z jaką minimalną prędkością musi wyrzucić piłkę, aby zdążyć ją złapać? Na jaką wysokość dotrze piłka? Czas jednego klaśnięcia wynosi 0,5 s.

  • Zadanie 15

    Wyrzucona przez chłopca piłka dociera na wysokość 8 metrów. Po jakim czasie musi on rzucić drugą piłkę, aby zderzyły się one na wysokości 1 m? Obydwie piłki wyrzucane są z tą samą prędkością początkową skierowaną pionowo do góry.

  • Zadanie 16

    Jaką maksymalną wysokość osiąga ciało, które rzucone pionowo do góry, po czasie 2 s znajduje się na wysokości 2 m? W jakiej fazie ruchu (wznoszenie, opadanie) znajduje się ciało po owych dwóch sekundach?


Slide19 l.jpg

Rzut poziomy

Z rzutem poziomym mamy do czynienia wtedy, kiedy ciało rozpoczyna ruch z pewnej wysokości h, z równoległą do poziomu prędkością początkową V0. Ciało porusza się po paraboli, a jego ruch można rozłożyć na dwa ruchy prostoliniowe: poziomy i pionowy.

W kierunku poziomym ciało porusza się ruchem jednostajnym z prędkością V0, a w kierunku pionowym mamy do czynienia z ruchem jednostajnie przyspieszonym z zerową prędkością początkową.


Slide20 l.jpg

Czas ruchu jest określony przez ruch pionowy i wynosi, tak jak dla swobodnego spadku:

Zasięg rzutu jest równy drodze, jaką pokona ciało w ruchu jednostajnym, a zatem:


Slide21 l.jpg

  • Zadanie 17

    Po jakim czasie i pod jakim kątem ciało uderzy w podłoże, jeżeli rzucimy je z poziomą prędkością początkową 5 mis, z wysokości 3 m?

  • Zadanie 18

    Jaką minimalną prędkość poziomą musi Janek nadać piłce, jeżeli chce przerzucić ogrodzenie o wysokości 2 m, oddalone o 10 m od budynku? Janek stoi przy otwartym oknie, a jego ramię znajduje się na wysokości 6 m nad ziemią.


Slide22 l.jpg

Rzut ukośny

Jeżeli ciało rzucimy z prędkością początkową V0 skierowaną pod kątem  do poziomu, to będzie ono poruszało się po paraboli, a ruch ciała nazywamy rzutem ukośnym.

Rzut ukośny można rozłożyć na dwa ruchy prostoliniowe: jednostajny w kierunku poziomym i jednostajnie zmienny w kierunku pionowym. Czas wznoszenia się ciała obliczamy z zerowania się prędkości pionowej, czyli:

Czas spadku jest równy czasowi wznoszenia, całkowity czas ruchu wynosi t = 2tw


Slide23 l.jpg

Maksymalna wysokość w rzucie ukośnym jest równa:

a zasięg rzutu wynosi:

  • Zadanie 19

    Jaką prędkość należy nadać piłce golfowej, aby upadła w odległości 20 m od miejsca wybicia i osiągnęła maksymalną wysokość 5 m? Oblicz kąt początkowy tego rzutu.


Slide24 l.jpg

Ruch po okręgu

W przypadku ruchu po okręgu ciało znajduje się w stałej odległości od punktu centralnego, a torem ruchu jest okrąg. Podstawowymi wielkościami tego ruchu są: prędkość kątowa ω, równa stosunkowi zakreślonego kąta do czasu,

przyspieszenie kątowe ε, definiowane ze stosunku przyrostów prędkości kątowej do czasu

okres ruchu — czas pełnego obrotu; w ruchu jednostajnym:

częstotliwość ruchu — ilość obiegów w ciągu jednej sekundy:


Slide25 l.jpg

Liniowe i kątowe prędkości i przyspieszenia związane są relacjami wektorowymi

lub skalarnymi (jeżeli kąt między wektorami jest kątem prostym)

