NİKOTİN BAĞIMLILIĞI
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 50

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI KLİNİK DEĞERLENDİRME PowerPoint PPT Presentation


  • 215 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI KLİNİK DEĞERLENDİRME. Dr. Funda Öztuna Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Anabilim Dalı Türk Toraks Derneği 12. Yıllık Kongresi, 8 - 12 Nisan 2009 Antalya. SUNU PLANI. TARİHÇE GENEL BİLGİ DEĞERLENDİRME SONUÇ.

Download Presentation

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI KLİNİK DEĞERLENDİRME

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI

KLİNİK DEĞERLENDİRME

Dr. Funda Öztuna

Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Anabilim Dalı

Türk Toraks Derneği 12. Yıllık Kongresi, 8 - 12 Nisan 2009 Antalya


Sunu plani

SUNU PLANI

  • TARİHÇE

  • GENEL BİLGİ

  • DEĞERLENDİRME

  • SONUÇ


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

  • 1878-Kanada'nın Ontorio bölgesinin rahibi Albert Sims ‘Tütün İçme ve Çiğneme Günahı ve Bu Alışkanlıkları Bırakmak İçin Etkili Tedavi’ isimli kitabını yayınlanmış

  • 1889-Saint John Hastanesi sigaranın zararlarını ve gırtlak kanserine neden olduğunu anlatan bir kitap yazılmış

  • 1930-Almanya'nın Köln Üniversite'si bilim adamları sigara ve kanser arasındaki ilişkiyi istatistiksel olarak ortaya çıkarmış

  • 1944-Amerikan Kanser Derneği, sigaranın sağlığa zararlı olabileceğini belirtmiş.


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

  • 1964 yılında Surgeon General

  • 1988 raporunda;

    Tütünün sigara ve diğer formları bağımlılık yaptığı, tütündeki bağımlılık yapıcı maddenin nikotin olduğu ve eroin-esrar bağımlılığına benzer şekilde farmakolojik ve psikolojik boyutta bağımlılık yaptığı belirtilmiştir

US Department of Health and Human Services. Report: pg 34, 1964.

US Department of Health and Human Services., 1988. DHHS Publication No. (CDC) 88-8406.


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

World Health Organization. (1992). The ICD-10 classification of mental and behavioral disorders: Clinical

descriptions and diagnostic guidelines. Geneva


Tanimlar

TANIMLAR


Ba imlilik

BAĞIMLILIK

  • Kullanılan psikoaktif maddenin kişinin daha önceden değer verdiği diğer uğraşlardan ve nesnelerden belirgin olarak daha fazla öncelik vermesi

  • Tütünün bağımlılık yapıcı maddesi nikotindir

Raw M, et al. Tobacco Control 2002,11:44-46.

World Health Organization. International statistical classification of diseases and related health problems,

10th revision. Geneva: WHO,1992.


K t ye kullan m

Kötüye kullanım;

Tekrar tekrar madde kullanımına bağlı yineleyen

ve önemli olumsuz sonuçlara rağmen kişinin

sosyal anlamda uyumu bozan bir şekilde madde

kullanımının devam edilmesi


Yoksunluk

Yoksunluk;

Fazla ve uzun süreli kullanılan bir maddenin

sonlandırılması veya azaltılması sonucu;

--maddeye özgün ruhsal veya fiziksel belirtilerin

ortaya çıkması

--rahatsızlık veren bu durumdan kurtulmak için

madde alma gereksiniminin duyulması


Tolerans

Tolerans;

İstenen etkiyi sağlamak için daha çok maddeye gereksinim

duyulması ya da aynı miktar maddenin devamlı kullanımına

rağmen etkisinin azalma göstermesi


Entoksikasyon

Entoksikasyon;

Yakın bir geçmişte madde alımına bağlı o maddenin

merkezi sinir sistemi üzerine direkt etkisine bağlı

ortaya çıkan belirgin uygunsuz davranışlar, psikolojik

değişiklikler gelişen, geri dönüşlü bir klinik tablo


Dsm iv tan kriterleri son 1 y l i erisinde ortaya kmas en az 3 ba l n pozitif olmas

DSM- IV Tanı Kriterleri; Son 1 yıl içerisinde ortaya çıkması, en az 3 başlığın pozitif olması

1-Aşağıdakilerden biri ile tanımlandığı üzere tolerans gelişmiş olması:

a)Entoksikasyon ya da istenen etkiyi sağlamak için belirgin olarak artmış miktarlarda kullanma gereksinimi

b)Sürekli olarak aynı miktarda madde kullanılması ile belirgin olarak azalmış etki sağlanması


