Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 22

PHAÂN TÍCH CAÁU TRUÙC TINH THEÅ BAÈNG PHÖÔNG PHAÙP NHIEÃU XAÏ TIA X PowerPoint PPT Presentation


  • 121 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

PHAÂN TÍCH CAÁU TRUÙC TINH THEÅ BAÈNG PHÖÔNG PHAÙP NHIEÃU XAÏ TIA X. PHAÀN II . Ñeå nghieân cöùu caáu truùc cuûa tinh theå ta phaûi chieáu vaøo tinh theå caùc böùc xaï coù böôùc soùng nhoû hôn hay baèng khoaûng caùch giöõa caùc nguyeân töû trong tinh theå, töùc laø:    tia X, tia  . .

Download Presentation

PHAÂN TÍCH CAÁU TRUÙC TINH THEÅ BAÈNG PHÖÔNG PHAÙP NHIEÃU XAÏ TIA X

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

PHAN TCH CAU TRUC TINH THE BANG PHNG PHAP NHIEU XA TIA X

PHAN II


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

e nghien cu cau truc cua tinh the ta phai chieu vao tinh the cac bc xa co bc song nho hn hay bang khoang cach gia cac nguyen t trong tinh the, tc la: tia X, tia .

S

.

2

Vet tia ti

Mat tinh the

I. CONG THC NHIEU XA

CUA VULF BRAGG

1. NHAN XET CHUNG

Nhng tia X cho hnh anh ro net vi o chnh xac cao hn

Dung tia X.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

Tia X c tao ra nh ong phat tia X. Bc song ngan nhat ma ong co the phat ra lien quan ti hieu ien the gia anod va catod cua ong phat tia bi cong thc:


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

I

II

F

G

III

C

A

E

d

B

2. Cong thc nhieu xa cua Vulf Bragg:

Chieu mot chum tia X song song va n sac (co xac nh) len mot tinh the di goc trt oi vi mot ho mat mang nao o.

Chum tia X se phan xa tren cac mat thuoc cung ho o di cung goc . Ta co:

Cac tia phan xa t cung 1 mat mang (tia I, II) co hieu ng i:

= AG FE = 0

Cac tia phan xa tren cung 1 mat mang cung pha nhau.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

I

II

F

G

III

C

A

E

d

B

  • Goi la hieu ng i cua cac tia phan xa t cac mat lan can nhau ta co:

    = AB AC

    ma :

    AB = d(1 cos2)/sin = 2dsin2/sin

    AB = 2dsin

Trong quang hoc, ieu kien e cac tia song co cung bc song co cc ai giao thoa la:

2dsin = n : ieu kien nhieu xa cua Vulf Bragg


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

au do

Mat nguyen t, ion hay phan t

NHAN XET

  • Thc nghiem chng to cong thc Vulf Bragg co o chnh xac rat cao. Mac du cong thc nay suy ra t mot iem xuat phat ro rang khong ung ve mat vat l, o la s phan xa tia X tren nhng mat nguyen t tng tng.

  • Ch nhng phep o that chnh xac mi phat hien c nhng sai lech cua cong thc, nhng sai lech o lien quan ti hien tng khuc xa cua tia X trong tinh the.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

Lay 1 iem bat k lam goc O, ve vec t thoa:

B

2

O

A

II. CAU PHAN XA CUA EWALD

Ewald a ra mot phng phap n gian vao viec giai quyet bai toan sau:

Cho mot chum tia X ti, bc song ri tren mot tinh the at mot hng cho trc. Hoi co tia phan xa nao khong? Hng cua no nh the nao?

  • goc tai O.

  • phng trung vi phng cua tia X ti.

  • o ln cua k :


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

  • Tng tng at tinh the tai v tr ngon cua . Goi A la ngon cua vect . Lay A lam goc ve mang ngc cua tinh the o.

  • T O ve mot mat cau tam O, ban knh bang k = . ieu kien nhieu xa Vulf Bragg se thoa, tc la se co tia nhieu xa neu co nut cua mang ngc nam tren mat cau nay.

