STYLISTYKA
Download
1 / 42

STYLISTYKA - PowerPoint PPT Presentation


  • 153 Views
  • Uploaded on

STYLISTYKA. leksyka. środki stylistyczne. tropy stylistyczne. stylizacje. LEKSYKA. LEKSYKA. fleksja słowotwórstwo neologizmy słowa-klucze. FLEKSJA.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' STYLISTYKA' - anevay


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

STYLISTYKA

leksyka

środki stylistyczne

tropy stylistyczne

stylizacje



Leksyka
LEKSYKA

  • fleksja

  • słowotwórstwo

  • neologizmy

  • słowa-klucze


Fleksja
FLEKSJA

  • odmiana wyrazów polegająca na ich zmianach morfologicznych poprzez dodanie końcówki gramatycznej, prefiksu lub przekształcenie samogłoski rdzennej

  • w jej ramach wyróżniamy :

  • *deklinację

  • *koniugację


S owotw rstwo
SŁOWOTWÓRSTWO

  • zespół form i morfemów gramatycznych służących do tworzenia wyrazów według przyjętych w danym języku reguł


Neologizmy
NEOLOGIZMY

  • wyrazy nowo utworzone

  • zwykle na podstawie słów już istniejących

  • powstają w związku z koniecznością nazwania nowych sytuacji lub w obrębie języka poetyckiego

  • służą celom ekspresyjnym

  • wyróżniamy:

  • - neologizmy słowotwórcze

  • - neologizmy semantyczne


SŁOWA-KLUCZE

  • podświadomie używane, niezależnie od intencji autora

  • nadbudowują się na polu skojarzeń i polu znaczeniowym

  • są znamienne dla danego tematu lub świadczą o określonej manierze twórczej

  • nadbudowują treści metafizyczne, wyobrażenia



ŚRODKI STYLISTYCZNE

  • onomatopeja

  • aliteracje

  • harmonia głoskowa

  • akcent

  • intonacja


ONOMATOPEJA

Oddanie dźwięków lub odgłosów za pomocą głosek

PRZYKŁAD

„Tkacze tkają łatki tkanin

w tkalni skacze tkacka dratwa,

furkot, terkot, gra im w krtani,

zatkał tkanki i pogmatwał.”

J. Grot, Tkacze


ALITERACJA

Powtórzenie jednakowych głosek lub zespołów głoskowych na początku wyrazów sąsiadujących ze sobą w tekście albo zajmujących analogiczne pozycje w wersie bądź zdaniu

PRZYKŁAD

„zwija się zaułek zawiły

zagubiony we własnych załomach”

J. Czechowicz, Elegia uśpienia


HARMONIA GŁOSKOWA

wprowadzenie tylko jednej samogłoski np. „a” jako elementu sylabotwórczego w przysłowiu

Przykład

Wart pałac Pacaa Pac pałaca

układy samogłoskowe w poszczególnych wersach są identyczne lub bardzo podobne


AKCENT

pełni funkcję segmentacyjną, jego obecność wyodrębnia spośród wypowiedzi poszczególne jednostki znaczeniowe

w polszczyźnie regułą jest akcent paroksytoniczny, akcent oksytoniczny występuje w wyrazach jednosylabowych, a proparoksytoniczny najczęściej w wyrazach pochodzenia obcego

PRZYKŁAD

poEtyka

matemAtyka


INTONACJA

Zmiany wysokości tonu wyodrębniające i różnicujące pewne segmenty w obrębie strumienia mowy

Intonacja zdaniowa

- zróżnicowanie wysokości tonu w obrębie zdania

^ intonacja wznosząca - ANTYKADENCJA

Byłeś w teatrze?