Dsm iv tan kriterleri son 1 y l i erisinde ortaya kmas en az 3 ba l n pozitif olmas1

DSM- IV Tanı Kriterleri; Son 1 yıl içerisinde ortaya çıkması, en az 3 başlığın pozitif olması

2-Aşağıdakilerden biri ile tanımlandığı üzere yoksunluk gelişmiş olması:

a)Söz konusu maddeye özgü yoksunluk sendromu

b)Yoksunluk belirtilerinden kurtulmak ya da kaçınmak için aynı madde (ya da benzeri bir madde) alınması,


Dsm iv e g re nikotin yoksunluk l tleri

DSM-IV’ e göre nikotin yoksunluk ölçütleri

A-En az birkaç hafta süre ile nikotin kullanılması,

B-Nikotin kullanımının birden bırakılmasının ya da kullanılan nikotin

miktarının azaltılmasının ardından 24 saat içinde aşağıdaki

bulgulardan dördünün (ya da daha fazlasının)ortaya çıkması :

1-Disforik ya da depresif duygu durum

2-İnsomni

3-İrritabilite, sinirlenme ya da öfkelenme

4-Anksiyete

5-Düşüncelerin yoğunlaştırılamaması

6-Huzursuzluk

7-Kalp hızında azalma

8-İştah artması ya da kilo alma


Dsm iv e g re nikotin yoksunluk l tleri1

DSM-IV’ e göre nikotin yoksunluk ölçütleri

C-B tanı ölçütündeki belirtiler klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya ya da

toplumsal, mesleki alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında

bozulmaya neden olması

D-Bu belirtilerin genel tıbbi duruma bağlı olmaması ve başka bir mental

bozuklukla daha iyi açıklanamaması


Dsm iv tan kriterleri son 1 y l i erisinde ortaya kmas en az 3 ba l n pozitif olmas2

DSM- IV Tanı Kriterleri; Son 1 yıl içerisinde ortaya çıkması, en az 3 başlığın pozitif olması

3-Maddenin çoğu kez tasarlandığından daha yüksek miktarlarda ya da

daha uzun bir dönem sürecinde alınması

4-Madde kullanımını bırakmak ya da denetim altına almak için sürekli

bir istek ya da boşa çıkan çabanın olması

5- Maddeyi sağlamak (örneğin çok sayıda doktora gitmek ya da uzun süreli

araba kullanma), maddeyi kullanmak (örneğin birbiri ardına sigara içme)

ya da maddenin etkilerinden kurtulmak için çok fazla zaman harcama

6- Madde kullanımı yüzünden önemli toplumsal, mesleki etkinlikler ya da

boş zamanları değerlendirme etkinliklerinin bırakılması ya da azaltılması

7-Maddenin neden olmuş ya da alevlendirmiş olabileceği, sürekli olara

var olan ya da yineleyici bir biçimde ortaya çıkan fizik ya da psikolojik bir

sorunun olduğu bilinmesine karşın madde kullanımı sürdürülmesi


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

Tolerans

Dürtü

Sosyal dışlanmaya

rağmen kullanma

Bağımlılık

Nevrotik

davranış

Zararına rağmen

kullanma

Yatkınlık

Beklenti

Artan

kullanım

Çekilme

belirtileri

Nüks

Ulaşılabilirlik

Dış

etkenler

Megan E. Piper, Nicotine & Tobacco Research Volume 8, Number 3 2006: 339–351 alınmıştır


Kl n k de erlend rme

KLİNİK DEĞERLENDİRME

  • Bağımlılık

  • Ağırlık

  • Tetikleyiciler

  • Çekilme belirtileri

  • Önceki bırakma girişimleri

  • Aile hikayesi?

