slide1
Download
Skip this Video
Download Presentation
Eigindlegar rannsóknir – Greining gagna o.fl.

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 50

Eigindlegar rannsóknir – Greining gagna o.fl. - PowerPoint PPT Presentation


  • 470 Views
  • Uploaded on

Aðferðafræði og menntarannsóknir 50.00.04 http://starfsfolk.khi.is/meyvant/menntarannsoknir.htm. Eigindlegar rannsóknir – Greining gagna o.fl. Svanborg-Meyvant-JE-KKS 12. mars 2008 , Kennaraháskóla Íslands. Efni, hugtök …(upprifjun-samantekt vegna lokaverkefnis og prófs).

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Eigindlegar rannsóknir – Greining gagna o.fl.' - aaralyn


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
slide1

Aðferðafræði og menntarannsóknir 50.00.04http://starfsfolk.khi.is/meyvant/menntarannsoknir.htm

Eigindlegar rannsóknir – Greining gagna o.fl.

Svanborg-Meyvant-JE-KKS 12. mars 2008, Kennaraháskóla Íslands

efni hugt k upprifjun samantekt vegna lokaverkefnis og pr fs
Efni, hugtök…(upprifjun-samantekt vegna lokaverkefnis og prófs)
  • Tengsl við heimspeki/fræðileg sjónarhorn: Pósitívismi (vissuhyggja) vs. Póstmódernismi og konstrúktivismi (hugsmíðihyggja).
  • Gagnreyndar aðferðir (evidence-based...): Á hverju byggt? Hvaða gögn liggja til grundvallar?
  • Rannsókn, rannsóknaraðferð, rannsóknarsnið (research design), rannsóknarviðfangsefni (research problem), rannsóknarspurning, þátttakendur, gögn, gagnasöfnun, úrvinnsla og greining, túlkun gagna, niðurstaða, umræða, greinaskrif.
efni hugt k
Efni, hugtök…
  • Megindlegar (kvantítatívar) og eigindlegar (kvalítatívar)...blandaðar (mixed methods)
  • Eðli og tilgangur rannsókna: Grunnrannsóknir (basic research), hagnýtar rannsóknir (applied r...), starfendarannsóknir (action r...) og mat á skólastarfi (evaluation r...)
  • Rannsóknargrein, form og innihald (sjá glærur 9/1 og 1. kafla hjá McMillan)
  • Vísindaleg nálgun (scientific approach) sbr. 1. kafla hjá McMillan
efni hugt k1
Efni, hugtök…
  • Lýsandi tölfræði (discriptive statistics) og ályktunartölfræði (inferential statistics)
  • Breytur (variables), mismunandi gerðir og birtingarform þeirra
  • Miðsækni, dreifing, myndrit, töflur með gögnum (t.d. tíðnitöflur), vegið meðaltal, fylgni, aðhvarfsgreining, normaldreifing...(sjá glærur 16/1 og 23/1)
  • Spurningalistar, spurningakannanir og ýmis atriði sem þarf að hyggja að við gerð þeirra
  • Réttmæti (validity) og áreiðanleiki (reliability)
efni hugt k2
Efni, hugtök…
  • Viðfang/þátttakandi (subject/participant)
  • Þýði (population) og útak (sample): Ath. nokkrar gerðir úrtaka, annars vegar tilviljunarkennt valin, hins vegar ekki tilviljunarkennt valin.
  • Tilgátuprófun, marktektarpróf (T-test) og marktektarstig (p, level of significance)
  • Núlltilgáta (null hypothesis) og rannsóknartilgáta (research hypothesis).
  • Höfnunarmistök og fastheldnismistök
  • Styrkur (power)
efni hugt k3
Efni, hugtök…
  • Rannsóknasnið í megindlegum (experimental design og nonexperimental design o.fl.), sjá glærur 13/2
  • Rannsóknasnið í eigindlegum (margbreytilegar útfærslur þátttökuathugana)
  • Þrenns konar munur á megindl. og eigindl. : þekkingarfræði (epistomology), aðstæðubinding, hlutdrægni rannsakenda (bias)
  • Þátttökuathuganir (field observations, field research), viðtöl (interviews) og skjalagreinin/gögn skoðuð (document analysis)
efni hugt k4
Efni, hugtök…
  • Ferli og/eða útkoma/afurð (process – product)
  • Afleiðsluleið (deductive process) – aðleiðsluleið (inductive process)
  • Þjóðfræði/mannfræði (ethnography), tilviksrannsóknir (case studies), grunduð kenning (grounded theory) og fyrirbærafræði
  • Trúverðugleiki (credibility)
  • Margprófun (triangulation)
  • Þátttökuathuganir, vettvangsnótur, viðtöl
meira um vi t l sem gagnas fnunara fer
Megindlegt sjónarhorn: þekking í formi staðreynda uppgötvuð og sett fram í tölulegu formi.