^ intonacja opadająca - KADENCJA

Poszedłem na wykład

Intonacja wierszowa

- zróżnicowanie wysokości tonu w obrębie wiersza



TROPY STYLISTYCZNE

  • wieloznaczność

  • alegoria

  • ironia

  • metafora


WIELOZNACZNOŚĆ

  • inaczej POLISEMIA

  • „wieloznaczność słów, wyrażeń, zdań, lub innych składników wypowiedzi, zależna od zróżnicowania ich – kontekstu oraz sytuacji użycia”

  • zapewnia tworzenie nieskończonej wielości informacji, czasem będących źródłem nieporozumień

  • w języku poetyckim słowa wieloznaczne uruchamiają różne warianty znaczeniowe.


A oto przyk ad
A oto przykład

ZAMEK

ZAMEK


ALEGORIA

  • pojedynczy motyw lub rozwinięty zespół motywów w utworze lit. lub dziele plastycznym, który poza znaczeniem dosłownym i bezpośrednio przedstawionym ma jeszcze inne, ukryte, (alegoryczne)

  • charakter konwencjonalny, co odróżnia ją od SYMBOLU

  • znaczenie alegoryczne zbudowane na fundamencie dosłownego

  • odczytanie znaczenia alegorycznego wymaga pewnej erudycji



LITERACKI PRZYKŁAD ALEGORII

Lecz wy, coście mnie znali, w podaniach przekażcie,

Żem dla ojczyzny sterał moje lata młode;

A póki okręt walczył – siedziałem na maszcie,

A gdy tonął – z okrętem poszedłem pod wodę…

Juliusz słowacki, testament mój



IRONIA

  • właściwość stylu polegająca na sprzeczności między dosłownym znaczeniem wypowiedzi a jej znaczeniem właściwym, nie wyrażonym wprost, ale zamierzonym przez autora i zazwyczaj rozpoznawalnym dla odbiorcy.

  • zakwestionowanie znaczenia dosłownego odbywa się często przez intonację lub mimikę.

  • przykłady ironii:

  • * ironia losu

  • * ironia romantyczna

  • * ironia sokratyczna


Szczęsny! kto będąc mężem znakomitym,

Otrzyma order o późnej siwiźnie;

Lecz szczęsny dwakroć, kto ma córki przy tym,

Bo na cóż? zdadzą się wstążki – mężczyźnie!...

Dlatego: byłby nad wszystkie zaszczytem

Order podwiązki lub złotej – ostrogi,

Gdyby!... dawano oba – w liczbie mnogiej.

Jan Kochanowski, Szczęście


METAFORA

  • wyrażenie, w którego obrębie następuje zamierzona przemiana znaczeń składających się na nie słów.

  • nowe, zmienione znaczenie, zwane metaforycznym, kształtuje się zawsze na fundamencie znaczeń dotychczasowych pod presją szczególnych okoliczności użycia.

  • metafory poetyckie mają zaskakiwać, zastanawiać czy zachwycać odbiorcę, stanowić dlań wymagającą rozwiązania zagadkę.


Rodzaje metafor
RODZAJE METAFOR

  • substytucyjna

  • porównawcza

  • interakcyjna


Metafora substytucyjna
METAFORA SUBSTYTUCYJNA

  • wprowadzona zostaje do wypowiedzi w drodze substytucji zamiast zwykłego określenia metaforycznego

  • interpretacja wymaga zrekonstruowania właściwego ekwiwalentu dla wszystkich jej składników


Przyk ad
PRZYKŁAD

RYSZARD

jest

lwem


Metafora por wnawcza
METAFORA PORÓWNAWCZA

  • teoria ta upatruje motywacji metafory w podobieństwach lub w rozmaitych pokrewieństwach między zjawiskami czy obiektami, których nazwy zostały w metaforze zestawione lub podmienione


PŁOMIEŃ MIŁOŚCI

+

=

O żywy płomieniu miłości,

Jak czule rani siła żaru twego

Środka mej duszy najgłębsze istności!

Bo nie masz w sobie już bólu żadnego!

Skończ już! – jeśli to zgodne z twym pragnieniem!