  • Biyolojik parametreler ile korelasyon

  • Tedavi şekli


N kot n ba imlili ini l en testler

NİKOTİN BAĞIMLILIĞINI ÖLÇEN TESTLER

  • DSM- IV anketi

  • Fagerstrom Tolerans Testi -Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi

  • Tütün Bağımlılık Ölçeği

  • Sigara Ağırlık Ölçeği

  • Tanısal Görüşme Ölçeği

  • Sigara Bağımlılık Skalası

  • Nikotin Bağımlılık Sendromu Skalası

  • Wisconsin Sigara Bağımlılık Kayıtı

  • Erişkinde Sigaranın Etkilerini Sorgulayan Anket

  • Erişkinde Sigaranın Etkilerini Sorgulayan Kısa Anket

  • Hooked Nikotin Formu

  • Tedavi Uyum Anketi


Dsm iv anket ds t t n anket mod l

DSM-IV ANKETİ –DSÖ Tütün Anket Modülü

  • DSM-IV’deki 7 kriter

  • DSÖ’nün Tütün Anket Modülündeki karşılığı 18 başlık


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

1-Aşağıdakilerden biri ile tanımlandığı üzere tolerans gelişmiş olması:a)Entoksikasyon ya da istenen etkiyi sağlamak için belirgin olarak artmış miktarlarda kullanma b)Sürekli olarak aynı miktarda madde kullanılması ile belirgin olarak azalmış etki sağlanması

  • Sigaraya ilk başladığınızda içtiğiniz sigara miktarı ile şimdiki miktarı karşılaştırdığınızda artış oldu mu?

  • Bulantı, sersemlik hissi oluşmadan fazla miktarda sigara içebiliyor musunuz?

Hiç Biraz Çoğu zaman Sık


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

2-Aşağıdakilerden biri ile tanımlandığı üzere yoksunluk gelişmiş olması:a)Söz konusu maddeye özgü yoksunluk sendromub)Yoksunluk belirtilerinden kurtulmak ya da kaçınmak için aynı madde (ya da benzeri bir madde) alınması

-Sigarayı bıraktığınızda aşağıdakilerden hangilerini hissediyorsunuz?

Kendini kötü veya depresif hisssetme

Uyku bozukluğu

Huzursuzluk

Anksiyete

Konsantrasyon bozukluğu

Sigara içme isteği

Yoksunluk çekmek

İştah artışı veya kilo alımı

-Yoksunluk belirtilerinden kurtulmak için hangi sıklıkta sigara

içiyorsunuz?

Hiç Biraz Çoğu zaman Sık


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

3-Maddenin çoğu kez tasarlandığından daha yüksek miktarlarda ya da daha uzun bir dönem sürecinde alınması

  • İstemediğiniz halde hangi sıklıkta sigara içiyorsunuz?

  • Sigarayı planladığınızdan daha uzun süre hangi sıklıkta içiyorsunuz?

Hiç Biraz Çoğu zaman Sık


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

4-Madde kullanımını bırakmak ya da denetim altına almak için sürekli bir istek ya da boşa çıkan çabanın olması

  • Hangi sıklıkta bırakmaya çalışıyor veya bırakıyor ama başarısız oluyorsunuz?

Hiç Biraz Çoğu zaman Sık


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

5- Maddeyi sağlamak (örneğin çok sayıda doktora gitmek ya da uzun süreli araba kullanma), maddeyi kullanmak (örneğin birbiri ardına sigara içme) ya da maddenin etkilerinden kurtulmak için çok fazla zaman harcama

  • Birbiri ardına sigara içmek için hangi sıklıkta zaman harcıyorsunuz?

Hiç Biraz Çoğu zaman Sık


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

6.Madde kullanımı yüzünden önemli toplumsal, mesleki etkinlikler ya da boş zamanları değerlendirme etkinliklerinin bırakılması ya da azaltılması

  • Hangi sıklıkta sigara içmek için önemli işlerinizden(iş, spor) ve ailenizle geçirdiğiniz vakitten zaman çalıyorsunuz?

Hiç Biraz Çoğu zaman Sık


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

7-Maddenin neden olmuş ya da alevlendirmiş olabileceği, sürekli olara var olan ya da yineleyici bir biçimde ortaya çıkan fizik ya da psikolojik bir sorunun olduğu bilinmesine karşın madde kullanımı sürdürülmesi

  • Öksürük, nefes darlığı, tansiyon probleminiz olmasına rağmen hangi sıklıkta sigara içiyorsunuz?

  • Duygusal problemlere yol açmasına rağmen hangi sıklıkta sigara içiyorsunuz?