Eigindlegt sjónarhorn: þekking er sameiginlegur skilningur sem þróast hefur í samskiptum fólks (socially constructed)

http://rugs.thefurniture.com/images/SMYR/TPK007A.jpg

Meira um viðtöl sem gagnasöfnunaraðferð
meira um vi t l 2
Meira um viðtöl 2
  • Stöðluð einstaklingsviðtöl
  • óstöðluð einstaklingsviðtöl
  • hópviðtöl og símaviðtöl geta verið hvort sem er stöðluð eða óstöðluð
st lu vi t l
Stöðluð viðtöl
  • Gagna aflað með fyrirfram ákveðnu kerfi (megindlegt viðtal)
  • Viðtalsáætlun – tryggja að öll viðtöl sömu rannsóknar séu með sem líkustum hætti
  • Mælitækið (spurningar) hefur verið forprófað
  • Ákveðnir svarkostir í boði (lokaðar spurningar) – takmarkaðir möguleikar til útskýringa
  • Rannsakandi leitast við að vera vingjarnlegur og fordómalaus
  • Stundum endað með opnum spurningum
vi tals tlun
Viðtalsáætlun
  • Einfalt málfar, auðskilið
  • Nota frekar talmál en ritmál
  • Flæði í viðtali (ákveðin byrjun) leiða áfram á rökréttan hátt)
  • Ákveða hvernig á að enda viðtalið
  • Hægt að nota bæði opnar og lokaðar spurningar
st lu einstaklingsvi t l h lfopin opin
Óstöðluð einstaklingsviðtöl (hálfopin / opin)
  • Lýsa og veita skilning á fyrirbærum
  • Lýsing á sammannlegum reynsluheimi
  • Samræður á jafnréttisgrundvelli þó umræðuefnið sé ákveðið af rannsakanda
  • Innihaldið getur þróast
  • Persónulegri en óstöðluð viðtöl
st lu vi t l 2
Óstöðluð viðtöl 2
  • Virða og viðurkenna sjónarhorn hins
  • Rannsakandi gerir sér grein fyrir eigin bakgrunni og afstöðu
  • Sýna bakgrunni viðmælenda virðingu og skilning
  • Fá viðmælanda til að ígrunda eigin reynslu
vi talsrammi st lu u vi tali opnu h lfopnu
Viðtalsrammi í óstöðluðu viðtali (opnu/hálfopnu)
  • Ákveðinn rammi sem fylgt er, hversu fastur er ákvörðun rannsakanda
  • Afmarkaður rammi gerir gagnagreiningu auðveldari
  • Of mikil afmörkun getur hindrað frjálsa tjáningu viðmælanda
  • Lengd mismunandi, fer eftir viðfangsefni og reynslu viðmælanda og úthaldi
r ttm ti eigindlegra vi tala
Réttmæti eigindlegra viðtala
  • Rannsakandi virkur í að skapa gögnin
  • Ekki einfalt að skilgreina réttmæti
  • Áhersla á trúverðugleika
  • Áhersla á nákvæmni
  • Rannsóknir sem bæta aðstæður fólks eru réttmætar
  • Ekkert sjónarhorn er réttara en annað (afstæðishyggja)
tryggja r ttm ti
Tryggja réttmæti
  • Rannsakandi geri grein fyrir eigin reynslu og bakgrunni
  • Hagsmunir af rannsókninni
  • Aðferðafræðilegar forsendur eru hluti af bakgrunni rannsakanda
  • Athafnir og ákvarðanir í rannsókninni þurfa að vera gagnsæjar
  • Dagbókarskrif gagnleg til að skrá ákvarðanir og ferli rannsóknar
r ttm ti eigindlegra gagna
Réttmæti eigindlegra gagna
  • Ítarleg, fjölbreytt og tæmandi gögn eru hornsteinar réttmætis
  • Staðfesta skilning þátttakenda á því sem fram kemur í rannsókninni
  • Beinar tilvitnanir
  • Gefa góðan tíma
  • Góð tímasetning viðtala (viðkomandi haft tíma til að vinna úr reynslu sinni
tr ver ugleiki gagna
Trúverðugleiki gagna
  • Margprófun
    • fjölbreytni í aðferðum (viðtöl, athuganir, heimildir)