W ruchu po okręgu następuje zmiana kierunku wektora prędkości, co jest związane z pojawieniem się przyspieszenia dośrodkowego, wyrażonego wzorem;

i skierowanego do środka okręgu


Slide26 l.jpg

  • Zadanie 19

    Koło zamachowe o promieniu 20 cm rozpędza się ruchem jednostajnie przyspieszonym, z przyspieszeniem kątowym 0,25 s-2. Po jakim czasie, dla punktów na obwodzie koła, wartość przyspieszenia liniowego będzie równa przyspieszeniu dośrodkowemu? Ile wynoszą te przyspieszenia w tym momencie? Oblicz przyspieszenie wypadkowe. O jaki kąt koło zdąży się obrócić do tego czasu?

  • Zadanie 20

    Ile czasu upływa pomiędzy dwoma kolejnymi momentami spotkań wskazówki minutowej z godzinową?


Slide27 l.jpg

Dynamika

Zasady dynamiki sformułowane zostały przez Izaaca Newtona w 1687 roku.

Pierwsza zasada dynamiki

Pierwsza zasada dynamiki mówi, że jeżeli na ciało nie działają żadne siły lub działają siły równoważące się, to ciało pozostaje w spoczynku lub porusza się ruchem jednostajnym po linii prostej.

Oznacza to, że do podtrzymania ruchu jednostajnego nie potrzeba żadnej siły. W praktyce jednak, prawie każdemu ruchowi towarzyszy opór (tarcie) i siła potrzebna do podtrzymania ruchu jednostajnego jest silą równoważącą opory ruchu. Tak więc i w tym przypadku wypadkowa siła działająca na ciało jest równa zeru.


Slide28 l.jpg

  • Zadanie 21

    Jakie masy m1 i m2 należy zawiesić na linach, aby układ przedstawiony na rysunku pozostawał w spoczynku? Przyjąć:rn3 = 10kg, = 45°, β=30°.

  • Zadanie 22

    Chłopiec ciągnie sanki za sznur, który tworzy kąt 30° z podłożem. Jaką siłą musi działać chłopiec na sanki, aby wciągnąć je na zbocze o kącie 15°? Masa sanek wynosi 10 kg. Tarcie zaniedbać.


Slide29 l.jpg

Druga zasada dynamiki

Jeżeli na ciało działa niezrównoważona siła (wypadkowa sił), to ciało porusza się ruchem przyspieszonym, z przyspieszeniem wprost proporcjonalnym do siły, a odwrotnie proporcjonalnym do masy ciała.

Zazwyczaj zapisujemy ją w postaci wzoru:

Jeżeli działająca siła jest stałą to mamy do czynienia z ruchem jednostajnie przyspieszonym. Przykładem takiego zjawiska jest ruch w jednorodnym polu grawitacyjnym.


Slide30 l.jpg

  • Zadanie 23

    Jaką siłą należy działać na masę 1kg, aby w ciągu 1s podnieść ją na wysokość 2m?

  • Zadanie 24

    Ile czasu zajmuje zsuwanie się ciała z wysokości 1m umieszczonego na równi pochyłej o kącie nachylenia 30°? Porównaj ten wynik z czasem swobodnego spadku z identycznej wysokości. Ciało zsuwa się bez tarcia.


Slide31 l.jpg

Trzecia zasada dynamiki

Trzecia zasada dynamiki mówi, że każdej sile akcji towarzyszy równa co do wartości, lecz przeciwnie skierowana siła reakcji.

Na przykład, lokomotywa ciągnąca wagony działa na nie siłą akcji, ale również wagony działają siłą reakcji hamując ruch lokomotywy.

Stojąc na podłodze działamy na nią siłą ciężkości, z kolei podłoga działa na nas silą reakcji, gdyż inaczej spadalibyśmy w dół.

Podobnie Ziemia przyciąga Księżyc z taką samą siłą z jaką Księżyc przyciąga Ziemię.