Hiç Biraz Çoğu zaman Sık


Dsm iv

Artıları;

-Direkt bağımlılık tanımı yapıyor

-Validasyonu yapılmış

-Tütün Anket Modülü ile içme

ağırlığını verir

-Epidemiyolojik çalışma gücü

daha yüksek

-Relapsları tahmin edebilir

Eksileri;

-Bağımlılığın farklı yüzlerini

araştırmak için kullanılamaz

-Çekilme semptomları ve ağırlığını

tahmin etmede gücü düşük

DSM-IV

KAWAKAMI N.Addictive Behaviors, Vol. 24, No. 2, pp. 155–166, 1999

Megan E. Piper, Nicotine & Tobacco Research Volume 8, Number 3 2006: 339–351


Fagerstrom tolerans testi fagerstrom nikotin ba ml l k testi

Fagerstrom Tolerans Testi Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi

  • Kendi içindeki tutarlılık

    Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi>Fagerstrom Tolerans Testi

Fagerstrom Tolerans Testi-8 soru

Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi-6 soru

Etter, Duc, Perneger, 1999

Haddock, Lando, Klesges, Talcott, Renaud, 1999

Payne, Smith, McCracken, McSherry, Antony,1994

Pomerleau, Carton, Lutzke, Flessland,Pomerleau, 1994


Fagerstrom nikotin ba ml l k testi

Artıları;

-Kolay uygulanabilinir

-En fazla çalışılan anket

-İçme ağırlığını verir

-Klinik kullanıma uygun

-Araştırma çalışmalarına

uygun

-Relapsları tahmin

edebilir

-CO, kotinin ile

korelasyon gösterir

Eksileri;

-Çekilme belirtilerini ölçmez

-Çekilme belirtilerinin ağırlığını öngörmez

-Bağımlılığın çoklu yüzünü göstermez

-Yeni ölçekler ile karşılaştırmalarında

gücü düşük

Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi

KAWAKAMI N.Addictive Behaviors, Vol. 24, No. 2, pp. 155–166, 1999

Megan E. Piper, Nicotine & Tobacco Research Volume 8, Number 3 2006: 339–351


T t n ba ml l k anketi tobacco dependence questionnaire

Tütün Bağımlılık Anketi (Tobacco Dependence Questionnaire)

1. Planladığınızdan daha uzun bir süre mi sigara içiyorsunuz?

2. Sigarayı bırakmaya çalıştınız veya bırakıp tekrar başladınız mı?

3.Bıraktıktan sonra sigara içme isteğiniz oldu mu?

4. Bıraktıktan sonra sinirlilik, kilo alımı, baş ağrısı, konsantrasyon

bozukluğu, huzursuzluk, kalp atımında yavaşlama, mide ağrısı, ellerde

titreme gibi şikayetleriniz oldu mu?

5. Bazı problemlerden kaçmak için sigaraya tekrar başladınız mı?

6. Ciddi bir hastalığınız olduğu esnada sigara içmeye devam ettiniz mi?

7. Ciddi bir hastalığa yol açacağını bilseniz bile içmeye devam eder misiniz?

8. Ciddi bir psikolojik hastalığa yol açacağını bilseniz bile içmeye devam eder misiniz?

9. Kendinizi hiç bağımlı hissettiniz mi?

10. Sigara yüzünden hiç sosyal veya iş faaliyetlerinizden vazgeçtiniz mi?

Evet:1 Hayır:0

Kawakami N, Addict Behav. 1999 ;24(2):155-66.


T t n ba ml l k anketi

Artıları;

-Validasyonu yapılmış

-Kolay uygulanabilir

-Klinik ve araştırma çalışmalarında

kullanılabilinir

-Ağırlığı belirleyebilir

Eksileri;

-Relapsları tahmin edemez

-Çekilme semptomları ve ağırlığını

tahmin etmede gücü düşük

-Daha çok Japon erkeklerinde

çalışılmış

Tütün Bağımlılık Anketi

Megan E. Piper, Nicotine & Tobacco Research Volume 8, Number 3 2006: 339–351


Sigara ba ml l skalas

Sigara Bağımlılığı Skalası

  • 5 ve 12 maddelik iki farklı anket formu

  • İnternet ortamında hastalar için tasarlanmış

  • Kendi içinde tutarlılığı yüksek anketler

Etter JF,et al. A self-administered questionnaire to measure dependence on cigarettes: The Cigarette Dependence Scale. Neuropsychopharmacology, 2003:28;359–370.