    • fjölbreytni í úrtökum, tímasetningum og stöðum
tr ver ugleiki gagna1
Trúverðugleiki gagna
  • Áreiðanleiki
    • samræmi milli gagna og þess sem gerðist (var sagt)
    • tryggt með ítarlegri vettvangsglósun, teymisvinnu, yfirlestri af hálfu viðmælenda, notkun upptöku og mynda, tilvitnana og leit að mótsögnum
tr ver ugleiki gagna2
Trúverðugleiki gagna
  • Innra réttmæti
    • samsvörum annars vegar milli lykla (kóða) og túlkunar og sannleiki hins vegar
    • athuga áhrif rannsakenda, lengd rannsóknarinnar, hvort gögn eru nógu ítarleg, hvort gögnum sé safnað í eðlilegu/náttúrulegu umhverfi
tr ver ugleiki gagna3
Trúverðugleiki gagna
  • Ytra réttmæti
    • annars vegar er áhersla lögð á hvort hægt sé að yfirfæra niðurstöður og hvort hægt sé finna sambærilegar aðstæður og rannsóknir sem sagt er frá
    • hins vegar er áhersla lögð á hversu vel sagt sé frá rannsóknum (gögnum, flokkun, greiningum, þema) og hversu skiljanlegar niðurstöður séu.
fyrirb rafr i vancouver sk linn grein leshefti
Fyrirbærafræði: (Vancouver-skólinn)-grein í leshefti
  • Eigindleg aðferðafræði, sterk andstæða megindlegrar hugsunar í aðferðafræði
  • Rakin til Edmunds Husserl (1859 – 1938)
  • Sérhver einstaklingur upplifir heiminn með sér heiminn með “sínum augum” og sýn hans ræðst af reynslu hans og túlkun á henni
  • Þátttakendur hugsaðir sem “meðrannsakendur” (co-researchers)
  • Gagnasöfnun felur í sér samræðu (dialogues), orð “meðrannsakandans” eru grundvöllurinn sem byggt er á
fyrirb rafr i vancouver sk linn
Fyrirbærafræði: (Vancouver-skólinn)
  • Rannsóknarferlið er sannarlega “emerging” ferli
  • “Problem solving process” með ígrundunum og aftur og aftur farið í gegnum ákveðna þætti ferlisins
  • Sjá meginþrepin 12 í töflu 1 bls. 234
  • Mikilvægt fyrir rannsakanda að vinna vel heimavinnuna sína, lesa sér til, staldra við og ...”vera kyrr”
  • Hlusta
  • Unnið samhliða að gagnasöfnun og greiningu gagna
  • “Living with the data”
  • Réttmæti (validity) og trúverðugleiki (credibility)
fyrirb rafr i vancouver sk linn r ttm ti og tr ver ugleiki
Fyrirbærafræði: (Vancouver-skólinn) – Réttmæti og trúverðugleiki
  • Kvale: Samræður sem hafa raunverulega sannleiksleit að leiðarljósi
  • Mismunandi túlkanir gera staðfestingu á einni endanlegri þekkingu hæpna
  • Sjá tilvitnun í Lincoln og Guba um fjórar meginógnanir við réttmæti og trúverðugleika eigndlegra rannsókna:
    • Vantar fyllri mynd (holistic fallacy)
    • Skekkja í úrtaki (elite bias)
    • Ónóg fagleg fjarlægt (going native)
    • Ótímabær rannsóknarlok (premature closure)
gagna flun bogdan og biklen kafli 4
Gagnaöflun(Bogdan og Biklen kafli 4)
  • Gögn – hrágögn: það efni sem rannsakendur safna af því sviði sem þeir eru að rannsaka
  • Efni sem er skráð um rannsóknarviðfangsefnið
  • Afrituð viðtöl, vettvangsnótur frá þátttökuathugunum
  • Efni sem aðrir hafa skráð eða búið til (afrakstur námsferlis, dagbækur, ljósmyndir opinber skjöl, blaðagreinar)
slide27
Eru bæði sönnunar-gögn og vísbendingar