Można sformułować ogólny wniosek, że siły wewnętrzne wzajemnie się równoważą. Nie mogą one zatem powodować przyspieszenia układu jako całości, gdyż ich wypadkowa wartość równa się zeru.


Slide32 l.jpg

  • Zadanie 25

    Dwie małpy wiszą na tym samym poziomie na dwóch końcach przełożonej przez idealny blok liny. W pewnym momencie zaczynają się ścigać, wspinając się do góry. Pierwsza małpa porusza się względem liny z prędkością 3 m/s, a druga z prędkością dwa razy większą. Która z małp szybciej dotrze do bloczka, jeżeli ich masy są takie same?

  • Zadanie 26

    Ile wynosi siła wzajemnego oddziaływania między dwoma wagonami tramwaju o masach odpowiednio równych 10 ton i 8 ton, jeśli na pierwszy wagon działa siła 10 kN? Oblicz, z jakim największym przyspieszeniem może poruszać się tramwaj, jeżeli wytrzymałość połączenia między wagonami wynosi 40 kN.

  • Zadanie 27

    Dwa ciała o masach 1kg i 2kg zwisają na linie z dwóch stron nieważkiego bloczka, który obraca się bez tarcia. Ile wynosi naciąg liny? Jaka siła przenosi się na zawieszenie osi bloczka?


Slide33 l.jpg

Prawo powszechnego ciążenia

Siła grawitacyjnego przyciągania się dwóch ciał jest wprost proporcjonalna do iloczynu mas tych ciał, a odwrotnie proporcjonalna do kwadratu ich wzajemnej odległości:

Jest to prawo powszechnego ciążenia, które podał Izaac Newton w 1687 roku.

Stała grawitacji:

została wyznaczona przez H. Cayendisha za pomocą wagi skręceń.

Znajomość rozmiarów Ziemi i przyspieszenia grawitacyjnego pozwała na wyznaczenie jej masy („ważenie Ziemi”), korzystając ze wzoru:


Slide34 l.jpg

  • Zadanie 28

    Jak zmienia się przyspieszenie grawitacyjne, jeżeli przesuwamy się od środka Ziemi ku jej powierzchni?

  • Zadanie 29

    Wiedząc, że masa Księżyca jest 81 razy mniejsza od masy Ziemi, a przyspieszenie grawitacyjne na Księżycu jest 6 razy mniejsze niż na Ziemi, oblicz ile razy promień Księżyca jest mniejszy od promienia Ziemi.

  • Zadanie 30

    Zakładając, że masa Księżyca jest 81 razy mniejsza niż masa Ziemi, oblicz, w jakiej odległości od środka Ziemi, w stosunku do odległości środków Księżyca od Ziemi, znajduje się punkt „równowagi grawitacyjnej” na linii Ziemia-Księżyc.


Slide35 l.jpg

Siła tarcia

Siły tarcia występują między stykającym się powierzchniami.

Tarcie statyczne występuje wtedy, gdy stykające się powierzchnie nie poruszają się względem siebie (np. leżąca na biurku książka, czy toczący się bez poślizgu walec). Siła tarcia statycznego przybiera taką wartość, aby wypadkowa wszystkich sił działających na ciało była równa zeru, gdy ciało się nic obraca. Może ono zatem przyjmować wartości z zakresu:

gdzie: fs jest współczynnikiem tarcia statycznego, a N - siłą nacisku (dzialającą prostopadle do podłoża).

Siły tarcia statycznego nie można określić bez zdefiniowania wypadkowej pozostałych sił działających na ciało. Na przykład, na ciało leżące na wypoziomowanym podłożu działa zerowa siła tarcia. Wystarczy jednak położyć ciało na równi pochyłej, aby, mimo spoczynku, siła tarcia była różna od zera.