Sigara ba ml l skalas1

Artıları;

-Kolay uygulanabilir

-Klinik ve araştırma çalışmalarında

kullanılabilinir

-Ağırlığı belirleyebilir

-FNBT benzer

-içilen sigara, kotinin ve bırakma

girişimi süresi ile korele

Eksileri;

-SBS-12 5’e göre kotinin ile daha

az korele

-Daha fazla validasyon

çalışmasına ihtiyaç var

Sigara Bağımlılığı Skalası

Megan E. Piper, Nicotine & Tobacco Research Volume 8, Number 3 2006: 339–351


Nikotin ba ml l k sendromu skalas

Nikotin Bağımlılık Sendromu Skalası

  • 19, 23 ve 30 başlıklı farklı formları var

  • Edwards Alkol bağımlılığı anketinden temel alınmış

  • Karmaşık skorlama

  • Daha çok araştırma amaçlı kullanılmış

  • Validasyonu için daha fazla çalışmaya ihtiyacı var

Shiffman S, et al. The NicotineDependence Syndrome Scale: A multidimensional measure ofnicotine dependence. Nicotine & Tobacco Research 2004:6; 327–349.


Wisconsin sigara ba ml l k kay t

Wisconsin Sigara Bağımlılık Kayıtı

  • 13 faktörlü ve 68 soru başlığı

  • Teorik çalışma amaçlı

  • FNBT ile korelasyon çalışmaları anlamlı

  • Kendi içinde 13 başlığın tutarlığı (+)

  • Geniş gruplarda çalışması yok

Piper ME, et al. A multiple motive approach to tobacco dependence: The Wisconsin Inventory o Smoking Dependence Motives (WISDM-68). Journal of Consulting and Clinical Psychology, 2004;72: 139–154

Megan E. Piper, Nicotine & Tobacco Research Volume 8, Number 3 2006: 339–351


Nikotin yoksunluk semptomlar n n de erlendirilmesinde kullan lan testler

Nikotin yoksunluk semptomlarının değerlendirilmesinde kullanılan testler;

  • DSM IV anketi

  • Minesota Nikotin Çekilme Ölçeği (MNÇÖ)

  • Ruh hali ve Fiziksel Belirtiler Ölçeği (RFBÖ)

  • Shiffman Ölçeği (SÖ)

  • Sigara İçicisi Şikâyet Ölçeği (SİŞÖ)

  • Wisconsin Sigara Çekilme Ölçeği (WSÇÖ)

  • Tiffany Sigara İçme İsteği Anketi (TSİİA)

  • Sigara Çekilme Ölçeği (SÇÖ)

  • Ruh hali profili (RHP)


Kar ila tirma

KARŞILAŞTIRMA

  • DSM-IV

  • Minesota Nikotin Çekilme Ölçeği

  • Ruh hali ve Fiziksel Belirtiler Ölçeği

  • Shiffman Ölçeği

  • Wisconsin Sigara Çekilme Ölçeği

  • Sigara Çekilme Ölçeği

    Klinik kullanıma uygun

West R,et al.Assessing DSM-IV nicotine withdrawal symptoms: a comparisonand evaluation of five different scales. Psychopharmacology (2006) 184: 619–627


Ba ml l k d zeyini saptamada di er parametreler

Bağımlılık düzeyini saptamada diğer parametreler;

  • Nikotin

  • Kotinin seviyesi

  • Serum veya plazma tiyosiyanat seviyesi

  • Soluk havasındakarbonmonoksit (CO) seviyesi


Neden

NEDEN?

  • Nikotin bağımlılığının ağırlığını göstermede faydalı

  • Anketler ile korelasyon

  • Tedavi şeklinin belirlenmesi

  • Tedavi takibi

  • Hasta motivasyonu


N kot n kot n n

NİKOTİN-KOTİNİN

Etnik, cinsiyet farklılığı var

  • Kan

  • İdrar

  • Tükrük

  • Saç

  • Tırnak

    ABD’deki seviyesi 3 ng ml(-1)

Benowitz NL, et al.Handb Exp Pharmacol. 2009;(192):29-60


Co seviyesi

CO Seviyesi

  • Nefes CO seviyesi- 10 ppm

  • Son zamanlarda 8 ppm kabul ediliyor

  • Hava yolu inflamasyonu olanlarda oran yükseliyor

  • Steroid tedavisi alanlarda oran azalıyor

Edward T, Chest 2000;117:758–763

Crowley TJ, et al. Addict Behav 1989; 19:121–126

Jarvis MJ, et al. Am J Public Health 1987; 77:1435–1438


N kot n ba imlili i kl n k de erlend rme

SONUÇ;

  • Nikotin bağımlılığı çoklu yüzü olan bir hastalık

  • İdeal değerlendirme anketi henüz yok

  • FNBT en sık kullanılan test

  • Rutinde kullanılan idrarda kotinin ve CO


  • Login