Signaleren maar eerst even dit
Download
1 / 37

SIGNALEREN … maar eerst even dit! - PowerPoint PPT Presentation


  • 104 Views
  • Uploaded on

SIGNALEREN … maar eerst even dit!. Workshop voor leernetwerkbijeenkomst LVB en verslaving 29 mei 2012 Marijke Bouts Mondriaan Verslavingspreventie Tel. 046 457 10 60. Hoe herken je probleem gebruik?.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' SIGNALEREN … maar eerst even dit!' - amato


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Signaleren maar eerst even dit

SIGNALEREN …maar eerst even dit!

Workshop voor leernetwerkbijeenkomst LVB en verslaving

29 mei 2012

Marijke Bouts

Mondriaan Verslavingspreventie

Tel. 046 457 10 60


Hoe herken je probleem gebruik

Hoe herken je probleem gebruik?

Noem eens een aantal signalen waarvan je kunt vermoeden dat er sprake is van beginnend problematisch middelengebruik


Herkenning van gebruik van genotmiddelen
Herkenning van gebruik van genotmiddelen

Wat wil je zien?

  • Dat iemand zojuist iets heeft gebruikt?

  • Dat iemand bezig is te experimenteren met genotmiddelen?

  • Dat iemand bezig is riskant te expermenteren met genotmiddelen?

  • Dat iemand verslaafd is aan genotmiddelen?


Structurele aanpak volgens stoplichtmodel
Structurele aanpak volgens stoplichtmodel

Groen: niet-gebruiker, wel risicogroep

Oranje: experimenteel tot risicovol gebruik

Rood: problematisch middelengebruik tot middelenafhankelijkheid


Nodig
Nodig

  • Goed screeningsinstrument (SumID-Q)

  • Materialen voor de juiste interventie op het juiste niveau:

    • LVB folders over genotmiddelen

    • Spelmateriaal (Trip)

    • Voorlichting op maat (Bekijk ‘t nuchter))

    • Motivatietraining (Bekijk ‘t nuchter)

  • Samenwerking met Verslavingszorg


Opdracht
Opdracht

Bespreek in je groepje:

  • Is dit materiaal bruikbaar voor jouw doelgroep?

  • Wanneer en hoe zou je het inzetten?

  • Wat heb je nodig om dit materiaal te kunnen gebruiken?

  • Waar haal je dat?

  • Knelpunten voor het gebruik?


Structurele aanpak volgens stoplichtmodel1
Structurele aanpak volgens stoplichtmodel

Groen: niet-gebruiker, wel risicogroep: positief bekrachtigen, folders inzetten, websites, groepsvoorlichting

Oranje: experimenteel tot risicovol gebruik: voorlichting, motivatietraining, individuele begeleiding

Rood: problematisch middelengebruik tot middelenafhankelijkheid: motivatietraining en hulpverlening


Stadia van gebruik
Stadia van gebruik

ONAFHANKELIJKHEID

Hoeveelheid

onbelangrijk

Hoeveelheid vormt

een risico

(tolerantie vorming)

Functie om problemen

op te lossen

Hoeveelheid is een

probleem op zich

AFHANKELIJK

Functie in zichzelf

Verslavingsspiraal


Redenen voor gebruik
Redenen voor gebruik

Effecten

Geeft een lekker gevoel

Lang door kunnen gaan

Rustig worden

Groepsprocessen

Meedoen met anderen/erbij willen horen

Gezelligheid

Stoer zijn

Geen ‘nee’durven zeggen

Individuele aspecten

Nieuwsgierigheid

Verkennen van grenzen

Spanning zoeken

Verdrijven van verveling

Wegstoppen van problemen

9


Redenen om niet te veranderen
Redenen om niet te veranderen

Veranderen is niet aantrekkelijk! (middelen maken minder saai)

Geen prioriteit (andere zaken die aandacht vragen)

Geen zelfvertrouwen

Gebruik is sociaal gemeengoed

Niet weten hoe

Onvoldoende vaardig

Irritatie door bemoeizucht hulpverleners

10

10


Voorwaarden voor gedragsverandering cli nt
Voorwaarden voor gedragsverandering cliënt

Algemeen

  • Voldoende eigenwaarde

  • Geloof in competentie

  • Onderkennen risicogedrag

  • Zorgen over risicogedrag

    Bij de LVB-er:

  • Steun, begrip en acceptatie van omgeving

  • Passend zorgbeleid

  • Alternatieven voor het huidige gedrag


Opdracht het signaleringsgesprek
Opdracht 'het signaleringsgesprek'

Je werkt als begeleider bij een LVB organisatie. Peter is een van

je cliënten. Je kent hem nog niet zo lang en het gebruik van

genotmiddelen is nog nooit ter sprake gekomen.

Peter is 28 jaar. Afgelopen weekend is hij uit geweest.

