1 / 28

Leksioni 4

Leksioni 4. SËMUNDJET INFEKTIVE. SËMUNDJET INFEKTIVE.

arav
Download Presentation

Leksioni 4

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Leksioni 4 SËMUNDJET INFEKTIVE Tefta Rota

  2. SËMUNDJET INFEKTIVE • Infektivekonsiderohentëgjithaatosëmundjeqëshkaktohenngafaktorëtëndryshëmbiologjikëtëcilët me një term tëpërgjithshëmquhenmikroorganizmadheqëndodhennëmjedisin e jashtëm (tokë, ujë, ajër, aponësipërfaqen e trupittënjeriut), porqëmundtëgjendendhenëbrendësitëorganizmavetëgjalla. Kështu p.sh. nëtraktintretës, nërrugët e frymëmarrjesdhenëaparatinurinargjithnjë ka florëmikrobiale me tëcilënorganizmirealizonnjëgjendjeekuilibri me to, me pakfjalëai “bashkëjeton”. Tefta Rota

  3. SËMUNDJET INFEKTIVE Nëtëvërtetënëmjedisin e jashtëmekzistonnjëuniversmikrobialdhe ne, qëngalindjajetojmëtërrethuar, përtëmosthënëtëmbuluarngamikroorganizmatëshumta. Sipërfaqia e lëkurësdhesipërfaqja e kanalevetëbrendshme me veshjemukozeqëkomunikojnë me mjedisin e jashtëmjanëtëmbushura me njënumërtëmadhmikrobesh, tëcilatnukisjellinasnjëdëmnjeriut normal. Tefta Rota

  4. SËMUNDJET INFEKTIVE Disamikroorganizmashpërndahennëçdopjesëtëglobittokësordhedisatëtjeragjendenvetëmnëdisarajonetëcaktuaragjeografike. Nëdisavendetëzhvilluara, falënivelittëmirëhigjenikdhetëedukatësshëndetësoretëpopullatëspërhapja e mikroorganizmaveështëmë e kufizuar. Vlentëtheksohet se edhenë vende te tilla sëmundjetinfektivepërbejnëmbi 10 milionrasteçdo vit. Tefta Rota

  5. SËMUNDJET INFEKTIVE Është e qartë se janëbërëshumëpërparimenëluftënkundrainfeksioneve, porpër fat tëkeqendeatombetennjëkërcënimseriozpërnjerëzimin. Disasëmundjeinfektive si: lija, fruthi, kolla e mirë, poliomielitietj, janëfrenuarngavaksinimet. Porkohë pas koheshfaqennëmënyrëdramatikesëmundjeinfektivetëreja, tëcilatpërngapërmasatqëfitojnëdhedëmet e rreziqetqëparaqesinmundtëmarrinepitetin e përbashkët “tëtmerrshme”. Kështu SIDA ështëbërëmjaftproblematike sot. Tefta Rota

  6. SËMUNDJET INFEKTIVE Sëmundjetinfektivekanënjënumërkarakteristikashkliniko-morfologjike, tëcilatjanë: 1. Secilaprejtyreshkaktohetnganjëfaktoretiologjik i veçantëdhepavarësishtnumritjashtëzakonishttëmadhtëmikroorganizmaveqënjihen, atomundtëndahennë: bakterie, rikecie, viruse, protozoarë, mykradhekrimba. Evidentimi i faktorëveetiologjik me ekzaminimetbakteriologjike, virologjike, mykologjike e parazitologjikebëntëmundurmjekiminkorrekt. 2. Sëmundjetinfektivekanënjëburiminfeksioni, i ciliduhetzbuluardheeliminuar, përndryshepërhapja e infeksionevevazhdon. Shpeshherësiburiminfeksionishërbennjeriuisëmurë. Tefta Rota