B

2

O

  • Ve vect vect noi 2 nut cua mang ngc. Tia nhieu xa se truyen theo chieu cua vect thoa:

A

Gia s co nut cua mang ngc nam tren mat cau nay tai B.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

k

k

G

2

CHNG MINH

T (1) va (2) suy ra:

2dhklsin =


Da ng to ng qua t cu a ie u kie n nhie u xa vulf bragg

DANG TONG QUAT CUA IEU KIEN NHIEU XA VULF - BRAGG

Cong thc Vulf Bragg co the viet di dang tong quat sau:

Tia phan xa se ng vi nhng nut nao cua mang ngc nam tren mat cau Ewald.

Neu khong co nut nao tren mat cau, tc khong co tia nhieu xa. Nhng neu quay tinh the quanh A, luc o mang ngc quay theo, v vay bao gi cung co the a mot nut bat k Ghkl len mat cau neu Ghkl 4/.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

  • Dng cau Ewald cho phep tm bang hnh hoc nhng tia nhieu xa gay bi mot tia ti cho trc tren mot tinh the.

  • ay la phng phap ai cng khai thac cua anh nhieu xa.

NHAN XET

  • Cong thc Vulf Bragg ung vi moi loai song truyen trong moi trng tuan hoan. V vay, trong nhieu trng hp con co the dung chum electron hay chum ntron co nang lng thch hp vao viec phan tch cau truc tinh the.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

III. CAC PHNG PHAP CHUP TINH THE BANG TIA X

  • Moi tinh the cua mot loai vat chat co d ac trng rieng cho mnh khong lan vi cac chat khac du cac tinh the khac loai co cung cau truc.

  • Trong phan tch cau truc: biet , o bang thc nghiem (anh nhieu xa) Xac nh c d.

  • Mot chum tia ti S ri tren mot ho mat mang vi mot goc bat k noi chung khong cho tia nhieu xa S v ieu kien Vulf Bragg cha thoa. Muon thu c chum tia nhieu xa ngi ta dung mot trong hai cach sau:

  • Gi co nh tinh the va tia ti: thay oi cua chum tia ti dung tia trang: phng phap Lauer.

  • Gi = const, v tr tia ti co nh: xoay tinh the e goc thay oi t 0 90o se co mot v tr phu hp ieu kien Vulf Bragg thu c tia nhieu xa: phng phap Debye - Scherrer, phng phap n tinh the xoay.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

1. PHNG PHAP LAUE

  • Dung chum tia X trang chieu qua mot diapham roi vao mot n tinh the gan tren gia.

  • ng vi moi ho mat mang bat k lam vi tia ti mot goc nao o se co mot bc song thch hp e thoa ieu kien Vulf Bragg cho anh nhieu xa.

  • Qua anh nhieu xa ta co the xac nh c:

    • Tnh oi xng cua tinh the.

    • Ap dung c cho cac tinh the co hnh dang khong hoan chnh.

    • nh hng c tinh the.

    • Nghien cu lech mang: vet nhieu xa dai lech mang.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

BUONG CHUP LAUE

  • Gom au giac ke, ni at n tinh the vi nh hng xac nh so vi chum tia ti va buong phim phang at trc giao vi chum tia ti.

  • Neu mau u mong e tia X xuyen qua, ngi ta chup theo s o truyen qua va anh nhieu xa nhan c goi la anh Laue truyen qua, goi tat la anh Laue.

  • Neu mau day, chup theo s o phan xa va anh nhieu xa nhan c goi la anh Laue ngc hay con goi la epigram.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

ONG PHAT TIA

Ong phat tia lam viec che o bc xa lien tuc, tc ien ap u be e bc xa ac trng hoac cha co hoac co nhng vi cng o thap.

Nh bc xa lien tuc, chum tia a sac co bc song thay oi t :

min= 0,2.10-10 m en max = 2.1010 m

ANH NHIEU XA

Anh nhieu xa gom mot loat cac vet nhieu xa. Cac vet nay the hien tnh oi xng cua tinh the theo cach nh hng tinh the luc chup.

Phng phap Laue thng dung e xac nh hng truc tinh the va tnh oi xng cua tinh the.