Slide36 l.jpg

Tarcie kinetyczne występuje wtedy, gdy stykające się powierzchnie poruszają się względem siebie i jest skierowane przeciwnie do względnego ruchu (hamuje ruch). Tarcie kinetyczne zależy od rodzaju powierzchni (poprzez współczynnik tarcia fk) i siły nacisku (N), i wynosi:

W praktyce, współczynnik tarcia statycznego jest większy niż współczynnik tarcia kinetycznego (trudniej ciało ruszyć z miejsca niż utrzymać je w ruchu). Jednak w większości zadań przyjmuje się równość tych współczynników (chyba, że różność współczynników jest wyraźnie zaznaczona).


Slide37 l.jpg

  • Zadanie 31

    Ciało spoczywa na równi pochyłej o zmiennym kącie nachylenia. Oblicz kąt graniczny, tj. taki powyżej którego ciało zaczyna się zsuwać. Współczynnik tarcia wynosi 0,577.

  • Zadanie 32

    Chłopiec ciągnie pod górę sanki za sznurek skierowany pod kątem 20° do stoku góry, który z kolei jest nachylony pod kątem 30° do poziomu. Ile wynosi siła z jaką chłopiec ciągnie sanki, jeżeli współczynnik tarcia wynosi 0,2, a masa sanek jest równa 20 kg? Przyjmij, że chłopiec porusza się ruchem jednostajnym.

  • Zadanie 33

    Z jakim przyspieszeniem porusza się ciało zsuwające się z równi pochyłej o kącie nachylenia 45°, jeżeli współczynnik tarcia wynosi 0.4?


Slide38 l.jpg

Dynamika ruchu obrotowego

W dynamice ruchu obrotowego używamy następujących pojęć:

(*) Uwaga: jeżeli obrót odbywa się nie względem osi symetrii układu, lub ogólniej — osi głównych, to momentu bezwładności nic można traktować jako wielkości skalarnej - posiada on aż 9 składowych,


Slide39 l.jpg

Druga zasada dynamiki dla ruchu obrotowego przyjmuje postać:

(odpowiednik wzoru F = ma) lub w postaci ogólnej:

odpowiednik wzoru

W ruchu obrotowym odpowiednikiem masy jest moment bezwładności. Wartość momentu bezwładności zależy od rozkładu masy względem osi obrotu. Zmianę tej wartości przy zmianie osi obrotu najlepiej ilustruje twierdzenie Steinera: I = I0 +md2, łączące wartości dwóch momentów bezwładności względem równoległych osi obrotu oddalonych o d, przy czym wskaźnik .„0” odnosi się do osi przechodzącej przez środek masy.


Slide40 l.jpg

Poniżej podane zostały wartości I0 dla wybranych ciał względem osi symetrii:


Slide41 l.jpg

  • Zadanie 34

    Z jakim przyspieszeniem toczy się (bez poślizgu) walec po równi pochyłej o kącie nachylenia 300?


Slide42 l.jpg

  • Zadanie 35

    Przez bloczek o promieniu 10 cm i momencie bezwładności 0,01 kgm2 przerzucono sznurek, na końcach którego zawieszono masy 1kg i 2kg. Ile wynosi przyspieszenie układu, jeżeli sznurek nie ślizga się po bloczku? Ile wynoszą siły naciągu sznurka po obu stronach bloczka?


Slide43 l.jpg

Praca i moc

Praca jest iloczynem skalarnym siły i przesunięcia:

W przypadku zmiennej siły lub zmiennego kąta , pracę można wyznaczyć z pola pod wykresem składowej równoległej siły od przesunięcia, co możemy też zapisać w postaci:

Praca jest formą przekazywania energii. Jeżeli kąt  między siłą a przemieszczeniem jest mniejszy niż 900 to praca jest dodatnia i energia układu rośnie. Dla kąta większego od 900— praca jest ujemna i energia układu małeje.