  7. SËMUNDJET INFEKTIVE 3. Infektimirealizohet me njërrugëtëcaktuar. Mbikëtëbazëmundtëkemiinfeksioneaerogjene, gastrointestinale, parenterale, seksuale, infeksionengamanipulimetmjekësore. Kështu p.sh. intubimet, kateterizimetetj. 4. Sëmundjetinfektivemundtëpërhapensirastesporadike, porzakonishtatokanëmundësitëshpërthejnënëepidemi. Epidemitë e mëdhaqëpërhapennëtëgjithëbotënquhenpandemi. 5. Zhvillimiisëmundjeveinfektivebëhet me fazatëpërcaktuara, pavarësisht se kohëzgjatjadhekarakteristikat e tyrejanëjotënjëjtapërsëmundjetëndryshme. Tefta Rota

  8. SËMUNDJET INFEKTIVE Fazatkeyesoretëzhvillimittësëmundjeveinfektivejanë: a. Faza e inkubacionit • Me këtëkuptojmëperiudhënkohorengainfektimiderinëshfaqien e shenjaveklinike. Kjoshkonngadisaditëderinënjëvit. b. Faza e fillimittësëmundjes • Fillimimundtëjetëishpejtëdheifuqishëm, kështundihmonpërvënien e menjëhershmetësëmundjes, osefillongradualisht pa e kuptuarsëmundjen. Tefta Rota

  9. SËMUNDJET INFEKTIVE d. Faza e zhvillimitkliniko-morfologjiktësëmundjes • Çdosëmundjeinfektive ka specifikat e veta, pornëpërgjithësiduhetthënë se mundtëketëecuritëzakonshmeosetëndërlikuar. Nëshumicën e rastevejanëndërlikimeqëbëhenrrezikpërtësëmurin. e. Faza e përfundimit • Kjomundtëjetë me shërimtëplotëosetëmbetet me pasojagjatëgjithëjetës. Tefta Rota

  10. SËMUNDJET INFEKTIVE 6. Pavarësisht se ngasëmundjainfektivevuanigjithëorganizmi, shumicaprejtyre, dëmtiminkryesor e kanëtëpërqëndruarnëndonjë organ, kështu p.sh. skarlatinaosedifteriadëmtiminkryesor e përqëndronnëgrykë, tifodhedizanterianëzorrë, gripidhefruthinërrugët e frymëmarrjes, hepatitinëmëlçi, meningitis nëcipat e truritetj. 7. Zhvillimiisëmundjeveinfektive, gravitetidhemënyra e përfundimittëtyrekushtëzohetshumëngagjendja e përgjithshme e njeriutndajsaj. 8. Kuadrikliniko- morfologjikisëmundjeveinfektive, nëkohën e sotmeështëmodifikuarmjaft, sidomosngaantibiotikoterapitë. Kjoështëarsyejaqëatoshfaqennë format e tyreatipike. Tefta Rota

  11. Infeksionetbakteriale • Sepsis – Me këtëkuptohetnjëgjendjeinfektive e veçantë e cilazhvillohetnëindividëqëkarakterizohenngaulja e reaktivitetittëpërgjithshëmosespecifiktëorganizmitpërtëreaguarndajshkaktarëvetëndryshëmdhepërtëpenguarpërhapjen e infeksionitnëgjithëtrupin. Shkaktarigjendjesseptikemundtëjenëtëgjithamikroorganizmat, porkryesishtjanëkokët- pirogjenë. Përzhvillimin e sepsitduhetnjëvatërprimareqë e mbantëgjallësepsin, p.sh njëinfeksionilëkurës, infeksionurinar, infeksionnëgojë, veshetj. Njihendy forma kliniko-morfologjiketësepsit: Septicemia dheSeptikopiemia. Tefta Rota

  12. SËMUNDJET INFEKTIVE • Septicemia –Ështënjëinflamacion purulent ilokalizuardikudheqëpërparonnëdrejtimtëgjendravelimfatiketërregjionitpërkatës. • Septikopiemia – Karakterizohetngaprania, përveçvatrësseptike, edhetëshumëvatravetëtjerainflamatoresirezultatipërhapjes se infeksionit me rrugëhematogjene. Tefta Rota

  13. SËMUNDJET INFEKTIVE • Stafilokoksitë – Quheninfeksionet e shkaktuarangastafilokokusi p.sh: laringiti, pneumonia, folikulite, dermatiteetj. • Streptokoksitë – Quheninfeksionetngallojet e ndryshmetëstreptokokut. Format mëspecifikejanë: ErizipeladheSkarlatina. • Meningokoksitë – Quheninfeksionet e shkaktuarangameningokokudheqëjepmeningit cerebrospinal (preksipat e trurit). Tefta Rota