Hij heeft toen ook een party bezocht. Je vermoedt dat Peter daar

pillen heeft gebruikt. Je vindt hem al een aantal weken moe uitzien

en je denkt dat hij ook wat is afgevallen. Op maandag heeft hij ook

veel moeite met opstaan. Je wil dit met hem bespreken.

Je hebt op maandagochtend een gesprek met hem.

Opdracht:

  • Schrijf op welke signalen er zijn.

  • Schrijf op wat het doel is van het gesprek dat je met Peter gaat voeren.


Het doel van een signaleringsgesprek
Het doel van een signaleringsgesprek

  • Bieden van veiligheid en vertrouwen

  • Verduidelijken van jouw rol (welke pet heb je op)

  • Verduidelijken doel van de gesprekken

  • Rustig verkennen wat er met de cliënt aan de hand is

    En niet: dat je zeker wilt weten dat een cliënt alcohol/drugs heeft gebruikt en welke drug dat is


Do s en dont s in een signaleringsgesprek
Do’s en dont’s in een signaleringsgesprek

  • Houdt het contact kort

  • Stel eenvoudige vragen

  • Sluit aan bij denk- en leerstijl

  • Niet te veel informatie tegelijk

  • Gebruik visueel materiaal

  • Mondjesmaat een beroep op inzicht, reflectie, gevoel voor humor

  • Zorg dat er niet te veel druk komt

  • Eindig altijd concreet en op maat


Leren en veranderen bij lvb
Leren en veranderen bij LVB

  • Beter in ‘zien en doen’ dan in ‘horen en begrijpen

  • Leren

    • sneller als er eigen voordeel is

    • beter als materie hen raakt

    • van herhaling, gewoontetraining, terugvertellen

    • van toepassen

    • van het samen ordenen van gedachten en bespreken van verschillende perspectieven

    • eerder als het perspectief heeft


Kenmerken open gesprek
Kenmerken open gesprek

  • Kijk de ander aan en knik. Door te kijken of te glimlachen laat je merken dat je de ander begrijpt

  • Stel open vragen

  • Houd je eigen ideeën, kritiek, oplossingen etc. achterwege. Geef alleen je mening als erom gevraagd wordt.

  • Verplaats je in de ander

  • Vat wat er gezegd is in eigen woorden samen, check of je het goed hebt begrepen.


Stadia van gedragsverandering

Permanente uitgang

Volhouden

Terugval

Uitvoeren

Voorstadium

Start

Beslissen

Overwegen

Tussentijdse uitgang

Stadia van gedragsverandering


Voorstadium
Voorstadium

Kenmerk: "Nee, er is niets aan de hand"

Doel begeleiding

Contact, bevorderen eigenwaarde, bevorderen kennis en probleembesef

Tips

Ga niet in discussie, moraliseer niet

Stel open vragen, vat samen

Geef objectieve informatie

Sta open voor motieven jongere

Educatieve groepsinterventies

18

18


Overwegen
Overwegen

Kenmerk:“Misschien, ik zal er eens over nadenken”

Doel begeleiding (algemeen)

Verminder aantrekkelijkheid gebruik, bespreken voor- en nadelen, verbeteren eigen effectiviteit, bezorgdheid vergroten

Tips

Vergroot bewustzijn van risico’s; vergroot ongerustheid; ga doorvragen, concretiseren en reflecteren; geef objectieve informatie en ga heretiketteren

19

19


Beslissen
Beslissen

Kenmerken: “ja, ik ga er wat aan doen”

Doel begeleiding

Help te beslissen hoe te veranderen, help te kiezen: minderen of stoppen

Tips

Wees alert op hoge doelen en sociaal wenselijke antwoorden

Wees alert op ongenuanceerde impulsieve keuze

20

20


Uitvoeren
Uitvoeren

Kenmerk: “Ik zet m’n schouders er onder”

Doel begeleiding

Help de doelen te halen, ondersteun positieve keuzes cliënt

Tips

Vallen en opstaan hoort er bij, bekrachtig positief (belonen)

ook begeleidingsteam moet vallen en opstaan

accepteren

21

21


Volhouden
Volhouden

Kenmerk: “ik houd het vol!”

Doel begeleiding

Help jongere verandering vast te houden

Tips

Bespreek risicosituaties,

maak voordelen huidige situatie concreet

bekrachtig positief

22

22


Terugval
Terugval

Kenmerk: “Jammer maar geen ramp”

Doel begeleiding

Help terug te komen in beslissingsfase

Voorkom demoralisatie en ondersteun

Houd als team ook moed

Tips

Benoem de terugval als een leerervaring (doorstart),

Bied snel laagdrempelig ondersteuning

Houd positief contact

23

23


Alcohol en drugsgebruik voorkomen
Alcohol- en drugsgebruik voorkomen

Beginleeftijd van gebruik uitstellen

Niet-gebruik stimuleren

Problematisch gebruik signaleren

Problematische gebruikers doorverwijzen naar de verslavingszorg

Algemene risicofactoren komen juist bij mensen met LVB vaker voor, zoals:

Lage SES

(Bijkomende) psychische problemen

Beperkte vaardigheden om met stressvolle gebeurtenissen om te gaan

24

24


Risicofactoren voor problematisch gebruik
Risicofactoren voor problematisch gebruik

Individueel

Leerproblemen

Psychische problemen

Mishandeling

Het slecht doen op school/werk

Aangesloten zijn bij groep die hetzelfde over drugs denkt

Familie

Ruzie binnen het gezin en scheiding

Tolerantie van alcohol- en drugsgebruik

Criminaliteit

Sociaal

Armoede

Probleemwijk

Werkeloosheid

25


Specifieke risicofactoren
Specifieke risicofactoren

Omgevingsfactoren

Druk vanuit de nabije omgeving

Beschikbaarheid van middelen

Afwezigheid van toezicht

Ontbreken van stabiele relaties, ondersteunend sociaal netwerk, dag- of vrijetijdsbesteding

Overvraging

Individuele factoren

Zelfregulatie schiet tekort

Beïnvloedbaar

LVB en bijkomende problematiek

Van huis uit moeilijk lerend

26

26


Informatieve websites
Informatieve websites

www.drugsinfo.nl

www.alcoholinfo.nl

27


Instellingen voor verslavingszorg
Instellingen voor verslavingszorg

www.boumanggz.nl

www.brijder.nl

www.centrummaliebaan.nl

www.indigo.nl

www.iriszorg.nl

www.jellinek.nl

www.mondriaan.eu

www.novadic-kentron.nl

www.parnassia.nl

www.tactus.nl

www.vnn.nl

www.vvgi.nl

28


Bedankt voor jullie aandacht

Bedankt voor jullie aandacht

Marijke Bouts

Mondriaan Verslavingspreventie

T 046 4571060

E [email protected]


Checklist in gesprek met een cli nt
Checklist: in gesprek met een cliënt

Signalen van mogelijk (problematisch) gebruik

Doel van gesprek

Leefsituatie (thuissituatie, hobby’s, sociale contacten, …)

Drugsgebruik (welke, waarom, wanneer, hoeveel, hoe vaak?)

Probleembeleving

Stadium van gedragsverandering

Vervolg (afspraken)

30

30


Signaleringsproces
Signaleringsproces

1. Ontstaan van vermoedens

Waarnemen

Herkennen

Interpreteren (voorlopig)

2. Onderbouwen van vermoedens

- Toetsen

- Combineren van signalen

3. Bevestigen van vermoedens

- Gesprekvoeren

- Analyseren

31

31


Nodig om goed te kunnen signaleren
Nodig om goed te kunnen signaleren

In de organisatie:

  • Visie m.b.t. middelengebruik

  • Beleid m.b.t. middelengebruik, signaleren en begeleiden

  • Regelgeving

  • Deskundigheid en deskundigheidsbevorderingsplan

  • Faciliteiten, bijvoorbeeld collegiaal overleg


Nodig om goed te kunnen signaleren1
Nodig om goed te kunnen signaleren

Bij de medewerkers:

  • Open houding

    • willen & durven zien

  • Kennis

    • over alcohol en andere drugs, middelengebruik en –misbruik

  • Vaardigheden

    • Informatie verzamelen

    • Gespreksvoering

  • Vertrouwen en veiligheid


Enkele signalen voor problematisch gebruik
Enkele signalen voor problematisch gebruik

Veranderingen in:

Gedrag: prikkelbaar, agressief, veel praten over middelengebruik, verstoord dag- en nachtritme

Sociale omgeving: verlies vrienden, relatieproblemen, toename "vage vrienden"

Stemming: extra vrolijk, somberheid, angstig

Gezondheid: vaker ziek, afname of toename gewicht, minder energie maar ook momenten van functioneren op de toppen van energie

School/werk: wisselende of verslechterde prestaties, verzuim, nalatigheid afspraken

Financiële problemen: geldtekort of ineens veel geld, andere besteding

34

34


Valkuilen bij signaleren en begeleiden
Valkuilen bij signaleren en begeleiden

  • Ondervragen

  • Preken en moraliseren

  • Beschuldigen

  • Waarschuwen en dreigen

  • Bevelen en voorschrijven

  • Adviseren

  • Foutief inschatten


Een gespreksmodel
Een gespreksmodel

Probleemverheldering

Contact maken met cliënt: vertrouwensband

Cliënt staat centraal: gedachten, gevoelens

Verkennen van probleemsituatie

Probleemnuancering

Meer sturing

De cliënt helpen de grote lijn te vinden in schijnbaar losstaande feiten of problemen

36

36


Een gespreksmodel1
Een gespreksmodel

3.Probleembehandeling

Prioriteiten stellen

Formuleren van acties

Overzicht maken van acties (wat kan cliënt zelf, welke hulp kan hij inroepen?)

Doelen stellen (wanneer zijn acties geslaagd?)

Uitvoering

Evaluatie

Nieuwe start

Afsluiting

37

37


ad