Dla ruchu obrotowego praca jest iloczynem momentu siły i kąta obrotu:


Slide44 l.jpg

Moc jest stosunkiem wykonanej pracy do czasu:

Moc chwilowa wyraża się wzorem:

Dla ruchu obrotowego wzór ten przyjmuje postać:

Jednostką pracy jest dżul (J), a mocy — wat (W).


Slide45 l.jpg

  • Zadanie 36

    Jaką moc ma silnik tokarki, jeżeli nóż skrawający działa momentem siły równym 70 Nm, a tokarka wykonuje 6 obrotów na sekundę? Sprawność urządzenia wynosi 70%.

  • Zadanie 37

    Chłopiec ciągnie sanki silą skierowaną pod kątem 30° do podłoża, poruszając się ruchem jednostajnym. Jaką pracę musi on wykonać na drodze 50 m, jeżeli współczynnik tarcia wynosi 0,4, a masa sanek wynosi 10kg?

  • Zadanie 38

    Ile wynosi praca wykonana przez siłę tarcia podczas zsuwania się ciała o masie 2 kg umieszczonego na wysokości 2 m na równi pochyłej o kącie nachylenia 60°? Współczynnik tarcia wynosi 0,2.


Slide46 l.jpg

Energia kinetyczna i potencjalna

Rozpędzając ciało do prędkości V trzeba wykonać pracę, która jest zgromadzona w postaci tzw. energii kinetycznej, wyrażonej wzorem:

W ruchu jednostajnym energia kinetyczna jest stała - praca wykonana nad układem jest równa zeru. Również w ruchu jednostajnym po okręgu energia kinetyczna nie zmienia się, bo wypadkowa siła dośrodkowa jest prostopadła do przesunięcia i nie wykonuje pracy.

W ruchu obrotowym energia kinetyczna wyraża się wzorem:


Slide47 l.jpg

W jednorodnym polu grawitacyjnym praca wykonana przy podnoszeniu ciała na wysokość h wynosi:

i wielkość

nosi nazwę energii potencjalnej


Slide48 l.jpg

  • Zadanie 39

    Jaką prędkość osiągnie ciało o masie 1 kg, które pod działaniem stałej siły 20 N jest podnoszone na wysokość 2 m? Prędkość początkowa ciała jest równa zeru.

  • Zadanie 40

    Jaką silą należy działać na walec o masie 2 kg toczący się bez poślizgu, aby rozpędzić go od prędkości 0 do 10 m/s na drodze 10 m?

  • Zadanie 41

    Ciało o masie 5 kg zsuwa się z wysokości 1 m po równi pochyłej o kącie nachylenia 300. Ile wynosi energia kinetyczna tego ciała u podstawy równi, jeżeli współczynnik tarcia wynosi 0,2? Jak wygląda bilans energetyczny układu?


Slide49 l.jpg

Zasada zachowania energii mechanicznej

Pole sił jest zachowawcze, jeżeli praca wykonana w tym polu nie zależy od drogi. Można też powiedzieć, że praca na dowolnej drodze zamkniętej jest równa zeru. Przykładem pola zachowawczego jest pole grawitacyjne, czy też pole elektrostatyczne.

Energia mechaniczna jest sumą energii kinetycznej i potencjalnej.

Zasada zachowania energii mechanicznej mówi, że w polu sił zachowawczych energia mechaniczna układu nie ulega zmianie.


Slide50 l.jpg

  • Zadanie 42

    Z jakiej minimalnej wysokości musi stoczyć się kulka (bez poślizgu), aby wykonać „diabelską pętlę” o promieniu 20 cm ustawioną na końcu równi?

    Rozmiary kulki są zaniedbywalnie małe w stosunku do rozmiarów pętli.

  • Zadanie 43

    Piłeczka pingpongowa uderzając w podłoże traci 20% swojej energii kinetycznej. Oblicz wysokość na jaką dotrze piłeczka po jednokrotnym, dwukrotnym lub trzykrotnym odbiciu od podłoża, jeżeli została zrzucona z wysokości 1 m.