  14. Tifoabdominale • Tifoabdominale – Shkaktohetngadisamikrooganizma gram negative qëpërbëjnëgrupin e salmonelave. Infektimibëhetngauji, ushqimet e kontaminuara, prandajmundtëshpërthejnënëepidemi. Kryesishtdëmtimetjanënëzorrën e hollë, ileum. Tefta Rota

  15. Difteriabacilare • Dizanteriabacilare – Shkatohetngagrupiishigelaveqëjanëmikrobeintestinale gram negative. Infektimibëhet me rrugëgastrointestinalengapersoniisëmurëosengambartësit e shëndoshë. Tefta Rota

  16. SËMUNDJET INFEKTIVE • Difteria –Ështësëmundjeinfektive e rëndëqëprekkryesishtfëmijët e pavaksinuar. • Kolera – Shkaktohetngavibrioniikolerësiciliështënjëbacil gram negativ. Infektimibëhetnërrugëperorale. • Antraksi – Plasjaështësëmundje e vjetër me origjinëbakteriale. Shkatohetnga bacilli iantraksitqëështë gram pozitiv. Buriminfeksionijanëkafshët e infektuara, sidomosdhentë. • Tetanozi – Është clostridium tetani, bakteranaerob gram pozitiv. Kybakterështëipranishëmnëzorrët e kafshëveshtëpiakedhepasibienëkontaktmëambientin e jashtëm (nëtokë), kryhetinfektimi. Portëhyrjejeshërbennjëplagë. Tefta Rota

  17. SËMUNDJET INFEKTIVE • Kolla e mirë – Pertusis, ështësëmundje e moshësfëminore. Bacilidepërtonnëorganizmin e njeriut me anëtëfrymëmarrjes. • Lepra – SëmundjaHanses ka njëperiudhëinkubacionishumëtëgjatë (derinë 20 vjet). Kjovështirësonshumëidentifikimin e burimittëinfeksionitdhemënyravetëinfektimit. • Sifilizi - Ështësëmundjeinfektivekronikeqëbënpjesënëgrupin e sëmundjevevenerianesepsemerret me kontaktinseksual. Mëparë ka qenësëmundje e shpeshtëdhe e rrezikshme. Tefta Rota

  18. SËMUNDJET INFEKTIVE • Bruceloza – Infektimibëhetnëpërmejtqumështitdhenënproduktevetëtij. Merretngagjedhët, dhentëdhederrat. • Murtaja – Ështësëmundjeinfektiveakute e shkaktuarngabakteripasterelapestit. Infektimibëhetngabrejtësitshtëpiakëdhetëegërnëprmjetpleshtave. • Tifojaekzantematike – Tifoja e morrittransmetohetnëpërmjetpickimittëmorrave. Nëtëkaluarën ka shperthyernëepidemisidomosnësituatatëvështiraekonomiko-shoqërore. Tefta Rota

  19. Infeksionetvirale • Infeksioneveviraleiduhetkushtuarnjëvëmendje e rëndësishmepasijanëshumëtëshpeshta. Njënumërimadhityreshpërthejnënëepidemimasive, madjedhepandemi. Tëgjithavirozatpërbëjnënjëshkaktepërtërëndësishëmtëpaaftësisëtëpërkohëshmetënjerëzvenëpunë. • Virozatprekintëgjithaorganet, si sisteminnervor, sisteminrespirator. Virozatndahennë: virozaparenkimatoze si parotiti, hepatitis viral, dhevirozalimfotrope si munonukleozainfektivedhe SIDA. Tefta Rota