Thie t b chu p pho ba ng ph ng pha p laue

THIET B CHUP PHO BANG PHNG PHAP LAUE


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

2. PHNG PHAP N TINH THE QUAY

  • Dung tia X n sac chieu qua diapham ti tinh the nam truc cua buong chup co ban knh 57,3 mm.

  • Tinh the quay quanh truc vi toc o 2 vong/phut.

  • Dung phng phap nay e xac nh thong so mang T cua chuoi trung vi truc quay cua tinh the. Khi o ch can quay tinh the dao ong t 5o 15o.

  • Trng hp can ch so hoa cac vet nhieu xa ta phai xoay tinh the toan vong.

  • Chu y khi lap tinh the phai trung truc quay vi mot truc quan trong cua tinh the.

  • Ngi ta thng chup ba anh nhieu xa vi truc quay trung vi truc [100], [010] va [001].


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

3. PHNG PHAP CHUP PHIM DEBYE SHERRER

( PHNG PHAP BOT)

  • Khi chieu mot chum tia X vao mau vi bc song , bao gi cung co nhng manh tinh the ngau nhien nam theo hng sao cho mat mang d cua chung thoa ieu kien Vulf Bragg Khi o no se cho tia nhieu xa. Cac tia nay nam tren ng sinh cua mot non tron xoay co nh la mau truc la tia ti vi na goc nh la 2.

  • ng vi nhng ho mat mang d khac cua tinh the ta co cac mat non tia nhieu xa khac nhau vi ieu kien d /2(e sin 1).

  • Phng phap bot cho phep xac nh c goc cua tia nhieu xa bi cac ho mat mang khac nhau

  • tnh c d qua ieu kien Vulf Bragg.


Buo ng chu p trong ph ng pha p debye scherry

BUONG CHUP TRONG PHNG PHAP DEBYE-SCHERRY


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

  • Buong chup bang kim loai co mot diapham xuyen qua thanh e co mot chum tia X song song manh t ngoai roi vao cot mau.

  • oi dien vi diapham la mot man huynh quang nho e ieu chnh buong chup cho tia X ri vuong goc mau.

  • Mau a tinh the dang bot hoac mot so ln cac manh tinh the nho c 1/100 1/1000 mm phan bo hon on c nen thanh khoi, thong thng co dang mau tru, ng knh 5 8 mm. Ngoai ra co the dung mau phang.

Phim c lap sat thanh trong buong chup va buong chup c che toi hoan toan.

Vi cac ho mat mang dhkl thoa ieu kien Vulf Bragg ta se thu c tren phim cac tia nhieu xa la cac vach hnh tru oi xng qua vet tia ti.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

4. PHNG PHAP NHIEU XA KE (diffractometer)

(PHNG PHAP EM XUNG)

  • La phng phap ghi nhan anh nhieu xa Rntgen bang cach em so lng xung (hoac toc o tao xung) sinh ra trong ong em kieu ion hoa hoac kieu nhap nhay.

  • u iem:

  • Cho phep trong vong vai chuc phut ghi c toan bo bieu o nhieu xa cua vat lieu, trong khi o theo phng phap chup anh phai mat vai gi hoac lau hn.

  • Qua trnh phan tch, gia cong so lieu thc nghiem cung n gian, nhanh chong va chnh xac hn.


Pha n t ch ca u tru c tinh the ba ng ph ng pha p nhie u xa tia x

I

t1

t2

  • Mau: co dang a phang tron ~ 2 cm, day 1 2 mm khi chup mau quay trong mat phang quanh truc cua no.

  • Ong em: Tai v tr nhan tia nhieu xa.

  • Goc xoay: thay oi t O 90o, buong ion hoa xoay theo vi toc o goc 2.

  • V tr cua ong em co o chnh xac ti 0,01o. V ch ghi cac vach nhieu xa nam mot pha tia ti nen v tr goc Oo phai that chnh xac (hieu chnh goc Oo da vao mau chuan a biet trc.

  • Dung nhieu xa ke cho phep xac nh cng o tia nhieu xa cua mot vach theo thi gian.

  • Bang phng phap ion hoa, da vao so lng xung tao ra trong mot n v thi gian co the anh gia c cng o cua tia Rntgen.

t


  • Login