    Jaki ciąg tworzą te wysokości? Ile wynosi droga jaką przebędzie piłeczka do momentu zatrzymania się?


Slide51 l.jpg

Pęd, zasada zachowania pędu

Drugą zasadę dynamiki dla stałej masy możemy zapisać:

gdzie wyrażenie nosi nazwę pędu

Równanie

jest bardziej ogólne i obowiązuje również dla układów o zmiennej masie, dla których nie obowiązuje równanie F = ma.


Slide52 l.jpg

Jeżeli działająca siła jest równa zeru, to:

Równanie to jest zapisem zasady zachowania pędu, która brzmi:

jeżeli na ciało (układ ciał) nie działa żadna siła, lub działają siły równoważące się, to pęd ciała (układu ciał) nie zmienia się.

Pęd ciała ma zasadnicze znaczenie w fizyce. Rozpędzone ciało ma potencjalną „siłę uderzenia”, która zależy nie tylko od jego prędkości, ale również od masy ciała. Porównaj, na przykład, skutki zderzenia samochodu osobowego z muchą oraz ciężarówką poruszającą się z tą samą prędkością co mucha.

Drugą zasadę dynamiki zapisujemy również w postaci:

co oznacza że popęd siły (Ft) jest równy zmianie pędu (p).


Slide53 l.jpg

  • Zadanie 44

    Pod działaniem siły 25 N na drodze 2 m ciało osiągnęło pęd 10 kg mis. Jaka jest masa tego ciała?

  • Zadanie 45

    Ile wynosi średnia siła działająca na ścianę podczas zderzenia z piłką o masie 0,5 kg, jeżeli pada ona z prędkością 5 m/s, odbija się z prędkością 4 m/s, a czas zderzenia wynosi 0,25 s?

  • Zadanie 46

    Pocisk rzucony jest z prędkością 5 m/s pod kątem 60° do poziomu, rozrywa się w najwyższym punkcie lotu na dwie równe części tak, że jedna połówka zatrzymuje się, a następnie opada pionowo w dół. Ile wynosi zasięg rzutu drugiej połówki liczony od punktu wystrzelenia pocisku?


Slide54 l.jpg

Zderzenia

Zderzenia dzielimy na zderzenia sprężyste i niesprężyste.

Różnią się one zachowaniem energii kinetycznej: energia kinetyczna jest zachowana tylko w zderzeniach sprężystych.

W zderzeniach niesprężystych część energii mechanicznej ulega rozproszeniu i wzrasta energia wewnętrzna ciał, która to energia zazwyczaj w postaci ciepła jest oddawana do otoczenia. Szczególnym przypadkiem zderzeń niesprężystych są zderzenia całkowicie niesprężyste, w których ciała łączą się ze sobą po zderzeniu.

We wszystkich zderzeniach działają tylko siły wewnętrzne, dla których wypadkowa jest równa zeru, co prowadzi do spełnienia zasady zachowania pędu.

Zazwyczaj wszystkie zderzenia obserwowane w życiu codziennym są w jakimś stopniu niesprężyste, gdyż podczas występujących odkształceń tracona jest część energii mechanicznej. Jednakże, w niektórych zderzeniach uważamy, że straty energii są tak małe, że można je traktować jako zderzenia sprężyste (np. zderzenie piłeczki pingpongowej ze stołem, zderzenie kul bilardowych). Przykłady zderzeń niesprężystych to: zderzenia samochodów, zderzenie kul ołowianych lub pokrytych plasteliną


Slide55 l.jpg

  • Zadanie 47

    Rozpatrz centralne zderzenie sprężyste dwóch identycznych kul, z których jedna przed zderzeniem spoczywa.

  • Zadanie 48

    W klocek o masie 1 kg zawieszony na nici uderza centralnie pocisk o masie 10 g i prędkości 300 m/s, i grzęźnie w nim. O jaki kąt odchyli się klocek, jeżeli odległość od punktu zawieszenia do środka masy klocka wynosi 1 m?


  • Login