  20. SËMUNDJET INFEKTIVE • Gripi – Ështënjësëmundjemjaft e përhapur. Nuk ka vit qëtë mos shpërthejëepidemi e kësajsëmundjedheshpeshatojanëshumëtëgjëradhemarrinvlerat e pandemive. Njihentre tipe virusitëgripittëcilëtemërtohenvirusi A, B dhe C. Virusi A nukinfektonvetëmnjerëzitporedhekafshët si psh, derrat, kuajtdhezogjtë. Ndryshengavirusi A, virusit B dhe C prekinnjerëzit, sidomosfëmijët. Virusi i gripitmundtëshkatojëpneumoni. Tefta Rota

  21. SËMUNDJET INFEKTIVE • Fruthi – Ështënjëinfeksionakut. Ai ështëspecifikpërnjeriun, prekfëmijëtdhe ka karakterendemik. Infeksionipërhapetnërrugëaerogjene. • Parotiti – Prekgjendrënparotis. Edheky virus hynnëorganizëm me rrugëaerogjene. • Varicela – Ose lia e dhenëve. Prekfëmijët. Shfaqet me vezikulatëvoglanëtëgjithëtrupin. Zakonishtkalonlehtë, me përjashtimtërastevekurkomplikohet me pneumoni. • Mononukleozainfektive – ËshtënjësëmundjelimfoproliferativeqëshkaktohetngavirusiEbstein- Barr. Infektimindodhnëkontaktin e ngushtë me tësëmurin. Tefta Rota

  22. SËMUNDJET INFEKTIVE • Sindroma e imunodeficencëssëfituar ose SIDA – Kjosëmundjeështëdiagnostikuarpërherëtëparënë 1981, dhebrendanjëkohetëshkurtërajomorrinjërëndësitëjashtëzakonshmepërvdekshmërinë e lartëqë ka arritur. Buriminfeksionijanëtësëmurëtdhebartësit e shëndoshëtëvirusit (seropozitivë). Transmetimibëhetmërrugëseksuale, me transfusion gjakuaposhiringaetj. • Shfaqjetfillestaretësëmundjes (dobësi, rënienëpeshë, anoreksi, subfebrilitet, djersëetj) janëtëpërgjithshmedhejospecifike. Elementipatologjikmëkryesorështëlimfoadenopatia e gjeneralizuar e shoqëruar me limfopeni. Uletimuniteti, përkëtëarsyendërlikohet me infeksione. Tefta Rota

  23. SËMUNDJET INFEKTIVE • Malaria– Shkaktohetprejnjëprotozoariqëquhetplazmodiumi i malaries. Tek ne ka qenësëmundjeshumë e përhapur, por sot ështëzdukurplotësisht. Kjosëmundjetransmetohetngamushkonjat. Tefta Rota

  24. Leishmanioza • Leishmanioza – Ështësëmundjeparazitareqëshkaktohetnga leishmania. Infektimibëhetprejqenit. Prekkryesishtfëmijëtdheshoqërohet me hepatosplenomegali. Tefta Rota

  25. SËMUNDJET INFEKTIVE • Amebiaza - Ose dizanteriaamebikeqëshkaktohetnganjëprotozoar me emrinEntamoebahistolytica. Lezionetbazë i jepnëzorrën e trashë me uleracione. • Toksoplazmoza– Shkaktohetngaprotozoari me emrintoxoplazma gondi. Infektimindodhngafeçet e maceveapongamishi i derrit ose qengjitqënukkanëpasurpërpunimin e mjaftueshëmtermik. Tefta Rota

  26. Infeksionetmykotike • Kandidoza– Infeksionqëshkaktohetngagrupi i kandidavetëcilëtjanësaprofitetëzakonshmetëlëkurës, gojës, tubittretës. • Helmintiazat – Sëmundjeinfektiveqëshkaktohenngakrimbat e ndryshëm. Ka disallojekrimbashqëjapinsëmundjetëndryshme. • Ekinokokoza– Shkaktohetngaechinococcusgranulosus. Forma adulte tëparazititjetojnënëzorrët e qenit, ujkut, çakallit. Ky mikrobmerret me produktet e mishittëinfektuar. Ështënjësëmundje e shpeshtënëvendetblektorale. Tefta Rota

  27. Askaride Tefta Rota

  28. Literatura • ShyqyriSubashi, EduartHaxhihyseni “AnatomiaPatologjike” (f. 391- 455) Tefta Rota

More Related