Staðreyndir sem útiloka ágiskanir

Tenging við raunveruleikann, raunveruleg dæmi (empirical) „Hvar eru gögnin?”

Gögn sem er skipulega safnað tengja eigindlegar rannsóknir öðrum vísindum

Gögnin eiga að innihalda smáatriði sem hjálpa þér að kafa dýpra og komast að traustum niðurstöðum um rannsóknarefni þitt

Gögn
gagnas fnun
Gott skipulag er mjög mikilvægt

Gera öryggisafrit sem geymd eru annarstaðar

Gefa gögnum og möppum gegnsæ heiti

Tímaröð

Gagnasöfnun
vettvangsn tur
Skrá minnispunkta á staðnum

Strax að lokinni heimsókn, nákvæm lýsing skráð út frá minnispunktum og minni (í tölvu – upptökutæki)

Vettvangsnótur
vettvangsn tur l sing v sem f r fram
Vettvangsnótur: Lýsing á því sem fór fram:
  • Fólk
  • Hlutir, umhverfi
  • Staðir
  • Atburðir - athafnir
  • Samskipti
  • Samtöl
vettvangsn tur um ttt kuathugun
Vettvangsnótur um þátttökuathugun
  • Lýsing á undirbúiningi viðtals og þegar þú komst á staðinn
  • Lýsingin sjálf (umhverfi, fólk, samskitpi)
  • AR: athugasemdir rannsakenda, skýrt aðgreindar frá sjálfri lýsingunni (sjá bls 109 í kafla 4 í Bogdan og Biklen)
  • Teikningar á aðstæðum
ar athugasemdir rannsakanda
AR: athugasemdir rannsakanda
  • athugasemdir rannsakanda eiga að vera vel afmarkaðar
  • ályktanir, hugsanir þínar, pælingar
  • áhrif sem þú verður fyrir
  • það sem þú vilt skoða betur
  • siðferðileg álitamál
  • útskýringar
skj l 1
Skjöl 1
  • Skjöl sem styðja við þátttökuathuganir (og öfugt)
  • Skráning frá þátttakendum eða um þátttakendur
  • sjálfsæfisögur
  • Opinber skjöl
  • Persónuleg skjöl – bréf
skj l 2
Skjöl 2
  • Dagbækur
  • Minnismiðar
  • Fundargerðir
  • Skýrslur
  • Ljósmyndir (fundnar og teknar)
d mi um eigindlegar ranns knir
Dæmi um eigindlegar rannsóknir

Rannsókn Guðrúnar V Stefánsdóttur:

Greinin: Lífssögur fólks með þroskahömlun: Nokkrar aðferðafræðilegar áskoranir.

Tilgangur rannsóknarinnar:

  • Að fá heildstæða mynd af lífi, sögu og aðstæðum lykilþátttakenda. Samfélagsleg þróun og breytingar á Íslandi á 20.öld
l fss gur f lks me roskah mlun ranns kn gu r nar
Lífssögur fólks með þroskahömlun - rannsókn Guðrúnar
  • Opin viðtöl (7 manns) – í því skyni að skrifa lífssögur lykilþáttakenda
  • Fólk lýsi með eigin orðum lífi sínu og því sem skiptir það mestu máli
  • Þátttökuathuganir á heimilum lykilþátttakenda og vinnustöðum
  • Upplýsingar frá ættingjum og vinum til að fá fyllri mynd
l fss gur f lks me roskah mlun 2
Lífssögur fólks með þroskahömlun 2
  • Til að fólk með þroskahömlun geti kynnt sig sjálft og sagt frá lífi sínu
  • Segja sögu fólks sem á sér enga sögu
  • Setja saman lífssögu viðkomandi sem inniheldur
    • Tilfinningar, viðhorf, reynslu og lífsferil
  • Sagan er sögð með orðum manneskjunnar oftast í 1.persónu
a fer afr ilegar skoranir ranns kn gu r nar
Aðferðafræðilegar áskoranir í rannsókn Guðrúnar
  • Hún sjálf – rannsakandinn – valdaleysi þroskahamlaðra, misnotkun og ofbeldi – gerði lítið úr í upphafi og átti erfitt með að horfast í augu við
  • Áreiðanleiki minnisins – að rifja upp
  • Saga viðkomandi er sú sem hann/hún man og finnur til (tilfinningar oft sterkar)
  • Erfiðir atburðir (ofbeldi- aðskilnaður)– rætt um í fyrsta sinn
  • Tjáningarhæfni þroskahamlaðra – hafa spurningar skýrar
  • Túlka gætilega
  • Breytingar á orðalagi – áhersla á að breyta ekki orðalagi í lífssögurannsóknum
  • Nafnleynd (ákvörðunarréttur, snertir þó fleiri)
mikilv gt ranns knum me ja arh pum
Mikilvægt í rannsóknum með jaðarhópum
  • Ígrunda aðferðir vandlega
  • Skrifa af heiðarleika um aðferðafræðilegar áskoranir
  • Siðferðilega ábyrgir fyrir hönd fólks sem er varnarlaust
slide40
Dæmi um eigindlega rannsókn – Rannsókn Jóhönnu Einarsdóttur Starfsaðferðir og sannfæring leikskólakennara
  • Túlkandi rannsóknaraðferð – rannsaka fólk í eðlilegu umhverfi þess, kafa djúpt og leitast við að skilja og túlka atburði og fyrirbæri með hliðsjón af þeirri merkingu sem þátttakendur leggja í þau
gagnas fnun j h nnu
Gagnasöfnun Jóhönnu

Safnað á einu skólaári (1998-99)

Jóhanna heimsótti leikskólana 75 sinnum í mislangan tíma í senn:

  • Þátttökuathuganir: í tveim leikskólum á ýmsum tímum dags:
    • Inni á deildum, í fataklefum, á göngum, á leikvellinum, í vettvangsferðum og á kaffistofu starfsfólks.
  • Viðtöl:
    • Níu hálfskipulögð viðtöl við tvo leikskólakennara
    • Leikskólastjóra viðkomandi leikskóla
    • Auk formlegra viðtala, óformleg viðtöl og spjall við leikskólakennarana og starfsfólkið
  • Skjöl:
    • Hlutir og skjöl úr leikskólanum: t.d. dagskipulag, áætlanir leikskólakennaranna, ársáætlanir leikskólanna, upplýsingabæklingar fyrir foreldra, leiðbeiningar frá leikskólastjóra, ákvarðanir starfsmennafunda og ljósmyndir úr starfinu.
  • Dagbók:
    • Á meðan á rannsóknarvinnunni stóð færði hún dagbók: hugsanir og hugmyndir um rannsóknarefnið og rannsóknarferilinn.
gagnagreining data analysis hva er tt vi
Gagnagreining (Data analysis) – Hvað er átt við?
  • Rýnt í gögnin og unnið með þau allt frá því öflun þeirra hefst og til loka rannsóknar, spyrja spurninga
  • Gögnin endurskipulögð, sett í nýtt samengi, borin saman (margprófun)...
  • Leit að mynstrum og tengslum í gögnunum
  • Leit að mikilvægum þráðum, hvað kann að þykja mikilvægt, hverju líkist þetta..., hvar hefur þetta komið fyrir áður?
  • Ákvarðanir um hvað í gögnunum þykir áreiðanlegt sem grundvöllur svara við þeim rannsóknarspurningum sem lagt var upp með
gagnagreining data analysis hvar fer h n fram ranns knarferlinu
Gagnagreining (Data analysis) – Hvar fer hún fram í rannsóknarferlinu?
  • Rannsóknaráætlun – viðfangsefni skilgreind
  • Undirbúningur
  • Greining samhliða gagnasöfnun
  • Greining rannsóknargagna að lokinn söfnun
  • Skrif byggð á gagnagreiningu
    • minnisblöð/greiningarblöð
    • lokaskýrsla
greining data analysis samhli a gagnas fnun
Greining (Data analysis) samhliða gagnasöfnun
  • Heppilegast að hefja greininguna strax á meðan gagnaöflun á sér stað (analysis in the field)
  • Kostir við að hefja greiningu strax:
    • Geta byrjað strax að “stilla fókusinn” og finna tengsl
    • Geta komið að þeim þáttum aftur sem eru óljósir og spurt nánar út í þá
    • Að geta beint athyglinni, t.d. í viðtölum að nýjum uppgötvunum
    • Geta þróað mikilvægar spurningar jafnóðum
  • Skrá reglulega “athugasemdir rannsakanda” (AR), finna tengsl (mental connections)
greining data analysis samhli a gagnas fnun1
Greining (Data analysis) samhliða gagnasöfnun
  • Hugsa greiningu gagna sem aðleiðsluferli þar sem gögnin geta stöðugt verið að öðlast nýja eða skýrari merkingu.
  • Hugsa ferlið frekar sem skapandi en vélrænt (sbr. emerging research design...)
  • Prófa hugmyndir og “þemu” um leið og gagnasöfnun fer fram, prófa á þátttakendum ef mögulegt
  • Máta hugmyndir saman við skrif og aðrar rannsóknir (literature) um sama fyrirbæri, lesa jafnóðum
greining data analysis samhli a gagnas fnun2
Greining (Data analysis) samhliða gagnasöfnun
  • Eðlilegt að þróa rannsóknarspurninguna og undirspurningar hennar jafnóðum, jafnt efnislega sem fræðilega
  • Skráningmikilvæg, greiningarblöðogminnisblöð (memos) um hvaðþúhefurlært
  • Leikasérmeðhliðstæður, samlíkingaroghugtök
  • Teiknauppskýringarmyndir
  • Engin ein aðferð sú rétta við að greina eigindleg gögn
a lokinni gagnas fnun k un lyklun
Að lokinni gagnasöfnun – kóðun, lyklun

Rýna í gögnin og einbeita sér að merkingu:

  • Kódun felur í sér:
    • uppgötva og auðkenna mikilvæga þætti/fyrirbæri
    • safna vísbendingum og dæmum um þessa þætti
    • greina þá til að finna sameiginleg einkenni, hvað líkt/ólíkt, finna mynstur og samhengi
  • Hér er mikilvægt að láta ekki fyrirframhugmyndir villa um fyrir sér, skoða með opnum huga
a lokinni gagnas fnun k un lyklun1
Að lokinni gagnasöfnun – kóðun, lyklun
  • Dæmi um kódunarflokka (coding families):
    • Staðurinn – samhengið (Setting/context codes)
    • Staða þátttakenda – sjálfsmynd- ástand (Situation codes)
    • Sjónarhorn þátttakenda (Subj. perspectives)
    • Hvernig hugsa þátttakendur um fólk, hluti, staði (Ways of thinking of people, objects...)
    • Ferli (söguleg) þróun (process codes)
    • Athafnir (activity codes)
slide49

Að lokinni gagnasöfnun – kóðun, lyklun

  • Dæmi um kódunarflokka (coding families) frh...
    • Atburðir/venjubundin hegðun (event codes)
    • Tækni, aðferðir, leiðir (strategy codes)
    • félagsleg mynstur/tengslanet (social structure codes)
    • Fyrirfram ákveðnir kódunarflokkar vegna þess að rannsakendur eru að sinna skilgreindu rannsóknarverkefni
greining gagna eftir og fram
Greining gagna eftir á...og áfram
  • Marglesa og rýna í gögnin
  • Skrá hugmyndir og þemu jafnóðum
  • Finna þemu og mynstur
  • Flokka og flokka...
  • Lesa fræðibækur (literature) og leita að svipuðum mynstrum
  • Eðlilegt að sitja uppi með stafla af kóduðum gögnum – greiningin heldur áfram
ad