Zerwij zasłonę tym słodkim zderzeniem!

Jan od Krzyża, ŻYWY PŁOMIEŃ MIŁOŚCI


Metafora interakcyjna
METAFORA INTERAKCYJNA

  • traktuje ona wyrażenie metaforyczne jako obszar współoddziaływania dwóch przynajmniej dziedzin, z których jedna (główna) zostaje przekształcona, przez system skojarzeń typowych dla drugiej


ocean miłości

a łączy to wszystko….


REMBRANDT, Syn marnotrawny


Ostatnie słowo

od ust sobie odejmę:

podzielę się z wami milczeniem

J. Przyboś, Na wzniesieniu najdalszym

o wodo urzeczona,

rzeko uwodzicielska

Z. Bieńkowski, Wstęp do poetyki, IV



STYLIZACJA

  • celowe naśladowanie w wypowiedzi realizujacej określony styl niektórych właściwości stylu innego, wyraziście rozpoznawalnego jako cudzy i zewnetrzny

  • w wypowiedzi stylizowanej, poprzez zderzenie różnych sposobów mówienia, tworzą się nowe wartości zdarzeniowe i artystyczne

  • stylizowanie języka dzieła literackiego może obejmować wszystkie jego warstwy

  • każdy przejaw stylizacji jest w utworze zabiegiem celowym i pełni określone funkcje

  • wyróżniamy:

  • STYLIZACJE BRZMIENIOWĄ

  • STYLIZACJE BIBLIJNĄ


STYLIZACJA BRZMIENIOWA

imitowanie, za pomocą celowego ukształtowania brzmieniowego wypowiedzi, jakości brzmieniowych charakterystycznych dla jakichś innych wypowiedzi

PRZYKŁAD

„Przez gwiezdne niebo jak przez durszlak

Noc sieje źdźbła mdłe blasków ostrych

Gwóźdź Kasper mknie przez twardych dróg szlak

I idą za nim słupy wiorst pstre.”

J. Tuwim, Jeszcze jeden wiersz poety Andrzeja Wiktora Butnego


STYLIZACJA BIBLIJNA

ukształtowanie języka wypowiedzi według wzorów stylistycznych Biblii

może przejawiać się w leksyce, frazeologii, szyku wyrazów, składni, płaszczyźnie intonacyjno-brzmieniowej, we wprowadzeniu symboliki oraz elementów wizjonerskich

efektem jest nadanie wypowiedzi tonacji uroczystej i podniosłej, kształtowanie obrazu „ja” mówiącego jako niezwykłego autorytetu, objawiającego istotne i niepodważalne prawdy

występuje w kazaniach, publicystyce politycznej, utworach literackich

często stosowali ją pisarze romantyczni, łącząc ją z profetyzmem



Bibliografia
Bibliografia

  • Słownik terminów literackich, pod red. J. Sławińskiego, Warszawa 2002

  • M. Black, Metafora, w: Studia z teorii literatury. Archiwum przekładów „Pamiętnika literackiego”, t.1, pod red. M. Głowińskiego, H. Markiewicza, Wrocław 1977.

  • H. Markiewicz, Semantyka śmiałej metafory, przeł. R. Handke, w: Studia z teorii literatury, dz. cyt.

  • P. Łaguna, Ironia jako postawa i jako wyraz, Kraków 1984 (rozdz.I,II)

  • S. Sawicki, Z zagadnień semantyki poetyckiej Norwida, w: tegoż, Poetyka. Interpretacja. Sacrum, Warszawa 1981.

  • Zarys poetyki, pod red. E. Miodońskiej-Brokes, A. Kulawika, M. Tatary, Warszawa 1978.

  • K. Wyka, Słowa-klucze, w: tegoż, O potrzebie historii literatury, Warszawa 1965.


PREZENTACJE PZRYGOTOWAŁY

Monika Popek

Weronika Rulis

Katarzyna Samuel


ad